مقالات - صفحه 245 از 356 - پایگاه دانلود رایگان کتاب | دانلود کتاب

فقه اهل بیت : اگر گفتیم ولى فقیه حاکم برقانون است دراین صورت قانون اساسى خدشه دار نمى شود؟
آیه اللّه مظاهرى:
ولى فقیه حاکم برقانون اساسى است و; اساسا این قانون به واسطه‏ء تنفیذ ولى فقیه ;قابلیت اجرا پیدا مى‏کند، چنان که اصل یکصدوهفتاد; و هفتم قانون‏اساسى تصریح دارد که مصوبات شوراى‏ بازنگرى درقانون اساسى پس از تایید و امضاى مقام ;رهبرى، قابلیت ارائه به مردم براى همه پرسى را دارد. بنابراین روشن است‏که رهبرى حاکم و مافوق قانون‏اساسى است و چارچوب قانون اساسى محدود کننده حوزه اختیارات و اقتدار ولایت مطلقه فقیه نیست، چرا که ،قوانین به صورت موقت وضع شده اند و با تغییرشرایط مختلف .تغییر مى کنند و دائما مورد اصلاح و اکمال واقع مى شوند ،ازاین جهت ممکن است درهمه حال، کارآمد و راهگشا نباشند زیراقوانین،قراردادهاى مبتنى برتجربه اند. بنابر این ابطال .ناپذیرى در آنها راه ‏دارد درجامعه اسلامى که برخلاف جوامع‏غیر دینى، حکومت داراى ،منشا و مشروعیت الهى است، قوانین اعم از عادى و اساسى داراى ((موضوعیت بالعرض))است و آنچه ((موضوعیت بالذات)) دارد، ارزش ها و فرامین الهى است.همین چارچوب ارزشى و مقدس است که حاکم بررفتار فردى و جمعى و حکومتى‏جامعه اسلامى است و کل نظام و شوون آن رامشروعیت مى‏بخشد و قوانین براى کارآمد شدن این نظام و چگونگى حکومت کردن و شیوه هاى اعمال‏حکومت و توزیع وظایف و تکالیف کارگزاران حکومت وضع شده است و این،البته به‏معناى کم اهمیت دانستن قانون اساسى یا قوانین .عادى نیست به عبارت دیگر: به مساله ((حاکمیت ولى فقیه برقانون اساسى)) از دو بعد ((مشروعیت)) و((کارآمدى)) باید نگریست.((مشروعیت)) جامعه اسلامى و دینى‏به حاکمیت ولایت مطلقه فقیه است و درنگاه از این بعد ولى فقیه حاکم برقانون است و البته نظام اسلامى‏کارآمد نیز هست و کارآمدى این نظام یعنى‏روشهاى حکومتى را قوانین، معین و تامین مى‏کند. دراین صورت درست است که قوانین براى همگان لازم الاجراست و نقض قانون روا نیست و بر اساس اصل‏یکصدوهفتم قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران رهبردربرابر قوانین با سایر افراد کشور مساوى است))، اما این بدان معنا نیست که‏دست ولى فقیه براى حل‏معضلات نظام اسلامى بسته شود،زیراو لى فقیه، اساس اداره‏حکومت اسلامى را برقوانین مى‏گذارد، اما مى‏تواند براى تامین مصلحت جامعه اسلامى ازروشهاى فوق قانون نیز بهره بردارى کند. نمونه برج سته آن فرمان‏حضرت امام خمینى‏ قدس اللّه نفسه الزکیه‏ مبنى بر بازنگرى درقانون اساسى‏مصوب سال ۱۳۵۸ بود که درآن قانون با فرض آن که با دقت نظر فراوانى تنظیم شده بود،ولى هیچ راه قانونى براى تجدید نظر و اصلاح و اکمال قانون اساسى‏جمهورى اسلامى پیش بینى نشده ووجود نداشت و این یکى از نقایص بزرگ آن قانون بود که بادرایت وتدبیر ولى فقیه حل شد اگر قرار بود که ولایت‏مطلقه فقیه برقانون اساسى حاکمیت نداشته باشد، این نقیصه و نقایص دیگر قانون اول، غیر قابل حل مى‏شد، در حالى که‏درفقه سیاسى اسلام، با توجه به‏حوزه اختیارات ولى فقیه، .براى حل معضلات جامعه اسلامى، بن بست وجود ندارد بنابراین حاکمیت ولى فقیه برقانون و فوق قانون بودن او به همین معناست که او مى‏تواند براى بازکردن بن بست‏ها دراداره حکومت و تامین مصالح جامعه‏اسلامى،از چارچوب خشک و غیر قابل انعطاف قانون خارج شود، چرا که قانون، تقدس و ارزش و موضوعیت بالذات ندارد، بلکه قوانین درخدمت ارزش‏ها ومقدسات و تامین مصالح فرد و اجتماع اسلامى است و نقص و ضعف قوانین نباید ما رااز رسیدن و اجراى ارزش هاى‏الهى و سامان دادن مصالح امت اسلام بازدارد. اگر این هدف والا با توسل به احکام اولیه الهیه، قابل وصول و تامین باشد، ولى فقیه از همین طریق وارد خواهدشد، اما اگر با توجه به شرایط خاص وضرورت جامعه، اجراى آن احکام، منتج به آن نتیجه‏ء اصلى و هدف والا نشود، دراین صورت از اختیارات و مسوولیت‏هاى ولایت‏مطلقه فقیه آن است‏که‏حتى به وسیله تعطیل موقت احکام اولیه و با استناد به .حکم حکومتى، مصالح اسلام و امت اسلامى راتامین نماید دراین صورت قانون که‏قطعا نسبت به‏احکام اولیه دررتبه پایین ترى قراردارد، بالفحوى و به نحو اولى، محکوم ولایت مطلقه فقیه بوده وولى فقیه برآن حاکمیت دارد. ازاین جهت استادبزرگوارما حضرت امام خمینى قدس سره فرمودند:((حکومت مى‏تواند قراردادهاى شرعى را که خود با مردم بسته است، درمواقعى که آن قراردادها، مخالف مصالح‏کشور و اسلام‏باشد، یک جانبه لغو کند و مى‏تواند هرامرى را چه عبادى و یا غیر عبادى که جریان آن مخالف مصالح اسلام است، تا وقتى که چنین است، ازآن‏جلوگیرى نماید)) ((۱۶۳)) .
دقیقا براساس همین مبنا، آن بزرگوار پس از تشخیص مصالح و مفاسد، درمقطع زمانى خاصى‏به دلایل ویژه اى، ((حج)) این‏واجب اهم الهى رابراى چند سال تعطیل .فرمود ازاین رو این اشکال که ((با اعتقاد و قول به ولایت مطلقه فقیه، قانون اساسى‏گرفتار تضاد عجیبى خواهد بود و بالاخره با فرض قانونمند بودن کشور وداشتن تشکیلات وسیع و ارگان هاى مختلف قانونى، ولى فقیه فوق قانون نیست، بلکه در متن‏قانون است))، اشکالى کاملا غیر موجه و ناشى از خلط دو مقوله((مشروعیت)) و ((کارآمدى)) و نیز ناشى از تفسیر .غلط قانون و قائل بودن موضوعیت بالذات براى قانون است اساسا برخلاف این اشکال، باید گفت که: اگر برولایت مطلقه فقیه و حاکمیت وفوقیت ولى فقیه برقانون اساسى معتقد نباشیم، این قانون، گرفتار تضاد وتناقض‏خواهد شد، چرا که دراصل یکصدودهم قانون اساسى درمقام شمارش وظایف مقام رهبرى به مواردى اشاره مى‏شود که حاکى از ولایت مطلقه است و ازآن جمله است بند اول، دوم، هفتم و هشتم از این اصل. همین که دربند هشتم، یکى از وظایف مقام رهبرى ((را ((حل معضلات نظام که‏از طرق عادى قابل حل‏نیست دانسته است، به خوبى دلالت دارد که ولى فقیه دربرخى از مواقع‏براى رفع مشکلات نظام باید طرق عادى را که همان طرق‏قانونى و چارچوب قانون‏اساسى و قوانین عادى است‏ ((ترک کرده و با راى و نظر خود که همان ((حکم حکومتى .است، مشکلات جامعه اسلامى را حل و فصل نماید به عبارت دیگر: این قانون اساسى نیست که فقه سیاسى شریعت اسلام را تفسیر مى‏کند،بلکه مبانى شرع‏است که باید مفسر قانون اساسى واصول مختلف آن‏واقع شود.البته این موضوع نه تنها از عظمت و احترام قانون اساسى نمى کاهد، بلکه عین عظمت واحترام به آن است. لذا اگر حاکمیت ولى فقیه برقانون مطرح‏مى‏شود، درحقیقت‏حاکمیت فقه بر((قانون)) مطرح شده است، چرا که ولایت مطلقه فقیه یعنى ولایت مطلقه فقه، و ازاین جهت این حاکمیت برخودولى فقیه نیز هست، چرا که فقه قانون شریعت الهى است و برهمه عباد .لازم الاجر است خلاصه این ویژگى جدا نشدنى حکومت وولایت است که اعمال ولایت و صدور و نفوذ حکم حاکم اسلامى وولى امر مسلمین درچارچوب احکام و مقررات‏ثابت، محدود نمى شود وولى فقیه با تشخیص مصالح تامه ملزمه و یا مفاسد تامه ملزمه، نسبت به صدور .((حکم حکومتى)) اقدام مى‏کند ازدیدگاه قرآن وروایات، این حکم همان ((حکم اللّه تعالى))است. روشن است که اعمال این گونه اختیارات مفوضه به ولایت مطلقه فقیه‏ که خارج از چارچوب احکام‏فرعیه اولیه است‏، به عنوان احکام ثانویه نیست، چرا که‏احکام ثانویه ربط‏ى به اعمال ولایت مطلقه فقیه ندارد، چنان که نظر استاد بزرگوار ما حضرت امام‏خمینى‏ رضوان اللّه تعالى علیه‏ نیز همین است ((۱۶۴)) و به تعبیر آن بزرگوار: ((اساسا اگر چنین نباشد، حکومت الهیه مطلقه مفوضه به‏نبى‏اکرم(ص) یک پدیده بى معنا و محتوا خواهد بود.)) ((۱۶۵)) ما درزمینه احکام ولایى و حکومتى و فرق آن بااحکام اولیه و ثانویه و مسائل مرتبطه‏درجاى دیگرى به تفصیل سخن گفته ایم که علاقه مندان مى‏توانند مراجعه‏کنند. ((۱۶۶))
با توجه به توضیحاتى که گذشت و با توجه به آنچه که قبلا گفته‏شد که یکى ازشوون ولایت مطلقه، مقام قضا است، اینک روشن مى‏شود که مثلا گرچه هرمجتهد جامع الشرائطى مى‏تواند قضاوت کند، ولى درسایه حکومت‏اسلامى براى رفع هرج و مرج‏و جلوگیرى از گسستن شیرازه نظم و انتظام جامعه اسلامى، و برطبق قانون اساسى، عالى ترین مقام قوه قضائیه را ولى فقیه‏تعیین مى‏کند. بنابراین ولى فقیه چنان‏که شرعا و قانونا مى‏تواند رئیس قوه قضائیه را تعیین کند، مى‏تواند دادگاه یا قاضى .ویژه اى را براى امر خاص نظیر امورروحانیت تعیین نماید عجب این جاست که‏برطبق قوانین قضایى، رئیس هر دادگسترى مجاز است که قاضى ویژه اى براى امر خاصى تعیین کند، اما اشکال به‏ولى فقیه مى‏شود که او چرا دادگاه و .قاضى ویژه اى براى‏روحانیت تعیین نموده است البته ذکر این نکته لازم است که: با استناد به نوع عملکرد یک دستگاه، نمى توان منکر مشروعیت آن شد، همچنان که اگر مسلمانان درعمل، رفتار شایسته مسلمانى را انجام ندهند، دلیلى برنقص یا انکار دین اسلام نیست. دراین صورت تقصیر با عامل‏است، نه با اصل عمل. نمى توان نقص عملکرد هیچ تشکیلاتى‏درنظام را به پاى کل نظام وولى فقیه نوشت، چنان که عملکرد ناشایست برخى از اصحاب نبى اکرم(ص) و یابعضى از کارگزاران حکومت امیرالمومنین(ع) رانمى توان .به حساب آن بزرگواران گذاشت
آیت اللّه معرفت
فقه اهل بیت: ولایت فقیه از چه زمانى در فقه شیعه مطرح شد و چه ادوارى را درطول تاریخ شیعه سپرى کرد؟ آیا در تمامى ادوار فقه، مفهوم ولایت فقیه‏همین نظریه به شکل امروزى آن بوده است یا در مفهوم ولایت بین فقها، اختلاف نظر وجود دارد؟
آیت اللّه معرفت: مفهوم ولایت فقیه و مسائل آن درطول یازده‏قرن و در طول تاریخ‏فقاهت شیعه دائما مورد توجه ویژه فقها بوده و عجیب این است که همگى فقها ولایت فقیه را به معناى مسوولیت و سرپرستى امور گرفته‏اند، به طورى که شامل‏مصالح همگانى امت و تمامى احکام انتظامى اسلام .مى‏گردد على رغم گمان عده اى، مفهوم ولایت فقیه در تاریخ فقه شیعه، هیچ گونه تحول یا تغییرى نکرده و از روز نخست .تاکنون با یک مفهوم مطرح بوده است مراجعه به متون فقهى قدما و متاخران،حقیقت این مطلب را .روشن مى‏سازد
فقه اهل بیت: شما معتقدید که مفهوم ولایت فقیه از آغاز فقه تاکنون به همین شکل امروزى مطرح بوده است. با توجه به این که حکومت در دست فقها نبوده ومسائل‏نوپیدا در حکومت اسلامى به دلیل عدم ابتلا درمیان فقها کمتر مطرح شده است، اکنون چگونه مى‏توان ادعا کرد مرحوم شیخ مفید و شیخ طوسى وعلامه حلى و شهیداول و ثانى و محقق و ابن فهد حلى و صاحب جواهر و شیخ انصارى، از ولایت فقیه همان نظریه و قرائتى را اراده کرده اند که امام خمینى‏به عنوان ولایت مطلقه‏فقیه مطرح کردند؟ اساسا مراد از اطلاق درولایت مطلقه درسخنان امام چه بوده و آیا مى‏توان گفت تمامى فقها به ولایت فقیه قائل‏بودند؟ لطفا دلایل مدعاى خویش‏را به طور مبسوط و مستند بیان کنید!
