مقالات - صفحه 255 از 356 - پایگاه دانلود رایگان کتاب | دانلود کتاب

آموزش انفرادی ممکن است با توجه به امکانات و شرایط، به روشهای مختلفی سازماندهی و اجرا شود. ما درادامه بحث، تعدادی از این روشها را مورد مطالعه قرار می دهیم.
یادگیری تا حد تسلط :
یکی از فنون موفقیت آمیز در امر یادگیری روش یادگیری تا حد تسلط است. چنانکه قبلاً در طرح کلر اشاره شد، شاگرد قبل از اینکه به پیشرفت خود ادامه دهد، باید محتوای آموزشی را تا حد تسلط یاد گرفته باشد. نظریه یادگیری در حد تسلط، توسط بلوم در سال ۱۹۶۸ و بلاک در سال ۱۹۷۱ مطرح شد. براساس این نظریه، یادگیری و پیشرفت تحصیلی فراگیران به طور وسیعی به زمان یادگیری بستگی دارد (کارول، ۱۹۶۳). به عقیده کارول، شاخص اصلی استعداد تحصیلی شاگردان زمان است. براساس نظریه او، میزان یادگیری افراد طبق این فرمول محاسبه می شود:

معلمان در کلاسهای معمولی برای آموختن یک واحد درسی، زمان را محدود می کنند. آنان زمانی را که تک تک شاگردان برای یادگیری نیاز دارند، در اختیار آنان قرار نمی دهند و زمان یکسانی را برای همه در نظر می گیرند. این امر سبب می شود که شاگردان ضعیف نمرات پایینی در امتحان پیشرفت تحصیلی کسب کنند و برعکس، شاگردان قوی در چنین امتحاناتی به نمره های ۸۰ و ۹۰ و حتی گاهی ۱۰۰ درصد دست یابند؛ زیرا آنان برای تسلط و یادگیری کامل، زمان کافی و حتی وقت بیشتری را در اختیار دارند.
البته کیفیت تدریس نیز بسیار مهم است. اگر سطح کیفیت تدریس بالا نباشد، شاگردان به وقت بیشتری نیاز خواهند داشت و اگر روش تدریس مطلوب و عالی باشد، برای یادگیری تا حد تسلط، وقت کمتری نیاز خواهند داشت. داشتن انگیزه نیز در تداوم و اتمام فعالیتهای آموزشی نقش مؤثری دارد. استعداد و توانایی شاگرد نیز در مدل کارول فراموش نشده است؛ زیرا چنانچه شاگرد دارای استعدادی ضعیف باشد یا نتواند درس را بفهمد یا در خواندن آن ضعیف باشد، برای یادگیری در حد تسلط به وقت بیشتری نیازمند است. بنابراین میزان یادگیری به عوامل یاد شده مربوط است که در فرمول زیر نیز می توان دید:

بلوم و دیگران با طرح این نظریه و با عنایت به دادن زمان لازم به شاگرد، انگیزش، کیفیت تدریس و توانایی فهم تدریس، یادگیری و پیشرفت تحصیلی شاگردان را افزایش داده اند. بلوم معتقد بود که فقط ۵ الی ۱۰ درصد از شاگردان یک کلاس نمی توانند با وجود وقت کافی، نمره «الف» یا «ب» به دست آورند. به عقیده او مهارت یادگیری در حد تسلط بر «مفهوم خود» شاگردان اثر می گذارد. در این روش شاگردان به کفایت و ارزش خود پی می برند و اطمینان حاصل می کنند که دارای زمینه های موفقیت هستند. شناخت مهارتهای عمومی باعث تجدید قوا و ایجاد اعتماد و اطمینان از خود در شاگردان می شود و این عمل برای سلامت روحی شاگردان بسیار مؤثر است. بنابراین یادگیری در حد تسلط یکی از قوی ترین منابع سلامت روحی است و اگر شاگردان با این روش آموزش ببینند، کمتر به روشهای درمانی و کمک درمانی نیاز خواهند داشت.
روش یادگیری تا حد تسلط ارزش روشهای تدریس خصوصی را بخوبی نشان می دهد. این روش ثابت می کند که آموزش یک فرد به فرد دیگر باعث سازگاری و تطابق بیشتر فعالیتهای آموزشی با نیازهای شاگرد می شود و معلم سعی می کند روشهای آموزشی خود را براساس تفاوتهای فردی تنظیم کند. تشکیل جلسات با گروههای کوچک، کتابهای درسی جنبی، تدریس برنامه ای و بازیها و آموزش خصوصی، شاگرد را در درک مفاهیم آموزشی بسیار کمک می کند. شباهت روش یادگیری تا حد تسلط با طرح کلر در این است که هر دو به تدریس خصوصی و سایر روشهای آموزش فردی و مستقل توجه خاص دارند و اینگونه روشها را از نظر بازخورد و زمان تدریس با روشهای سنتی کاملاً متفاوت می دانند.
تدریس خصوصی :
یکی دیگر از انواع روشهای آموزش انفرادی روش تدری خصوصی است. این روش را می توان در تمام سطوح تحصیلی به کار گرفت. اساس کار در این نوع آموزش توجه به زمینه ها، علایق و تواناییهای شخصی شاگردان است و شاگرد فردی است که معمولاً نمی تواند در آموزشهای گروهی چندان موفقیتی کسب کند.
در اکثر برنامه های آموزشی، به جای استفاده از معلم معمولاً از شاگردان استفاده می شود. در این حالت معلم خصوصی، معلم متخصص و با مهارتی نیست. بلکه تنها ممکن است نسبت به شاگردان چند سال تجربه آموزشی بیشتری داشته باشد یا ممکن است بزرگسالی باشد که قبل از دریافت برنامه هیچ گونه آموزش خاصی در زمینه تعلیم و تربیت ندیده باشد. در این حالت هدف از آموزش علاوه بر کمک به شاگرد کمک به یاددهنده نیز هست؛ زیرا با فعالیتهای تدریس در آموزش خصوصی، پاره ای از مهارتهای معلم نیز تقویت می شود.
