مقالات - صفحه 334 از 356 - پایگاه دانلود رایگان کتاب | دانلود کتاب

تالاسمی نوعی کم خونی ارثی است که بصورت صفت مغلوب از والدین به فرزندان منتقل می شود هر سال بیش از ۴ میلیون کودک در جهان با اختلالات ژنتیکی متولد می‌شود که در ایران حدود ۸/۲-۴/۱ میلیون نفر ناقل ژن تالاسمی در جامعه پراکنده می‌باشند همچنین حدود ۱۵۰۰۰ بیماری مبتلا به تالاسمی ماژور ثبت گردیده است یک بیمار در طول زندگی خود (بطور متوسط ۱۵ سال) ۱۰۰۰۰۰ دلار برای ملت ایران هزینه در بر دارد و با احتساب ۲۰۰۰۰ بیمار تالاسمی ماژور ثبت شده کل هزینه در عرض ۱۵ سال بالغ بر ۱۵۰۰۰۰۰۰۰۰ دلار می‌شود در حالیکه هزینه پیشگیری هر غربالگری فقط ۲ دلار می‌باشد.
تاریخچه پیشگیری با بیماری تالاسمی
طی سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۵ ، برنامه پیشگیری از تالاسمی در برخی از شهرستانهای ۵  استان کشور، کشور شامل : مازندران ، فارس ، گیلان ،‌خوزستان و اصفهان به صورت آزمایشی به اجرا گذاشته شد . راهبرد اصلی برنامه طی این سالها ، غربالگیری زوج‌های در هنگام ازدواج و پیشنهاد جدایی و انتخاب فردی غیر ناقل برای ازدواج به زوج‌های ناقل بوده است . در صورتی که افراد این پیشنهاد را نمی‌پذیرفتند به آنها پیشگیری از بارداری توصیه می‌شده است. این برخورد با توجه به این واقعیت که گزینه تشخیص پیش از تولد و سقط جنین مبتلا به تالاسمی عملاً  وجود نداشته ، شکل گرفته است گرچه این برنامه نتایج اقتصادی مثبتی داشته است ولی نتایج اجتماعی آن با توجه به مستقیم بودن مشاوره نیز به بررسی بیشتر دارد.
از اواخر سال ۱۳۷۵، وزارت بهداشت تصمیم به گسترش برنامه اصرار تعداد زیادی از زوج‌ها به ازدواج و علاقه ایشان به فرزند دارشدن به شدت مطرح شد و وزارتخانه مذکور با شناسایی امکانات بالقوه و موجود به سرعت به راه‌اندازی این خدمت در کشور اقدام نمود. تشکیل خدمات ژنتیک و تشخیص ناهنجاری‌های ژنتیک جنین، مبارزه با بیماری تالاسمی را در کشور وارد مرحله ویژه‌ای نمود که در عین حال از پیچیدگی‌های تکنیکی و فرهنگی خاصی برخوردار است. بدین ترتیب اولا امکان ارائه مشاوره غیرمستقیم (استاندارد) فراهم شد و ثانیا خانواده‌ها بدلیل برخورداری تسهیل شده از خدمات ژنتیک استقبال بیشتری را برای استفاده از آن و داشتن فرزندان سالم نشان دادند. این امر خود موجب شد تا بروز موارد تالاسمی کاهش چشمگیری باید و به علاوه بدلیل مراجعات زوج‌ها به آزمایشگاه‌ها، امکان بررسی و کنترل بروز در نظام مراقبت بیماری بیش از پیش فراهم شود.
در سال ۱۳۸۰ راهبرد دوم برنامه فرصت توسعه و استقرار یافت. بر اساس این راهبرد خانواده بیماران تالاسمی شناسایی و تحت مشاوره قرار می‌گیرند و در صورتی که فرزند سالم نداشته باشند به مراکز تشخیص پیش از تولد برای داشتن فرزندان سالم ارجاع داده خواهند شد.
در سال ۱۳۸۲ راهبرد سوم برنامه مورد بحث قرار گرفت و فعالیت‌های اجرایی آن ترسیم شد. این راهبرد در نیمه اول سال ۱۳۸۳ در استانهای پرشیوع استقرار یافته است و بر اساس آن زوج‌های که قبل از ۱۳۷۶ (سال کشوری شدن برنامه) ازدواج کرده‌اند و فرزندان سالم دارند بررسی می‌گردند. تا در صورتی که ناقل باشند مورد مشاوره قرار گیرند و از بروز فرزند مبتلا در خانواده پیشگیری شود.
انواع تالاسمی
۱- ناقل سالم (مینور)
ناقل سالم (مینور): چنانچه فرد ژن بیمار را از یکی از والدین و ژن سالم را از دیگری به ارث ببرد دچار این حالت خواهد شد. تالاسمی مینور بنام ناقل سالم (مینور) یک بیمار تلقی نمیشود و در واقع یک مشخصه خونی است که مانند رنگ پوست به ارث می‌رسد زندگی فرد ناقل سالم (مینور) کاملا عادی است و میتواند به فعالیتهای عادی روزانه بپردازد. تنها نکته‌ای که لازم است این افراد رعایت کنند و بسیار مهم است توجه به این مسئله در زمان ازدواج است چنین فردی باید مراقب باشد تا با شخص مشابه (ناقل سالم «مینور») ازدواج نکند ازدواج آنها با افراد سالم مشکلی را به وجود نمی‌آورد ولی ممکن است ۵۰٪ یعنی نیمی از فرزندان آنان هم ناقل سالم (مینور) گردند.
افراد ناقل سالم (مینور) ممکن است گاهی کمی رنگ پریده به نظر برسند بعضی از آنها ممکن است کم خونی خفیفی داشته باشند گلبولهای قرمز خون اشخاصی که ناقل سالم (مینور) هستند کوچکتر از حد معمول است و هموگلوبین A2 آنها معمولا بیشتر از حد طبیعی است.
آیا ممکن است تالاسمی مینور به تالاسمی ماژور تبدیل شود ؟ خیر
آیا درمانی وجود دارد که تالاسمی مینور را تغییر دهد؟ خیر زیرا ارثی است و از طرفی نیاز به درمان هم ندارد.
آیا افراد ناقل سالم (مینور) هرگز به درمان با آهن نیاز پیدا می‌کنند؟ بله، گاهی احتیاج پیدا می‌کنند.
۲- بیماری تالاسمی ماژور
بیماری بتاتالاسیمی ماژور اختلال سنتز هموگلوبین است و فرد مبتلا دچار کم خونی شدیدی خواهد شد این بیماری در چند ماه اول نشانه‌های واضحی ندارد و از حدود شش ماهگی نشانه‌های بیماری آشکار می‌گردد. گلبولهای قرمز این بیماران هم از لحاظ مرفولوژی تغییر می‌کند و هم طول عمر بسیار کوتاهی خواهد داشت.

دیباچه
ما در کشوری زندگی می‌کنیم که به اعتراف همه‌ی نویسندگان و هنرمندان جهان، مهد هنر، ادب و تمدن است. دانستن شرح حال نویسندگان نامدار ایران زمین یک نیاز ضروری و یا به عبارتی دیگر یک وظیفه است.
اینکه بدانیم قدمای ما یا ادیبان معاصر در عرصه‌ی داستان، رمان یا مقاله چه کرده‌اند و چه آثاری را به رشته تحریر درآورده‌اند و یا اینکه در این ساحل شنی بی‌انتهای دنیای ادبیات چه ردپایی از خود به جا گذاشته‌اند.
این امر ما را کمک می‌کند تا با مطالعه‌ی آثار آنان و یا نقد و بررسی یا تحلیل هر یک از آثارشان به عمق اندیشه‌های ناب و بکر آنها پی ببریم و این خود به خواننده لذتی خوشایند می‌بخشد که هیچ چیز را توان قیاس و برابری با آن نیست.
در پایان آرزو می‌کنیم این مختصر کار پژوهشی گروهی ما مورد پسند شما خوانندگان عزیز واقع گردد و اگر کاستی در محتوا و یا غلط چاپی در این کتاب ملاحظه می‌نمایید به بلند همتی خود ما را ببخشید چرا که ما نوخاستگان پژوهش در گام اول تحقیق قرار داریم و به راهنمایی‌های دلسوزانه شما سخت محتاجیم.
جلال آل احمد
در شماره نوروز ۱۳۲۴ مجله سخن داستانی به چاپ رسید که تولد نویسنده‌ای دیگر را نوید می‌داد، نویسنده‌ای که همچون چوبک با تأثیر از هدایت شروع کرد اما خیلی زود در پی یافتن استقلال هنری برآمد و پاره‌ای از «ایرانی» ترین داستان‌ها را پدید آورد.
داستان « زیارت » نام داشت و جوان ۲۲ ساله‌ای به نام جلال آل احمد
(۱۳۴۸-۱۳۰۲) آن را نوشته بود. آل احمد موفق شده بود با شوری مذهبی شرحی دقیق و درونی از یک سفر زیارتی به دست دهد. جنبه مذهبی داستان آنقدر قوی است که توصیفها را نیز در برگرفته است:
خورشید که با قرص قرمز رنگ خود کم‌کم فرو می‌نشست در نظرم پرچم خونین عزیزان زهرا می‌نمود که اندک اندک سرنگون می‌شد.
داستان « زیارت » ویژگی‌های اساسی داستان نویسی آل احمد را در خود دارد: راوی داستان آدمی است بیگانه از جمع: « هر کس حالی دارد و جز من هیچ‌کس در اینجا تماشاچی نیست». همین ناظر وقایع است که در دیگر داستان‌ها نیز از وقایع و آدمها برایمان گزارش می‌دهد. در داستان « دید و بازدید عید » و چند داستان دیگر از مجموعه دید و بازدید (۱۳۲۴)، راوی تماشاگر تصویرهایی انتقادی اما سطحی از سنخ‌های مختلف اجتماعی ترسیم می‌کند. جرقه‌هایی از سمتگیری به سوی ایده‌های نوین، به صورت همدردی با مردم فقیر، نیز در اولین داستان‌هایش به چشم می‌خورد؛ جرقه‌های کم‌سویی که قادر به روشن کردن و نشان دادن درون زندگی محرومان نیست. اما آل‌احمد در هیچ‌یک از این داستان‌ها موفق به آفریدن شخصیت یا موقعیت زنده‌ای نمی‌شود و حتی نمی‌تواند به توصیف درونی داستان «زیارت» نزدیک شود و در حد گزارش‌نویس روزنامه می‌ماند. قلم نویسنده جوان سطح وقایع را خراش می‌دهد و قادر به دستیابی به واقعیت و توصیف آن نیست. این داستان‌ها که از حد واقعگرایی سنتی جمالزاده فراتر نمی‌روند، برشهایی گزارشی از زندگی سنتی را به نمایش می‌گذارند. نویسنده بی‌تجربه با اظهار نظرهای گاه و بیگاهش سیر داستان را قطع می‌کند و به آشفتگی‌ها می‌افزاید، او که نمی‌تواند از طریق اعمال و گفتار آدم‌های داستان مقصود خود را بیان کند، در داستان دخالت می‌کند و با چند جمله نتیجه‌ای برای خواننده تعیین تکلیف می‌کند. تنها در داستان « گلدان چینی» است که حادثه با روانی و یکدستی پیش‌ می‌رود.
از دیگر داستان‌های او: شمع قدی ـ افطار بی‌موقع ـ سه تار ـ وسواس ـ آفتاب لب بام و … است.
علی محمد افغانی متولد ۱۳۰۴:
از داستانهای کوتاه که بگذریم، علی محمد افغانی در زمینه آفریدن رمان اجتماعی شگفتی می‌آفریند و راه را برای پیدایش رمان‌های اجتماعی بعدی باز می‌کند. رمان ۹۰۰ صفحه‌ای شوهر آهو خانم (۱۳۴۰) خیلی زود نویسنده‌اش را به شهرت می‌رساند: « انجمن کتاب ایران » آن را به عنوان داستان برگزیده سال ۱۳۴۰ انتخاب می‌کند و منتقدین وقت به ستایش از آن می‌پردازند: «بی‌هیچ گمان، بزرگترین رمان زبان فارسی به وجود آمده و ( با قید احتیاط ) تواناترین داستان نویس ایرانی، درست همان لحظه‌ای که انتظارش نمی‌رفت، پا به میدان نهاده است» و « نویسنده در این داستان از زندگی مردم عادی اجتماع ما تراژدی عمیقی پدید آورده و صحنه‌هایی پرداخته است که انسان را به یاد صحنه‌های آثار بالزاک و تولستوی می‌اندازد. و این نخستین بار است که یک کتاب فارسی به من جرئت چنین قیاسی را می‌دهد». هر چند در این گفته‌ها مقدار زیادی ذوق‌زدگی دیده می‌شود، اما شوهر آهوخانم برجسته‌ترین رمان اجتماعی این دوره است.
داستان در زمستان ۱۳۱۳ در شهر کرمانشاه می‌گذرد. پس از توصیفی کوتاه از شهر آرام ـ که گویی حادثه‌ای در بطن خود دارد ـ به نانوایی سید میران سرابی می‌رسیم. افغانی پس از توصیف جزء به جزء دکان و شاگردان و خصوصیات ظاهری سید، از طریق گفتگوی او با نانوایی ورشکسته، سجایای شخصیتی‌اش را تصویر می‌کند: کاسبکاری ۵۰ ساله و رو به ترقی، رئیس صنف نانوایان است و با پختن نان قشون، خود را به قدرت حاکمه نزدیک کرده. مردی است مذهبی، خانواده دوست و دست و پا به خیر. هما، زن زیبارو و مطلقه، در همین فصل به نحوی طبیعی وارد داستان می‌شود و از همان آغاز بر سید تأثیر می‌گذارد. سید عاشق هما می‌شود اما جرئت ابراز این واقعیت را، حتی به خویش، ندارد. عشق خود را محبتی نوعدوستانه می‌انگارد. همراه سید ـ که در دلش توفانی بر پا شده ـ به خانه‌اش می‌رویم. با آهو خانم ـ زنش ـ و چهار فرزندش آشنا می‌شویم. فضای خانه نیز همچون فضای دکان با حوصله مجسم می‌شود و یک یک همسایگانش ـ مردمان فقیر ـ معرفی می‌شوند. اینان شخصیت‌های جانبی رمان هستند و قهرمانان اصلی را در پیشبرد ماجراها یاری می‌کنند.
افغانی که به سبک واقعگرایان اروپایی قرن نوزده می‌نویسد، دانای کلی است که بر برون و درون شخصیت‌های اثرش آگاهی کامل دارد. نخست ظاهر آنها را توصیف می‌کند، سپس طی برخوردهایی با دیگران، روحیاتشان را می‌نمایاند و عاقبت با قرار گرفتن در موقعیت آنان، نسبت به رویدادها اظهار نظر می‌کند.
 