آیت اللّه معرفت: همان طور که اشاره کردید بنده معتقدم مفهوم ولایت; فقیه از روز اول‏تاکنون درطول تاریخ فقاهت شیعه به معناى مسوولیت و سرپرستى امور مربوطه بوده است که برحسب موارد تفاوت مى‏کند و در شوون عامه و مصالح همگانى‏امت،تمامى احکام انتظامى اسلام را شامل مى‏گردد و وصف عامه یا مطلقه همین معنا را افاده مى‏کند. اکنون براى رسیدن به این مدعا که مفهوم ولایت مطلقه‏فقیه هیچ‏گونه تحول یا تغییرى از روز نخست تاکنون نکرده است، باید به بررسى کلمات بزرگان و اساطین فقه که شما نام بردید، .بپردازیم شیخ الفقهاء و المتکلمین ابوعبداللّه مفید در سال ۴۱۳ درگذشت و کتاب معروف فقهى اش ((المقنعه)) است. ایشان در باب امر به معروف و نهى از منکرمى‏فرماید: اجراى حدود و احکام انتظامى اسلام را که وظیفه سلطان اسلام است و درعصر حضوربه دست امامان معصوم و نایبان خاص آنان اجرا مى‏گردد، دردورا ن‏غیبت، امامان‏شیعه(ع) آن را به فقهاى شیعه واگذار کرده اند فوضوا الى فقهاء شیعتهم تا درصورت امکان و با پشتوانه مردمى، مسوولیت اجرایى آن را عهده دارباشند. ((۱۶۷))
شیخ الطائفه ابوجعفر طوسى که درسال ۴۶۰ درگذشت، در ((کتاب النهایه)) باب جهاد و :سیره امام مى‏گوید اجراى حدود و احکام انتظامى اسلام، براى هیچ کس روا نباشد، جز سلطان وقت که‏ازجانب خداوند معرفى شده یا کسى که از جانب او منصوب گردید باشد.تاآن جا که‏مى‏گوید:
وقد فوضوا ذلک الى فقهاء شیعتهم فى حال ….لایتمکنون فیه من تولیه بانفسهم ((۱۶۸))
۴۶۹ فقیه نامى حمزه بن عبدالعزیز سلار دیلمى وفات: مى‏فرماید فقد فوضوا الى الفقهاء اقامه الحدود و الاحکام بین الناس بعد ان لایتعدوا واجبا ولایتجاوزوا حداو امروا عامه الشیعه بمعاونه الفقهاء على ذلک مااستقاموا على‏الطریقه و لم یجیدوا امامان معصوم(ع) اجراى حدود و احکام انتظامى اسلام را به فقها واگذار کرده اند و عموم شیعیان را به کمک و مساعدت آنان‏دستور داده‏اند، تاوقتى که برطریقه‏ء حق استوار باشند. ((۱۶۹))
علامه بن المطهر حلى(وفات ۷۷۱) درکتاب :قواعد الاحکام درباب جهاد مى‏گوید اجراى احکام انتظامى اسلام که در عصر حضور وظیفه امام معصوم است، دردوران‏غیبت وظیفه فقهاست، تا در صورت امنیت از طرف دشمن، حکم‏کرده،فتوا دهند ومتصدى اخذ و پخش اخماس و زکوات و غیره گردند. ((۱۷۰))
شهید اول محمد بن مکى(شهادت ۷۸۶) درکتاب ((الدروس :الشرعیه))مى‏فرماید دردوران غیبت، اجراى احکام انتظامى اسلام برعهده فقهاى جامع الشرائط است. ((۱۷۱))
شهید ثانى زین الدین نورالدین(شهادت ۹۶۵) در((مسالک‏الافهام)) در شرح عبارت :محقق اول(وفات ۶۷۶) به تفصیل سخن گفته و مى گوید وظیفه فقهاى جامع الشرائط است تا دردوران غیبت، عهده دار اجراى احکام انتظامى الهى باشند و برمردم است تا آنان را دراین راه یارى‏کنند. ((۱۷۲))محقق ثانى نیز در ((شرح قواعد)) علامه، سخن وى را پذیرفته ((۱۷۳)) و در رساله‏اش صلاه الجمعه براین امر تاکید کرده‏است. ((۱۷۴))ابن فهد حلى(وفات ۸۴۱) درکتاب ((المهذب البارع)) درباب جهاد و امر به معروف و نهى ازمنکر ضمن تاکید براجراى احکام :انتظامى‏اسلام در همه دورانها مى‏گوید این فقهاى شایسته اند که باید عهده دار این وظیفه خطیر گردند. ((۱۷۵))
دراین عبارتها ملاحظه مى‏کنید که پیوسته فقها ولایت فقیه به معناى‏سرپرستى ومسوولیت امور و اجراى احکام انتظامى اسلام(قصاص و دیات و حدود و تعزیرات) را مطرح کرده اند و این مساله از ضروریات فقه شیعه به شمارمى‏آید، به حدى که صاحب‏جواهر(وفات‏1266) پس از نقل اتفاق آرا فقیهان برثبوت ولایت و نیابت عامه فقیه جامع :الشرائط درعصر غیبت مى‏گوید بل لولا عموم الولایه لبقى کثیر من الامور المتعلقه بشیعتهم معطله و اضافه مى‏کند: ضمن الغریب وسوسه بعض الناس فى ذلک بل کانه ماذاق من طعم الفقه‏شیئاولافهم من لحن قولهم و رموزهم امرا… ، به اندازه اى مساله ثبوت ولایت عامه روشن و بروفق مبانى فقهى است که هرکه در آن تشکیک کند، مانند آن‏است که بویى از فقاهت‏نبرده و هرگز به سخنان معصومان .دراین باره آشنایى ندارد به همین جهت فقهاى متاخر از صاحب جواهر براین معنا اتفاق نظر دارند که ولایت فقیه به معناى ضرورت عهده دارى مسوولیت درشوون عامه است، تا مسائل‏مربوط به تنظیم .حیات اجتماعى به تعطیلى کشیده نشود محقق انصارى(وفات ۱۲۸۱) درکتاب قضا دراین باره :مى‏فرماید حکم فقیه جامع الشرائط درتمامى فروع احکام شرعى و موضوعات آن،صحت و نافذاست،زیرا مقصود از لفظ حکم که درروایات آمده، نفوذ حکم اودرتمامى شوون و زمینه هاست و مخصوص مسائل قضایى نیست و این همانند آن است که سلطان وقت، کسى را به‏عنوان حاکم معین کند که مستفاد ازآن، تسلط‏او برتمامى آنچه مربوط با شوون حکومت‏ چه جزئى باشد و چه کلى‏ است و لذا حفظ ((حکم)) را که مخصوص باب قضاوت‏است، به کار نبرده، بلکه لفظ‏حاکم را که .عمومیت نفوذ سلطه را مى رساند ، به کار برده اند بنابراین دراصل ثبوت ولایت به معناى مسوولیت و سرپرستى و اجراى احکام اسلام ورعایت مصالح همگانى براى فقیه جامع الشرایط، هیچ بحثى نبوده وهمگى آن را پذیرفته اند و این مساله اخیرا مورد تردید قرار گرفته که آیا ثبوت ولایت فقیه،از راه ((حسبه)) و یک تکلیف شرعى(به نحو واجب کفایى) است یا آن‏که یک منصب است و با عنوان نیابت از مقام ولایت کبرى مى‏باشد؟اکثر فقهاى سلف و اساطین فقه برمبناى نصب بوده اند و مساله ولایت فقیه را با عنوان تفویض‏از جانب معصوم(ع) مطرح ساخته اند لذا درعبارت ایشان کلماتى‏مانند وقد فوضوا ذلک الى فقهاء شیعتهم .آمده است البته درزمان امام خمینى به دلیل مسوولیت اجرایى حکومت اسلامى،برخى از مسائل جزئى و موارد و مصادیق و فروعات مساله،به صورت روشن تر مطرح‏شد که قبلا چندان مطرح .نبود
فقه اهل بیت: یکى از مشکلات بنیادى ما درطرح و عرضه ولایت مطلقه فقیه، فقرتئوریک است، یعنى نظریه پردازان، این نظریه را به طور دقیق که‏پاسخگوى شبهات باشد، مطرح نکرده اند، به عنوان مثال برخى از طرفداران نظریه ولایت مطلقه فقیه این نظریه را این گونه مطرح مى‏کنند که:ولایت‏فقیه، امتداد ولایت امامان وپیامبر اکرم(ص) است و طبق آیه ((النبى اولى بالمومنین من انفسهم)) ((۱۷۶))
و آیه وماکان لمومن ولامومنه اذا قضى اللّه ورسوله امرا ان یکون لهم الخیره من‏امرهم ((۱۷۷)) اراده رسول خدا به عنوان ولى امر مسلمانان براراده همگان حاکم مى‏باشد و صلاحدید و نافذ است‏و نظر به این که ولى فقیه درعصر غیبت ولى امرمسلمانان است، اراده او نیز همانند اراده پیامبر نافذ است، و هرچه او صلاح دید، نافذ است وباید همگى درمقابل‏دستورهاى او تسلیم محض باشند و احساس حرج وسختى هم نکنند، همان گونه که در باره پیامبر(ص) آمده است: ثم لایجدوا . ((۱۷۸)) فى انفسهم حرجا مماقضیت ویسلموا تسلیما براساس این نوع‏تبیین برخى نتیجه گرفته‏اند که شعاع حاکمیت و فرمانروایى فقیه به سوى بى نهایت کشانیده‏مى‏شود. ((۱۷۹))
آیابه نظر شما این چنین نتیجه گیرى و برداشت از ولایت فقیه مطلقه فقیه صحیح است؟ اساسا تفسیر شما از ولایت مطلقه‏چیست و چگونه آن را تبیین مى کنید؟آیت اللّه معرفت: بنده این برداشت و قرائت را از مفهوم اطلاق درنظریه ولایت مطلقه فقیه یک برداشت :انحرافى مى‏دانم و معتقدم سخن کسانى که مى گویند معتقدان به ولایت مطلقه فقیه، شعاع حاکمیت و فرمانروایى فقیه را به سوى بى نهایت کشانیده و فقیه را همچون‏خداوند کار روى زمین مىدانند ((۱۸۰))، گفتارى است بى اساس و .به افتراو نسبت ناروا بیشتر مى نماید بنده درکتاب ولایت فقیه‏ که درتابستان ۷۷ چاپ شد ثابت کرده ام که هیچ فقیهى از کلمه عامه یا مطلقه این معناى غیر معقول و غیر منطقى را قصد نکرده‏و کلماتى که درالقاى برخى شبهات به کار مى‏رود، مانند نامحدودیت، ((مطلق العنان)) ،((دیکتاتورى و استبداد))،((اراده قاهره))،((تمامیت خواه)) و ((انحصارى‏طلب)) مفاهیمى خود ساخت‏هاست که ناروا دراین بحث مطرح مى‏شود. اساسا ولایت فقیه مسوولیت اجرایى‏خواسته هاى فقهى را مى‏رساند که این خود،محدودیت را اقتضا مى‏کند و هرگز به معناى تحمیل اراده شخصى نیست، زیرا شخص فقیه حکومت نمى کند، بلکه فقه اوست که‏حکومت مى‏کند، حتى درقرآن‏مجید آن جا که مى‏فرماید خداوند ((فعال ما یشاء)) است، دلیل مى‏آورد: انه علیم حکیم یعنى فعالیت مطلقه خداوند و این که هرچه بخواهد، انجام مى‏دهد، به‏ دلیل علم مطلق و حکمت مطلقه اوست و نظر به این که فعل الهى‏براساس علم و حکمت است، لذا محدود نمى .گردد به نظر اینجانب تفسیرى که برخى از طرفداران تندرو ولایت مطلقه فقیه از آیاتى که اشاره کردید مى‏کنند، تفسیر به راى است، زیرا اولا این گونه نبوده که‏پیامبر اکرم(ص) در شوون سیاسى و نظامى و جنگ و صلح و دیگر امور مربوط به دنیا دارى ازشیوه هاى متعارف فراتر رفته و اراده و خوا سته خود را حاکم‏بداند و با اهل خبره و نظر مشورت نکرده و اراده خویش را تحمیل کرده باشد، دلیل این مدعا این‏است که درمتون روایى ما از مشورت با شیوه متعارف به‏عنوان اساسى ترین دستور عمل پیامبر(ص) و اصول بنیادى سیاست و حکومت و اداره جامعه، مطرح شده که درسیره عملى امیر مومنان(ع) و امامان معصوم(ع)بوده است، بنا براین ولایت فقیه که درامتداد ولایت امام معصوم قراردارد، چنین مفهوم غیر قابل قبولى .نخواهدداشت و هرگز فرع زائد براصل نخواهد گردید ولایت معصومان(ع) نیز درباره اجراى عدالت اجتماعى و پیاده کردن فرامین شرع درجامعه و درراستاى مصالح امت بوده است، لذاو لایت فقیهان حد و مرزى‏دارد که شرع چارچوب آن .را معین مى‏سازد و فراتر ازآن مشروعیت نخواهد داشت به علاوه درنظام اسلامى،حق فرد و حق جامعه هردو محترم است، ولى درصورت تزاحم،حق جامعه و مصلحت عمومى برحق فرد و مصلحت شخصى مقدم‏خواهد بود و اگر درنظام‏ولایت فقیه، دولت اسلامى با حفظ رعایت مصلحت امت تصمیمى گرفت، باید همگى تسلیم باشند و دراین گونه موارد مصلحت عمومى‏برمصلحت شخصى تقدم دارد و جایى .براى اعتراض نیست آیه ((النبى اولى بالمومنین من انفسهم)) و ((ویسلموا تسلیما)) و ((شاورهم فى الامر فاذاعزمت فتوکل على اللّه))(۶و۳۶ احزاب) به این حقیقت سیاسى،اجتماعى اشارت دارد و هرگز به معناى تحکیم یا تحمیل اراده ولى امر .برخواسته هاى مردمى نیست به علاوه مادرجاى خود ثابت کرده ایم که براساس آیه مشورت(وشاورهم فى الامر) وآیه وامرهم شورى بینهم پیامبر موظف است که در باره امورسیاسى، نظامى واجتماعى مشورت کند و جامعه اسلامى، باید درتمامى ابعاد تشکیلاتى حکومت به اصل مشورت توجه کند و امور سیاسى و نظامى و ادارى‏و فرهنگى را با اصل مشورت به‏انجام برساند. مشورت موضوعى عرفى است و باید طبق متعارف عقلاى جهان انجام گردد که راى اکثر درآن نافذ خواهد بود. اگردرسطح عمومى انجام گیرد، راى اکثر نافذ است و اگر در سطح کارشناسان و اهل فن صورت گیرد، باز آنچه اکثریت قاطع راى‏دهند، باید تنفیذ گردد. معناى((فاذا عزمت فتوکل على اللّه)) این است که مسوولان امر موقع تصمیم گیرى دراجراى راى اکثر، دغدغه‏ خاطر نداشته باشند

ماهواره های آب و هوائی اولین بار توسط آمریکائی‌ها و در سال ۱۹۶۰ برای مشاهده و دریافت اطلاعات واقعی آب و هوائی به آسمان پرتاب گردیدند. در آگوست همین سال، نخستین تصویر زمین از فضا در روزنامه ملی ژئوگرافیک (Geographic) منتشر گردید. از این تاریخ به بعد، ماهواره‌های بیشتری به فضا پرتاب شدند.