به هر حال در تدریس خصوصی، معلم باید به یک مجموعه عوامل تقویت کننده مثبت مجهز باشد. در این روش اکثر شاگردان تجربه تلخی از شکست در ذهن دارند و اگر آموزش آنان نتیجه بخش نباشد، تجربه ناموفق دیگری به تجربیات قبلی آنان افزوده خواهد شد و ممکن است اعتماد به نفس خود را در پیشرفت تحصیلی از دست بدهند.
بنابراین معلم باید با محترم شمردن و ارزش قائل شدن برای شاگرد محیط آموزشی صمیمی و گرمی به وجود آورد و نباید شاگرد خصوصی اش را با سایر شاگردان مقایسه کند، بلکه باید پیشرفت کارش را با کارهای گذشته اش مقایسه کند و اگر پیشرفت تحصیلی او حتی از حد معمول پایین تر باشد، ولی نسبت به گذشته اش بیشتر شده باشد باید مورد تشویق قرار گیرد. جلسات آموزشی باید به اندازه کافی کوتاه مدت باشد تا شاگرد از آموزش خسته و بیزار و یا متنفر نشود.
محیط آموزشی باید راحت، همراه با تفریح و مناسب با سن و وضعیت تحصیلی فرد سازماندهی شود. معلم باید سعی کند که رابطه خود را با شاگرد دلپذیر و مثبت سازد. اکثر معلمان در فعالیتهای آموزشی برای تشویق شاگردانشان به آنان می گویند که «مباحث و تکالیف ارائه شده آسان است، نگران نشوید.» اما توصیه می شود به شاگرد گفته نشود که وظایف محوله آسان است، بلکه گفته شود وظیفه با مسأله داده شده نسبتاً مشکل، اما عملی است. در این صورت اگر شاگرد موفق شود اعتماد به نفس پیدا می کند و تأثیر پاداش بیشتر می شود و اگر احیاناً شکست بخورد اعتماد به نفس خود را از دست نخواهد داد.
آموزش برنامه ای (PI) :
در سال ۱۹۵۴ در زمینه آموزش نظریه جدید و نویدبخشی پدید آمد. اسکینر در یک مقاله معروف با عنوان «علم یادگیری و هنر تدریس»، بیماریهای موجود تدریس و یادگیری را در مدارس تحلیل کرد و راه درمان آن را پیشنهاد نمود. اسکینر در آزمایش با موشها و کبوترهایش به یافته های جدیدی دست یافته بود و براساس همین یافته ها بود که آموزش برنامه ای را پیشنهاد کرد.
آموزش برنامه ای یک نظام آموزش انفرادی است که کوشش می کند یادگیری را با نیازهای شاگردان هماهنگ سازد. این روش براساس مجموعه ای از هدفهای رفتاری پی ریزی شده است و در واقع کاربردی است از روانشناسی یادگیری در تدریس. در این روش مواد آموزشی به واحدهایی کوچک تقسیم می شود که چهارچوب یا گام نامیده می شود.
در هر گام، تکلیفی مشخص شده است که باید از طریق انجام دادن آن به هدف رفتاری آن چهارچوب دست یافت. این گامها براساس دانش قبلی شاگرد تنظیم شده است. به طوری که هر گام معلومات جدیدی به معلومات قبلی شاگرد اضافه می کند. گامها و مراحل آن باید به گونه ای برنامه ریزی شوند که شاگرد را به هدفهای نهایی نزدیک کنند. محاسن آموزش برنامه ای را در چند زمینه می توانیم مورد توجه قرار دهیم:
اولاً، در هر نوبت توجه شاگرد بر مقدار کمی از مطالب مورد یادگیری متمرکز می شود.
ثانیاً، با فعال بودن شاگرد در پاسخگویی به هر سؤال یادگیری تسهیل می شود.
ثالثاً، شاگرد با دریافت فوری (بازخورد) تقویت می شود یا می تواند اشتباهاتش را اصلاح کند. سرانجام در چنین روشی شاگرد براسا توانایی و آهنگ یادگیری خود به جلو می رود.
به منظور تهیه محتوای آموزش برنامه ای، ابتدا باید هدفهای یادگیری به طور دقیق و صریح تعریف و سپس در قالب مجموعه ای از تکالیف مرتبط به هم تقسیم شوند. ارتباط گامها باید بر پایه ساخت طبقه بندی هدفهای یادگیری انجام گیرد. از نظر تنظیم مطالب، آموزش برنامه ای را می توان به دو صورت خطی یا شاخه ای عرضه کرد. در آموزش برنامه ای خطی، گامهای مربوط به یک برنامه به صورت خطی به دنبال هم قرار می گیرند وشاگرد باید تمام گامها را مطالعه کند و قدم به قدم پیش برود و مطالعه و فهم یک گام مستلزم یادگیری تمام مطالب گنجانیده شده در کلیه گامهایی است که پیش از آن قرار گرفته اند. در برنامه ریزی خطی، معمولاً باید اصول زیر رعایت شود:
۱ـ شاگرد فعالانه در برنامه شرکت کند و به مطالعه و پاسخ دادن بپردازد.
۲ـ پاسخهای اولیه باید صحیح باشد و از پاسخ غلط جلوگیری شود، زیرا به قول اسکینر، پاسخ غلط ممکن است یادگیری را به مخاطره بیندازد.
۳ـ «بازخورد» باید بیدرنگ بعد از هر فعالیت داده شود.
۴ـ برنامه باید سیر منطقی داشته باشد و از آسان به مشکل تنظیم شود.
۵ـ در هر گام نباید رابطه محرک ـ پاسخ مستقیماً در اختیار شاگردان قرار گیرد، بلکه باید آنها را راهنمایی کرد تا خودشان این رابطه را کشف کنند.