صادق هدایت
صادق هدایت ( ۱۳۳۰ـ ۱۲۸۱) پیش از اینکه نخستین داستان‌هایش را بنویسد، مطالب زیادی در زمینه اندیشه‌های بودایی، احضار ارواح و پیشگویی خوانده بود. این مطالب تأثیر تأسف‌آوری بر داستان‌هایش گذاشت. داستان‌هایش، همچنین، از آموخته‌های نویسنده درباره روانکاوی فروید، ضربه‌ای مشابه خورد. این ضربه بخصوص از آن جهت قابل اهمیت است که هدایت کوشید گزارشهای ساده جمالزاده را با تحلیل روانی آدمهای داستان و نشان دادن تناقضات درونی آنها، به داستان روانی نزدیک کند؛ کوشید احساسات پیچیده شخصیت‌ها را مطرح سازد و موقعیت زیستی نابسامان آنها را بیش از آنکه ـ چون داستان نویسان قبلی ـ گزارش کند، تجسم بخشد. هدایت در گسترش فضای دید و توسعه شگردهای نوشتن نویسندگان ایرانی نقش مهمی ایفا کرد. اما سنت ناپسندی را نیز تحکیم بخشید و آن، محور دانستن مسائل جنسی
ـ بر مبنای عقاید فروید ـ  در زندگی انسان‌ها بود.
هدایت که در خانواده‌ای اشرافی بزرگ شده بود، همواره تلاش کرد با توصیف صادقانه واقعیت، تصوراتی را که اندیشه حامیان وضع موجود بر آنها استوار بود، درهم شکند؛ تصوراتی از قبیل بسامان بودن اوضاع و سعادتمندی توده‌ها. هر چند ذهنیات ناشی از تربیت در خانواده‌ای اشرافی، بر اعمال و افکار شخصیت‌های داستان‌هایش تأثیر بسیاری گذاشت، اما کوشش او برای ارائه تصویری عمیق‌تر از واقعیت، درخور ستایش است. در سال‌هایی که نویسندگان کهنه‌اندیش برای گریز از طرح مسائل اساسی مردم، به فاحشه‌خانه‌ها می‌گریختند، یا در قالب داستان‌های اخلاقی پرسوز و گداز و رمان‌های تاریخی‌نما، بر سرنوشت اشرافزادگان از « اصل » افتاده دل می‌سوزاندند، هدایت داستان را به عنوان شاهدی از زندگی مردمی محروم به کار گرفت. تلاش وی در نشان دادن فاجعه‌آمیز بودن وضعی که به عنوان دوران شکوفایی ملی وانمود می‌شد، نشانگر تعهد اجتماعی اوست.
هدایت در ۱۳۰۷ به قصد خودکشی خود را در رودخانه مارن پاریس انداخت، اما نجاتش دادند. شرح این اقدام ناموفق را در زنده‌به گور نوشت و آن را «یادداشتهای یک دیوانه » نام نهاد. هدایت که طی خودکشی لحظه‌های مواجهه با مرگ را تجربه کرده بود، شخصیت‌های آثارش را نیز وا می‌داشت که به این تجربه بپردازند؛ تجربه‌ای که در سراسر عمرش با آن درگیر بود. او نتوانسته بود خودش را بکشد، اما شخصیت‌های داستان‌هایش را در این امر «موفق » می‌گرداند و اغلب آثارش را با مرگ به پایان می‌رساند. از دیگر آثار او: شب‌های ورامین ـ مردی که نفسش را کشت است.
تقی مدرسی: در ۱۳۱۱ در خانواده‌ای روحانی پرورش یافت. وقتی دانشجوی طب بود، نخستین رمانش یکلیا و تنهایی او (۱۳۳۴) از سوی مجله سخن به عنوان بهترین رمان ایرانی سال ۱۳۳۵ را یافت و مدرسی را در زمره نویسندگان مشهور ایران درآورد. ده سال بعد ـ وقتی دیگر ساکن آمریکا شده بود ـ دومین رمانش شریفجان، شریفجان ( نام قبلی: نسل کلاغها) را نشر داد، اما این اثر نه تنها تأثیری بر ادبیات زمان خود نگذاشت، سقوط نویسنده را نیز گواهی داد. در ۱۳۴۷ مجموعه داستان گمرگ چینواد آگهی شد اما انتشار نیافت. مدرسی جز چند داستان کوتاه در جنگ اصفهان و سخن اثر دیگری منتشر نکرد.
قابل توجه‌ترین اثر نویسنده، رمان کوتاه یکلیا و تنهایی او است. نخستین علتی که برای محبوبیت این رمان به ذهن می‌رسد، ساختمان محکم و نیز زیبا و توصیفی آن است. نثری شاعرانه و عاطفی که شخصیت‌ها و موقعیت‌ها را با توصیف‌هایی احساساتی و رنگین تصویر می‌کند. نثری شبه کلاسیک و خوش‌آهنگ که با قطعه‌های تابلو مانندش، خوانندگان بیزار از سطحی‌نویسان آسانگین را جذب کرد؛ خوانندگانی که سنگینی یأس دوران را با خواندن صحنه‌های عاشقانه رمان، که عطری کهن از آنها برمی‌خاست، به فراموشی می‌سپردند. مدرسی برای بیان مضمون تاریخی ـ فلسفی خود به نثری کهنه‌نما و غریب احتیاج داشت. پس، به جایی که مضمون را گرفته بود ـ به تورات ـ روی آورد و روال روایتی عتیق کتاب مقدس را به کار گرفت. البته پیش از او نویسندگانی چون طبری از اسطوره‌ها و نثر توراتی برای بیان مسائل اجتماعی استفاده کرده بودند. اما مدرسی زبان تورات را که با آن یهوه ـ خدای خشم و انتقام، نه محبت و بخشش ـ حقایق « ابدی » را بر مردم آشکار کرده است. برای بیان مسائل کلی بشری به کار گرفت. و بدین ترتیب برای بیان مضمون داستان خود، قالبی مناسب آفرید.
بهرام صادقی (۱۳۶۳ ـ ؟)
نخستین داستان‌هایش را از ۲۰ سالگی ـ وقتی دانشجوی طب بود ـ نوشت و از ۱۳۳۵ شروع به چاپ آنها در مجلات ادبی کرد. در ۱۳۳۷ یک چند جزو هیأت نویسندگان مجله صدف بود. دوران خلاقیت هنری‌اش زمانی طولانی نپائید اما در همین مدت کوتاه داستان‌هایی فراموش‌ناشدنی آفرید؛ داستان‌هایی که او را در صف اول نویسندگان ایران قرار دارند.
مهمترین مضمون داستان‌هایش جستجو در عمیق‌ترین لایه‌های ذهنی بازماندگان نسل شکست است. این جستجو که با طنزی آمیخته به فاجعه، و در شکل‌های متنوع داستانی صورت می‌گیرد، بهرام صادقی را شایان توجه‌ترین نویسنده نسل خویش می‌سازد. کارهای اصلی‌اش را بین سال‌های ۱۳۴۱ ـ ۱۳۳۵ می‌نویسد و منتشر می‌کند، هر چند تا سال‌های ۵۰ نیز تک داستان‌هایی انتشار می‌دهد اما اصولاً نویسنده این دهه است. واخوردگی، شکست، فقر و یأس آدمهای کوچک، روشنفکران آرمان باخته و معتاد شده، کارمندان فقیر و دانشجویان واخورده را با توانایی ترسیم می‌کند. صادقی با ارائه طنزآمیز جنبه‌های دردناک زندگی، ضمن آن که نشان می‌دهد جهان ما چقدر کهنه و رنجبار است، آرزوی خود را به برقراری عدالت اجتماعی ابراز می‌کند. بدین ترتیب، طنز او نفی زندگی نیست، افشای تمامی عواملی است که باعث حقارت و خواری زندگی می‌شوند.

تخت جمشید را می توان تقریباً همانند ارگ ها و یا دژهای حکومتی و سکونت گاهی ایران در دوران اسلامی دانست، زیرا پادشاهان یا حاکمان ایالت ها یا شهرهای بزرگ در ایران بر اساس شیوه ای کهن، فضاهای سکونت گاهی، حکومتی و تشریفاتی خود را غالباً درون محوطه ای محصور و دارای استحکامات دفاعی می ساختند که در برابر تهدیدها و مخاطرات خارجی و داخلی حتی الامکان در امان باشند. این گونه مجموعه ها که آن ها را دژ، کهندژ، قلعه یا ارگ می نامیده اند، افزون بر فضاهای سکونت گاهی، حکومتی و تشریفاتی، عرصه ها و فضاهای متنوعی برای برخی از انواع فعالیت های خدماتی و نظامی داشتند. چنین الگویی در طراحی شهری از دوران پیش از اسلام تا اواخر دوره قاجار در بسیاری از نواحی و مناطق سرزمین گسترده ایران وجود داشته است و تخت جمشید را چنان که داریوش در کتیبه ای به آن به عنوان یک دژ اشاره کرده است، باید نمونه ای از این گونه ارگ های سکونت گاهی – حکومتی – تشریفاتی دانست.
به عبارت دیگر تخت جمشید یکی از پایتخت های هخامنشیان بود که در ایامی که هوای منطقه پارس مناسب بود، در آنجا اقامت می کردند و البته مرام و آیین های بسیار کهن و با اهمیت نوروز از سوی حکومت هخامنشی در این جایگاه برگزار می شد.
باید توجه داشت که تخت جمشید مانند سایر ارگ ها یا دژها در میان بیابان و دور از مرکز سکونت گاهی نبود، بلکه آن را در کنار شهری آباد و بزرگ ساخته بودند. پروفسور کخ بر اساس مطالب نوشته شده در لوح های به دست آمده در تخت جمشید اظهار داشته که شهری بزرگ در دشت واقع در پایین صفه تخت جمشید به نام خوادایتشیه. وجود داشت که در منابع بابلی نیز به آن اشاره شده است. در  لوح های دیوانی عیلامی به خوادایتشیه و پارسه تقریباً به یک نسبت توجه شده است. البته در ابتدای ساختن صفه و بناهای تخت جمشید در لوح ها بیشتر از شهر خوادایتشیه به عنوان مقصد سفر یا محل استقرار رئیس تشریفات نام برده شده، زیرا هنوز در روی صفه، ساختمان و تأسیسات کافی ساخته نشده بود، اما به تدریج که در کارهای ساختمانی صفه تخت جمشید پیشرفت حاصل می شد، از پارسه بیشتر نام برده می شد.
بنابراین، الگوی ساختن تخت جمشید در کنار یک شهر مانند برخی دیگر از شهرهای ایرانی پیش از اسلام و همچنین در دوران اسلامی بوده است و آنجا را می توان نوعی ارگ یا دژ حکومتی – سکونت گاهی دانست که بخشی از امور حکومتی، سیاسی، اداری و اقتصادی امپراتوری هخامنشی در آنجا انجام می شد.
درباره چگونگی ساختن بناهای روی صفه هنوز اطلاعات روشن و جامعی به دست نیامده و انتشار نیافته است. البته کتیبه ای از داریوش درباره شیوه ساختن کاخی در شوش وجود دارد که گویای چگونگی انجام فعالیت های بزرگ ساختمانی در آن دوران است و می توان حدس زد که در ساختن تخت جمشید از همان شیوه استفاده شده است. متن آن کتیبه به نقل از کتاب معماری ایران، پیروزی شکل و رنگ چنین است:
این کاخ را من (داریوش) ساختم – زیور آن از راه دور آورده شد… زمین کنده شد تا به خاک سفت (کف سنگی) رسیدم وخندقی درست شد. سپس قلوه سنگ و شفته در آن انباشته شد. در طرفی به بلندی ۴۰ ارش و سوی دیگر تا حدود ۲۰ ارش. روی آن شفته کاخ بنا گردید. کند و کوب و انباشتن و خشت هایی که در قالب زده شد کار مردم بابل بود. الوار کاج از کوهی آورده شد که آن را لبنان گویند. مردم آشور آن را به بابل و مردم کارکه و یونانیان آن را از بابل به شوش آوردند. چوب یکا از گاندهارا و کرمانا آورده شد. زر از سارد و بلخ آمد و در اینجا روی آن کار شد. سنگ لاجورد گران قیمت و عقیق شنگرفی را از سغد آوردند و فیروزه را از خوارزم. سیم و آبنوس از مصر آمد. تزیینی که دیوارها با آن زیور یافته از یونان، عاج از اتیوپی و از هند و از رخج آورده شد ولی در اینجا روی آنها کار شد. سنگ هایی که در اینجا به صورت ستون درآمده سنگ آن را از شهری در الام به نام آبی رادو آوردند. سنگ بران و سنگ تراشان که آنها را ساختند از مردم سارد و یونان بودند. آنهایی که طلاها را به کار گرفتند مادی و مصری بودند. منبت کاران ساردی و مصری بودند. آنان که از عاج خاتم می ساختند بابلی و یونانی بودند. آن ها که به تزیین دیوار پرداختند مادی و مصری بودند. به یاری و لطف اهورامزدا کاخی باشکوه در شوش بنا نهادم. اهورامزدا مرا و پدرم و کشورم را از هر آسیبی نگه دارد.
چنان که از متن این کتیبه آشکار است، در ساختن بناهای بزرگ و مهم از مصالح و مواد غیربومی نیز استفاده می شد و در برخی از بخش های ساختمان از بهترین انواع سنگ، چوب و سایر مواد و مصالح اصلی و نیز مواد تزیینی شناخته شده در سرزمین های تابع امپراتوری هخامنشی بهره می بردند. افزون بر این از معماران، صنعتگران و هنرمندان اقوام غیرایرانی نیز استفاده می شد و به این ترتیب از همه یا بخش مهمی از تجربیات معماری و هنری آن دوران – در ایران و سایر سرزمین های تابع ایران – به بهترین شکل بهره برداری می شد. البته با اطمینان می توان اظهار داشت که برنامه ریزی، طراحی و نظارت کارها در مقیاس کلان بر عهده معماران و هنرمندان ایرانی بوده است و چنان که در بخش بعدی اشاره خواهد شد، الگوهای اساسی طراحی معماری و شهری در این مجموعه کاملاً ایرانی است.
 