همانطور که زمین و دیگر سیاره‌ها در مدار خاص خود به دور خورشید می‌گردند، ماهواره‌های مصنوعی نیز در مدارهای خاصی در حال چرخش‌اند. انتخاب این مدارها برای ماهواره‌ها به منظور و هدفی که ماهواره به آن منظور به فضا پرتاب شده است بستگی دارد. می‌توان مداری را انتخاب نمود که در مسیر قطب شمال و جنوب قرار می‌گیرد و یا مداری که حول خط استوا می‌باشد و یا هر مداری ما بین این دو حالت. همچنین در انتخاب مدار ماهواره عامل ارتفاع نیز می‌تواند درنظر گرفته شود مثلا ارتفاعات هزاران مایلی بالای زمین و یا ارتفاعات صدها مایلی. دو نوع اصلی ماهواره‌های آب و هوائی وجود دارد :

۱ – ثابت زمین Geostationary

۲ – مدار قطبی Polar Orbiting

ماهواره های Geostationary برای هشدارهای کوتاه مدت و ماهواره‌های Polar Orbiting برای پیش بینی‌های بلند مدت تر بکار می‌روند. هر دو نوع ماهواره‌ها برای دیده بانی‌ کامل آب و هوائی جهان لازم هستند.

در اواخر دهه ۷۰ نیاز به ماهواره‌هائی که ۲۴ ساعته در روز بتوانند تصاویر ماهواره ای را تهیه نمایند احساس گردید. ماهواره ای که بتواند هر۲۴ ساعت یکبار در مداری که در ارتفاع ۴۰۰۰۰ کیلومتری بالای خط استوا قرار دارد و با سرعتی که با سرعت زمین برابر می باشد به دور زمین بچرخند. این نوع ماهواره ها، ماهواره های زمینآهنگ نامیده می شوند.

از آنجاییکه سرعت چرخش این ماهواره ها به دور زمین با سرعت چرخش زمین متناسب می باشد، این ماهواره‌ها نسبت به یک موقعیت روی سطح زمین ثابت باقی می مانند و به این دلیل که زمین نیز در روز یکبار به دور محورش می‌گردد آن ها نیز یکبار در روز مدار خود را طی می‌کنند.

برای مثال دو ماهواره‌ Goes (ماهواره‌های محیطی- عملیاتی ثابت زمین) جز ماهواره های زمین آهنگ هستند و در مدار زمین آهنگ (geosynchronous) دور زمین می‌چرخند. در حداقل ارتفاع ۳۶۰۰۰ کیلومتری بالای خط استوا قرار دارند.

این ماهواره‌ها به طور پیوسته تصاویر دقیق ولی با جزئیات کم تهیه می‌کنند و این تصاویر را هر ۳۰ دقیقه یکبار به زمین ارسال می نمایند. دیده بانی پیوسته این ماهواره‌ها برای تجزیه و تحلیل متمرکز داده‌ها ضروری می‌باشند. این تصاویر بوسیله یک نرم افزار تجزیه و تحلیل شده و بصورت پیوسته و گرافیکی تهیه می شوند. به دلیل است که به عنوان مثال تصاویری که از حرکت ابرها نمایش داده می شود، مربوط به ۸ ساعت گذشته می باشد.این اطلاعات ارزشمند درباره نوع، جهت و بزرگی ابر می تواند کار پیش بینی را بسیار ساده نماید.

با توجه به این که این ماهواره ها نسبت به یک موقعیت بر روی سطح زمین ثابت هستند قادرند در شرائط بد آب وهوائی مانند گردباد ،سیلاب ، طوفان‌های تگرگی و تندبادها هشدارهائی بدهند.

ماهواره های مدار ثابت مختلفی وجود دارد، برای مثال ماهواره ثابت زمین GMS برای استرالیا و ژاپن،GOES8ه (GOES=Geostationary operational Environmental Satellites) برای آمریکای شرقی،GOES 10 برای آمریکای غربی،INS/Meteosat5 برای روسیه و هند و Meteosat7 برای اروپا نمونه‌ هایی از ماهواره‌های ثابت زمین می‌باشند. البته ماهواره ها ی Meteosat تمام اروپا و افریقا را می پوشانند.

دو ماهواره Meteosat و GOES تصاویری از دیگر ماهواره های ثابت زمین را نیز دوباره ارسال می دارند این امر موجب می شود که به عنوان مثال آب و هوای استرالیا را بتوان در لندن یا شیکاگو مشاهده نمود.

ماهواره های زمین آهنگ با فرکانس ۱۶۹۱MHzداده ها را ارسال می دارند وبرای دریافت اطلاعات آن ها به دیش ثابت و کوچکی نیاز می باشد. این ارسال WEFAX نامیده می شود و چون از استاندارد بسیار بالایی برخوردار می باشند تفاوت اندکی بین تصاویر این ماهواره ها وجود دارد.

اولین سامانه هشدار زلزله، زمین‌لرزه را ‪ ۳۰‬ثانیه قبل از وقوع اعلام‌می‌کند
تهران،خبرگزاری جمهوری اسلامی ‪۸۶/۰۷/۱۰‬
خارجی.علمی.زلزله.
درحال حاضر از نظر علمی شهر توکیو منتظر یک زلزله فاجعه بار است.
درصورت وقوع چنین زلزله شدیدی ‪ ۳‬میلیون نفر بی‌سرپناه خواهند شد که تعداد پناهگاههای توکیو جوابگوی این جمعیت انبوه نخواهد بود و ‪ ۶۰۰‬هزار نفر جایی پیدا نخواهند کرد.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از توکیو، راه‌اندازی اولین سامانه پیش‌بینی زلزله در مقیاس گسترده در توکیو به کاهش شمار تلفات و آسیبها کمک می‌کند.
شهر توکیو که با داشتن تراکم جمعیت بسیار بالا ، دیگر فضایی برای ساخت پناهگاههای جدید ندارد امیدوار است با ارایه اطلاعات بیشتر از آشفتگی و آسیبهای ثانویه ناشی از آتش سوزی بکاهد و مردم را برای برنامه‌ریزی قبلی برای رویارویی با زلزله تشویق نماید.
این سامانه هشدار جدید از اطلاعات سازمان هواشناسی استفاده می‌کند که یک شبکه پیچیده سنجنده را در اعماق زمین در سراسر ژاپن نصب کرده است که شدت زلزله را به محض تکانهای زمین محاسبه می‌کند.
این سامانه با تشخیص امواج اولیه کار می‌کند که از کانون زلزله گسترش می‌یابد و سریعتر از امواج ویرانگر ثانویه حرکت می‌کند. زمانی که امواج اولیه با شدت خاصی مشخص شد، هشدار زلزله ‪ ۳۰‬ثانیه قبل از رسیدن امواج ثانویه اعلام می‌شود. شبکه تلویزیونی ان اچ کی هشدارها را تقریبا به اطلاع شنوندگان و بینندگان رادیو و تلویزیونی خود می‌رساند.
این سامانه ساعت ‪ ۹‬صبح روز دوشنبه به وقت محلی در سازمان هواشناسی ژاپن راه‌اندازی شد.
هشدار زلزله در رادیو و تلویزیون ان‌اچ‌کی و بزرگترین ایستگاههای تلویزیونی در توکیو پخش می‌شود.
با این حال این سامانه کامل نیست، آذرخش یا سایر عوامل می‌تواند در کار این دستگاه اختلال ایجاد کند و در مناطقی که مستقیما بالای گسل پاره شده قرار دارد موثر نخواهد شد زیرا دو موج زلزله تقریبا به طور همزمان دریافت می‌شود. کسانی که از تلویزیون یا رادیو استفاده نمی‌کنند نیز متوجه هشدار نمی‌شوند.
با این حال این سامانه به اعلام یک هشدار سونومی زلزله ‪ ۶/۹‬ریشتری در شمال ژاپن دو دقیقه سریعتر از سامانه هشدار قدیمی کمک کرد. این سازمان همچنین توانست زلزله ‪ ۶/۸‬ریشتری ماه ژوییه را قبل از وقوع هشدار دهد.
در صورت وقوع یک زلزله بسیار شدید مشکل کمبود پناهگاه در توکیو وجود دارد.
هر ساله چندین زلزله خفیف تا متوسط توکیو را می‌لرزاند.
هر ‪ ۷۰‬سال خط گسل زیر توکیو زلزله فاجعه باری می‌آفریند که به گفته دانشمندان موعد این زلزله مدتهاست به سرآمده است. آخرین زلزله بزرگ اول سپتامبر سال ‪ ۱۹۲۳‬با قدرت ‪ ۸/۳‬ریشتر اتفاق افتاد که بیش از ‪ ۱۴۰‬هزار کشته برجاگذاشت.
براساس آمارهای دولتی، در صورت وقوع زلزله شدید در توکیو احتمال مرگ ‪ ۷۸۰۰‬تن وجود دارد و این شهر ‪ ۱۱۲‬تریلیون خسارت اقتصادی متحمل خواهد شد.
حدود ‪ ۳‬میلیون نفر از جمعیت ‪ ۱۲‬و نیم میلیون نفری ساکنان توکیو نیاز باید به دنبال سرپناه باشند.
علمی./‪۱۷۸۶/۱۵۸۴‬
محصولات رادار
محصولات رادار< صفحه اول
* محصولات رادار امیرآباد
با استفاده از بازتاب اشعه رادارکه در صفحه تصویر منعکس شده و توسط دستگاههای اندازه گیری ، مشخصات سیگنال رسیده ، دقیقأ مورد بررسی قرار میگیرد از این سیگنالها داده های خام W،V  ، Z استخراج میشوند که به ترتیب بیان کننده : سرعت ذرات در بسته هوا ، سرعت میانگین بسته هوا و میزان انعکاس میباشند که تنها Z   تصحیح شده است و V,W تصحیح شده نیستند از این داده های خام محصولات راداری نظیر PPI ، RHI ، CAPPI ، Vcut ، SRI ، PAC و … استخراج میشود .
شاخص صفحه موقعیت PPI : Plan position Indicator برای دستیـابی به این محصول ، آنتن در ارتفاعی بـــطور عمودی   ( Vertical elevation ) ثـــابت میشود . در این حالـــت از سـمـت الــــراس ( Azimuth ) بـیــن صفــر تـــا ۳۶۰ درجـــه امــــواج الــــکترو مغــــناطیسی ارســــال میگردد که در اینحــالت وضعیت تصویر محور مختصــات واقعی منـــاطقی که در آن بـــارندگی اتفـاق میافتد مشخص میگردد .   
شاخص محدوده ارتفاع RHI: Range Height Indicator در این وضعیت آنــتن در سمت الـــراس (  آزیموت ) حرکــت داده نمیشود بلکه در جهت مورد نظر ثـــابت میگـردد. در ایــن حالت تصویر از حرکت عمودی آنتن نــاشی مــیشود و بـدین ترتیب محصولات حاصــــله برای شنـــاســایی بـرش عـمودی ابر هـا مورداستفــــاده قرار می گیرد ، بطوریکه میتــوان از آن خصوصیات  فیزیـــک ابر ومیزان آب قــابل ریزش را شناسـایی نمود و پــیش بینــی های کوتــــاه مدت و دقیق از میزان بارندگی را فراهم آورد که ایــن اطلاعـــات میتواند برای صــــدور هشدار نسبت به وقوع سیـــلاب یا طوفان بکار رود .
    
بیشینه نمایش  MAX : Maximum Display محصول Maximum Display اطلاعات مربوط به نمایش حداکثر ارتفاع و چگالی درون ابر میباشد . تصویر مذکور از فاصله دو بلندی تحت پوشش آنتن رادار دریافت می گردد . حجم داده های قطبی (مغناطیسی) در برگیرنده جهت (z) برای هر کدام از ستون ها و در جهت (y) شمالی و جنوبی و در جهت (x) هر یک از خطوط سطح افقی بیشترین مقدار را می باشد که در شناسایی و رد یابی توده های فعال و غیر فعال جوی و بر آورد نوع فعالیت آنها در امر باروری ابرها ، تبدیل تگرگ به باران و سایر روشهای تعدیل و تغییر اقلیم بکار برد .
شاخص موقعیت مکان ثابت عرضی CAPPI : Constant Altitude Position Indicator در منطقه تحت پوشش رادار امواج الکترو مغناطیسی از یک زاویه و ارتفاع معین تا ارتفاع دیگری با زاویه مشخص از سمت الراس ( آزیموت ) و با در نظر گرفتن PPI صادر میشود که تصاویر حاصله نتیجه ارسال این امواج به هدف میباشد . بدین ترتیب برای کاربر از سطح زمین تا ارتفاع مورد نظر یک لایه ای مشخص میگردد . ( لایه CAPPI )
شاخص کاذب موقعیت نقشه در عرض ثابت PCAPPI : Pseudo Constatant Altitude Position Indicator  در تولید این محصول روش کار و طرز کار آنتن همانند CAPPI است ، با این توضیح که این فرآورده داده های مربوط به ارتفاعات نزدیک به رادار و اطلاعات نقاط پست واقع در دورترین نقطه از رادار را در بر میگیرد . بدین سبب هر چه از مرکز رادار دور شویم در نتیجه قطع نور ارسالی الکترومغناطیسی توسط بلندیهای منطقه اطلاعات لازم از زاویه پایین ترین بلندی فراهم میگردد .
برش عمودی VCU : Vertical Cut این فرآورده در داخل منطقه تحت پوشش رادار در بین دو نقطه مورد نظر از سطح زمین تا ارتفاع معین نشانگر برش عمودی خطی میباشد . این محصول چون از PDF تشکیل شده ، برای راهنمایی بیشتر در صفحه (DisplayManage r ) با دگمه وسطی موس روی تصویر کلیک میکنیم در این حالت بـرای مثال ( maximum CAPPI ) ظاهر میشود .
سقف انعکاس ( پژواک ) ETOP : Echo Top این فرآورده ضمن نشان دادن قویترین انعکاس ( پژواک ) بیانگر سطح بلندیها نیز میباشد .
انعکاس پایهEBAS : Echo Base این محصول برعکس ETOP است یعنی موقعیت ضعیف ترین Echo را نشان میدهد .
نشانگر سرعت سمت الراس ( آزیموت ) VAD VAD : Velocity Azimuth Display نشاندهنده سرعت انتشار در سطح افقی میباشد بدین ترتیب بین سطح زمین و سطوح فوقانی برآیند باد عمودی محاسبه میگردد با این محصول با بدست آوردن میدان باد و سرعت برداری آن مسافت معین سرعت پرتوی( رادیال ) که سمت مخالف بلندی را نشان میدهد نیز مشخص میگردد
درجه سرعت مرحله – ۱ ) VVP-1 : Volume Velocity Processing -1  در این حالت میتوان سرعت پدیده های جوی را در سطوح فوقانی با دقتی بالا کشف و رد یابی کرد ، از این وضعیت این امکان فراهم میگردد که خلبان یک هواپیما را پیش از ورود به منطقه ای که شرایط نامساعد جوی دارد آگاه نمود تا تصمیمات لازم را اتخاذ نماید .
درجه سرعت مرحله – 2 ) VVP-2 : Volume Velocity Processing -2 در این حالت کاربر برای شناسایی سمت و سرعت بادهای افقی در یک ستون عمودی و در سطح افقی در نزدیکی مرکز رادار در بین دو فاصله ( نقطه ) از مرکز رادار استفاده میکند