۶ـ شاگرد باید تمام مراحل گامها را طی کند و قدم به قدم پیش برود.
۷ـ گامها باید بسیار کوتاه باشند.
۸ـ گامها باید طوری تنظیم شوند که موجب درک مطلب گردند، نه حفظ کردن آنها.
در برنامه شاخه ای، پس از اینکه شاگرد یک «گام» را مطالعه کرد، باید بتواند با انتخاب یکی از پاسخهای پیشنهادی به پرسشی که به مطالب «گام» قبلی مربوط است، پاسخ دهد. اگر پاسخ شاگرد در مطالعه گامها صحیح باشد، با انجام دادن تکالیف مشکلتر و پیشرفته تر به صورت خطی به کار خود ادامه می دهد و در صورتی که پاسخش غلط باشد، از خط مستقیم خارج و به «گامهای» جانبی انتقال داده می شود.
در این نوع برنامه ها، گامهای خط مستشقیم را چهارچوب اصلی و گامهای جانبی یا انشعابی را چهارچوب جبرانی می نامند. هدف از گامهای جبرانی این است که شاگرد با دریافت مطالب اضافی، اشتیباه خود را تصحیح کند و پس از مطالعه و تصحیح اشتباه به گام اصلی برگردد. مشخصات برنامه شاخه ای به قرار زیر است:
۱ـ مراحل و گامهای برنامه، طولانی تر از برنامه خطی است.
۲ـ گامها به گونه ای است که در صورت عدم موفقیت، شاگرد به شاخه ها هدایت می شود تا اشتباه خود را تصحیح کند.
۳ـ همه شاگردان تمام قسمتهای برنامه را نمی خوانند.
اگرچه آموزش برنامه ای روشی خودآموز است، معلم همواره در آن نقش دارد. البته در این روش، وقت معلم صرف تهیه سخنرانی و آمادگی برای صحبت در برابر کلاس نمی شود و وظیفه او نقل معلومات نیست، بلکه اونقش آموزشی خود را به صورت دیگری مانند تهیه هدفهای آموزشی، آشنایی با مواد و تجهیزات آموزشی، رسیدگی به فردفرد شاگردان و ارزشیابی برنامه آموزشی ایفا می کند.
آزمایشهای انجام دشه نشان داده است که برخلاف تبلیغات زیاد روش برنامه ای روش چندان موفقی نیست. البته این روش در غنی کردن و پیشرفت آموزشی در حد عناوین معینی، مانند مفهوم خط کش مهندسی و نظایر آن مفید تشخیص داده شده است، اما نتایج بسیاری از آزمایشها آموزش برنامه ای را برای شاگردان خسته کننده اعلام کرده است. حتی در مواقعی ثابت شده است که شاگردان به دنبال راهی بوده اند که خود را از چنین آموزشی خلاص کنند. بعلاوه، در چنین آموزشی شاگردان اغلب احساس کمبود پاداشهای اجتماعی و بین گروهی از معلمان وهمکلاسان خود داشتند و بعضی از شاگردان با وجود موفقیت در تمام کردن برنامه های مربوط قدرت چندانی برای امتحان دادن آن برنامه نداشتند و این نشان دهنده این واقعیت است که آموزش برنامه ای آنگونه که طرفداران آن اعلام می کنند، چندان موفقیت آمیز نیست. ظاهراً یادگیری از این طریق نیز مانند روشهای دیگر می تواند نقایصی داشته باشد.
آموزش به وسیله رایانه (CAI) :
رایانه های مورد استفاده در آموزش، «ماشین آموزشی» نامیده می شوند. در این روش، روش تدریس برنامه ای توسط ماشین در اختیار شاگردان قرار می گیرد. بنابراین تدریس با ماشین آموزشی همان تدریس برنامه ای است با این تفاوت که در تدریس برنامه ای چاپی، شاگرد خود به ورق زدن مطالب می پردازد و مقدار مطالبی که مطالعه می کند به اختیار خود اوست، ولی در ماشینهای آموزشی پیشرفت در مطالعه در کنترل ماشین است و فقط زمانی که شاگرد در یک مرحله از آموزش موفق شود، اجازه پیشرفت و دریافت مطالب تازه به او داده می شود.
بنابراین ماشینهای آموزشی CAI وسایلی هستند که آموزش را به طریق منظم عرضه می کنند و موجب فعالیت شاگرد و بازخورد فوری و آموزش انفرادی می شوند. ماشینهای آموزشی براساس نظریه های اسکینر شکل گرفته است و تمام اصول شرطی شدن فعال در آن به کار رفته است. مشخصات ماشینهای تدریس به طور خلاصه عبارتند از:
۱ـ پاسخ را فوراً تقویت می کند.
۲ـ شاگرد براساس استعداد و توانایی خود برنامه را دنبال می کند.
۳ـ مفاهیم با یک سیر منطقی در آن تنظیم شده اند.
۴ـ پرسشها به صورت زنجیره ای به یکدیگر وابسته اند.
۵ـ شاگرد در صورتی می تواند به برنامه ادامه دهد که مراحل قبل را آموخته باشد.
۶ـ اطلاعات مربوط به پاسخهای شاگردان، در آن نگهداری می شود.
۷ـ اطلاعات از طریق غیرکلامی (تصاویر، نمودار و تصاویر متحرک) نیز به شاگردان ارائه می شود.
۸ـ ماشین برخلاف انسان دچار عوارضی مانند بیحوصلگی، عصبانیت و ناراحتی نمی شود.