کاخ ها، تالارها و بخش های مهم تخت جمشید
انواع فضاها و عرصه ها
تخت جمشید را همان گونه که داریوش در کتیبه ای به آن اشاره کرده است، می توان نوعی دژ یا ارگ حکومتی دانست که جایگاهی برای اداره کشور و برگزاری مراسم رسمی و مذهبی و پذیرایی های مهم و باشکوه و تجمع های حکومتی و اقامتگاه پادشاه و نزدیکان او بود. چنین دژ یا فضایی مانند دژهای دوران اسلامی که از برخی از آنها اطلاعات بیشتری در دست است، عرصه های گوناگون، اما کمابیش معین و مشخصی داشت. در نزدیکی ارگ پارسه یا تخت جمشید، یک یا چند سکونتگاه بزرگ وجود داشت که محل زندگی گروه های متوسط مردم، کارکنان عادی کاخ ها، گروه هایی از کشاورزان و پیشه وران بود. در برخی لوحه های به دست آمده از تخت جمشید به سکونت گاه های واقع در نزدیکی تخت جمشید اشاره شده است، اما هنوز از آنها آثار قابل ملاحظه ای یافت نشده است، زیرا بناهای آنها با مصالح معمولی و کم دوام ساخته شده بود.
فضاها و عرصه های مهم تخت جمشید را به چند گروه به شرح زیر می توان طبقه بندی کرد:
 
تالارها یا کاخ های حکومتی و تشریفاتی
از تالارها یا کاخ های تشریفاتی برای برگزاری تجمع های بزرگ حکومتی، به حضور پذیرفتن سفرا و نمایندگان سایر کشورها، بار دادن و به حضور پذیرفتن فرماندهان و فرستادگان سرزمین ها یا اقوام زیر فرمان پادشاهی هخامنشی، و سایر تجمع های مهم اداری و حکومتی استفاده می شد. در تخت جمشید دو تالار یا کاخ بسیار باعظمت و باشکوه وجود داشت که چنین کارکردهایی داشتند، آنها عبارتند از:
– تالار یا کاخ آپادانا در جبهه شمال غربی صفه تخت جمشید و در نزدیکی پلکان اصلی و بزرگ ورودی.
– تالار یا کاخ صد ستون در جبهه شمال شرقی صفه.
 
کاخ های سکونتگاهی یا سکونتگاهی – تشریفاتی
کاخ های سکونتگاهی یا سکونتگاهی – تشریفاتی، تالارها و کاخ هایی را در بر می گیرد که بیشتر به برای سکونت و نیز برای پذیرایی ها، مراسم، جشن ها، و تجمع های کوچک رسمی یا نیمه رسمی، خانوادگی و مانند آن مورد استفاده قرار می گرفت.
اندازه ها، تناسبات و به ویژه موقعیت قرارگیری بسیاری از این کاخ ها و تالارها به خوبی گویای چنین کارکردهایی است. البته باید توجه داشت که هنوز اطلاعات موجود درباره بسیاری از عرصه ها و فضاهای تخت جمشید به اندازه ای نیست که بتوان همه خصوصیات کارکردی آنها را به درستی و به طور کامل مورد شناسایی قرار داد. برخی از این گونه کاخ ها عبارتند از:
– کاخ داریوش یا تالار آینه واقع در جبهه جنوبی آپادانا.
– کاخ هدیش واقع در جبهه شمال غربی مجموعه حرمسرا.
– کاخ اندرون (موزه فعلی تخت جمشید) واقع در جبهه شمال شرقی مجموعه حرمسرا.
– کاخ مرکزی واقع در منتهی الیه جنوبی فضای واقع بین آپادانا و کاخ صد ستون.
 
عرصه زندگی خانوادگی: اندرونی یا حرمسرا
بخش اندرونی یا حرمسرا در منتهی الیه جبهه جنوبی صفه تخت جمشید قرار دارد. این بخش از سمت جنوب به انتهای صفه و از جبهه شمال به چند کاخ سکونتگاهی – تشریفاتی محدود شده است و از تالارها و فضاهایی نسبتا” کوچک تشکیل شده که با زندگی خانوادگی پادشاه و اطرافیان نزدیک او متناسب است.
 
خزانه
خزانه محل نگهداری انواع اشیاء و لوازم مهم مانند بخشی از جواهرات و اشیاء گرانقیمت، جنگ افزارها، آذوقه، لوحه های مربوط به فرمان ها و حسابرسی ها و سایر کالاها و لوازم باارزش بود. خزانه در جبهه جنوب شرقی صفه و به شکلی مجزا و مستقل از سایر بخش ها ساخته شده بود.
 

فضاهای ورودی و دروازه ها
صفه تخت جمشید چند ورودی اصلی و فرعی در جبهه های مختلف به ویژه در جبهه های غربی و شرقی داشت که مهمترین آنها به شرح زیر است:
– پلکان بزرگ ورودی و دروازه اصلی ورودی واقع در جبهه شمال غربی صفه.
– دروازه نیمه تمام واقع در شمال شرقی صفه و رو به روی کاخ صدستون.
براساس شواهد موجود چند دروازه و فضای ورودی در جبهه شرقی صفه وجود داشته که آثار اندکی از آنها بر جای مانده است.
 
آرامگاه ها یا دخمه ها
دو آرامگاه در دیواره کوه مشرف به صفه تخت جمشید وجود دارد که گفته اند به اردشیر سوم و اردشیر دوم تعلق داشته است. آرامگاه ها یا دخمه های واقع در نقش رستم )شش کیلومتری تخت جمشید( بی ارتباط با موقعیت صفه تخت جمشید نبودند و می توان آن ها را نیز بخشی از عناصر جانبی این صفه به شمار آورد، زیرا محتمل است که در فاصله بین صفه تخت جمشید و نقش رستم، سکونتگاه ها و تأسیساتی وجودداشته که هنوز اثری از آن ها به دست نیامده است.
 

عرصه ها و فضاهای خدماتی و نظامی
عرصه ها و فضاهای خدماتی و نظامی متعددی در بخش ها و قسمت های گوناگون صفه تخت جمشید وجود دارد. از جمله فضاهایی در جبهه شرقی کاخ صدستون هست که گفته اند محل نگهداری ارابه ها و اسب های شاهی بوده است. همچنین آثاری از حصارها و برج های نگهبانی در جبهه های شرقی و نیز در امتداد محدوده و حصار شمالی صفه یافته اند که برای نگهبانی و محافظت از مجموعه تخت جمشید ساخته شده است. در گوشه جنوب شرقی صفه نیز آثاری یافته اند که آن را بقایای برج نگهبانی دانسته اند.
 
صفه تخت جمشید
داریوش برای ساختن مجموعه کاخ ها، خزانه و سکونتگاه ها یا به عبارت دیگر ارگ حکومتی در دامنه کوه رحمت فرمان داد تا صفه یا سکویی بزرگ به درازای ۴۵۵ متر و پهنای ۳۰۰ متر آماده کنند. برای این کار می بایست بخش هایی از دامنه کوه را می بریدند و صاف می کردند و بخش های دیگری را که گودتر از سطح دلخواه بود، با خرده سنگ و ملاط پر می کردند و همچنین در برخی جبهه ها به ویژه جبهه غربی و قسمت هایی از جبهه جنوبی و شمالی دیوارهایی با ضخامت زیاد با سنگ درست می کردند تا سطح صفه به شکل دلخواه فراهم شود. ارتفاع این دیوارها در برخی جاها تقریبا” به ۱۵ متر می رسید. برای ورود به این صفه ابتدا یک پلکان ورودی در جبهه جنوبی ساخته شد و داریوش فرمان داد بر دیواره این پلکان نبشته ای به چند خط میخی، عیلامی و بابلی پدید آید. وی فرمان داد در متن عیلامی این سنگ نبشته چنین نگارند: پیش از این در این مکان دژی وجود نداشت. به خواست اهورامزدا من این دژ را ساختم… و من آن را استوار، زیبا و مقاوم ساختم. همان طور که میل من بود. داریوش در این کتیبه اشاره کرده که وی برای نخستین بار فرمان ساختن دژ یا عرصه تخت جمشید را داده بود. این عرصه را صفه تخت جمشید نیز می نامند زیرا سطح آن از محیط اطرافش بالاتر است. در زمان داریوش، کاخ آپادانا، کاخ سکونتگاهی داریوش و عمارت خزانه بر روی این صفه ساخته شد و برای دسترسی به آن ها پلکانی در جبهه جنوبی صفه ساختند. بر اساس کتیبه هایی که در تخت جمشید پیدا شده است، گفته اند که در دشت پایین صفه سکونتگاهی پرجمعیت به نام خوادایتشیه وجود داشته که در منابع بابلی نیز به آن اشاره شده است. پس از داریوش کارهای عمرانی مهمی در زمان خشایارشا در صفه تخت جمشید صورت گرفت.
 
کاخ آپادانا
کاخ آپادانا یا کاخ بار داریوش که تقریباً در میانه جبهه غربی صفه تخت جمشید قرار دارد، مهمترین بنای این مجموعه به شمار می آید و به نظر می رسد نخستین بنای مهم ساخته شده در این عرصه بوده است. ساختن این بنا که از حدود سال ۵۱۵ (پ.م.) به فرمان داریوش آغاز شد، نزدیک به سی سال طول کشید و در زمان خشایارشا به اتمام رسید. نقشه کاخ آپادانا از لحاظ اصول معماری به نقشه کاخ بار کوروش در پاسارگاد شباهت دارد و این نکته نشان می دهد که طرح کاخ مزبور الگوی آن بوده است. در مرکز این کاخ، تالاری ستون دار و مربع شکل وجود دارد که در سه جانب آن (جبهه های شمالی، شرقی و غربی) ایوانی ستون دار و در جانب جنوبی فضاها و اتاق های سکونتگاهی و خدماتی قرار دارد. در چهارگوشه بنا چهار فضای برج مانند با نقشه ای مربع شکل وجود دارد. این کاخ بالاتر از سطح صفه قرار دارد و با شماری پله به روی آن می رفتند. اندازه هر یک از اضلاع تالار مربع شکل ۶۰٫۵ متر و مساحت تالار اندکی بیش از ۳۶۰۰ متر مربع است که در هر ضلع آن شش ردیف ستون و در مجموع در داخل تالار ۳۶ ستون و هر یک از سه ایوان کاخ نیز ۱۲ ستون داشت. به این ترتیب در کاخ در مجموع ۷۲ ستون وجود داشت. ارتفاع ستون های این کاخ نزدیک به ۲۰ متر بود. داریوش دستور داد متنی خاص به مناسبت بنای آپادانا بر روی چهار لوحه سیمین و چهار لوحه زرین، هر یک به اندازه ۳۳×33 سانتیمتر به سه خط فارسی باستان و عیلامی و بابلی بنویسند و در چهارگوشه آپادانا در زیر پی بنا قرار دهند. یکیی از مجموعه های سیمین و زرین پیدا شده و در گوشه های دیگر، جای قرارگیری محفظه لوحه ها را یافته اند که البته لوحه های آنها غارت شده است. متن لوحه پیدا شده چنین است. داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، پسر ویشتاسپ هخامنشی. داریوش شاه می گوید: این کشوری که من دارم، از سرزمین سکاهای آن سوی سغد تا حبشه، از هند تا سپارت (سارد، لیبی) را اهورامزدا، بزرگ ترین خدایان به من ارزانی داشت. اهورامزدا مرا و شاهنشاهی مرا بپایاد.