درخت انگور با نام علمی Vitis vinifera از خانواده انگورسانان Vitaceae است. در این خانواده حدود ۱۱ جنس و بیش از ۶۰۰ گونه وجود دارد. مهمترین جنس این خانواده جنس انگور است. این گیاه حالت بوته‌ای و رونده دارد و دارای پیچک در مقابل بعضی از برگها می‌‌باشد. انگور یا مو  یکی از انواع گیاهان دو لپه‌ای می‌باشد.
انگور یکی از مهمترین میوه‌هایی است که از زمانهای بسیار قدیم مورد استفاده بشر قرار گرفته است. بطورکلی ، دو نظریه متفاوت در مورد دیرینگی انگور وجود دارد. عده‌ای معتقدند که انگور ، حتی قبل از پیدایش غلات ، مورد استفاده بشر قرار گرفته است.
انگور بطور وحشی و به مقدار فراوان در جنگلها وجود داشته و انسانهای نخستین از برگ و میوه آن بهره می‌جستند. انگور میوه‌ای است بهشتی که شامل ویتامینهای A , B ، C می‌باشد هچنین دارای مقداری منیزیم ، کلسیم ، آهن ، فسفر ، پتاسیم و آلبومین است. انگور یکی از میوه‌های ضد سرطان شناخته شده است و این به خاطر خواص ضد عفونی کنندگی آن است.

 

ارزش غذایی انگور
انگور از نظر ارزش غذایی و خواص بهداشتی ، دارای سودمندیهای بسیاری است. از مهمترین مواد قندی موجود در حبه‌های انگور تازه ، ساکارز ، گلوکز و دکستروز می‌باشد. از اسیدهای آلی اسید فرمیک ، اسید مالیک ، اسید سیتریک و اسید تارتاریک را می‌توان نام برد. نمک‌های کانی مانند آهک ، منیزیم ، آهن ، منگنز ، سیلیس وجود دارد. مقدار انرژی موجود در هر ۱۰۰ گرم انگور تازه ۶۷ کیلوکالری است.
مشخصات انواع انگور
انگورها را به ۲ گروه می‌توان تقسیم کرد. یکی انگورهای کشمشی که برای تهیه سبزه و دیگر کشمش مورد استفاده قرار می‌گیرند. دیگری انگورهایی که غالبا دانه‌دار بوده و برای تهیه آب انگور به مصرف می‌رسند.
خواص انگور
میوه بسیار مفیدی است که خاصیت قلیایی دارد و باعث قلیایی شدن خون می‌شود. و از این لحاظ هر کیلوی آن معادل یک لیتر آب معدنی است. به علت وجود مواد قندی زیاد انرژی‌زا است و حرارت بدن را تامین می‌کند. به علت داشتن پتاسیم مقوی قلب و یک داروی موثر برای کم خونی است زیرا دارای آهن ، منگنز و منزیم است. آب انگور در رژیم غذایی افراد چاق که بخواهند لاغر شوند زیاد مصرف می‌شود و به علت کم داشتن مواد چربی مانع افزایش وزن می‌شود.انگور پوست را شاداب و روشن می‌کند
میوه انگور برای تقویت و طراوت پوست و روشن کردن رنگ پوست مفیدست .میوه انگور بسیار مقوی و مغذی است، میوه انگور برای طراوت پوست صورت بسیار مفیدست؛‌ آب انگور تازه را با یک تکه پنبه به صورت بمالید و پس از ۱۰ دقیقه با آب نیم‌ گرم محتوی کمی جوش شیرین بشویید.  انگور خون را تصفیه و سینه و ریه را صاف و تمیز می‌کند.  همچنین انگور برای درمان ورم معده و روده مفید و یبوست را برطرف می‌کند و در درمان سل ریوی و سیاه سرفه مؤثرست.  از این میوه برای درمان اسهال خونی استفاده می‌شود، افرادی که معده ضعیف دارند باید انگور را بدون پوست بخورند زیرا پوست آن دیر هضم و موجب دل درد، نفخ و عوارض دیگر می‌شود.همچنین:  خواص طبی غوره را هم در این جا بیان خواهم کرد:
۱- در درمان ورم مخاط دهان و نرمی لثه‌ها مؤثرست.
۲- آب غوره برای درمان چاقی مفرط مفیدست.
۳- بیماری اسکوربوت که به علت کمی ویتامین"C" در بدن است با آب غوره درمان می‌شود.
۴- آب غوره چون دارای تارتارات پتاسیم است برای درمان سیاتیک و رماتیسم حاد بسیار مفیدست.
۵- در دفع زردی مؤثرست.
۶- خوردن آب غوره بلوغ دختران را جلو می‌اندازد.
۷- حرارت و صفرای بدن را دفع و روده‌ها را ضدعفونی می‌کند.
۸- آب غوره تقویت‌کننده کبد است.
۹- برای برطرف کردن ورم گلو آب غوره قرقره کنید.
۱۰- برای دفع کرم روده و تقویت معده باید به مدت پنج روز آش آب غوره همراه با زیره سیاه مصرف کنید البته در این مدت باید از خوردن غذاهای سنگین اجتناب نمایند.
۱۱- آب غوره درمان کننده پا درد و کمردرد است. برای معالجه می‌توان به مدت ده روز آش آب غوره مصرف نمود البته از خوردن غذاهای سنگین در این مدت باید اجتناب کرد.
۱۲- ترشی غوره نیز رماتیسم و سیاتیک را درمان می‌کند.

درفرامین آسمانی قرآن:
درآیات ۶تا۱۰ سوره ضحی به زندگی رسول خدا در ایام کودکی اشاره می شود وبه او چنین یادآوری می کند.
الم یجدک یتیمأفئاوی ووجدک ضالأ فهدی ووجدک عائلأفاغنی فاماالیتیم فلاتقهرواماالسائل فلاتنهر
 آیا خدا تورا یتیم نیافت که در پناه خود جای داد ؟ از شر دشمنانت نگهداری کرد و تو را در بیابان مکه ره گم کرده و حیران یافت؟ راهنمایی کرد وباز تورا حقیر یافت ،توانگر کرد. پس توهم یتیم را هرگز میازار و فقیر و سائل را هیچ از درت به آزردگی مران.

     افلاطون می‌گوید: بهتراست نازاد بمانیم و ناآموخته نمانیم زیرا نادانی ما سرچشمه شوربختی ماست…بد ینسان وی بزرگترین خدمتها را خدمت به دانائی برمی‌شمرد ، و عقیده داشت دانائیهای ما هرچند گسترده و بیکران باشند در جنب انبوه نادانیهای ما چیزی شمرده نمی‌شوند.