باید توجه داشت که ماشینهای آموزشی خود به خود دارای ارزش نیستند، آنچه اهمیت و ارزش دارد برنامه ای است که به ماشین داده می شود. چنانچه برنامه ضعیف باشد و اصول یادگیری و تدریس در آن رعایت نشود،  هدف آموزشی تأمین نخواهد شد. بعلاوه، ماشین با تمام مزایای خود هرگز نمی تواند جانشین معلم شود و معلم همیشه نقش حساس خود را در آموزش خواهد داشت، زیرا وی علاوه بر آموزش، رابطه عاطفی و انسانی نیز با شاگرد برقرار می کند. در حالی که ماشین از برقراری چنین رابطه ای ناتوان است. شاید در بعضی موارد، مانند آموزش عقب ماندگان ذهنی، ناسازگاران اجتماعی، دیرآموزان و کندآموزان که مستلزم صبر و حوصله بیشتری است، ماشین بتواند نقش آموزشی را بهتر ایفا کند. ولی نکته قابل ملاحظه این است که روابط اجتماعی و انسانی این افراد مهمتر از آموزش آنهاست و معلم می تواند در ایجاد چنین روابطی به آنها کمک کند، در حالی که ماشین فقط نقش آموزشی خود را ایفا می کند.
سازماندهی مجدد مدارس برای آموزش انفرادی :
نظریه های مربوط به آموزش انفرادی، تحولی را در سطح مدارس دنیا بویژه در امریکا به وجود آورده است. یکی از بارزترین این تحولات مدارسی هستند که با روش آموزش انفرادی تجویز شده (IPI) و آموزش انفرادی هدایت شده (IGE) اداره می شوند. این نوع آموزش از دهه ۱۹۶۰ گسترش یافته و باعث سازماندهی مجدد همه نظامهای آموزشی شده است، به طوری که در سراسر امریکا صدها مدرسه تحت پوشش چنین آموزش قرار گرفته اند
آموزش انفرادی تجویز شده (IPI) :
در این روش، هر موضوع درسی به واحدهای کوچکتری تقسیم می گردد و هر واحد برای یک جلسه تدریس برنامه ریزی می شود. برای اینکه مدارس موقعیت شاگردان خود را بدانند، در آغاز ارزشیابی تسخیصی از شاگرد به عمل می آورند تا نقطه آغاز فعالیت خود را براساس درجه علمی شاگرد معین کنند. معلم موضوع مناسب را برای شاگرد تعیین می کند و شاگرد معمولاً فعالیت بر روی آن موضوع را به تنهایی آغاز می نماید. وقتی که یادگیری آن واحد به پایان می رسد، شاگرد آزمایشی را که قسمتی از آن واحد است می گذراند یا معلم از او امتحان می گیرد و نتیجه آزمایش بلافاصله پس از تحلیل، اعلام می شود و در صورت رسیدن به حد مطلوب، واحد بعدی به او ارائه می شود.
چنین فعالیتی روزانه تکرار می شود و تقریباً نیمی از زمان آموزش شاگرد را پُر می کند. بقیه زمان آموزشی روزانه به فعالیتهای مرسوم از جمله شرکت در بحث گروهی، ورزش، سرود و هنر اختصاص می یابد. در این روش، هر شاگرد براساس توانایی خود حرکت می کند. رقابت بین شاگردان در این روش به حداقل خود می رسد و از بین می رود و به جای اینکه شاگرد هنگام فعالیت شاگردان دیگر ساکت بنشیند و منتظر بماند، به طور فعال و کامل به وظیفه یادگیری اش می پردازد. معیار ارزشیابی در سطحی بسیار بالاست.
به طوری که شاگرد در صورتی می تواند واحد بالاتر را اخذ کند که ۸۰ درصد یادگیری را کسب کرده باشد. در این نوع آموزش، گذراندن امتحان به مفهوم تسلط بر محتوای یادگرفته شده است، نه بهتر از دیگران بودن. در این نوع آموزش، اگر شاگردی مثلاً جبر سال دوم نظری را خوانده باشد، به وی اجازه داده می شود که در درس جبر سال سوم شرکت کند. در حالی که در مدارس معمولی چنین امکاناتی تا شروع سال تحصیلی بعد وجود ندارد. مثلاً شاگرد سال سوم راهنمایی ممکن است ریاضی سال دوم نظری، انگلیسی سال اول نظری یا تعلیمات اجتماعی سال چهارم نظری را با هم بگذراند. در این نوع آموزش، هدفهای آموزشی حتماً باید توسط متخصصان برنامه ریزی و روانشناسان تربیتی، به صورتی مستمر و تسلسلی، تنظیم و طراحی شود تا پایه تحصیلی مانع پیشرفت چنین آموزشی نشود.
آموزش انفرادی هدایت شده (IGE) :
روش آموزش انفرادی هدایت شده یکی دیگر از روشهای آموزش انفرادی است. این روش برای آموزش معملان هدایت برنامه های شاگردانی که در آینده معلم می شوند، آزمایش نوآوریهایشان و هدایت تحقیقات و پیشرفت شاگردان به کار می رود. این نوع مدارسمثل مدارس معمولی کلاسبندی نشده اند، به طوری که شاگردان سطوح مختلف می توانند در یک بخش شرکت کنند و هر بخش به صورت آموزش گروهی یا توسط گروهی متشکل از ۲ یا ۳ معلم که با هم کار می کنند اداره می شود. در هر واحد، معلمان وظایف، مسئولیتها و قدرت متفاوتی دارند و مطابق روش تشخیص ـ تجویز که در روش IPI نیز به کار می رفت عمل می کنند. ویژگیهای روش آموزش انفرادی هدایت شده عبارتند از:
۱ـ کلاسهای بدون پایه : کلاسهای بدون پایه به شاگردان فرصت می دهد که در سطح خودشان فعالیتها را در مدرسه ادامه دهند. مثلاً شاگردانی که در ماه آذر درسشان تمام شده است، می توانند در ماه دی بدون وقفه به کلاس بروند.