برنامه‌‌های کاربردی ASP. NET به دو دسته اصلی تقسیم می‌‌شوند که هر یک برای منظوری خاص بکار می‌‌روند. برای برنامه‌‌های کابردی مبتنی بر وب که خودشان رابط کاربر  یا UI مبتنی بر HTML دارند از برنامه‌‌های کاربردی APS. NET  استفاده میشود. برای یک برنامه کاربردی که رابط کاربر نداشته باشد و فقط به صورت برنامه‌‌ای  مورد استفاده قرار گیرد، از سرویس‌‌های وب مبتنی بر XML  استفاده می‌‌شود. هر دو نوع برنامه کاربردی را می‌‌توان با استفاده از Visual Studio . NET و یا بدون آن ساخت. البته محیط Visual Studio . NET توسعه هر دو نوع برنامه را به طور کاملاً محسوسی سریع‌‌تر و آسان‌‌تر می‌‌سازد. الگوهای Asp. MET Web Application و ASP. NET XML Web Services برای زبان Visual Basic . NET در شکل زیر نشان داده شده‌‌اند.
ASP. NET Applications
برنامه‌‌های کابردی Asp. NET در ساده‌‌ترین نوع خود مانند برنامه‌‌های کاربردی ASP کلاسیک می‌‌باشند. یک برنامه کاربردی ASP.NET ساده شامل چهار چیز است:
 یک دایرکتوری مجازی  در IIS که برای نگهداری فایل‌‌های تشکیل دهنده برنامه کاربردی و کنترل دسترسی به فایل‌‌ها پیکربندی می‌‌شود.
یک یا چند فایل aspx.
یک فایل Global. asax ( مشابه فایل Global. asa در ASP کلاسیک) که با راه‌‌اندازی و خاتمه جلسه کاری  و برنامه کاربردی  سروکار دارد (اختیاری).
یک فایل Web. config که برای ذخیره کردن اطلاعات و تنظیمات پیکربندی برنامه بکار می‌‌رود (از ویژگی‌‌های جدید ASP. NET و اختیاری).
نکته  جالبی که ممکن است ذکر آن برای کاربران Visual Sttudio . NET خوشحال کننده باشد این است که تمام فایل‌‌های مزبور به هنگام ساختن یک پروژه Web Application برای شما ساخته می‌‌شوند.

وب فرم‌‌های ASP.NET
وب فرم‌‌ها یکی از قسمت‌‌های مهم هر برنامه کاربردی ASP.NET می‌‌باشند، به عبارت ساده‌‌تر، آنها صفحاتی هستند که از کنترل‌‌های Server درونی ASP. NET  استفاده می‌‌کنند. مدل برنامه‌‌نویسی با وب‌‌فرم‌‌ها توسعه برنامه‌‌های کاربردی مبتنی بر وب را تا حد زیادی شبیه توسعه برنامه‌‌های کاربردی تحت ویندوز که به وسیله برنامه نویسان Visual Basic ساخته می‌‌شوند می‌‌سازد.
در محیط Visual Studio. NET وب‌‌فرم‌‌ها به شما امکان می‌‌دهئد که با کشیدن و رها کردن کنترل‌‌ها بر روی یک صفحه و نوشتن مقدار کمی کد برای پاسخ‌‌گویی به عملیایت کاربر، رویدادها و غیره، برنامه‌‌های کاربردی قدرتمند و جذاب تولید کنید به علاوه، محیط Visual Studio . NET به شما اجازه می‌‌دهد که به دو صورت ویژوال (با استفاده از پنجره طراح فرم ) یا متنی (با استفاده از پنجره ویراستار کد  ) با صفحات برنامه خودکار کنید.
کدی که در وب فرم‌‌های خود می نویسید می تواند به دو روش نوشته شود: یکی درون خود فایل aspx و یا با استفاده از یک ماژول در بر گیرنده کد که در پس پرده ساخته می‌‌شود و آن را Code – Behind Module می نامند. اگر چه می توانید برای ساختن یک برنامه کاربردی از هر دو روش به طور همزمان استفاده کنید، ولی توصیه می شود که برای نوشتن کد برنامه از ماژول ها بهره ببرید.
Code – Behind
Code – Behind یکی از ویژگی های جدید ASP. NET است که به برنامه نویسان و توسعه دهندگان وب امکان می دهند تا کد مربوط به UI  که معمولاً با HTML نوشته می شود را از کدی که با Visual Basic NET ، # C یا هر زیان دیگری برای پاسخ‌‌گویی به عملیایت کاربر، ارزیابی داده‌‌ها و … طراحی و نوشته می‌‌شود به طور کامل حدا سازند. این تکنیک مزایای متعددی دارد که رد ذیل به بعضی از آنها اشاره شده است:
جدایی کامل HTML و کد: ویژگی Code – Behind امکان می‌‌دهد که طراحان HTML و برنامه نویسان کارهای خود را به طور مستقل و بدون تداخل انجام دهند. (چیزی که در هنگام توسعه برنامه‌‌های کاربردی ASP کلاسیک به ندرت اتفاق می‌‌افتد)
سهولت استفاده مجدد از کد: با توجه به این که کد برنامه به طور مستقل از HTML نوشته می شود، به راحتی در پروژه‌‌های دیگر از آن استفاده نمود.
نگهداری ساده‌‌تر: جدایی کد از HTML علاوه بر افزایش خوانایی، نگهداری برنامه را نیز بسیار راحت‌‌تر می‌‌سازد.
بسته بندی و انتشار برنامه بدون کد اصلی: شما می توانید پروژه هایی را که از تکنیک Code – Behind استفاده می کنند کامپایل نموده و به این ترتیب از کد برنامه خود محافظت کنیدو. این ویژگی در شرایطی که بخواهید برای مشتریان خود برنامه‌‌های کاربردی تولید کنید و در عین حال کد اصلی و تکنیک های برنامه نویسی خود را محفوظ نگهدارید بسیار مفید می باشد.
به هر حال، بهتر است که همواره از تکنیک Code – Behind  استفاده کنید.

انواع فایل‌‌های ASP. NET
در برنامه های کاربردی ASP.NET با انواع جدیدی از فایل‌‌ها روبرو می شوید. برای پرهیز از هر نوع سردرگمی، اجازه دهید آنهایی را که بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند معرفی کرده و چگونگی استفاده از آنها را نیز توضیح دهیم.
aspx. پسوندی که در بیشتر مواقع می بینید aspx. می باشد. این نوع فایل برای صفحات وب فرم بکار می رود و مشابه پسوند asp . در ASP کلاسیک می باشد.
ascx: پسوندی که برای ساختن کنترل های User  بکار می رود ascx می باشد. کنترل های User یکی از نوآوری های جدید ASP. NET هستند که امکان استفاده مجدد از کدهای نوشته شده را فراهم میکنند آنها به نوعی مانند فایل Include در ASP کلاسیک هستند و می توانند فقط شامل چند برچسب  HTML باشند و یا می توانند دستورات پیچیده ای  را در برگیرند که نویسنده قصد دارد درصفحات مختلف از آنها استفاده کند . کنترل های سفارشی با استفاده از دستور @ Register به وب فرم های اضافه می شوند بحث بیشتر را به بخش ۴ این کتاب موکول می کنیم.
asmx: پسوند فایل هایی که برای پیاده سازی سرویس های وب مبتنی بر XML بکار میروند asmx میباشد سرویسهای وب مبتنی بر XML می توانند به طور مستقیم و از طریق فایل asmx در دسترس قرار گیرند و یا این فایل asmx . می تواند در خواست رابه یک اسمبلی کامپایل شده که سرویس وب مورد نظر را پیاده سازی کرده است هدایت نماید.
vb: پسوند ماژول های کد Visual Basic، vb می باشد تمام صفحات وب فرم ( فایل های aspx) که به یک برنامه کاربردی NET,Srudio, Visual ( که با زبان Visual Basic)اضافه می شوند یک ماژول در بر گیرنده که با همان نام صفحه وب فرم به همراه خواهند داشت.
es: این پسوند برای ماژول که C# بکار میر ود تمام صفحات وب فرم ( فایل های asmp) که به یک برنامه کاربردی Visual , stjudio, NET ( که با زبان Visual C# نوشته می شود) اضافه می شوند یک ماژول در برگیرنده کد با همان نام صفحه وب فرم به همر اه خواهند داشت.
Global . asax : این فایل همانند فایل Global .asa  در ASP  کلاسیک برای تعریف متغیرهای سطح برنامه کاربردی و جلسه کاری و رویه های شروع بکار می رود توجه داشته باشید که اگر چه ساختار فایل Global .asaxمیتواند مانند فایل Global .asaxباشد میتوان رویه های شروع مثل Session – Onstart ( که در ASP.NET به صورت Session – start نوشته می شود ) را به طور مستقیم در فایل Global .asaxو درون بلوک < script runat = server > قرار داد Visual Studio. NET این رویه را در یک ماژول vb یا cs پیاده سازی می کند .علاوه بر کارهایی که می توان دریک فایل Global .asa در ASP کلاسیک انجام داد ASP.NET به شما اجازه می دهد که فایل Global .asax فضاهای نامی دلخواه خود را وارد کنید با اسملبی های دیگر پیوند یا لینک برقرار کنید و یا کارهای مفید دیگری انجام دهید و در فصل ۵ در این مورد بیشتر توضیح خواهیم داد.
Web.config: این یکی از فایل های جدید ASP. NET می باشد این فایل مشکلات مربوط به پیگر بندی که یکی از بزرگترین گرفتاریهای برنامه های کاربردی ASP  کلاسیک می باشد را حل می کند Web.config یک فایل مبتنی بر XML است که توسط انسان و ماشین قابل خواندن می باشد و تمام تنظیمات یک برنامه کاربردی (یا بخشی از آن ) را ذخیره می کند فایل های Web.config به صورت سلسله مراتبی تفسیر می شوند مزیت این ویژگی در آن است که هر جا لازم باشد می توان تنظیمات پیکربندی را به صورت موروثی مورد استفاده قرارداد همچنین یک فایل ‎ Web.config که دریکی از زیر شاخه های برنامه کاربردی شما قرار دارد می تواند تنظیمات موجود در فایل Web.config شاخه بالاتر را باز نویسی کند.
Visual Basic .NET
اگر قبلا با زبان Visual Basic یا (VBScript) Visual Basic Scriping Edition کار کردهاید ولی هیچ تجربه ای با C++,C یا Jscript ندارید کار کردن با NET .. Visual Basic برایتان رضایت بخش تر خواهد بو اگر چه این زبان در مقایسه با Visual Basic 6.0 تغییرات زیادی کرده است ولی طرز نوشتن دستورات آن مانند قبل می باشد .
از نظر تاریخی ، Visual Basic به عنوان یک زبان شی – گرا  یا یک زبان سطح – پایین در نظر گرفته نشده است ولی این که نسخه جدید آن برنامه نویسی Multithread و وارث را به طور کامل پوشش داده است، قطعا توجه منتقدین دیرین آن را جلب می نماید چون Visual Basic از دیرباز به عنوان یک زبان محتاط و مطمئن ( از نظر سیستم عامل ) مطرح شده است، نسخه جدید آن نیز همانند گذشته امکان انجام علمیات خطرناک مثل کار کردن یا حافظه را فراهم نمی کند بی شک کسانی که علاقه زیادی به برنامه نویسی سطح – پایین دارند این مسئله را به عنوان یک محدودیت در نظر می گیرند ولی سهولات استفاده از این زبان دلیل خوبی است که آن را برای بسیاری از برنامه های کاربردی مناسب می سازد.
C#
اگر پیش از این با یکی از زبان های C++,C , Jscript یا Java کار کرده باشید، کار کردن با C# برایتان بسیار شیرین تر خواهد بود C# نیز مانند   Java  از C  و C++ مشتق شده است