نوجوانی دوره ایست انتقالی که طی آن فرد فضای روانی آشنای کودک را طی نموده وارد مرحله دیگری می شود.
       هنگامی که فرد دنیای کودکی را ترک می نمایدودر دنیای نوجوانی وارد می شود نهایتا با فرضهاوباورهای جدیدی درمورد خود، ارزشها،هویت،باید روبرو شود.درایندزدی ودیگررفتارهای بزهکارانه دست می زنندوبه نظرمی رسد مبنای خانواده درسلامت روان نه تنها یک ضرورت بیولوژیکی، بلکه روانی است.
       نوجوانان ازبزرگسالانی که درنظرودرزندگی آنها اهمیت دارند انتظاردارند محرم اسرارآنان باشندوبه حرفهای آنان گوش کنندوآنهارا درک نمایند و رازدارآنها باشند این اشخاص می توانند پدر،مادر، معلم ویا مربی باشند.
       نوجوانان می خواهند قبل ازهرچیزدرزندگی خود افرادی مورد اطمینان واعتماد داشته تا زمانی که مرتکب خلافی می شوند به او فرصت توضیح داده شود.
       برای یک نوجوان دردمند هیچ چیزی آرامش بخش تراز وجودوالدین ویا مربیان که بتواندآزادانه حرفش را به آنان بگوید نیست.     
       نوجوانان دوست دارند مورد توجه وعلاقه مداوم والدین ومربیان خود قرار بگیرند وانتظارهمخوانی دررفتاروالدین ومربیان خویش را دارندوبالاخره اینکه نوجوانان به تشویق درکاری که شایستگی آنرا دارند نیازمندند.
       متاسفانه دربسیاری ازخانواده هاو یا شبانه روزی ها آنچه بیشتردریافت می کنند انتقاد است برای آنکه کودک ونوجوان بتواند به شیوه ای سالم وبهنجاررشد،وتکامل یابد، نیازهای شخصیتی، فیزیکی، واجتماعی اوباید درحد معقول ارضاءشود. مشکلات رفتاری، بزهکاری وناشادی کودک و نوجوان،اساسأمربوط به ناکامی دررفع این نیازهاست وشرایط نامساعد درنوجوان ایجاد ناکامی و سرانجام ناسازگاری می نماید ازجمله این شرایط، خانواده های ازهم پاشیده وطرد شدگی، سختگیری ومحدودیت شدیدفقروکمبودهای شخصی ونبود معیارهای صحیح اعتقادی واخلاقی را می توان نام برد .تحقیقات درمورد کودکان متعلق به خانواده های ازهم گسیخته نشان می دهد که این گونه کودکان ازعقب ماندگی تحصیلی ویا برعکس ازپیشرفت خوب تحصیلی برخوردارخواهند شد .این گونه کودکان درمقایسه با کودکان متعلق به محیطهای خانواد گی گرم وصمیمی، احتمالأ داری مشکلات جسمی عاطفی، اجتماعی ورفتاری بیشتری می باشندوکلأ ناسازگارترند.
       کودکانی که والدین آنها به علت طلاق یا هرعلت دیگری جدا ازیکدیگرزندگی می کنند، مشکلات، حساسیت زیاد، زود عصبانی شدن، خوداری، کم توجهی به تاییدوتوجه اجتماعی،افسردگی، وبیش از همه احتمالأ دروغگویی، دزدی واشکال مختلف نافرمانی را می توان درموردآنها نام برد.
       کودک ونوجوانی که طرد شده والدین ویامربیان خود هستند درخانه، مدرسه وموقعیتهای دیگر نشانه های ناسالم ازخود بروزمی دهند .ازرفتارهای خاص به منظور جلب توجه وبی ثباتی عاطفی ودرارتکاب تقصیرفاقد احساس گناه و پشیمانی از جمله این رفتارهاست.
       براساس نتایج بدست آمده توسط آقای نادرصوفی وندی برروی مسئله اثرات کاربرد فنون ساختاری گروه دربرخی ازویژگیهای شخصیتی نوجوانان مراکز شبانه روزی دراستان کرمانشاه مهارت ارتباطی به عنوان یک فرایند تحولی درزندگی نوجوانانازاهمیت خاص بر خورداراست. بخصوص آن گروه ازنوجوانان که به صورت گروهی وبه ناچاردرمراکز شبانه روزی بسر می برند.
یک فرمول بندی از مشکلات موجود درفضای ارتباطی این افرادوبرطبق نظرات موجود،پژوهشگررا به این مسئله رهنمون ساخت که شکل گیری ناقص «رابطه بامراد» دردوره اولیه زندگی این نوجوانان منتج به ساخت یک «من»ضعیف درآنان شده که به صورت علائم بی اعتمادی اضطراب آمیز،ناپایداری هیجانی،وابستگی مشروط وافراطی، حالات اضطراب وافسردگی نشان داده می شود که این حالات درروابط بین فردی ودرون فردی آنان اثروکاهش شدیدی را درمهارت های شخصی، گروهی واجتماعی ایجاد کرده است.
       همچنین درتحقیقا ت بعمل آمده توسط خانم زهرا کاشانی،ربابه معماریان، دکتر غلامرضا بابایی، مولود رادفردرپژوهش خود تحت عنوان «بررسی مقایسه ای رفتارهای بهداشتی دوران عادات ماهیانه دختران نوجوانان تحت سرپرستی مراکز شبانه روزی بهزیستی با دختران تحت سرپرستی خانواده درتهران(سال ۱۳۷۶)
       آمار نشان داد که بین نمره رفتاربهداشتی ودریافت آموزش،دردسترس بودن مربی مرکز جهت مشاوره،داشتن ارتباط مناسب با مربی ومحل زندگی قبل ازسپردن شدن به مرکزارتباط معنی داری وجود دارد.
       همچنین در پژوهشی که از سوی آقای دکترحمید سپهربا مشارکت دانشگاه علوم بهزیستی وتوانبخشی ،دانشگاه شهید بهشتی تهران ودفتر شبه خانواده سازمان بهزیستی کشوروسازمان یونیسف درسال۱۳۷۹ درخصوص برنامه ها واستانداردهای مراقبت شبانه روزی بعمل آمد نتایج حاصله از راه اندازی خطوط امداد (خط تلفن)درخانه های کودکان ونوجوان شبانه روزی درطی بیش از۲۰۰ تماس تلفنی و۶۰ گزارش کتبی ومراجعات حضوری (کودکان بی سرپرست ) ازسراسرکشور،بررسی موقعیت افراد حاکی ازآن بوده است که از ۱۰۰مورد تماس وشکایات اعلام شده ۵۰%تنبیهات جسمی به خصوص نارضایتی ازمربیان را مطرح نموده اند.این تنبیهات جنبه جسمی وبدرفتاری با فرزندان توسط مربیان مرکز بوده است.
       نتایج بدست آمده دراین تحقیق نیز بیانگر آن می باشد که روابط نامطلوب کارکنان ومربیان با نوجوانان درمراکز شبانه روزی یکی از علل ترک تحصیل ویا افت تحصیل آنان در این مراکز بوده است پژوهشگر برای روشن نمودن این موضوع با طرح ۱۵ سوال در پرسشنامه ای که بدین منظور تهیه ودراختیار نوجوانان قرار داده است (پرسشنامه شماره۱)استفاده وبا بررسی پاسخ های ارائه شده توسط گروهمورد(نوجوانانی که ترک تحصیل نموده اند) مشخص گردید.
        33 %   ازنوجوانان گروه مورد درپاسخ به سوال اول پرسشنامه ( میزان علاقمندی آنان به مربیان)بیان نموده اند که هیچ گونه علاقه ای به مربیان خود نداشته اند
 همچنین ۲۸ %  اعلام نموده اند که فقط گاهی به مربیان علاقمند بوده و تنها۲۷ %  از آنان به مربیان ابراز علاقه کرده اند.در حالیکه در بررسی مقایسه ای بین پاسخ نوجوانانی که ترک تحصیل نموده با نوجوانانی که مشغول به تحصیل بودند(گروه شاهد) این درصدها به ترتیب     4%  و۲۷ % و ۶۹%  بوده است
       همچنین درپاسخ به اینکه مربیان چه میزان بین آنها (نوجوانان)تبعیض قائل می شدند ۵۰ % از نوجوانان گروه مورد اعتقاد داشته همیشه ویامعمولأ مورد تبعیض قرارمی گرفته اند درحالی که در گروه شاهد فقط ۳۴ %   اعتقاد به این موضوع داشته اند.
       در پرسش دیگر۳۰ %  ازنوجوانان بیان داشته اند که هرگز مسائل ومشکلات خود را با مربیان مطرح نمی کرده و۴۱ % فقط گاهی مسائل خود را مطرح می نموده اند  درپرسش بعدی ۶۵   % ازگروه مورد اعتقاد داشتند مربیان برای حل مشکلات آنها هرگزویا حتی گاهی تلاش از خود نشان نمی داده در حالیکه برخلاف نظر گروه گواه   61% از نوجوانان گروه شاهد اعتقاد داشته که مسائل خود را با مربیان مطرح و۶۶   % بیان داشته که مربیان برای حل مشکل آنها تلاش لازم راداشته اندوفقط ۳۴% گاهی ویا هرگز تلاشی را متوجه رفع مشگل خود ندانسته اند .
       نوجوانان گروه مورد در پاسخ به اینکه آیا مربی او را درک می کرده  56  %  پاسخ هرگز و یافقط گاهی را بیان نموده اند  ودر سوال دیگر۶۲%  اعتقاد داشته اند که مربیان برای آنها هرگزاحترامی قائل نمی شدند درحالیکه درگروه شاهد ۶۱%  معتقد بودند که مربیان آنها را درک می نموده و۶۲%  اعتقاد داشته اند مربیان برای آنها احترام قائل می شده اند .
درپرسش سئوال یازدهم ۷۸  %  از نوجوانان ترک تحصیل کرده اعلام نموده اند که مربیان از مشکلات آنان آگاه نبوده اند در حالیکه ۴۲  %از گروه شاهد به این مسئله ازعان نموده اند.
       همچنین۵۳ % نیزاعلام نموده اند ازترس اینکه مبادا تو ذوق آنها بخورد ازایجاد ارتباط با مربیان خوداری می کرده اند درحالیکه این رقم دردانش اموزان محصل ۳۱ %   بوده است .  
       لذا بابررسی وتجزیه وتحلیل سایر پاسخهای داده شده درپرسشنامه،فرضیه ارایه شده توسط محقق، مبنی براینکه ارتباط نامناسب ونامطلوب مربیان با فرزندان شبانه روزی درترک تحصیل آنان مؤثر بوده است . این فرضیه تایید می گردد .
فرضیه سوم:
       دربررسی دوران رشد کودک ونوجوان ملاحظه می کنیم که نوجوانان بطورطبیعی تمایل به افسردگی دارند .به عقیده کارلسون  (1981)carlson تشخیص وتفکیک علائم افسردگی نوجوانان ازحالت «بحران وآشوب نوجوانی»کار دشواری است،بنابراین دپرسیون نوجوانان اغلب بدون تشخیص می ماندوآنها دربزرگسالی نیزافسرده خواهند بود.
       بررسی تحقیقات موجود درمورد ماهیت افسردگی درکودکان ونوجوانان نظرهای مختلفی را نشان می دهد .یکی ازاین نظرها این است که در حالی که امکان دارد کودکان عواطف غم وغصه داربودن را از خودنشان دهند نمی توانند افسرده شوند(۱۹۶۶
anthox . rie 1975) این دیدگاه بطور اساسی با نظرمحققان وروان شناسان بالینی مکتب روانکاوی مشترک است که معتقدند برای ظهور افسردگی،رشد مناسب فرا خود،لازم است به نظرآنها دردوره کودکی، فرا خود به اندازه کافی رشد نکرده است تا به کودک فرصت افسرده شدن بدهد . 
       در اینجا لازم به تذکراست که دربررسی مراحل رشد،دوره های کودکی از نوجوانی متمایزاند در دوره نوجوانی طبق مکتب روانکاری نیزفرا خود به اندازه کافی رشد نکرده است .حتی تعادلی که در پایان دوره کودکی بین سه قسمت شخصیت برقرارشده بود دراین دوره برهم می خورد .نوجوان در نظام ارزشها نیزتجدید نظر کرده بعضی از آنها را قبول بعضی دیگررا رد می کند.
       بر اساس نظر لاین  liny وهمکارانش (۱۹۷۵) اگردر کودکی چهار مشخصه از ده مشخصه ذیل وجود داشته باشد وی را افسرده محسوب می دارند .
۱٫تغییرات عمده در حالات خلقی
۲٫کناره گیری اجتماعی
۳٫ضعف درسی درمدرسه(به نحوی که رو به افزایش باشد)
۴٫اختلال خواب
۵٫رفتارپرخاشگرانه ای که قبلأوجود نداشته باشد
۶٫احساس بی ارزشی بودن شخصیت
۷٫ کمبود انرژی
۸٫شکایات جسمانی غیر از سردرد
۹٫ترس از مدرسه
۱۰٫کاهش وزن
       نتایج بدست آمده در پژوهش حاضر نیز بیانگر آن می باشد که هر چند میان میانگین نمره افسردگی نوجوانان شبانه روزی در حال تحصیل( گروه شاهد) و نوجوانان شبانه روزی که ترک تحصیل نموده اند(گروه گواه) اختلاف معنی داری وجود ندارد.لکن با توجه به نتایج بدست آمده در پرسشنامه و مقایسه آن با درجه بندی میزان افسردگی یافته های تحقیق نشان می دهد که هردوگروه درتحقیقق (مورد و شاهد) دارای علائم ونشانه های افسردگی فراوانی می باشد ونتایج حاصله نه تنها بیانگرآن می باشد که افسردگی یکی ازعلل ترک تحصیل نوجوان بوده است بلکه وجود افسردگی، دربیشتر کودکان ونوجوانان مراکز شبانه روزی دیده می شود.
       در بررسی پرسشنامه افسردگی ارائه شده به نوجوانان ملاحظه شد که  64 %  از نوجوانانی که ترک تحصیل نموده اند دچار افسردگی بوده اند.
 این میزان در نوجوانانی که درحال تحصیل بودند  54%  را نشان می دهد .
بررسی فرضیه۴
      حسین آزاد(۱۳۷۹) درارتباط با اختلالهای یاد گیری می نویسد، اختلالهای یادگیری به مواردی اطلاق می شود که پیشرفت فرد درآزمونهای استاندارشده خواندن،ریاضیات وبیان نوشتاری پایین ترازسطح سنی، هوش وتحصیلی مورد انتظار باشد مشکلات یاد گیری درحد زیاد موجب اختلال در پیشرفت تحصیلی یا فعالیتهای روزمره که مستلزم مهارتهای خواندن ، ریاضیات و نوشتن است      می شود .مشکلات خواندن را می توان به صورت ناتوانی درخواندن عقب ماندگی درخواندن ضعف ونارسایی خواندن یا دیسلکسی (ناتوانی کلامی مخصوص یا نقص ادراکی )طبقه بندی کرد.
بر اساس تحقیقات خانم دکتر مهرناز شهرآرا (۱۳۷۲)
       وی دربحث مشکلات یادگیری به کودکان ونوجوانانی برخورد می نماید که دریادگیری اشکال یا اشکالاتی داشته اندومربیان ووالدین ضمن انتظاررفع این اشکال علاقمند بوده بدانند چراآنها دریادگیری موفقیت کافی نداشته وآنها به عنوان پدرومادرومربی باید چکارکنند تا ازآموزشهای خود نتیجه بهتری بگیرند. مؤلف خود نیز با دانش آموزانی برخورد کرده که به گفته خود ازتلاشهای خویش برای یادگیری نتیجه رضایت بخشی به دست نمی آورند ودربسیاری ازموارد والدین مربیان ومعلمین مدارس می خواستند با انجام «آزمونهای هوش وشخصیت ودیگرآزمونها مشخص شود که چرا درحالتی که مربی، کودک ،نوجوان ظاهرأ به یاد گیری اقدام می کنند،نتیجه مطلوبی حاصل نمی شود وحتی «افت تحصیلی »نیز دیده می شود.
       درتحقیقات بعمل آمده توسط ایشان چنین استنباط شده که:
والدین غالبأروش آموزش یاعواملی چون نامناسب بودن وضع عاطفی، اقتصادی، خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی ویابی توجهی وبی علاقگی مربی راعلت مؤثرمی دانندومربیان غالبأعقب ماندگی ذهنی ،نارسایی یا اشکال درحواس،اختلال دریادگیری،بی دقتی وبی توجهی به اختلال یا ضعف در عملکرد حافظه، کثرت تعداد دانش آموزان هر کلاس، معایب تنظیم برنامه، کمبود وسائل وامکانات آموزشی و…را علتی قابل بررسی می دانند.
      وازسوی دیگرمسئولان وکارشناسان آموزش وپرورش فراموشی ناشی ازحجم زیاد مواد درسی را اشکال قابل توجه می دانند ومعتقد بودند که حجم مواد درسی، زیاد وبیش ازتواناییهای بعضی از کودکان و نوجوانان است .آموزش بسیاری از دروس براساس سپردن اطلاعات به ذهن استواراست و مربی ازروش به  کارگیری مجموعه ای ازحواس سود نمی جوید .این مشکل نیز وجود دارد که فایده بسیاری ازآموختنیهابرای یاد گیرنده ویاد دهنده به خوبی روشن نیست  
      محقق با اعتقاد به اینکه علتهای عمده یادنگرفتن اغلب نتیجه یک یا چندعامل کلی زیر است.به بررسی موضوع مورد نظر می پردازد.
      ضعف در یادگرفتن مطالب یا «فراگرفتن ناقص»در افراد «سالم»ناتوانی یا ضعف در یادگیری به علل مختلف وازجمله علل عمده زیراست
۱٫نداشتن هدف برای یادگیری
۲٫نبودن انگیزه «علاقه»کافی برای یادگیری
۳٫عدم توجه ودقت کافی به مطالب یا موضوع مورد نظر درآموختنی
عدم توجه به آموختن نیز ممکن است به دلایل زیر باشد
الف ،نبود علاقه و انگیزه
ب جالب نبودن محرک
ج وجود موانعی برای توجه و دقت
۴٫ناکافی بودن رشد جسمانی /روانی «ذهنی ،عاطفی،اجتماعی،اخلاقی»یاد گیرنده
۵٫نداشتن زمینه قبلی «معلومات پایه» برای یاد گیری
۶٫وجود نارسایی یا اشکال در حواس «بینایی ،شنوایی،بویایی ،چشایی وبساوایی
۷٫وجود مشکلات ومسایل عاطفی /هیجانی «دراضطراب شدید نداشتن اعتماد به نفس، ترس از عدم موفقیت و…. »

خوشبخت کسی است که هم در بهداشت جسم خود و تغذیه سالم بادقت بکوشد و هم در بهداشت روح خود و تغذیه معنوی صحیح که با تذکر و موعظه و مطالعه زندگی میسر است تلاش و کوشش نماید:
انسان موجودی است دارای دو بعد که یک بعد آن نیازهای جسمی و بعد دیگر آن نیازهای روحی او می‌باشد. برای رسیدن به تعالی نیازمند ارتقای نیازهای روحی و مصنوعی می‌باشیم، اما در جامعه‌ای که مردم منتظران واقعی حضرت ولیعصر می‌باشند نیازمند انسانهایی هستیم که نه تنها به لحاظ حضوری و روحی در مراتب بالائی هستند بلکه از لحاظ جسمی توانائی مبارزه با دشمنان و مشکلات را داشته باشند.
در همین راستا مطالعه زندگی یشیاوندکه و موعظه پیشنهاد شد که یکی از بهترین رمز و رسیدن به سعادت واقعی می‌باشد.

 
گزیده ۲۰۷ ص ۷۰
سعادتمندان میانه‌رو هستند، حتی هنگامی که نماز می خوانند صدایشان را نه بسیار بلند می‌کنند و نه بسیار اهسته بلکه راهی بین این دو که حد وسط است اختیار می‌کنند.
«خَیر الامور اوسطها»
افراط و تفریط یکی از مشکلات بزرگ انسان‌هائی است که دچار شخصیت های دگرگون و ارزشهای دوگانه می‌باشند این انسانها هیچگاه نمی‌توانند یک زندگی همه‌ج انبه و موفق داشته باشند.
انسان یک موجود چندبعدی و همه جانبه است که توقع بیش از حد به یکی از نیازها باعث کمبود در دیگر نیازها و بوجود آمدن نوعی تعارض در شخصیت فرد می‌شود، پس برای رسیدن به سعادت راهی باید در جهت ارضای همه جانبه نیازها که به همان عضو میانه‌روی یا همان انتخاب حدوسط است می‌باشد.