۲ـ آموزش گروهی : آموزش گروهی به روشی اطلاق می ود که چندین معلم برای بهبود کار انفرادی شان با هم همکاری و تعداد زایدی شاگرد تربیت کنند. آنان دسته جمعی طرح می ریزند و اجرا و ارزشیابی می کنند. هر واحد درسی از چند بخش تشکیل شده است. یک تیم شامل گروهی از معلمان است که اطلاعات شاگردان خود را تحلیل می کنند و درباره هدفهای آموزشی آنان تصمیم می گیرند. با این روش، هر معلم احساس می کند که از دوستان خود و امکانات آنان بهتر استفاده کرده است و وقت بیشتری برای آماده شدن دارد و وقتی را که باید صرف همه شاگردان کند، صرف یک نفر می کند.

خودرو – دستگاههای ضد سرقت- ویژگیها و روشهای آزمون

آشنایی با مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب قانون، تنها مرجع رسمی کشور است که عهده دار وظیفه تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی (رسمی) میباشد.
تدوین استاندارد در رشته های مختلف توسط کمیسیون های فنی مرکب از کارشناسان مؤسسه، صاحبنظران مراکز و مؤسسات علمی، پژوهشی، تولیدی واقتصادی آگاه ومرتبط با موضوع صورت میگیرد. سعی بر این است که استانداردهای ملی، در جهت مطلوبیت ها و مصالح ملی وبا توجه به شرایط تولیدی، فنی و فن آوری حاصل از مشارکت آگاهانه و منصفانه صاحبان حق و نفع شامل: تولیدکنندگان ،مصرف کنندگان، بازرگانان، مراکز علمی و تخصصی و نهادها و سازمانهای دولتی باشد.پیش نویس استانداردهای ملی جهت نظرخواهی برای مراجع ذینفع واعضای کمیسیون های فنی مربـوط ارسال میشود و پس از دریـافت نظـرات وپیشنهادهـا در کـمیته ملـی مرتبـط بـا آن رشته طرح ودر صورت تصویب به عنوان استاندارد ملی (رسمی) چاپ و منتشر می شود.
پیش نویس استانداردهایی که توسط مؤسسات و سازمانهای علاقمند و ذیصلاح و با رعایت ضوابط تعیین شده تهیه می شود نیز پس از طرح و بـررسی در کمیته ملی مربوط و در صورت تصویب، به عنوان استاندارد ملی چاپ ومنتشرمی گردد. بدین ترتیب استانداردهایی ملی تلقی می شود که بر اساس مفاد مندرج در استاندارد ملی شماره ((۵)) تدوین و در کمیته ملی مربوط که توسط مؤسسه تشکیل میگردد به تصویب رسیده باشد.
مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران از اعضای اصلی سازمان بین المللی استاندارد میباشد که در تدوین استانداردهای ملی ضمن تـوجه به شرایط کلی ونیازمندیهای خاص کشور، از آخرین پیشرفتهای علمی، فنی و صنعتی جهان و استانداردهـای بین المـللی استفـاده می نماید.
مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران می تواند با رعایت موازین پیش بینی شده در قانون به منظور حمایت از مصرف کنندگان، حفظ سلامت و ایمنی فردی وعمومی، حصول اطمینان از کیفیت محصولات و ملاحظات زیست محیطی و اقتصادی، اجرای بعضی از استانداردها را با تصویب شورای عالی استاندارد اجباری نماید. مؤسسه می تواند به منظور حفظ بازارهای بین المللی برای محصولات کشور، اجرای استاندارد کالاهای صادراتی و درجه بندی آنرا اجباری نماید.
همچـنین بمنظـور اطـمینان بخـشیدن به استفاده کنندگـان از خـدمات سازمانها و مؤسسات فعال در زمینه مشاوره، آموزش، بازرسی، ممیزی و گواهی کنندکان سیستم های مدیریت کیفیت ومدیریت زیست محیطی، آزمایشگاهها و کالیبره کنندگان وسایل سنجش، مؤسسه استاندارد اینگونه سازمانها و مؤسسات را بر اساس ضوابط نظام تأیید صلاحیت ایران مورد ارزیابی قرار داده و در صورت احراز شرایط لازم، گواهینامه تأیید صلاحیت به آنها اعطا نموده و بر عملکرد آنها نظارت می نماید. ترویج سیستم بین المللی یکاها ، کالیبراسیون وسایل سنجش تعیین عیار فلزات گرانبها و انجام تحقیقات کاربردی برای ارتقای سطح استانداردهای ملی از دیگر وظایف این مؤسسه می باشد.

پیشگفتار
استاندارد “خودرو- دستگاههای ضد سرقت‌ ” که پیش‌نویس آن توسط شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران در کمسیونهای مربوط تهیه و تدوین شده و درپنجاه و چهارمین جلسه کمیته ملی استاندارد مورخ ۲۴/۱۲/۸۱  مورد تایید قرار گرفته است ، اینک به استناد بند یک ماده ۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بهمن ماه ۱۳۷۱ به عنوان استاندارد ملی ایران منتشر می‌شود .
برای حفظ همگامی و هماهنگی با تحولات و پیشرفتهای ملی و جهانی در زمینه صنایع ، علوم و خدمات‌، استاندارد های ملی ایران در مواقع لزوم تجدید نظر خواهد شد و هر گونه پیشنهادی که برای اصلاح یا تکمیل این استانداردها ارائه شود ، در هنگام تجدید نظر در کمسیون فنی مربوطه مورد توجه قرار خواهد گرفت . بنابراین برای مراجعه به استانداردهای ایران باید همواره از آخرین تجدید نظر آنها استفاده کرد.
در تهیه و تدوین این استاندارد سعی شده است که ضمن توجه به شرایط موجود و نیازهای جامعه ، در حد امکان بین این استاندارد و استاندارد ملی کشورهای صنعتی و پیشرفته هماهنگی ایجاد شود .