پنجره ها
در حین کار با NET . Visual Studio با پنجره های متعددی روبرو می شوید که برای کارهایی مختلفی بکار میروند .
پنجره ویراستار کد / طراح : شکل زیر پیچیده ویراستار کد / طراح را در حالت ویرایش HTML نمایش می دهد این پنجره ای است که شما بیشتر زمان خود را برای کار با آن صرف خواهید کرد این پنجره تقریبا تمام ویراستار ها و طراح هایی را که در Visual,NET,Studio بکار میروند در خود جمع می کند.
پنجره  Solution Explrer : هر کسی که با Visual Interdev 6.0  کار کرده باشید.حتما با این پنجره آشنا است این پنجره یکی از ابزارهای اصلی برای مدیریت فایل ها و منابع پروژه است، از جمله افزدون ، حذف کردن ، باز کردن ، تغییر نام و یا جابه جا کردن فایل ها، مشخص کردن صفحه یا پروژه شروع کنند ه برنامه تغییر حالت بین نمای کد ویا نمای طراحی یک فایل و مشاهده اطلاعات وضعیت ( به عنوان مثال ، وضعیت کنترل کد اصلی ) فایل ها، شکل زیر پنجره Solution Explorer رانشان می دهد.
پنجره Class View که در شکل زیر دیده می شود لیست تمام کلاس های موجود در ماژول های vb یا cs را به همراه متدها ویژگی ها ، اینترفیس ها  و کلاس های پایه آنها نشان می دهد.
پنجره Server Explorer : این پنجره که در شکل زیر نشان داده شده است یکی از ویژگی های جدید Visual Studio . NET می باشد و به شما اجازه می دهد که منابع موجود در کامپیوتر محلی یا سرویس دهند ه های موجود درشبکه را ملاحظه کنید از جمله Counters, Performance , Message , Event Logs, Data Connections  . همچنین به شما امکان میدهد که منابع را بکشید و روی وب فرم های یا مولفه های NET رها کنید.
پنجره Propertioes : این پنجره برای تمام کسانی که با یکی از ابزارهای توسعه Visual Studio کار کرده اند آشنا میباشد پنجره Properties دسترسی به ویژگی های شئی که در حال حاضر در پنجره وایرستار یا طراح انتخاب شده است را میسر می سازد شکل زیر پنجره Properties را در حال نمایش ویژگی های کنترل Label که یکی از کنترل های سرویس دهنده ASP,NET میباشد نشان میدهد دقت کنید که این پنجره ویژگی ها را در گروهای مختلفی دسته بندی کرده است و به شما امکان مید هد که هریک از گروه ها را درصورت نیاز باز کرده و به ویژگی ها ی درون آن دسترسی داشته باشید همچنین می توانید روی دکمه Alphabetic که درست زیرمنوی پایین – روی انتخاب شی قرار دارد کلیک کنید تا ویژگی ها بر حسب حروف الفبا مرتب شوند.
جعبه ابزار Visual Studio NET : این جعبه ابزار یکی از دیگر از المان هایی است که با توجه به محیط Visual Interdev طراحی شده است این پنجره امکان دسترسی به تعداد زیادی کنترل ، مولفه و المان HTML را فراهم می کند برای افزودن آیتم های موجود در این جعبه ابزار ( خصوصا بر چسب های HTEM یا المان های متنی که برای پیاده سازی کنترل های یا مولفه ها به کار میروند.)به وب فرم ها یا مولفه ها ، می توانید روی آن آیتم دوبار – کلیک کنید ویا آن را بکشید و درمحل مورد نظر خود رها کنید توجه داشته باشید که بعضی از آیتم ها هنگام قرار گیری بر روی وب فرم نمای گرافیکی ندارند این آیتم ها معمولا در یک پنجره جداگانه که زیر پنجره طراح قرار دارد ظاهر می شوند شکل زیر ، جعبه ابزار را در حال نمایش کنترل های    Web Forms نشان می دهد.
 
توجه
درصورت تمایل می توانید آیتم ها یا گروه های دلخواه خود را به جعبه ابزار اضافه کنید هر یک از گروها به صورت یک سر برگ ظاهر می شوند برای افزودن یک سربرگ روی جعبه ابزار راست- کلیک کنید دستور Add Tab را از منوی زمینه انتخاب کنید و سپس نام این سر برگ جدید را وارد نمایید برای افزودن آیتم های اضافی ، ابتدا دقت کنید که سر برگ مورد نظر تان فعال شده باشد آیتم مورد نظر خود  را درپنجره طراح انتخاب کنید وآن را بکشید و روی جعبه ابزار رها کنید همچنین می توانید متن انتخاب شده در پنجره ویراستار کد را بکشید و در جعبه ابزار قرار دهید در صورت نیاز می توانید روی آیتم جدید راست کلیک  کنید و با انتخاب دستور Rename از منوی زمینه ، نام آن را تغییر دهید.
پنجره Document Outline : این پنجره که در شکل زیر نشان داده شده است طرح اسناد  وب فرم را در هنگام طراحی آنها نمایش می‌‌دهد. همچنین نمای دیگری نیز دارد که اشیاء و رویدادهای سرویس گیرنده را نشان می‌‌دهد و می‌‌توان برای اضافه کردن توابع پاسخ‌‌گوی این رویدادهای با فرمت JavaScript  از آن استفاده نمود.
پنجره Task List : یکی از ابزار های Visual Inerdev که دست کم گرفته شده و اغلب به طور شایسته بکار گرفته نشده پنجره Task List میباشد این پنجره به برنامه نویسان اجازه میدهد که امور مهم مربوط به Solution فعلی را ردیابی کنند و در صورت نیاز برای یاد آوری امور ضروری آیتم های جدیدی به این لیست اضافه کنند همچنین پنجره Task List می تواند خطاهای شناسایی شده توسط کامپایلر را به شما گوشزد نماید برنامه نویس می تواند وظایف و اموری که در این لیست درج می شوند بر حسب نیاز خود مرتب و دسته بندی کند این دسته ها عبارتند از : وظایف شرح دهنده  ( که با TODO ، UPGRADE- TODO و .. نشان داده می شوند ) ، وظایف کاربر  ، خطاهایی که در زمان کامپایل و لینگ برنامه (Build) رخ می دهند  و میانبر ها  ( که با راست کلیک کردن بر روی یک خط از کد در پنجره ویراستار و انتخاب AddTask List shoutcout ساخته می شوند ) شکل زیر ، پنجره Task List را نشان می دهد.
پنجره Output : برنامه نویسانی که با Visual C++ یا Visual J ++ کار کرده اند این پنجره را می شناسد یکی از موارد اصلی کاربرد پنجره Output نشان دادن پیغام های مربوط به پروسه کامپایل و لینگ میباشد که آن را Bulid نیز می نامند برای این که تغییرات اعمال شده به کد در برنامه های کاربردی ASP, NET موثر واقع شوند باید آنها را کامپایل کنید . شکل زیر ، پنجره Output را در پایان عملیات Bulid یک پروژه نمونه نشان می دهد در این حالت پروسه Build به طور کامل و بدون هیچ خطا یا هشداری به پایان رسیده است اگر خطا یا هشداری رخ می داد ، دراین پنجره نشان داده می شد.

نوار ابزار ها :
در محیط Visual Studio NET برای انجام کارها اغلب نوار ابزارها و منوها به طور ترکیبی مورد استفاده قرار گیرند.برای مشاهده لیست کامل نوار ابزارهای موجود می توانید روی قسمت خالی یکی از نوار ابزارها راست – کلیک کنید محیط Visual Studio NET به شما امکان می دهد که همه آیتم های موجود در IDE را به شکل دلخواه خود تنظیم کنیدمی توانید دکمه های موجود بر روی هر یک از نوار ابزارها را حذف نموده و یا جای آنها را تغییر دهید و یا درصورت نیاز دکمه های جدیدی به آنها اضافه کنید و یا یک نوار ابزار را به طور کلی مخفی کنید.
نوار ابزار شامل Standard : این نوار ابزار که تصویر آن در شکل زیرنشان داده شده است شامل دکمه‌‌هایی برای مدیریت فایل‌‌ها و پروژه‌‌ها می‌‌باشد؛ از جمله دکمه‌‌هایی برای باز کردن فایل‌‌ها یا پروژه‌‌ها، ساختن فایل یا پروژه جدید و دسترسی به بسیاری از پنجره‌‌های موجود در IDE.
نوار ابزار Formatting: شکل زیر تصویر این نوار ابزار را نشان می‌‌دهد. نوار ابزار Formatting شامل دکمه‌‌هایی برای فرمت کردن متن می‌‌باشد، مثل تغییر دادن فونت و اندازه آن، تراز کردن متن و تعیین رنگ‌‌های پس زمینه و پیش زمینه. این نوار ابزار تنها زمانی فعال است که در حالت طراحی فرم بخواهید متنی را ویرایش کرده و یا متن جدیدی تایپ کنید.
نوار ابزار Text Editor: این نوار ابزار که در شکل زیر دیده می‌‌شود. شامل دکمه‌‌هایی است که به عملیات ویراستار متن مربوط می‌‌شوند؛ مثل دسترسی به ویژگی‌‌های IntelliSense، ایجاد تورفتگی در کد و یا تبدیل کد به متن توضیحی و استفاده از Bookmarkها که برای رهیابی سریع و پرش از یک قسمت به قسمت مورد نظر بکار می‌‌روند.
نوار ابزار Debug: تصویر این نوار ابزار در شکل زیر دیده می‌‌شود. نوار ابزار Debug شامل دکمه‌‌هایی است که به دستورات اشکال زدایی برنامه مربوط می‌‌شوند، مثل دستورات Stop , Start و Break. همچنین امکان دسترسی به پنجره‌‌های متعددی که در هنگام اشکال زدایی برنامه‌‌ها مفید هستند را فراهم می‌‌کند.

منوها
بسته به عملیاتی که در محیط Visual Studio . NET انجام می‌‌دهید، منوهای متعددی پدیدار می‌‌شوند که دستورات لازم برای انجام آن کار را در اختیارتان قرار می‌‌دهند.
منوی File: منوی File برای ساختن، باز کردن و ذخیره کردن فایل‌‌ها و پروژه‌‌ها و همچنین چاپ کردن فایل‌‌ها و خروج از برنامه بکار می‌‌رود.
منوی Edit: این منو برای کارکردن با متن و اشیاء بکار می‌‌رود؛ مثل عملیات Cut، Copy و Paste. همچنین شامل دستورات ویژه متن، مثل Find و Replace و دستورات فرمت کردن مثل Make Uppercase یا Meke Lowercase نیز می‌‌باشد.
منوی View : منوی View برای دسترسی به پنجره‌‌ها و نماهایی که در حال حاضر مخفی هستند مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. با کمک این منو می‌‌توانید از حالت نمایش کد به حالت طراحی بروید و یا پنجره‌‌هایی مثل Task List را باز کنید. همچنین می‌‌توانید نوار ابزار دلخواه خود را ظاهر کرده و بقیه را مخفی نمایید.
منوی Project: منوی Project برای افزودن آیتم‌‌ها به یک پروژه، افزودن رفرنس‌‌ا به اسمبلی‌‌ها یا سرویس‌‌های وب مبتنی بر XML و تنظیم صفحه شروع برنامه و پروژه آغازین در هنگام اشکال زدایی برنامه بکار می‌‌رود.
منوی Build: این منو شامل دستوراتی است که برای کامپیایل کردن و در حقیقت انجام پروسه Build بکار می‌‌روند.
منوی Debug: منوی Debug برای شروع (Start)، خاتمه (Stop) یا متوفق کردن (Pause) عملیات اشکال زدایی بکار می‌‌رود. همچنین با استفاده از این منو می‌‌توانید به پنجره‌‌های مختلفی که در حین اشکال زدایی مفید هستند دسترسی داشته باشید.
منوی Table: این منو برای کار کردن با جدول‌‌های HTML مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. برای اضافه و یا حذف کردن جدول‌‌ها، سطرها، ستون‌‌ها و خانه‌‌ها و نیز ادغام یا جدا کردن خانه‌‌ها از این منو استفاده کنید.
منوی Tools: منوی Tools شامل دستوراتی است که برای سفارشی کردن IDE و دسترسی به ابزارهای خارجی مثل OLE/COM Object Viewer و SPY ++ بکار می‌‌رود. با استفاده از این منو می‌‌توانید کادر محاوره‌‌ای Customize که قبلاً در مورد آن توضیح داده شد و کادر محاوره‌‌ای Options که در قسمت بعد به آن خواهیم پرداخت را باز کنید.
منوی Query: این منو برای ساختن و اجرا کردن پرس و جوها بر روی پایگاه‌‌های داده بکار می‌‌رود.
منوی Window: این منو رهیابی و مدیریت اسنادی که پنجره‌‌های آنها باز می‌‌باشند بکار می‌‌رود.
منوی Help: منوی Help برای دسترسی به اسناد راهنمای Visual Studio .NET مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. همچنین شامل دستوری است که صفحه شروع (Start Page) را باز کند. همانطور که می‌‌دانید صفحه شروع به طور پیش فرض در هنگام راه اندازی Visual Studio .NET ظاهر می‌‌گردد. بنابراین اگر آن را به طور ناگهانی بستید، با استفاده از این منو می‌‌توانید دوباره آن را باز کنید.
برای     این کار را انجام دهید
اجرای فرمان‌‌های Visual Studio .NET و یا دستورات برنامه در محیط Visual Studio .NET    با اجرای دستور View > Other Windows > Command Window و یا فشار دادن کلید Ctrl + Alt + A پنجره Command را باز کنید.
تغییر دادن مقدار ویژگی‌‌ها یک آیتم در محیط  Visual Studio . NET    ویژگی دلخواه خود را در پنجره Properties پیدا کنید و مقدار آن را تغییر دهید.
افزودن یک آیتم به یک سند در پنجره طراح HTML    جعبه ابزار را باز کنید، پالت مورد نظر خود را انتخاب کنید (HTML  ، Web Forms و …) و سپس روی آیتم دلخواه خود دوبار ـ کلیک کنید.
افزودن یک میانبر به پنجره Task List     در پنجره ویراستار کد روی خط مورد نظر خود راست ـ کلیک نموده و سپس دستور Add Task List Shortcut را از منوی زمینه انتخاب کنید.
تنظیم محیط Visual Studio .NET به شکل دلخواه، مثل تغییر دادن فونت پنجره ویراستار کد و …     دستور Tools > Options را اجرا کنید تا کادر محاوره‌‌ای Options باز شود. پوشه مورد نظر خود را از لیست سمت چپ انتخاب نموده و سپس پارامترهای مربوط به آن را که در قسمت سمت راست پنجره دیده می‌‌شوند به طور مناسب تنظیم کنید.

عبارت‌‌ها، متغیرها و ثابت‌‌ها
عبارت‌‌ها، متغیرها و ثابت‌‌ها بعضی از اساسی‌‌ترین بلوک‌‌های سازنده برنامه‌‌های کامپیوتری هستند، و شما بارها و بارها در برنامه‌‌های کاربدی ASP. NET خود از آنها استفاده خواهید کرد.
 