 
گزیده ۶۰ ص ۳۳
سعادتمند کسی است که باعث نیکوکاری شود وب رای او از آن نیکویی بیهوده کامل خواهد بود و بدبخت کسی است که به وسیله کار زشتش گردد و از آن زشتش سهمی به سزا خواهد یافت و خداوند بر همه اعمال ما مراقب است.
در علم جدید روانشناسی به ضابطه‌ای دست یافته‌‌اند که آن را به عنوان قانون «کار ما» نامگذاری نموده اند طبق قانون کار ما:
«هر پدیده‌ای ، پدیده‌ای مشابه خود را به دنبال خواهد داشت از نوع و جنس همان پدیده‌ی اول»
مشاهده می‌شود که پیشرفت علم همیشه در مسیر تایید و تثبیت آیات قرآنی در سخنان ائمه مع صومین بوده است که این نیز گوشه‌ی دیگری از آن می‌باشد و در حقیقت آورده شده که برای دریافت نیکی باید کارهای نیکو انجام داد و نتیجه کارهای زشت بازگشت کارها به سوی خودمان می‌باشد.
بدیهی است که چنانچه در جامعه‌ای ملت برای کارهای نیک تلاش کنند یقیناً آن جامعه به سعادت واقعی خواهد رسید.

 
گزیده ۴۵ ص ۲۸
مهربانی و خوشرویی همانا خوشبختی و مایه سعادت است و تندخویی و سخت‌دلی مایه بدبختی و شقاوت می‌باشد، با دیگران خوش اخلاق باشید و به آن احترام گذارید و با مشورت دیگران را بزرگ بشمارید تا به سعادت و خوشبختی برسید.
در آیات و روایات مختلف مومنان به مهربانی و خوشرویی دعوت شده‌اند همان طور که آمده است:
«نیمی از دین اخلاق نیکوست»
یقین است که چنانچه در جامعه‌ای انسان ها با مهربانی و خوشرویی با هم برخورد داشته باشند و از تندخوئی و سخت دلی پرهیز کنند و به یکدیگر احترام بگذارند به جامعه‌ای متمدن و با فرهنگ عالی خواهیم رسید که هیچ عاملی نمی‌تواند خوشبختی و یا سعادت جامعه را خدشه‌دار بنماید.
آمده است با دیگران احترام بگذارید و با آنها مشورت کنید که این باعث بوجود آمدن یک نوع اتحاد در بین مردم جامعه و همچنین عملکردهای عاقلانه و باتدبیرند از آنها خواهد شد و این پایه و اساس جامعه‌ای سعادتمند خواهد بود.

 
گزیده ۴۰ ص ۲۷
به دنبال صبر و پرهیزگاری امدادهای الهی می‌رسد و آنکه به دنبال سعادت است بایستی تلاش و کوشش در راه هدف مقدس خویش نماید.
تفکر و تعمق در زندگی انسانهای موفق نشان داده است که این افراد همیشه اهدافی بزرگ داشته‌اند که رسیدن به هدف را نوعی رسالت الهی در خود احساس می‌کردند که در جهت کمک به مردم یا نزدیک شدن به ذات مقدس الهی می‌باشد و همین باعث وجود نوعی تقدس در اهداف آنها می‌شده است.
انسان با داشتن هدفی بزرگ و مقدس تلاش مضاعف در راه رسیدن به هدف خود دارد و برای پیروزی باید با مشکلات زیادی مبارزه کند همان طور که گفته‌اند: شکست مقدمه پیروزی می‌باشد.
در اینجا ابتدا توصیه به صبر شده که این امر به وضوح لازمه مقابله با مشکلات و شکستهای احتمالی می‌باشد و بعد مژده امدادهای الهی آمده که این تفکر باعث ایجاد نوعی توکل و اعتماد به نفس می‌شود و در حقیقت این همان مطلوب‌ترین مسیریست که می‌شود در راه رسیدن به سعادت پیمود.

 
گزیده ۲۳ ص ۲۲
انفاق به نیازمندان واقعی با توجه به موازین صحیح اقتصادی یکی از ارکان خوشبختی جامعه است و در این جامعه می‌توان به خوشبختی واقعی رسید.
همان طور که مسلم است به تاکید دستورات اسلام و موازین و مقررات که در قرآن دستور داده شده است تنها ترین و بهترین راه رسیدن به موفقیت و خوشبختی جامعه است در اینجا توصیه به انفاق باتوجه به موازین صحیح اقتصادی آمده است که چنانچه این امر انجام پذیرد اختلاف طبقاتی در جامعه کم شده و طبعاً بسیاری از مشکلات مانند دزدی، تجاوز به حقوق دیگران، حسادت‌ها،.. گرفته می‌شود.
در حدیثی نقل شده است که از دری که فقر می‌آید از در دیگری ایمان می‌رود بنابراین برای داشتن جامعه‌ای در پرتوی ایمان که لزوم داشتن جامعه‌ای خوشبخت است نیازمند از بین بردن فقر هستیم که در اینجا به بهترین شکل، بهترین راه حل برای مبارزه با این مسئله پیشنهاد شده است.

 
گزیده ۳۰ ص ۲۵
فکر و عمل خوش است که آدم را خوشبخت می‌کند به خصوص آنکه بداند آنچه کشت کند همان را درو نماید «آیه ۳۰ سوره آل عمران»
ای برادر تو همه اندیشه‌ای         ورنه باقی استخوان و ریشه‌ای
امروزه در علم جدید کنونی به روشنی مشخص گردید که هر مشکلی که در دنیای مادی تصویری در خود اختصاص داده شکلی از منور انرژی بوده که قابل تبدیل به انرژی می‌باشد و همچنین در قانون بزرگ به اثبات رسیده انیشتن:
E=mc2
ثابت شده که تحت شرایط خاص انرژی نیز قابل تبدیل به ماده‌ می‌باشد «سرعت صفر» پس می‌توانیم انسان را به عنوان یک منبع انرژی که در مباحث پیچیده‌تر این انرژی به چهار نوع الفا، بتا، گاما، لاندا تقسیم بندی خواهد شد و در نظر بگیریم و در حقیقت فکر انسان نوعی از انرژی است که طبق قانون انرژی قابلیت جذب انرژی هم نوع خود با درجه بالاتر از خود را داراست.
بدیهی است که آوردن کلمه «عمل» در پس از کلمه «فکر» نشانگر اهمیت فکر و نوعی پایه و اساس گذاری نحوه تفکر در هر عمل را یادآورد شده است، بنابراین فکر و عمل خوش نشات گرفته از همان فکر خوش و در یک نوع رابطه طولی و فرد در عرض یکدیگر می‌باشد.
انسان با تفکر خوش در حقیقت به بروز و تولید نوعی از انرژی پرداخته که طبق مباحث گفته شده این انرژی در تماس سطح کائنات جستجو کرده و به جذب خوشبختی و توانمندی موثر واقع خواهد شد.
در روانشناسی یکی از اصول مردم به عنوان «اصل کارما» تثبیت شده است که طب تعریف این اصل: هر نوع تفکر یا فعالیتی بازگشتن دارد از همان نوع و جنس که به نظر می‌رسد این اصل برگرفته شده از همین آیه می‌باشد و خداوند در این آیه از قرآن کریم با تعبیری لطیف تر و ملموس‌تر آورده است که آنچه کشت کند همان را درو نماید.
در مجموع باید گفت که مثبت نگری و زیبااندیشی که در اینجا با تعبیر فکر و عمل خوش آمده است در تمامی ادیان الهی و تئوری های بشری تاکید داشته که به نظر می‌رسد یکی از شروط لازم و اساسی برای دستیابی به خوشبختی دنیوی و اخروی می‌باشد.

 
گزیده ۳۵ ص ۲۶
به عهد و پیمان خویش پاینده باشید تا سعادتمند و خوشبخت شوید اگرچه با کافران و دشمنان خود پیمان بستید «آیه ۷۵ تا ۸۱ سوره ال عمران»
به طور کلی الزام بوجود آمدن هر نظم و انضباطی در هر تشکل و جامعه‌ای پاینده و متعهد بودن افراد آن تشکل یا جامعه به یک سری قوانین و انجام تعهدات پیمانهای منعقد شده بین فرد با فرد یا فرد با جامعه می‌باشد ، خوشبختی یک جامعه در گروی حضور نظم و نبود حرج و مرج و در راستای یکپارچگی و اتحاد به وقوع خواهد پیوست.
القای اعتماد به نفس که در علم روانشناسی به عنوان عامل اصلی تمامی مشکلات روانشناسی شناخته شده در مضمون این آیه نهفته شده است چرا که با به انجام تعهدات یکی از بزرگترین عوامل تاثیرگذار در اعتماد به نفس می‌باشد که البته لازم به ذکر می‌دانم که قبل از این عهد و پیمان را به سه بخش عمده تقسیم بندی کنم:
الف) تعهد با خدا
ب) تعهد با خویش
ج) تعهد با مخاطب «شخص یا جامعه»
الف) تعهد با خدا
هر انسانی در برابر وجود لایتناهی آفریدگار هستی و در برابر تعهدات و هر آنچه که خداوند در اختیار او قرار داده است وظیفه‌ای بر دوش دارد که از مهمترین آنها تقوا پیشگی و طاعت و بندگی خداوند می‌باشد که به طور قطع خوشبختی جز در بندگی حضرت حق حاصل نخواهد شد.
ب) تعهد با خویش
انسان در پیمودن مسیر کمال که ملزم است که از جانب خدا و ائمه معصومین به عهده او نهاده شده است وفای به عهد در این سنجش مربوط به انجام یک سری از واجبات الهی و دوری از حرامات در جهت پیمودن قله‌های کمال و رسیدن به تعالی می باشد.
ج) تعهد با مخاطب «شخص یا جامعه»
این نوع تعهد شامل قراردادهایی با توافقی طرفین یا تعهدهایی جهت انجام در یک جامعه نباید توافق اکثر آرای مردم و شکل پذیرفته است بنابراین شخص با پذیرفتن و انجام به عهد خویش باعث ایجاد اطمینان و آرامش در مجموعه خواهد شد که طبعاً این برخورد باعث افزایش اعتبار و افزایش ارتباطات مردمی نوعی عملکردهای دوست خواهانه و همکاریهای بیشتر در تمامی امور خواهد شد و این بنیان‌گذاری برای زندگی در سایه سعادت می‌باشد.
از آنجا که هر انسانی نشانگر نوعی شخصیت و مکتب خود می‌باشد در ادامه آیه تذکری هوشمندانه به چشم می‌خورد که تکیه بر وقای به عهد با کافران و حتی دشمنان خود را دارد، مسلماً در ادامه این نوع برخورد باعث ساختن باورهای درستی از اسلام و مسلمانان در دیگر فرقه‌ها و گروهها خواهیم شد که خود بهترین تبلیغ برای شریعتمان می باشد.

 
گزیده ۹۷ «آیه ۱۰۸ سوره انعام»
خوشبخت هیچگاه دهان به دشنام دادن به دیگران حتی به دشمنان خدا باز نمی‌کند زیرا ممکن است که دیگران دهان به دشنام بازنمایند و این چنین تیره بختی گشوده خواهد شد.
برای رسیدن به یک نوع خوشبختی منسجم در یک جامعه نیازمند وجود امنیت و آرامش در تک تک افراد خواهیم بود برای این منظور بر همه مرد و زن مسلمان این وظیفه نهاده می‌شود تا با ایجاد تفاهم و دوستی به تعالی بزرگ انبیا و پیغمبران الهی پرداخته و مسیرهای زیبای اسلام را در جهت رسیدن به کمال واقعی دنیوی و اخروی بر تمامی دنیا آشکارا سازد.
روایت شده است که در زمان پیغمبر ایشان نیزبر مسلمان می‌فرمودند که «عباده بر بتهای جاهلان فراموش کنید تا آنها بر خدای شما نسبت ناسزا ندهند.»
بدیهی است که این نگرش روشنکفرانه و متمدن است که می تواند قلب و جان مخاطب را مجذوب خویش کرده و در بوجود آوردن فضامین صمیمانه و همچنین پرورش اسلام و طبعاً سعادت و خوشبختی دنیوی و اخروی که پیامد اسلام و مسلمانی است موفق باشید.
نشان داده شده است که در به کارگیری نوعی کلمان و دشنام دادن ها باعث وجود تفکری انتزاعی در مخاطب گشته که در این حالت حتی تک تک اعضا و جوارح داخلی «غددها و ترشحات و سلولهاو…» در جهت مخالفت با توهیت یا اطلاحاً عامل برانگیخته فعلا خواهد شد. واضح است که در بروز چنین شرایطی توقعی جز درگیری پرخاشگری عدم امنیت بر فهش و توهین در مقدسات … نمی‌توان راست و سعادت و خوشبختی در این صورت امری غیرممکن به نظر می‌رسد.
 
گزیده ۱۴۹ ص ۵۶ آیه ۹۴ سوره یونس
سعادتمند کسی است که هرگاه شک و تردیدی داشت از آنها که دانا و دانشمندند بپرسد تا به حق و حقیقت دست یابد.
انسان سعادتمند همیشه در راستای توکل الهی دارای اعتماد به نفس بالا بودهو از آنجا که «ان الا یدافع ان الذین امنو» همیشه دارای عزت نفس و استواری در نگاه خود خواهد بود.
یکی از اصول مهم سه گانه اعتماد به نفس قاطع بودن و جدا شدن از شک و تردید می‌باشد  که مسلماً مفهوم ابتدائی در این آیه نظر به ایجاد اقتدار و اعتماد در وجود مومنان و مسلمانان داشته است.