منبع و مأخذی که برای تهیه این استاندارد به کار رفته به شرح زیر است :
خودرو – دستگاههای  ضد سرقت

فصل اول
 وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجاز
 
۱    هدف
هدف از تدوین این استاندارد ، تعیین ویژگیها و روشهای آزمون دستگاههای ضد سرقت به منظور جلوگیری از سرقت خودروها و استفاده غیر مجاز آنها می‌باشد.
۲       دامنه کاربرد
همه خودرو‌های گروه M1 وN1 که در استاندارد ملی ایران به شماره ……۱  تعریف شده و دارای چهار چرخ و حداکثر سرعت طراحی بیش از ۲۵ کیلومتر بر ساعت می‌باشند، باید به منظور جلوگیری از استفاده غیر مجاز به وسیله‌ای مجهز گردیده باشندکه با الزامات قید شده در بندهای ۵ و ۶ این استاندارد مطابقت داشته باشد . نصب این وسایل بر روی دیگر گروههای خودرو اختیاری است ، اما نصب چنین وسایلی باید مطابق با الزامات این استاندارد باشد .
۳       مراجع الزامی
مدارک الزامی زیر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد به آن‌ها ارجاع داده شده است . بدین ترتیب آن مقررات جزئی از این استاندارد محسوب می‌شود . در مورد مراجع دارای تاریخ چاپ و/یا تجدید نظر ، اصلاحیه‌ها و تجدید نظر‌های بعدی این مدارک مورد نظر نیست .معهذا بهتر است کاربران ذینفع این استاندارد ، امکان کاربرد آخرین اصلاحیه‌ها و تجدید نظرهای مدارک الزامی زیر را مورد بررسی قرار دهند .

۴    اصطلاحات و تعاریف
در این استاندارد اصطلاحات و/یا واژه ها با تعاریف زیر بکار می‌رود :
۴-۱   نوع خودرو 
یک گروه از خودروهای موتوری است که در جنبه های اساسی زیر تفاوتی نداشته باشند :
۴-۱-۱   نوع مشخص شده توسط  سازنده
۴-۱-۲   ترتیبات و طراحی قطعه یا قطعاتی از خودرو که وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز بر روی آن عمل می‌کند.
۴-۱-۳   نوع وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز
۴-۲    وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز
سیستم طراحی شده‌ای برای جلوگیری از فعال کردن غیر مجاز موتور یا سایر منابع اصلی قدرتی موتور خودرو به صورت عادی است که در ترکیب با حداقل یک سیستم زیر می باشد:
 –   فرمان را قفل کند.
    –   انتقال قدرت را قفل کند.
    –   کنترل دسته دنده را قفل کند.
۴-۳   فرمان 
کنترل فرمان ، میله فرمان و پوشش منضمات آن ، محور فرمان ، جعبه دنده فرمان و سایرقطعاتی که مستقیماً بر فعالیت این وسیله جهت جلوگیری از استفاده غیر مجاز اثر مؤثری می‌گذارد .
۴-۴   ترکیب۳
یکی از انواع ویژه سیستم قفل کننده است که هنگامیکه به صورت صحیح فعال شود ، سیستم قفل کننده عمل کند .

۴-۵   کلید
هر وسیله طراحی ساخته شده‌ای است که روشی برای کار سیستم قفل کننده تامین می‌کند . این سیستم طوری طراحی و ساخته شده که فقط با همان کلید عمل می‌نماید .
۴-۶   کد چرخشی
یک کد الکترونیکی شامل چندین جزء می‌باشد که ترکیب آنها به صورت تصادفی پس از هر عملکرد واحد انتقال تغییر می‌یابد .
۵    ویژگیهای عمومی
۵-۱   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید به گونه ای طراحی شده باشد که لازم باشد آن وسیله از کار افتاده شود تا موارد زیر فعال گردد :
۵-۱-۱   موتور به صورت عادی شروع به کار کند.
۵-۱-۲   خودرو تحت نیروی خودش هدایت گردد ، رانده شود یا به جلو حرکت داده شود .
۵-۲   الزامات بند ۵-۱ باید تنها با بکار بردن یک کلید ، برآورده شود .
۵-۳   به جز مورد مطرح شده در بند ۶-۱-۵ ، سیستمی که با ورود کلید به قفل کار می‌کند‌، نباید خروج کلید را پیش از آنکه وسیله اشاره شده در بند ۵-۱ وارد عمل شود و یا در حالت کار قرار گیرد ، اجازه دهد .
۵-۴   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز که در بند ۵-۱ به آن اشاره شده و قطعات خودرویی که وسیله مذکور روی آنها عمل می‌نماید ، باید به گونه‌ای طراحی شده باشند که نتوان آن را به سرعت و بدون جلب توجه باز، بی‌اثر یا تخریب نمود .برای مثال با استفاده از ابزار ، وسایل یا ساخته های ارزان قیمت و براحتی قابل پنهان شدنی که به صورت آماده در دسترس عموم است .
۵-۵   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز بهتر است بعنوان یکی از تجهیزات اصلی بر روی خودرو نصب شود ( یعنی وسیله توسط سازنده خودرو پیش از فروش اولیه کار گذاشته شود .) وسیله باید  طوری نصب شود که حتی پس از خارج نمودن از محفظه‌اش هنگامیکه‌ در شرایط قفل می‌باشد ، سیستم‌، جز با ابزارهای ویژه نتواند غیر فعال گردد . اگر امکان خارج نمودن پیچ ها برای از کار انداختن  وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز وجود داشته باشد ، این پیچها بجز آنهایی که از نوع غیر قابل خارج نمودن باشند ، باید توسط قطعات مسدود کننده حفاظتی پوشیده گردند .