عبارت ها
عبارت‌‌ها اصلی‌‌ترین جزء تمام برنامه‌‌های کامپیوتری هستند. آنها به شما اجازه می‌‌دهند که:
مقادیر را با یکدیگر مقایسه کنید
محاسبات لازم را انجام دهید
با مقادیر متنی کار کنید یک عبارت می تواند به سادگی آنچه که در زیر مشاهده می کنید باشد:
۱ + ۱
وی یک عبارت مانند این، به خودی خود چندان مفید نیست. بر خلاف انسان، که به آسانی می‌‌توتند عبارت “یک به علاوه یک” را تشخیص دهد و جای خالی مقابل آن را با عدد “دو” پر کند، کامپیوترها توانایی انجام این نوع کارهای منطقی را ندارند. برای این که این عبارت قابل استفاده باشد، باید به کامپیوتر بگوید که فقط یک را با یک جمع نکن، بلکه حاصل آن را در محلی ذخیره کن تا بعداً بتوانیم از آن استفاده کنیم. مثلاً نتیجه را به کاربر نمایش دهیم و یا آن را در یک عبارت دیگر بکار ببریم. این جا است که به متغیرها نیاز داریم.

متغیرها
متغیرها محل ذخیره داده‌‌ها هستند. این داده‌‌ها می‌‌توانند از نوع عدد، حرف یا یکی از انواع خاص باشند. نوع اطلاعاتی که می‌‌تواند به وسیله یک متغیر ذخیره شود به نوع داده  آن متغیر بستگی دارد.
 

مقایسه انواع داده‌‌ها
نوع داده VB    نوع داده .NET    اندازه
Boolean    System.Boolean    1 بایت
Byte    System.Byte    1 بایت
*    System.SByte    1 بایت
Char    System.Char    2بایت
Date    System.DateTime    8 بایت
Decimal    System.Decimal    12 بایت
Double    System.Double    8 بایت
Integer    System.Int32    4 بایت
*    System.UInt32    4 بایت
Long    System.Int64    8 بایت
*    System.UInt64    8 بایت
Object    System.Object    4 بایت
Short    System.Int 16    2 بایت
*     System.UInt16    2 بایت
Single    System.Single    4 بایت
String    System . Stuing    10 بایت +(۲×طول رشته)
User-Defined    System .Value Type
( inherited)    مجموع
Type        اندازه اعضا

اعلان کردن متغیرها
قبل از این که بتوانید در برنامه خود از متیغرها استفاده کنید، باید آنها را اعلان کنید. اعلان متغیر، پروسه‌‌ای است که خصوصیات آن متغیر را مشخص کند (یعنی نوع داده، مدت زمان زندگی ، میدان دید  و سطح دسترسی ) اعلان متغیر در زبان Visual Basic .NET به صورت زیر انجام می‌‌شود:
Dim x As Integer ‘Declares a variable of type Integer

مدت زمان زندگی (Lifetime)
Liftime به فاصله زمانی بین زمان اعلان متغیر و هنگام نابود شدن آن اشاره می‌‌کند. مدت زمان زندگی یم متغیر به محل اعلان آن بستگی دارد. به عنوان مثال، مدت زمان زندگی یک متغیر که درون یک رویه اعلان می‌‌شود، به زمان اجرای آن رویه محدود می‌‌شود. هنگامی که اجرای این رویه به پایان رسید، این متغیر نابود می‌‌شود و حافظه اشغال شده توسط آن آزاد می‌‌گردد.
Visual Basic .NET Sub Procedure
Sub HelloWorld ()
        Declare procedure – level string variable
    Dim HelloString As String
    HelloString = “Hello Wold!”
    Write HelloStoring to browser
    Resoponse. Write (Hello Storing)
    Lifetim of Hello Storing will end after next line
End Sub
هنگامی که این رویه کامل شود، متغیر Hello Storing دیگر وجود نخواهد داشت. در واثع مدت زمان زندگی آن به پایان خواهد رسید. اگر HelloStoring خارج از این رویه اعلان می شد، مدت زمان زندگی آن به اندازه مدت زمان زندگی شئ در بر گیرنده آن (نمونه‌‌ای از کلاسی که این متغیر در آن اعلان شده بود) می بود.
‘Declare module – level storing variable
Dime HelloStoring As String

Visual Basic NET Sub Procedure
Sub HelloWorld ()
        Hellostoring = “Hello World !”
        Write HelloStoring to browser
        Resoponse. Write (Hello Storing)
        Lofetime of HelloStoring will not end after next line
End Sub
میدان دید (Scope)
Scope یا میدان دید یک متغیر به همان مدت زمان زندگی آن بستگی دارد. میدان دید یک متغیر، به قسمتی از کد که به آن متغیر دسترسی دارد اتلاق می گردد و به محل اعلان آن متغیر بستگی دارد و در Visual Basic .NET می تواند به صورت‌‌های زیر باشد:
سطح ـ بلوک : به متغیرهایی گفته می شود که درون یک بلوک If …Then ، For … Next ، یا Do … Loop اعلان شوند. اگر چه میدان دید متغیرهای سطح ـ بلوم به بلوکی که در آن اعلان شده اند بستگی دارد، ولی مدت زمان زندگی آنها به اندازه رویه‌‌ای است که آن بلوک را در بر گرفته است.
سطح ـ رویه : این نوع متغیرها محلی  نیز نامیده می‌‌شوند، فقط در همان رویه ای که در آن اعلان شده اند قابل رؤیت می باشند.
سطح ـ ماژول : در ماژول‌‌ها، کلاس‌‌ها یا ساختمان‌‌ها (Structures)  ، هر متغیری که خارج از رویه ها اعلان شود، متغیر سطح ـ ماژول نامیده می شود. سطح دسترسی این نوع متغیرها به وسیله کلید واژه تعیین کننده دسترسی مشخص می شود.
سطح ـ فضای نامی : متیغرهایی که در سطح ماژول تعریف شوند، ولی سطح دسترسی آنها با واژه Public یا Friend تعیین گردد، به متغیرهای سطح ـ فضای نامی معروف می باشند. این متغیرها برای هر رویه‌‌ای که در همان فضای نامی (یعنی همان فضای نامی در بر گیرنده ماژولی که متغیر مزبور در آن اعلان شده است) قرار داشته باشد در دسترس می باشند.

(یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک فان لم تفعل فما بلغت رسالته و الله یعصمک من الناس)
مهمتر از همه است زیرا خداوند می فرماید ای پیغمبر آنچه بسوی تو فرود آمده به مردم برسان که اگر نکردی وظیفه رسالتش را انجام نداده ای و خداوند ترا از مردم نگهداری می کند. و چنین تهدید عجیبی که اگر پیغمبر دستوری را تبلیغ نکند اصلا به وظیفه پیغمبری عمل نکرده و مثل این است که هیچ یک از عقاید و احکام را ابلاغ نفرموده باشد، در سراسر قرآن نظیر ندارد آنهم در حجه الوداع که اصول دین از توحید و نبوت و معاد و فروع آن تماما بمردم تبلیغ شده و سالهای است که بتمام دستورات و احکام از نماز ورزه عمل شده و خمس و زکوه پرداخته و مناسب حج را با پیغمبر انجام داده اند. غزوات بدر و خندق واحد را گذرانده اند، یعنی به وظیفه جهاد نیز عمـل کرده اند آنوقت چه دستور مهمی است که آنرا از ترس مردم تبلیغ نکرده و آن مردم کیستند که آنحضرت از آنها بیمناک است، در صورتیکه مشرکین مغلوب شده و فتح مکه، اسلام را بر همه نیروها و طوایف پیروز گردانیده است، بسیار روش این که این امر مهم جزو ولایت و نصب امیر المومنین به امامت و خلافت نمی تواند باشد که مطابق عقیده شیعه شرط قبول همه طاعات است بنابر این تمام دین بدون این شرط مقبول نیست پس اگر ولایت ابلاغ نگردید مثل اینست که وطیفه رسالت انجام نشده است و پیغمبر از خود مسلمانها خائف بود ه است که حسد و کینه آنها نسبت بشخص علی (ع) موجب اختلاف در دین و تزلزل ارکان اسلام نگردد.
والا در چند آیه قبل از این خداوند بمسلمین می فرماید:«الیوم یئس الذین کفروا من دینکم فلاتخشوهم» از کفار نترسید که دیگر آنها مأیوس شده اند از آنکه بتوانند بدین شما صدمه بزنند. امیر مؤمنان در نهج البلاغه می فرماید: لم یوجس موسی حیفه علی نفسه بل خاف من غلبه الجهال و دول الضلال(یعنی موسی بر جان خویش نمی ترسید بلکه بیم داشت که نادانان غلبه کنند و حکومتهای گمراه روی کار آیند)
ترس پیغمبر بزرگوار اسلام نیز از این قبیل بود.

مقام علمی علی(ع)
مکرر مولا از علم خویش سخن گفته چه با اشخاص و چه در منبر مثل آنکه به کمیل فرمود(ان هیهنا لعلماّ جماّ) یعنی در اینجا( اشاره بسینه مبارکش کرد) هر آینه دانش بسیاری است یا در خطبه شقشقیه گفت «ینحدر عنی السیل و لایرقی الی الطیر» یعنی سیلهای دانش از کوهسار وجودم سرازیر می شوندو پرنده ای بر فراز قله هستی من بالا نتواند رفت. حال از شما آقایان می پرسم زمان خلافت آنحضرت دروه ایست که ایران و عراق و شامات و مصر و روم فتح شده است و دانشمندان این ممالک متمدن رفت  آمد به پایتحت علی دارند، خود مسلمانها نیزبا حرص تمام در علوم پیشرفتهای نمایانی حاصل نموده، در میان اهل کتاب از یهود و نصاری و دانشمندان زردشتی هم، علما و روحانین بزرگی پیدا می شوند علی روی منبر در مسجد عظیم کوفه خطاب بجمیع حضار نموده فریاد می زند سلونی قبل ان تفقدونی فلا بطرق السمإ اعلم منی بطرق الارض«هر چه می خواهید از من بپرسید که براههای آسمان داناتر از طرق زمینم» و از همه طرف سئوالات مختلف می شود و بهمه چیز پاسخ قانع کننده می دهد آیا سراسر تاریخ حیات بشر، دیگری را هم غیر علی نشان داد ه است که در برابر عموم مردم چنین ادعای عجیبی بکند و از عهده هم بر آید بعضی از کم خردان پس از وی به تقلید آنحضرت این ادعا را کردند و فی المجلس رسوا شدند.

نهج البلاغه شریف
نهج البلاغه قرآن دوم و یا دوم قرآنست آقای سید هبه الدین شهرستانی در کتاب المعجزه الخالده می نویسد انجمنی در هند از اساتید و ادبا تشکیل شده بود و در خصوص اینکه کسی نمی تواند مانند قرآن بیاورد گفتگو می شد استاد ادب عربی در دانشکده «علیگده» مسترکر نیکوانگلیسی مسیحی می گوید« قرآن برادر کوچکتر بنام نهج البلاغه دارد شما اول بشری پیداکنید که منندش بیاورد تا برسیم بخود قرآن» و باز همین آقا می گوید دانشمندی آلمانی بمن می گفت اگر امروز علی زنده بود و مانند همین بیانات و خطبه ها ایرا د می کرد مسجد کوفه از شاپوهای فرنگی پـر می شد که از اقطار عالم برای استماع سخنش گرد می آمدند.

مقایسه علی(ع) با پیغمبر اولوالغزم
۱-    کلیم خدا حضرت موسی ابن عمران بنص قرآن عرض می کند رب ارنی انظر الیک یعنی پروردگار من خود را بمن بنمایان که بسویت بنگرم جوا: لن ترانی(یعنی هرگز مرا نخواهی دید) شنید ولی از علی پرسیدند آیا پروردگارت را دیده ای؟ فرمود: کیف اعبد ربالم اره یعنی چگوه خدائی را که ندیده باشم میپرستم عرض شد چگونه دیده ای فرمود دیده ها بدیدار طاهری ویرا نبینند ولی دلها بحقایق ایمان او را می بینند.
۲-    حضرت ابراهیم پدر انبیإ عرض می کند پروردگارا بمن نشان ده که چگونه مرده را زنده می کنی؟ فرمود مگر ایمان نیاورده ای عرض کرد چرا ولی برای اینکه قلبم مطمئن شود، خداوند دستور کشتن چهار مرغ داده و بعد آنها را زند ه کرد تا وی آرامش دل حاص کند و علی می فرماید لو کشف الغطإ ما ازددت یقیاّ یعنی اگر پرده(بین ما و عوامل بعد از مرگ) برداشته شودبر یقینم افزوده نمی شود پس چنین شاهدی که نه تنها از علم پیغمبر و وحی آگاه است بلکه باب مدینه ان علم و ساقی کوثر دانش نبی است و دیگران باید از او بیاموزند و فرا گیرند از جنبه علمی خطا نمی کند و باشتباه نمی افتد.