ورشکستگى مرحلهاى است که به حیات اقتصادى و تجارى تاجر یا شرکت ورشکسته خاتمه مىدهد به این جهت به آن مرگ اقتصادى هم گفته مىشود. چرا که پایان عمر تاجر و یا شرکت ورشکسته است و یکى از موارد انحلال آن مىباشد
اما در حقوق تجارت کشور ما قوانین متناسب و صریح و روشنى در این زمینه وجود ندارد و در موارد متعددى با ابهام و اشکال و مسائل متناقضى روبهرو مىباشیم و علت آن روشن مىباشد زیرا قانون تجارت که در سال ۱۳۱۱ شمسى تصویب شده است ۱۶۳ ماده به این موضوع اختصاص داده است (ماده ۴۱۲ تا ۵۷۵) بهعلاوه قانون اداره تصفیه امور ورشکستگى مصوب ۲۴ تیرماه ۱۳۱۴ نیز شامل ۶۰ ماده مىباشد که به همین امر با شیوه و روش و کیفیات دیگرى تصریح دارد. و گذشته از قوانین مزبور آئین قانون اداره تصفیه هم که در سال ۱۳۱۸ تصویب شده داراى ۶۷ ماده مىباشد و هر کدام به تنهائى بحث و گفتگوى مفصلى را مىطلبد
جرائم اشخاص مرتبط با ورشکستگى
علاوه بر خود تاجر که اگر ورشکستگى او به تقلب و یا تقصیر باشد به مجازات مىرسد اشخاص دیگرى نیز ممکن است در امر ورشکستگى تاجر به نحوى از انحاء دخالت داشته و مقصّر شناخته شوند به این جهت در قانون تجارت (ماده ۵۵۱ قانون تجارت و مواد بعدی) براى آنها مجازاتهائى به شرح زیر پیشبینى گردیده است:
اشخاصى که عالماً یعنى با قصد و عمد که به آن سوءنیت گفته مىشود به نفع تاجر ورشکسته کلیه اموال یا قسمتى از دارائى او را اعم از اموال منقول و یا غیرمنقول از بین ببرند یا نزد خود نگهدارى نموده و یا مخفى نمایند به مجازات ورشکسته به تقلب محکوم مىشوند
۲. اشخاصى که به قصد تقلب به اسم خود یا به اسم دیگرى طلبى که واقعیت نداشته در روى سند مندرج در ماده ۴۶۷ قانون تجارت واقعى قلمداد نموده و ملتزم شده باشند.
۳. اشخاصى که به اسم دیگرى و یا اسمى که واقعیت نداشته و موهوم باشد تجارت نموده باشند و سپس دفاتر خود را مفقود نموده و یا قسمتى از دارائى خود را مخفى کرده و یا بهطور ساختگى و انجام معاملات صورى از بین برده باشند، به مجازات ورشکسته به تقلب یعنى از یک الى ۵ سال حبس محکوم خواهند شد.
۴. اقوام و بستگان ورشکسته هرگاه بدون مشارکت و دخالت او اموال وى را از بین برده یا مخفى کرده و یا نزد خود نگهدارى نمایند به مجازات سرقت محکوم خواهند شد.
اقسام ورشکستگى
ورشکستگى عادى
در مواقعى که تاجر بهطور عادى و معمولى به تجارت مشغول بوده لیکن به واسطه حوادث و عوامل غیرمترقّبه و غیرقابل پیشبینى مانند جنگ، بحرانهاى اقتصادی، کاهش ارز، تمام یا بخش عظیمى از سرمایه وى از بین برود. و او هیچگونه عملى بر خلاف قوانین و عرف تجارت انجام نداده باشد و مرتکب خطا و تقلب و تقصیر هم نشده باشد و به دلایل موجّه و قابل قبول از پرداخت بدهى خود عاجز گردد. در چنین صورتى برابر قوانین به وضعیت دارائى او رسیدگى مىگردد. لیکن داراى مجازاتى نمىباشد. به این نوع ورشکستگی، ورشکستگى عادى گفته مىشود
 
ورشکستگى به تقصیر
ر حقیقت به واسطه خطا و مسامحه و اقداماتى است که در نتیجه آنها تقصیر تاجر محرز و مسلم مىگردد و درباره ورشکستگى به تقصیر ماده ۵۴۱ قانون تجارت مواردى را بیان نموده که با توجه به آن و مواد بعدى مىتوان تاجر را ورشکسته به تقصیر دانست:
در صورتىکه اعلام گردد مخارج تاجر اعم از شخصى یا مخارج خانه وى در مواردى عادى و معمولى از عایدى وى بیشتر بوده، به این معنا که تاجر بدون رعایت و در نظر گرفتن درآمد خود مبادرت به ولخرجى نموده باشد.
چنانچه معلوم گردد که تاجر مبالغ هنگفتى از سرمایه خود را صرف امورى نمود که واهى بوده و نفع وى فقط منوط به امور اتفاقى است چنین معاملهاى در عرف تجارت موهوم نامیده شده و عقلائى و منطقى نمىباشد.
۳. هرگاه تاجر بهمنظور به تأخیر انداختن ورشکستگى خود اجناسى را بیشتر از قیمت روز خریدارى نماید و یا اینکه اموالى را به کمتر از قیمت روز بفروشد.
۴. در صورتىکه به قصد تأخیر انداختن ورشکستگى خود از طریق صدور برات یا استقراض تحصیل وجهى نماید بهطورى که در عرف تجارت دور از صرفه باشد.
۵. در صورتىکه پس از تاریخ توقف یکى از طلبکارها را بر سایرین مقدم دانسته و طلب او را پرداخت کرده باشد.
۶. چنانچه به حساب دیگرى بدون اینکه عوض یا جنسى دریافت داشته، تعهداتى نموده باشد که با توجه به وضعیت مالى او فوقالعاده باشد
۷. در صورتىکه عملیات بازرگانى او دچار توقف گردیده ولى در ظرف سه روز از تاریخ وقفهاى که در پرداخت دیون و تعهدات وى بهعمل آمده، توقف خود را به همراه حساب دارائى و اموال به دفتر دادگاه نداده باشد
مجازات تاجر ورشکسته
به تاجرى که با توجه به موارد مزبور ورشکست شده باشد، ورشکسته به تقصیر مىگویند و براى تاجر ورشکسته به تقصیر قانون مجازاتى تعیین نموده است که بین ۶ ماه تا سه سال حبس مىباشد. همچنان که ماده ۵۴۳ قانون تجارت مىگوید
ورشکستگى به تقصیر جنحه محسوب و مجازات آن از ۶ ماه تا سه سال حبس تأدیبى است
    لازم به ذکر است که در حال حاضر مجازات جنحهاى وجود ندارد زیرا در سنوات گذشته مجازاتها تقسیم شده بود به:
–    خلاف
–    – جنحه
–    جنایت
لیکن در حال حاضر این تقسیم بندى منسوخ مىباشد و مجازاتها در قوانین مجازات اسلامى به شرح زیر تقسیم گردیده است:
حدود
۲- قصاص
۳- دیات
۴- تعزیرات
۵- مجازاتهاى بازدارنده
به این ترتیب برابر قانون مجازات اسلامى کلیه حبسها تعزیرى است و حبس جنحهاى و تأدیبى و خلافى و یا جنائى اعمال نمىگردد و مجازات ورشکسته به تقصیر برابر ماده ۶۷۱ قانون تعزیرات از ۶ ماه تا دو سال حبس مىباشد.
با توجه به اینکه قانون تعزیرات مصوب دوم خردادماه ۱۳۷۵ مىباشد و مجازات آن از مجازات مندرج در ماده ۵۴۳ قانون تجارت خفیفتر است به نظر مىرسد که دادگاهها باید آن را اعمال نمایند
رسیدگى به جرم تاجر ورشکسته به تقصیر
با توجه به اینکه ورشکستگى به تقصیر جرم مىباشد رسیدگى به آن در صلاحیت دادگاههاى کیفرى مىباشد همانطورى که ماده ۵۴۴ قانون تجارت مىگوید
رسیدگى به جرم فوق برحسب تقاضاى مدیر تصفیه یا هر یک از طلبکارها یا تعقیب مدعىالعموم در محکمه جنحه بهعمل مىآید.
برابر ماده مزبور رسیدگى به جرم تاجر ورشکسته به تقصیر با تقاضاى افراد مشروحه زیر بهعمل مىآید:
مدیر تصفیه که قائم مقام تاجر است یا تصویب اکثریت طلبکاران حاضر
–    بنا به درخواست هر یک از طلبکارها که ذینفع مىباشند
–    با تعقیب مدعىالعموم (دادستان) که نماینده عموم مردم مىباشد و به موجب قانون در جرائم عمومى و در مواردى که قانون تصریح نموده است، حقّ تعقیب مجرمین را دارد.
رسیدگى به جرم مزبور در دادگاههاى جنحه انجام مىگیرد. لازم به توضیح است که در حال حاضر دادگاههاى جنحه نیز وجود ندارد زیرا قبل از انقلاب دادگاههاى کیفرى به ترتیب زیر تقسیم گردیده بود:
–    دادگاه خلاف
–    دادگاه جنحه
–    دادگاههاى جنائى
لیکن به موجب قوانین آئین دادرسى کیفرى سال ۱۳۶۸ دادگاههاى مزبور منحل گردید و رسیدگى به کلیه امور کیفرى در صلاحیت دادگاههاى کیفرى یک و دو قرار گرفت اما به موجب قانون تشکیل دادگاههاى عمومى و انقلاب، دادگاههاى عمومى به این موضوع رسیدگى مىنمایند .
ورشکستگى شرکتهاى تجارتى
همچنان که قسمت اول ماده ۴۱۲ قانون تجارت چنین مىگوید:
ورشکستگى تاجر یا شرکت تجارتى در نتیجه توقف از تأدیه وجوهى که بر عهده او است حاصل مىشود…
بنابراین، ماده فوق بهطور کلى از اشخاص حقیقى یعنى تجار و اشخاص حقوقى یعنى شرکتهاى تجارتى بحث مىنماید و شامل سه قسمت مىباشد
تجار ورشکستهاى که در قید حیات مىباشند.
۲. تجارى که در حین فوت در حال توقف بودهاند.
۳. شرکتهاى تجارتى
ورشکستگى شرکتهاى با مسؤولیت محدود
نظر به اینکه در شرکتهاى با مسؤولیت محدود هرگاه شرکت داراى قروضى باشد شرکاء هیچگونه مسؤولیتى در قبال آنها ندارند زیرا مسؤولیت هر شریک تا میزان همان سرمایهاى مىباشد که به شرکت سپرده است و بیشتر از آن مسؤولیتى ندارد.
بنابراین در صورتىکه شرکت با مسؤولیت محدود هم دچار توقف گردد مدیر یا مدیران با توجه به قسمت اول ماده ۴۱۲ قانون تجارت باید صورت کلیه اموال شرکت را اعم از منقول و غیرمنقول و وجوه نقد و اسناد و مدارک مربوطه مانند برات و چک و سفته و غیره را جمعآورى نموده و ضمن تصریح به مطالبات و تعهدات شرکت بهانضمام دفاتر مربوطه به دادگاه محلى که شرکت در آنجا قرار دارد ارائه نمایند و تا زمان صدور حکم ورشکستگى درباره حفظ اموال هر اقدامى که لازم باشد انجام دهند
بدیهى است پس از آنکه حکم ورشکستگى شرکت صادر گردید و مدیر تصفیهاى تعیین شد. اگر مدیر تصفیه به همکارى و راهنمائى آنها نیاز داشته باشد همکارى لازم را بنمایند اما چون مسؤولیت شرکاء به میزان سرمایه آنها است بر خلاف شرکتهاى تضامنى و نسبى مسؤولیتى در مورد پرداخت قروض شرکت ندارند.
نتیجه :
کلّیه اقداماتى که در خصوص جمعآورى اموال تجار و شرکتهاى سهامى و تضامنى و نسبى ورشکسته بهوسیله مدیران تصفیه اعم از مهر و موم و فروش تا خاتمه ورشکستگى بهعمل مىآید درباره شرکتهاى با مسؤولیت محدود هم اعمال مىشود
ورشکستگى شرکتهاى تضامنى
در مورد انحلال شرکتهاى تضامنى ماده ۱۳۶ قانون تجارت چنین تصریح دارد.
شرکت تضامنى در موارد ذیل منحل مىشود.
در مورد فقرات ۱ و ۲ و ۳ ماده ۹۳
در مورد تراضى تمام شرکاء
در صورتىکه یکى از شرکاء به دلایلى انحلال شرکت را از محکمه تقاضا نماید و محکمه آن دلایل را موجه دانسته، حکم به انحلال بدهد
در صورت فسخ یکى از شرکاء مطابق ماده ۱۳۷
در صورت ورشکستگى یکى از شرکاء مطابق ماده ۱۳۸
در صورت فوت یا محجوریت یکى از شرکاء مطابق مواد ۱۳۹ و ۱۴۰
لازم به توضیح است که موارد مندرج در فقرات ۱ و ۲ و ۳ ماده ۹۳ جاى بحث دارد و خالى از اشکال نیست زیرا در سال ۱۳۴۷ مواد یک الى ۳۰۰ قانون تجارت فقط به شرکتهاى سهامى عام و خاص اختصاص داده شده و مواد ۹۱ و ۹۳ نسخ شده است و بعد از ماده ۹۴ تا ماده ۶۰۰ برابر قانون سال ۱۳۱۱ مربوط به شرکتهاى با مسؤولیت محدود و سایر شرکتها است. به این ترتیب ملاحظه مىگردد که در قانون تجارت جائى براى ماده مزبور وجود ندارد تا بتوان به فقرات ۱ و ۲ و ۳ آن استناد نمود.
انحلال شرکت: شرکت سهامى در موارد زیر منحل مىشود.
وقتى که شرکت مقصودى را که براى آن تشکیل شده بود انجام داده یا انجام آن غیرممکن باشد.
۲. وقتى که شرکت براى مدت معینى تشکیل و مدت منقضى شده باشد.
۳. در صورتىکه شرکت ورشکست شود.
به دلیل اینکه فقرات مورد بحث مربوط به انحلال شرکتهاى سهامى عام بوده که برابر ماده ۱۹۹ مصوب سال ۱۳۴۷ نسخ گردیده است به این جهت، استناد به آن در سایر شرکتها محمل قانونى ندارد. لیکن به جاى فقرات مندرج در ماده ۹۳ منسوخه مىتوان به موارد مندرج در ماده ۱۹۹ استناد نمود.