۵-۶   سیستم‌های قفل مکانیکی باید حداقل ۱۰۰۰ ترکیب کلیدی مختلف داشته باشند ، یا چنانچه  تعداد کل خودروهای ساخته شده در سال کمتر از ۱۰۰۰ باشند ، به تعداد آنها ایجاد نمایند . در خودروهای از یک نوع ، فرکانس وقوع هر ترکیب باید تقریباً یک در ۱۰۰۰ باشد .
۵-۷   سیستم‌های قفل الکتریکی یا الکترونیکی (برای مثال کنترل از راه دور) ، باید دارای حداقل ۵۰۰۰۰ حالت مختلف باشند و باید کدهای چرخشی و/یا حداقل زمان اســکن ده روزه را به کار برده باشند ، برای مثال حداکثر۵۰۰۰ حالت مختلف در۲۴ ساعت برای حداقل ۵۰۰۰۰ حالت .
۵-۸   کلید و قفل نباید در حالت قابل رؤیتی کدگذاری شوند.
۵-۹   قفل باید به طریقی طراحی ، ساخته و نصب گردیده باشد که چرخش سیلندر قفل در وضعیت قفل آن با هر کلیدی به جز کلید خودش با گشتاوری کمتر از ۴۵/۲ نیوتن‌متر امکان پذیر نباشد .
۵-۹-۱   برای سیلندرهای قفل با پین‌های استوانه‌ای نباید بیش از دو اهرم یکسان که در یک جهت عمل می‌کنند مجاور یکدیگر قرار بگیرند و در یک قفل ، نباید بیش از ۶۰ درصد اهرم‌ها یکسان باشند .
۵-۹-۲   برای سیلندرهای قفل با پین‌های پرکی نباید بیش از دو اهرم یکسان که در یک جهت عمل می‌کنند مجاوریکدیگر قرار بگیرند و در یک قفل نباید بیش از۵۰ درصد اهرم‌ها یکسان باشند .
۵-۱۰   وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید به گونه‌ای باشند که خطر بروز هر گونه نقص اتفاقی در عملکردشان را ، هنگامی که موتور در حال کار است از بین ببرند ، بویژه هنگامی که این نقص احتمال به خطر انداختن ایمنی را داشته باشد.
۵-۱۰-۱   بدون قرار دادن کنترلهای موتوری برای شرایط توقف و انجام عملی که تداوم توقف موتور را به هم نزند ، نباید امکان فعال نمودن وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجاز وجود داشته باشد .
۵-۱۰-۲   در مورد وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجاز ، چنانچه عمل بیرون کشیدن کلید موجب فعال شدن وسیله شود لازم است که حداقل دو میلی متر جابجایی قبل از فعال سازی وسیله یا بکارگیری یک وسیله سوار شدنی به منظور جلوگیری از خروج اتفاقی یا جزئی کلید امکان پذیر باشد .
۵-۱۱   برای فعال سازی عمل قفل شدن و/یا از قفل خارج شدن وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز ، می‌توان از نیروی کمکی استفاده کرد . حفظ وسیله در حالت فعال باید توسط روشهایی صورت گیرد که نیازی به منبع تغذیه نداشته باشد .
۵-۱۲   نباید امکان فعال نمودن نیروی موتوری خودرو با ابزارهای عادی وجود داشته باشد مگر اینکه وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز از کار انداخته شده باشد .
۵-۱۳   وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجازی که ترمزها را آزاد کنند ، مجاز نمی‌باشند .
۵-۱۴   چنانچه وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز به یک وسیله هشدار دهنده به راننده مجهز گردیده باشد،باید زمانیکه کارور در سمت راننده را باز می کند ، فعال شود مگر آنکه وسیله فعال شده باشد و کلید بوسیله کارور خارج شده باشد .
۶    ویژگیهای خاص
علاوه بر ویژگی‌های عمومی ذکر شده در بند ۵ ، وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید شرایط ویژه ذیل را نیز بر آورده نماید :
۶-۱   وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجازی که روی سیستم فرمان عمل می کنند .
۶-۱-۱   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز که روی فرمان عمل می‌کند باید فرمان را غیر کارا نماید . قبل از آنکه موتور بتواند استارت زده شود ، عملکرد عادی فرمان باید برقرار گردد .
۶-۱-۲   هنگامیکه وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز برای این عمل تنظیم گردیده ، نباید امکان جلوگیری از عملکرد آن وجود داشته باشد .
۶-۱-۳   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید همواره بندهای ۵-۱۰ ، ۶-۱-۱ ،۶-۱-۲ و۶-۱-۴ را پس از آنکه ۲۵۰۰ بار تحت عمل باز و بسته شدن قفل در هر جهت ، درآزمون فرسایش مشخص شده در پیوست “الف” قرار گرفت ، برآورده نماید .
۶-۱-۴   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز ، باید در وضعیت فعال شده‌اش، یکی از معیار‌های زیر را برآورده نماید .
۶-۱-۴-۱   باید استقامت کافی در برابر اعمال گشتاور ۳۰۰ نیوتن متری بر محور میله فرمان در هر دو جهت تحت شرایط استاتیکی را داشته باشد و این باید در حالتی باشد که هیچگونه آسیبی به مکانیزم فرمان و متعاقب آن به مخاطره انداختن امنیت بوجود نیاید .
۶-۱-۴-۲   باید مکانیزمی طراحی شود که قابلیت لغزش یا تسلیم داشته باشد ، به طوری که سیستم در برابر اعمال گشتاوری به میزان حداقل ۱۰۰ نیوتن‌متر به صورت پیوسته و متناوب  مقاومت نماید ‌.‌ سیستم قفل کننده باید در برابر اعمال این گشتاور پس از آزمون مشخص شده در پیوست “ب” مقاومت نماید . 
۶-۱-۴-۳   این سیستم باید طوری طراحی شود که مکانیزم چرخش فرمان برای چرخیدن آزاد روی میله فرمان قفل شده ، مجاز باشد . مکانیزم قفل کردن باید استقامت کافی در برابر اعمال گشتاور ۲۰۰ نیوتن‌متری بر محور فرمان در هر دو جهت تحت شرایط استاتیکی را داشته باشد .