خوابیدن درجای پیغمبر(لیله المبیت)
شبی که پیغمبر می خواست از مکه هجرت فرماید و تمام قبائل عرب برای قتلش همدست شده و شجاعترین مردان و جوانانشان را فرستاده بودند و آنها برحسب آداب عرب از اینکه شبانه بخانه اش هجوم ببرند امتناع نمود ولی خانه را محاصره کردند تا آنجناب خارج نشود و از پشت دیوار کوتاه منزل رختخوابش را زیر نظر و تحت مراقبت گرفتند در چنین وضعی یک فرد فداکار  لازم بود تا از جان خود گذشته در بستر پیغمبر بخوابد تا وی بتواند از شهر خارج شود، و تا صبح که آنان کشیک دادند خود را به پناهگاهی برساند و بدیهی است که چنان کسی که برختخواب رسو ل اکرم می رود وسیله نجات او و معطل ماندن  و بیخبر نگاه داشتن محاصره کنندگان می شود باید خودرابرای شمشیر برنده آن درندگان خونخوار آماده نماید، و چنان ازجان گذشته ای جز علی نبود و خداوند این فداکاری علی را ستود و من الناس من یشری نفسه ابتغإ مرضاه الله و الله رؤف بالعباد ۲۰۷ بقره. در تمام غزواتیکه با پیغبر بود چنان بی باکانه بسوی مرگ می شتافت که دلاورترین دلاوران جهان به حیرت و تعجب و تحسی و امی داشت مأمون خلیفه دانشمند عباسی. طبق نقل عقدالفرید وقتی در برابر چهل تن از برجسته ترین علمای بغداد که بزرگترین دارالعلم دنیا در آنزمان بود بمناظره پرداخت و برفضلیت امیر المؤمنین بر صحابه ( و در حقیقت بر جمیع خلق خدا) استدلال می نمود از جمله گفت « بعد از شهادتین هیچ عمل صالحی از جهاد بخصوص در صدر اسلام برتر نیست و در جمیع غزوات علی از همه برتر بود.»

علی (ع) در بدر و حنین
مثلا جنگ بدر که نخستین غزوه مسلمین بود و پشت کفر را شکست و پشت اسلام را راست کرد از شصت و دو نفریکه از مشرکین کشته شدند بیست ودو نفر را که برجسته تر بودند علی کشت و چهل نفر دیگر را تمام قشون اسلام به کمک علی. در غزوه حنین، وقتی مسلمانان فاتح از مکه برگشته وارد دره حنین شدند بطوری قبائل مختلف عرب از نقیف و هوا زن و غیر آنها بر مسلمین حلمه بردند که وحشت عجیبی برآنها مستولی گردیده و رو بفرار نهاده پیغمبر را گذاشتند و رفتند فقط هفت نفر باقیمانده و در حقیقت، بآنحضرت پناه بردند و علی تنها می جنگید تا دشمن را عقب زد و به مسلمانها نیرو بخشید تا برگشتند و غالب شدند.

علی (ع) و دیگر غزوات
مأمون  بعنوان نمونه این دو غزوه را که اولین و آخرین جنگ با مشرکین است انتخاب نموده است در هرکدام از این دو پیکار اگر مسلمانها شکست می خوردند نامی از اسلام نمی ماند؟ و اگر علی نبود شکست حتمی و اجتناب ناپذیر بود و گرنه در تمام غزوات جانبازی عـلی و مردانگیهای بی مانندش پرچم اسلام را برافراشته و بیرق کفر را سرنگون می ساخت مگر در احد نبود که خواص صحابه، پیغمبر را تنها گذاشته و رو به فرار نهادند؟ جز علی که پروانه وار دور شمع وجود پیغمبر می چرخید و دسته های مهاجم را عقب میراند در خندق جز او که بود که در برابر مبارز طلبی آن غول کوه پیکر و جنگجوی شجاع و مشهور عرب عمر و بن عبدود قد برافراشت و با کشتن او وحشتی در قلب احزاب که آنطرف خندق بودند افکند تا شبانه فرار کردند.بی سبب نیست که پیغمبرفرمود یک شمشیر زدن علی در روز جنگ خندق از عبادت جن و انس تا روز قیامت افضل و بهتر است. اینها جنگهای دوره جوانی او است، موقعی هم که موی سر و ریش مبارکش سفید شده بود همین نشاط و حرارت و مجاهدت را برای جانبازی داشت در غزوات جمل و نهروان و صفین نیز همان مردانگی و شهامت  و مرد افکنی جوانی را داشت و عشقش بشهادت شدیدتر گشته بود.

تطمیع نیز مانند تهدید در علی(ع) بی تأثیر است
اما تطمیع، بزرگترین معشوق و معبودآدمی ثروت و مقام است و علی کسی است که حتی از دسترنج خود هرچه تحصیل کرد بمستحقین بخشیده و هیچ شبی را سر بر بستر ننهاده مگر اینکه هر چه داشته قبلا انفاق فرموده است علی باغات فراوانی با آب چاه بوجود آورد و قنواتی حفر کرد، گمان می کنم در حصوص قنات ینبع بودکه خواندم وقتی با کلنگی همی زد و آب فوران کرد، از قنات بالا آمد و فرمود بوارثانم مژده دهید که از این ثروت سرشار سهمی ندارند و من آنرا وقف زائران خانه خدا نمودم علی بحاکم بصره عثمان بن حنیف می نویسد:
« پیشوای شما از دنیا بدو جامه ژنده و از خوراکش بدو گرده نان جوین قناعت نموده است…
سوگند بخدا که خرده طلائی نیندوخته و از غنیمتهای آن پس اندازی ندارد» علی که تا آخر عمر به نان جو و جامه کهنه اکتفا کرد حتی آنگاه هم که زمامدار کشور پهناور اسلام شد، همچنین نسبت بجاه و مقام بی میل و بی اعتنا بوده است.

علی (ع) بعد از پیغمبر حتی پس از شیخین بخلافت رغبت و بعد از عثمان از آن نفرت داشت.
آری پس از پیغمبر بسیار علاقمند بود که همانطور که خدا و پیغمبر معین فرموده اند جانشین پیامبر شود و دنبال کارهای آنحضرت را در تربیت بشر و تزکیه نفوس و تهذیب اخلاق عمومی و اصلاحات اجتماعی بگیرد و سخت متأثر شد که نگذاشتند وصیت رسول اکرم عملی شود ولی بعد از آنکه دیگران بر منبر پیغمبر نشیتند و افکار عوض شد و بسیاری از حقایق دینی از میان رفت و حق و باطل درهم آمیخت و ارزشهای اجتماعی تغییر کرد و خلاصه رشته تربیتی پاره شده و کاربه مجرای دیگری افتاد، دیگر هیچکس ندید که علی رغبتی برای زمامداری مسلمانان از خود نشان داده باشد و یا اظهار تمایلی بخلافت نموده باشد.

رعایت مصلحت اسلام و صبر بر شدائد
علی در تمام مدت خانه نشینی اش هیچگاه از مصالح عالیه کشور و ملت اسـلامی غلفـت نمی فرمود و با شجاعت و شهامت بی مانندش برای رعایت مصلحت اسلام و مسلمین در برابر ستمهائی که بر او وارد می شد صبر میکرد. می دید مقامیش را بنا حق تصرف کرده و حقوقش را غصب و میراثش را نهب و غارت می کنند او باتألمات روحی شدید مانند کسیکه لقمه در گلو و خاشاک در چشمش مانده باشد خاموش میماند و دست بشمشیر نمیبرد، و باز خلیفه اول هنگام مرگش عروس خلافت را بدامان دومی انداخت بازشکیبا ماند و خلیفه دوم حق غصب شده علی را بشوری وا گذاشت و او را که خدا و پیغمبرش بلند کرده بودند پست کرد و در ردیف طلحه و سعد و قاص و عبدالرحمن بن عوق قرار داد، علی این توهین و تحقیر را تحمل کرد و بمنظور حفظ وحدت جامعه اسلامی دم برنیاورد و موقعیکه عبدالرحمن عوف دست بدست علی زد و گفت با تو برکتاب خدا و سنت پیغمبر و روش دو پیرمرد(ابوبکر و عمر) بیعت می کنم علی گفت کتاب خدا و سنت پیغمبر درست، اما رویه شیخین را نمی پذیرم و مقلد آنها نمی شوم بلکه خودم عقیده و رائی دارم.

علی (ع) از زمامداری گذشت تا آنچه را حق نمی دانست امضا نکند.
دقت بفرمائید عثمان برای رسیدن به مقام خلافت این شرط را پذیرفت که بر روش آن دو خلیفه برود ولی نه تنها مانند آنها نبود بلکه بکتاب خدا و سنت پیغمبر نیز عمل نکرد. او نه تنها خودش کاخهای مجلل ساخت و اثاثه فاخر و زندگی پرتجمل داشت بحدی که همین عبدالرحمن بن عوف شهوهر خواهرش که در بیعت کردن با او پیشقدم شده او را بخلافت رسانده بود در سر سفره اش بوی اعتراض نمود و از او چنان کتک و لگدی خورد که پس از چند روز جان سپرد. بعلاوه دست تمام عمال و خویشانش از اراذل و اولادش بنی امیه را باز گذاشت تا هرچه بخواهند از بیت المال مسلمین و اموال عمومی و حقوق مردم بینوا و بی پناه بچاپند و حیف و میل نمایند، ولی علی که در تقوی و زهد بمراتب از شیخین برتر و بالاتر بود و اگر بر روش آندو رفتن را هم قبول میکرد احدی نمیتوانست بر او اعتراض کند با اینحال فقط چون روش انها را حق نمی دانست و نمی پسندید قبول نکرد و با صراحت رد نمود و با رد هم یک کلمه از زمامداری ممالک پهناور اسلام چشم پوشید. بنابر این بعد از شهادت قولی و عملی پروردگار بر حقانیت دین اسلام و صدق پیغمبر خاتم (ص) با شهادت مردی چون علی(ص) که نه در علمش خطا و اشتباه تصور می رود و نه در عمل ممکن است تحت تأثیر تطمیع و تهدید واقع شود، کاملا مدعا ثابت می شود. این از لحاظ قضائی و بروش اثبات دعاوی درمحاکم است ولی شما ازهر طریق دیگر هم که بخواهید مطلب را بررسی نمائید باز وجود مبارک علی برهان قاطعی بر حقانیت این دین شریف خواهد بود مثلا در انجیل است « که هر درختی را از میوه اش بشناسید» البته که این گفتار بسیار پر مغز و متین و حکیمانه است. حال آیا دینی که ثمره اش علی و همسر و فرزندانش باشند می تواند در حقانیتش تردید کرد؟

نمونه دادگستری مولی
حال بدادگستری علی بنگرید کسیکه مملکت انوشیروان یکی از استانهای کشور پهناور او محسوب می شود از استاندار خود بازخواست می کند و نامه ای مفصل باو می نویسند که چرا دعوتی را پذیرفته است که مهمانانش توانگران بوده و فقرإ محروم بوده اند و در همان نامه می گوید پیشوای شما منم که تمام جامه ام یک پیرهن و یک زیر جامه مندرس است و خوراکم شبانه روز دو گرده نان جو نیز می نویسد «اگر بخواهم می توانم از مغز گندم و عسل مصفی خوراک و از ابریشم پوشاک برای خود فراهم نماید ولی محال است که هوس بر من غالب شود و میل و آز بانتخاب طعامها بکشاندم با اینکه شاید در دورترین نواحی کشورم مانندحجاز ویمامه کسی گرسنه بوده و بغذای خوب دسترسی نداشته باشد»

شمه ای از برنامه زندگی علی(ع)
زمامداریکه کشوری بآن عظمت را اداره می کند در تمام شب، یا صدای دعاو قرآن و نمازش بلند است و ریشش را بدست گرفته در محراب عبادش همچون مارگزیده بخود می پیچد و گریه می کند و فریاد میزند « ای دنیا غیر علی دیگری را بفریب که من ترا سه طلاقه کرده ام که رجوع در آن ممکن نیست» و از خوف خدا غش می کند یا غذا برای بیوه زنان و یتیمان و بینایان بردوش می کشد و در خانه ها میبرد، اما روز تا صبح می دمد خودش اذان می گوید و امام جماعت است و پس از آن قاضی است و در دکه القضا برتق وفتق امور می پردازد و حل و فصل دعاوی می کند، بطوریکه تا هنوز هم محاکم قضایی جهان را با عجاب و تحیر واداشته است، و خود خطیبی بلیغ است و تنها او است که مستمعش همام از تاثیر سخنش در وصف پرهیزگاران صیحه ای زد و افتاد و مرد. و باز همین عابد شب زنده دار و همین پیشنماز باتقوی و همین واعظ و عالم با عمل و همین قاضی لایق و دادگستر، سر فرمانده قشون است و در میدانهای جنگ جمل و صفین و نهروان و درسن پیری صفها را می شکند و خود و زره بر سر و تن دلاوران می شکافد و گاه بر فرق و گاه بر میان می زند و تنهای غرق در اسلحه را از قدو یا از کمر بدونیم می کند و زهره شیر از هیبش اب می شود علاوه بر جنگهاییکه در دوره جوانی در رکاب پیغمبر می کرد و همه میدانیم و با اینهمه وظائف سنگین و کارهای بزرگ و فراوان شکمش از نان جو سیر نمی شود و جامع کرباسش را بقدری وصله میزند که از وصله زننده اش حجالت می کشد و بجای کاخی مجلل در کوخی گلین زندگی می کند. در وصیتش از بن ملجم فراموش نمی کند و فرزندانش را اکیدا توصیه می فرماید که اگر باین زخم مردم هرگاه بتوانید خود را راضی کنید از او درگذرید و وی راعفو کنید که نزدیکتر بتقوی است و اگر دلتان راضی نشد که او را ببخشید فقط در برابر ضربتی که زده یکضربت بیشتر بر او نزنید، در مدت بیماریش دستور مید اد که از غذا دادن بقاتلش غفلت نکنند و گاهی ظرف پر از شیری را بر میداشت و میفرمود باو بدهید که گرسنه نماند این است که شهریار می گوید- تو خدائی مگر ای دشمن دست؟ – آیا چنین عدالتی هم گوش بشر شنیده و چشمش دیده است؟ آیا انبیائی که بسلطنت رسیدند امثال داود وسلیمان قابل قیاس باعلی هستند؟ نه بخدا قسم ابتدا نمی توان آنها را با همان مقام نبوتشان در برابر علی قرار داد تا چه رسد بافراد عادی.
دادخواهی عجیب
زمامدار مقتدری که پیشوای مذهبی مسلمین نیز هست از یکی از رعایای پستش که کافر است شکایت بقاضی می برد در دوران زمامداریش زره اش را در دست مردی نصرانی شناخت و نزد شریح قاضی رفت و دادخواهی کرد، شریح پس از احضار نصرانی و انکار نمودنش بحضرت گفت شما باید شاهد بیاورید که زره از شما است، حضرت فرمود رسم قضا همین است ولی من شاهد ندارم، شریح گفت پس نمی توانیم زره را بگیریم و نصرانی را مرخص کرد، او زره را برد و حضرت بدنبال سر او نگاه میکرد آنمرد چند قدمی که رفت برگشت و عرض کرد زره از شما است و من بعد از جنگ صفین در بین راه از روی شتریکه از شما بود افتاد برداشتم و با دیدن این عدالت اسلام آورد و از یاران با وفای آنحضرت شد.

داستانی دیگر
در خلافت عمر با یکنفر یهودی اختلاف پیدا کرد و نزد شریح بمرافعه آمدند، عمر بحضرت گفت ای اباالحسن برابر طرفت بنشین حضرت متغیر شد ولی چیزی نفرمود تا گفتگو تمام شد عمر که تغیر حال آقا را دریافته تبود عرض کرد شما ناراحت شدید که در مقابل یکنفر یهودی نشستید، آن بزرگوار فرمود ناراحت شدم ولی نه برای آنچه گفتی بلکه باین جهت که مرا با احترام اسم بردید و او را بنامش صدا کردید و این برخلاف عدالت بود. این است تفاوت عدالت و عدالتخواهی علی با عدالت سایر افراد بشر همچنین است سخاوت و یا شجاعت که نمی توان بخشندگی و یا دلیری امیر المؤمنین را از سنخ سخا و شجاعت دیگران دانست.

بخشندگی علی (ع)
تاریخ نام بخشندگانی از عرب را هم در جاهلیت و هم در اسلام ثبت کرده است ولی هیچیک از بخشندگان عرب و غیر عرب شباهتی بعلی ندارد.
علی از لحاظ خانواده فرزند بزرگترین شخصیت بطحا(شیخ الاباطح) جناب ابوطالب است و نیز قبیله اش، قریش ممتاز ترین قبائل می باشد و باز در این قبیله از برجسته ترین بطون یعنی بطن هاشم است شخصیت خودش از حیث دانش وسیع و تقوای بی نظیر و سایر فضائل اخلاقی و دامادی و برادری و خویشی با پیغمبر و محبوبیت فوق العاده اش در نظر آن بزرگوار او را بعد از پیغمبر بزرگترین فرد جامعه اسلامی قرار داده است.
با اینهمه مانند یک کارگر عادی کار می کند و با کار بسیار و مستمر و زحمت فوق العاده قنواتی احداث و چاههای آب حفر و باغاتی بوجود آورده است و از غنائم جنگ هم سهم داشته است ولی این عایدات را در راه خدا میداد و خودش حتی در زمان خلافتش با دو تکه جامه ژنده و شبانه روز با دو قرص نان جو سبوس نگرفته قناعت می کردو چه بسا که همان نان جو راهم می بخشید و گرسنه می ماندو خانواده اش از او پیروی می کردند و اتفاق افتاد که سه شب متوالی بترتیب مسکینی و یتیمی و اسیری هنگام افطار سر رسیدند و هر سه شب علی و افراد خانواده اش تنها خوراکشان را بسائل دادند و خودبا آب افطار کردند و با همان آب روزه گرفتند بدیهی است که جز خداوند هیچ زبان و بیانی قادر بر ستایش چنین سخائی و ایثاری نیست.

شهامت و شجاعت بی نظیر
هیچ مردی با آن دلیری و نیرومندی خارق العاده مانند او از جنگ پرهیز نداشت در هر یک از جنگهای جمل و صفین و نهروان کوششهای بسیار کرد تاخونی بر زمین نریزد در جنگ صفین که معاویه آب را بروی او و سپاهیانش بسته بود علی می کوشید تا با مذاکره معاویه را وادار بعدم ممانعت کند و او حاضر نمی شد تا قشون بفریاد آمد که آقا می خواهی پیش از جنگ ما را بهلاکت رسانی آنگاه ناچار دستور حمله داد و آب را گرفت ولی او آب را بروی معاویه و لشگریانیش نبست در همین جنگ پیش از برخورد با دشمت بسپاهیانش چنین سفارش می فرماید:
« تا آنان جنگ با شما را آغاز نکرده اند شما به پیکار با آنها نپردازید» آنگاه سفارشاتی درباره کسانی می کند که از جنگ پشت کرده یا زخم خورده یا دیگر قادر بدفاع از خودنیستند که آنها را نکشند و صدمه نزنند مخصوصا راجع به زنها توصیه می فرماید که آزاری به آنها نرسانید هر چند به اعراضتان فحش و بفرمانروایانتان دشنام دهند.
رفتار جوانمردانه و بزرگوارانه ای که با پیمان شکنان جنگ جمل کرد براستی شگفت انگیز و حیرت آور است و جز رفتار پیغمبر بعد از فتح مکه و نظیر و شبیهی در تاریخ بشر ندارد کسانیکه بر روی امام بر حق شمشیر کشیده و کمر به قتلش بسته بودند و کشتاری عظیم نموده از هیچ جنایتی فروگذار نکردند پس از شکست بر مرگ آنها سخت متأثر شد و معامله مسلمان با آنها فرمود و اموالشان را بوارثانشان بازگرداندو مخصوصا با عایشه که اساس فتنه و ام الفساد بود چنان محترمانه سلوک فرمود که احدی تصور نمی کرد و درجواب معترضان فرمود ولها حرمتها الاولی و الحساب علی الله یعنی احترام نخستینش را که همسر پیغمبر بوده است باید داشت و حسابش بر خداست رفتارش را در جنگ خندق با عمر و بن عبدود همه شنیده ایم که وقتی روی سینه اش نشست تاسر نحسش را جدا کند او آب دهان بصورت مبارک مولی انداخت حضرت فوری برخاست و پس از مدتی دوباره برای انجام مقصود برگشت و عمر  علت را جویا شد فرمود نخواستم قصد تشفی نفس با نیت من بیامیزد- گفت من تیغ از پی حق می زنم بنده حقم نه مامور تنم- آیا سایر دلاوران و کشور گشایان نامور تاریخ از این نوع فضائل صفات و مکارم اخلاق هم بهره ای داشته اند شهامت و شجاعت علی و فداکاری او را باید پیغمبر بستاید که در روز خندق فرمود« یک ضربت علی برتر از عبادت جن و انس تا رستاخیز است» و باید جبرئیل بستاید که در احد آوازش میان زمین و آسمان پیچید که « جوانمردی جز علی و شمشیری جز ذوالفقار نیست» و باید خدا بستاید که چنین ستود و من الناس من بشری نفسه الخ و همچین است سایر اوصاف برجسته و فضائل اخلاقی مولی که فقط زبان وحی و بیان پیغمبر از عهده ستایش آنها بر می آید.

فرد فرد انبیا را هم نمی توان با علی (ع) مقایسه کرد
زیرا پیغمبران حتی اولوالعزم و صاحبان شرایع هر کدام در یک یا دو صفت برجسته و ممتازند ولی علی(ع) به تنهائی جامع جمیع همان صفات برجسته و ممتاز می باشد و این عین فرمایش پیغمبر است مرحوم علامه امینی اعلی الله مقامه در جلد سوم الغدیر از معتبرترین کتب شیعه و سنی از چندین طریق با اختلاف تعبیر از پیغمبر نقل کرده و سید جلیل سید شرف الدین قدس سره در مراجعه ۴۸ از کتاب مراجعات از صحیح بیهقی و مسند احمد حنبل نقل فرموده و در پاورقی افزوده است که ابن ابی الحدید در جلد چهارم شرح نهج البلاغه و امام فخر رازی ذیل آیه مباهله از تفسیر کبیرش حدیث را نقل و تصریح نموده که موافق و مخالف آن را مقبول و مسلم داشته و جمعی دیگر از بزرگترین علمای سنت که نامشان در الغدیر و مراجعات آمده است همگی نقل نموده اند که پیغمبر اکرم فرمود:
« هر کس بخواهد به آدم درعلمش بنگرد و به نوح در حکمتش و به ابراهیم در حلمش (یا در خلتش) و به موسی در هیبتش (یا در صولت و شدتش) و به عیسی در زهدش ( یا در پارسائی و عبادتش) و به محمد (ص) در تمامیت و کمالش پس به علی بن ابیطالب بنگرد»
آیا ستایشی از این بالاتر می شود که برجسته ترین اوصاف انبیا عموماً و تمامیت و کمال پیغمبر بعلی ۰ع) منتقل شد بنابر این لازم است که عموم کمالات پیغمبر را آن حضرت داشته باشد فقط تفاوت میان آن دو بزرگوار در این است که محمد(ص) از جانب خدا و علی (ع) از جانب محمد(ص) منصوب و معین گردید این است که پیغمبر او را برادر خود ساخت و دوبار با او عقد برادری خواند و خداوند در آیه مباهله نفس پیغمبرش نامید- لک ذت کذاته حیث لولا انها مثلها لما آخاها.

مردم دیگر لایق حکومت علی (ع) نبودند
فسادیکه بر اثر خلافت آن سه خلیفه در جامعه اسلامی شایع شد مردم دیگر لایق حکومت علی نبودند بلکه حاکمی ستمگر فریبکار و پلید می خواستند مولی در یکی از خطبه ها می فرماید« هان بخدا قسم بر شماآن جوان قد بلند متکبر ثقیف مسلط  خواهد شد» آنگاه حجاج را محاطب ساخته می گوید« بیا- یا بیار آنچه باید برای این مردم بیاری ای ابا و ذحه»
آری بعد از علی دیگر مسلمین فرمانروای خوب ندیدند (حکومت حضرت حسن هم که دوام نیافت) بیست و پنج سال حکومت خلفای سه گانه مسلمانها را فاسد کرده بود، درست است که این فساد بیشتر در حکومت عثمان پدید آمد و شیخین ظواهر را تا حدی حفظ می کردند و از این جهت قابل قیاس با عثمان نیستند ولی باز کار آن دو پیر مرد عیوبی دارد که در کار عثمان نیست:
اولا غصب خلافت بوسیله آن دو انجام یافت و خشت اول را آنها کج گذاشتند وعثمان چنین جربزه ای نداشت.
ثانیا خلافت عثمان مولود خلافت آنها و نتیجه کارآنها و نقشه انها و محصول شورای عمری بود.
ثالثا چون وجه و عنوان شیخین بمراتب بیش از عثمان و امثال عثمان بود کارهای خلاف آنها در جامعه اثر بد می گذاشت و برای دیگران سرمشق می شد و مردم را در هتک حرمت دین و ارکان دین جری می ساخت مثل اینکه معاویه در نامه اش به محمد بن ابی بکر می نویسد ما نسبت بعلی هر چه می کنیم از پدرت تبعیت می نمائیم و آنها را توضیح می دهد یا می گوید من اگر یزید را بجانشینی برگزیدم و آنها را توضیح می دهد یا می گوید من اگر یزید را بجانشینی برگزیدم ابوبکر هم ععر را برگزید یا مصعب بن زبیر می گفت اگر برادرم عبدالله آتش آورد که بین هاشــم را در دره ای که محصور بودند آتش بزند مقصودش تهدید بود همچنانکه عمر آتش آورد که خانه زهرا را آتش بزند و نیز عثــمان بمردم می گفت کارهای مرا عمر هم می کرد و شما دم نمیزدید و راست می گفت و خلاصه پایه ناروائیها و خلافها را این دو پیر مرد گذاشتند که خود اهل سنت همه را نوشته اند و شرح آنها مجالی وسیع می خواهد و از بدترین کارهای این دو خلیفه میدان دادن به بنی امیه بود با اینکه دشمنی آنها را با اسلام و پیغمبر میدانستند و علاوه بر حکومت عثمان معاویه در سایه الطاف آنان بتدریج بر چهار استان آباد و مهم ممالک اسلامی تسلط یافت  1- شام و سوریه۲- اردن ۳- فلسطین۴- حمص و هر استانی صد هزار قشون داشت که سر فرمانده همه آنها معاویه شد گفتیم علی بسیار علاقه داشت بعد از پیغمبر و بعد از ابوبکر نیز حتی بعد از عمر زمام امور را بدست بگیرد ولی پس از عثمان که فساد به نهایت رسیده بود ابدا راضی بزمامداری نبود ولی بر او تحمیل کردند  و او احساس وظیفه نمود و پذیرفت.