۶-۱-۵   اگر وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز به گونه‌ای باشد که کلید بتواند در موقعیت دیگری غیر از موقعیتی که فرمان غیر‌فعال است، خارج گردد ، باید به گونه‌ای طراحی شده باشد که مانور لازم برای رسیدن به آن موقعیت را داشته باشد و نباید جابجایی غیر عمدی کلید امکان‌پذیر باشد .
۶-۱-۶     چنانچه یک جزء نقص پیدا کند آنگونه که گشتاور مشخص شده در بخش های ۶-۱-۴-۱ ،  6-1-4-2 و ۶-۱-۴-۳ نتواند به راحتی اعمال شود ، در حین آنکه سیستم فرمان قفل شده باقی مانده است ، سیســتم باید الزامات مربوطه را تامین کند .
۶-۲   وسیله عمل کننده روی انتقال قدرت
وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز که روی سیستم انتقال قدرت عمل می‌کند باید از چرخش چرخ‌های محرک خودرو جلوگیری کند .
۶-۲-۱   زمانیکه وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز تنظیم شده باشد، جلوگیری از عملکرد این سیـستم، نباید امکان پذیر باشد.
۶-۲-۲   هنگامیکه کلید در قفل وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز قرار دارد ، نباید امکان جلوگیری غیر عمدی برای انتقال قدرت باشند حتی اگر وسیله جلوگیری از استارت موتور عمل کرده و یا برای عمل تنظیم شده باشد .
۶-۲-۳   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید به گونه‌ای طراحی وساخته شده باشد که حتی پس از مقداری فرسودگی حاصل از ۲۵۰۰ بار عمل قفل شدن در هر جهت ، کاملاً مؤثر بماند.
  6-2-4   اگر وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز آنگونه باشد که کلید بتواند در موقعیتی به غیر از موقـعیتی که انتقال قدرت قفل می شود ،  جابجا شود باید آنچنان طراحی شده باشد که مانور لازم برای رسیدن به آن موقعیت و خارج شدن کلید نتواند به صورت غیر عمدی انجام شود .
۶-۲-۵   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز ، باید استقامت کافی در برابر اعمال گشتاور در هر جـهت و در شرایط استاتیک (بدون آنکه آسیبی به ایمنی سیستم برسد) داشته باشد. . این گـــشتاور اعــــمالی۵۰ درصد بیــشتر ازحداکثر گشتاوری است که به صورت عادی می‌تواند به انتقال قدرت اعمال شود . در تعیین سطح گشتاوری این آزمون ، حداکثرگشتاور موتور به حساب نمی‌آید بلکه حداکثرگــشتاوری که بوســـیله کلاچ یا انتقال قدرت اتوماتیک قابل انتقال است ، حساب می‌شود .
۶-۳   وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجازی که روی کنترل  دسته دنده عمل می‌کنند
۶-۳-۱   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجازی که بر روی کنترل دسته دنده عمل می‌کند ، باید بتواند از هر تغییری در دنده جلوگیری کند .
۶-۳-۲   در حالت گیربکس دستی ، باید امکان قفل اهرم دسته دنده تنها در حالت معکوس باشد.  همچنین قفل کردن در حالت خلاص ، باید اجازه داده شود .
۶-۳-۳   در حالت گیربکس اتوماتیک که دارای وضعیت پارک باشد ، باید امکان قفل مکانیزم تنها در موقعیت پارک وجود داشته باشد.  همچنین قفل کردن در حالت خلاص و/یا دنده معکوس ، باید مجاز باشد .
۶-۳-۴   در حالت گیربکس اتوماتیک که دارای وضعیت پارک نباشد ، امکان قفل مکانیزم تنها باید در حالت خلاص یا دنده معکوس وجود داشته باشد .
۶-۳-۵   وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید طوری طراحی و ساخته شده باشد که حتی پس از مقداری فرسودگی حاصل از ۲۵۰۰ بار عمل قفل شدن در هر جهت ، کاملاً موثر بماند .
۷    وسایل  جلوگیری از استفاده غیر مجاز الکترومکانیکی و الکترونیکی
وسایل جلوگیری از استفاده غیر مجاز الکترو‌مکانیکی و الکترونیکی در قسمتی که نصب می شوند ، باید مطابق با الزامات بندهای ۴،۵ و۶ فصل دوم این استاندارد باشند .
۸    تقاضای تایید نوع  خودرو
۸-۱   تقاضای تایید نوع خودرو در رابطه با وسیله جلوگیری از استفاده غیر مجاز آن ، ایموبلایزر  آن و در صورت کاربرد ، سیستم هشدار دهنده آن ، بر اساس استاندارد ملی شماره ….  باید توسط سازنده ارائه گردد .
۸-۲   نمونه‌‌ای  از مدارک اطلاعاتی در پیوست “پ” ارائه شده است.
۸-۳   موارد ذیل باید به واحد خدمات فنی مسؤل انجام آزمون های تایید نوع ارائه گردد :
۸-۳-۱   یک خودروی نمونه ازنوعی که باید تایید شود .
۸-۳-۲   در صورت وجود ، گواهی نامه های تایید نوع سیستم های ایموبلایزر/ هشداردهنده  نصب شده .
۹    اعطا، تایید نوع
۹-۱   در صورتی که الزامات مربوطه تامین شوند ، تایید نوع  مطابق با استاندارد ملی شماره …  اعطا خواهد شد .
۹-۲   نمونه‌ای از فرم گواهینامه تایید خودرو در پیوست “ت” ارائه گردیده است .
۹-۳   یک شماره تایید نوع مطابق با استاندارد ملی شماره  …  به خودرو مورد تایید اختصاص داده می شود .