در تمدنهای گذشته
 درمطالعه تاریخچه استعمال افیون دیده می شود که بشر افیون را از سالهای نخستین تاریخ می شناخته و به نوعی استعمال می کرده است . به طور کلی کشت تریاک دیرینه ای دارد . حمر Homer  نخستین کسی است که در نوشته های خود به گل خشخاش اشاره کرده و آن را جزء گلهای زینتی باغهای روم در هشتصد سال قبل از میلاد مسیح به شمار آورده است . سومریان و گشودیان از کهن ترین اقدامی بودند که با سواد افیونی آشنائی داشتند . از این رو می بینیم که در خط و زبان سومریان کلمه تریاک به کار رفته است و نوشته هائی که از تمدن نخستین سومریان باقی است تائید می کند که در تمدن آنان ، نه تنها افیون شناخته شده بود و استعمال می گردید ، بلکه برای آن نامی نهادند ( گیاه لذت ، گیاه شادی آور ) که امروز هم آن را داراست .
همچنین پزشکان آشوری صد سال پیش از میلاد مسیح به خواص دارویی تریاک پی برده بودند .
نوشته های قدیمی ثابت می کند که استعمال افیون در سراسر ادوار ظهور و سقوط امپراتوری های بابل ، مصر ، یونان و روم متداول است . یافته های تاریخی بازگو
می کند که مصریان حدوداً از پانصد سال قبل از میلاد مسیح و اروپائیان دست کم چهار هزار سال قبل کوکنار و خشخاش را می شناختند .
تاریخچه کشت و استعمال تریاک در ایران :
مطالعات و شواهد موجود ، نشان می دهد که مصرف تریاک به منزله دارویی مسکن و اثر بخش در ایران نتیجه تحقیقات دو پزشک ایرانی ابوعلی سینا و کلیمه فخررازی بوده است . آنان در شمار نخستین پزشکانی بوده اند که در قرن دهم میلادی به گونه ای همه جاذبه خواص تریاک را شناختند و برای پیشبرد هدفهای پزشکی در طب ، مواد افیونی و  استعمال آنان را به عنوان پادزهر مورد استفاده قرار دادند و این ماده را به جهانیان شناساندند . ولی به اثر سوء آن بر بدن نیز آگاه بودند .
به طور کلی استعمال تریاک در ایران را برخی ره آورد حمله اعراب یا چنگیز به ایران
 می دانند و دسته ای معتقدند که سپاه نادر شاه به هنگام اقامت خود در هندوستان تریاک کشی را از هندیها فرا گرفته ، با خود به ارمغان آوردند .
ولی آنچه مسلم است در زمان صفویه استعمال تریاک بیشتر به منظور تعدیل اضطراب خاطر بزرگان و درباریان و رجال علی مقام و خوشگذرانی و تفریح معمول شد . در قرن ۱۵ هجری ، شاه طهماسب صفوی خط مصرف مواد افیونی را جدی تلقی می کند و دستور می دهد تا تریاک موجود در دربار را معدوم نمایند .
در زمان شاه عباس ظاهراً باید مصرف این ماده توسعه بیشتری پیدا کرده باشد ، زیرا می گویند شربت کوکنار که همان جوشانده خشخاش است ، بسیار رایج بوده است به طوری که شاه عباس دوم ضرورت مبارزه با آن را دریافته ، برای جلوگیری از مصرف آن و جمع کردن بساط افیون ، ناگزیر از صدور فرمانها و حکمهای مؤکدی می شود .

 در این مورد سیاح فرانسوی ، شارون در سیاحت نامه خود چنین توضیح می دهد که
( مصرف این دارو ، تریاک ، در حقیقت نتیجه یک تکامل عمومی است که به زحمت از ۱۰ نفر یکی را می توان یافت که به این عادت شوم آلوده نشده باشد ) و تاورنیه سیاح دیگر فرانسوی درسفرنامه خود از شروع خوردن شربت کوکنار و بنگ در دوران صفویه خبر داده است .
هر چند در یادداشتهای این دو سیاح اغراقهایی وجود دارد ولی آنچه مسلم است در زمان صفویان خوردن حب تریاک و نوشیدن شربت کوکنار ( که همان جوشانده خشخشاش است ) به ویژه در اصفهان بسیار متداول بوده است ولی از دود کردن تریاک در این دوره اطلاعی در دست نیست و با  باز شدن پای  اروپائیان به ایران تریاک دراین سرزمین رواج یافت و بسیاری از شاهزادگان دربار و صاحب منصبان لشکری و کشوری را به دام انداخت .
چنانکه ملاحظه می شود همراه با رشد استعمار در جامعه های در حال رشد ، کشت خشخاش و اعتیاد به تریاک در روستاهای ایران متداول گشت و خرید و فروش آن معمول شد . چون انگلیسیها تریاک ایران را خوب می خریدند ، کشاورزان دست از زراعت گندم کشیدند و قسمت زیادی از اراضی گندم خیز را به کشت خشخاش و اعتیاد تخصیص دادند ، به طوری که تریاک به صورت یکی از مهمترین اجناس صادراتی ایران درآمد . قانونهای تحریر تریاک ( ۱۳۲۹ ) و انحصار تریاک و مجازات ارتکاب قاچاق مواد افیونی و تولید و توزیع غیرقانونی ( ۱۳۰۷ ) هر چند ظاهراً در جهت کاهش مصرف این ماده و مبارزه با آن دفع گردیده بود ولی عملاً مردم را به تریاک کشی  دعوت و تشویق می نمود .
 در این دوره دستگاه حکومتی تریاک را فقط به عنوان یک منبع درآمد برای دولت در نظر می گرفت و با دریافت سوخته حق الزحمه هم می داد ! در سال ۱۳۲۰ این انحصار و کنترل محدود هم از بین رفت و در سالهای جنگ جهانی دوم و بعد از قاچاق مواد افیونی و اعتیاد آن رواج بیشتری پیدا کرد . در سال ۱۳۳۴  قانون منبع کشت خشخاش و جلوگیری از مصرف غیر طبی تریاک از تصویب مجلس گذشت و وزارت بهداری را مسئول مسئله معتادان قرار داد . در سال ۱۳۴۸ دولت قانون منبع کشت خشخاش را لغو کرده و به جای آن قانون کشت محدود خشخاش و سهمیه کوپن تریاک را مطرح کرد .
بررسی علل و عوارض فردی خانوادگی و اجتماعی اعتیاد :
قرنهاست که انسان به دلیل مختلف مواد مخدر مصرف کرده است چون اولین بار در سال ۱۸۰۴ مورفین در طب برای رهایی از درد عملیات جراحی و دردهای بعد از عمل مورد استفاده قرار گرفته و به دلیل لذتی که بعد از تزریق و مصرف مرفین به بیمار دست می دهد به خارج از بیمارستان راه پیدا نموده و مورد استفاده قرار گرفته است و در این انتقال ، بیمارستان برای استفاده مادی نقش داشته است .
هروئین نیز در سال ۱۸۹۸ برای اولین بار به صورت کود سفید رنگ مورد استفاده قرار گرفت و متاسفانه به علت اثرات روحی آن در آغاز به مصرف کنندگان دست می دهد ، ممکن است احساس لذت ببرند ، و کم کم به وابستگی جسمی و روانی معتاد منتهی       می گردد . چون کاربرد و مصرف داروهای مخدر برای لذات روحی و شادمانی زاید الوصف و همچنین شدید و طولانی کردن لذت جسمی و تاخیر در ارضای جنسی و شهوت در موقع مقاربت استفاده می شود .
افراد زیادی به آن گرایش پیدا نموده ، معتاد می شوند ولی متاسفانه پس از مدتی مصرف ،  لذت فوق به صورت احتیاج جنسی و روانی در می آید .

واکنشهای اجتماعی در برابر اعتیاد :
معمولاً واکنش اجتماعی مردم در مورد مصرف مواد مخدر در طول قرون متفاوت است . متاسفانه باید به این حقیقت تلخ اعتراف کرد که اعتیاد را بیشتر یک مسئله شخصی و فردی می دانند نه اجتماعی ، در حالی که برعکس است و بیشتر مسئله و مشکل اجتماعی است نه شخصی و فردی .
متاسفانه در ایران در گوشه و کنار شهر و روستا هر کس دردی داشته باشد حتی هرقدر مزمن باشد به وسیله مردم پزشک نما فوراً تریاک تجویز می شود . بدون این که بفهمند چه تاثیر نامطلوبی دارد و عوارض جسمی آن چیست و حتی بی توجه به این که رهایی از درد موقتی است و برای رهایی همیشگی از آن به صورت مصرف روزانه درمی آید و شخص را معتاد می کند .
در ایران مصرف تریاک مدتها عادی و رایج بود . حتی اغلب خانواده ها مقداری تریاک را با آب حل می کردند و به کودکان خود می خوراندند تا شب راحت بخوابند به حدی که کودکان نیز به آن مواد نیاز پیدا کرده و معتاد می شدند و حتی مدتی هم خرید و فروش آن کاملا آزاد بود و مجازاتی نداشت و این خود یکی از عوامل رواج مصرف دارو می شد تا این که در ایران و حتی آمریکا قوانینی وضع و تصویب شد تا جلوی مصرف این مواد را بگیرند . در امریکا و اخیراً در ایران فقط با تجویز پزشک قابل خرید و مصرف است .
واکنش اخیر مردم در برابر معتاد آن است که آنان معتقدند ، افراد معتاد با استفاده از این مواد روح و فکر افراد دیگر اجتماع را خراب می کنند و علاوه بر ازبین بردن تدریجی خود ، باعث بیماری افراد دیگر اجتماع می گردند .
در ایران هم چنین برای تولید کنندگان شدیدترین مجازات ، حتی مجازات مرگ و برای مصرف کنندگان زندانهای طولانی به مورد اجرا در می آید . ولی مسئله مهم این است که با توجه به شدیدترین مجازات برای تولید و مصرف مواد مخدر هر ساله بر تعداد معتادان افزوده می شود و جامعه هر روز با فقر نیروی انسانی کارآمد و سازنده بیشتر مواجه می شود .

شناخت شخصیت و طرز رفتار معتادان :
معتادان از گروههای مختلف اجتماعی و اقتصادی هستند . چون هم افراد مرفه و هم افراد فقیر معتاد می شوند وهم افراد بیکار ، هم آنانی که پایگاه اجتماعی خوبی ندارند معتاد می شوند و هم آنانی که موقعیت اجتماعی جالبی دارند  . بنابر این در این گونه مواقع افراد از هر طبقه اجتماعی و اقتصادی ممکن است معتاد شوند ، حتی میمون در آزمایشگاه معتاد می شوند . افراد معتاد یعنی کسانی که به این بیماری اجتماعی مبتلا شده اند اغلب به ارتکاب جرم می پردازند ، چون برای تمین مواد مورد نیاز خود ، به پول احتیاج دارند و این پول را باید اغلب از راه نامشروع تامین کنند و به همین علت به ارتکاب جرم می پردازند .
به هیچ کس و هیچ چیز وفادار نیستند و تنها سعی آنان به دست آوردن مواد مورد نیازشان است . از هر طریقی و به هر شکلی که امکان پذیر باشد . بیشتر لذت طلب وخشن  هستند و از اطرافیان توقع زیادی دارند . از لحاظ عاطفی در برابر هیچ کس و هیچ چیز مسئولیت احساس نمی کنند و همیشه همه مردم به ویژه اطرافیان خود را مسئول رفتار خویش می دانند ، همواره یک نوع مکانیسم دفاعی در برابر دیگران دارند و همیشه در حال اعتراض هستند .

انواع مواد مخدر و اثرات جسمی و روانی آنها :
معتاد کسی است که عادت به مصرف دارو دارد و در نتیجه مصرف که نیاز جسمی و روانی است اخلاق عمومی ، سلامت و رفاه خود ، خانواده و اجتماعش را به خطر می اندازد . یا به عبارت دیگر ، اعتیاد را می توان یک مسمومیت مزمن دانست که برای مشخص و هم برای خانواده و جامعه اش مضر است و انواع آن به شرح زیر است :
۱ ـ تریاک : یکی از قدیمی ترین مواد مخدری است که در اغلب جامعه ها ، بویژه کشورهای آسیایی و آفریقایی بوسیله افراد مسن مصرف می شود .
۲ ـ مرفین : که از تریاک گرفته می شود و به دو صورت مایع و پودر مصرف می گردد در جامعه های صنعتی مصرفش توسط جوانان زیاد است .
۳ ـ هروئین : معمولاً از طریق ترکیبات شیمیایی ساخته می شود و اثرش سه برابر موفین است .
۴ ـ کوکائین : که از گیاه مصنوعی گرفته می شود و اغلب در بیهوشی موضعی مصرف پزشکی دارد . اثرات جسمی آن کم است در حالیکه از نظر روانی اثراتش از هوئین بیشتر است . پس از مصرف به معتاد احساس ضعف زاید الوصف دست داده و شادی آفرین می شود .   لذت جنسی را تشدید می کند و به همین دلیل معتادان سعی می کنند مصرف آن را بیشتر کنند ،ولی ممکن  است حالت توهم زا و اغفال کننده به معتاد دست دهد . کسانی که با این دارو معتاد می شوند معمولاً سارسیم جنسی پیدا می کنند و به همین دلیل خطرناکند .
۵ ـ ال ـ اس ـ دی :
اعتیاد جسمانی ندارد ولی اثرات مغزی و روانی دارد به همین دلیل زیانبخش است و اعتیاد روانی می آورد . در آمریکا بیشتر از سایر کشورها رایج است .
۶ـ آنتامین ها :
که محرکند و اعتیاد آور و اغلب به وسیله پزشکان به بیماران تجویز می گرددو چون سیستم مرکز عصبی را تحریک می کند بیشتر به وسیله رانندگان بیابانی و کارگران شب کار و دانشجویان مصرف می شود . بدن در برابر مصرف آنها مقاوم می شود و به همین دلیل معتاد ناگزیر خواهد شد از آنها بیشتر مصرف کند . 

۷ ـ ماری جونا و حشیش :
هر دو از گیاه خود روشاهدانه گرفته می شوند و اعتیاد جهانی ندارد ولی اعتیاد روانی می آورند و به همین جهت مضرند و اثرات مغزی ناگواری دارند ، اغلب به صورت سیگار مصرف می شوند . حالات ناشی ازمصرف آنها عبارتند از : خواب آرامش بخش ، تشدید احساس ، خنده های بی مورد ، طولانی و لذت بخش بودن زمان و مکان معمولاً وقتی تاثیردارو تمام می شود به معتاد حالت بدی دست می دهد و امکان ارتکاب به جرم زیاد می شود و یا حداقل او را به مصرف مخدر قوی تر مانند مورفین وادار می کند به همین دلیل باید گفت اینها هم اعتیاد آورند .
۸ ـ والیوم و لیبریوم :
اگر به مقدار زیاد و به مدت طولانی مصرف شوند اعتیاد آورند و متاسفانه امروزه در جوامع صنعتی به صورت خلال مشکلات درآمده اند .
۹ ـ متادون :
داروی مخدر دیگری است که در جنگ جهانی دوم در آلمان رواج یافت . مدتها معتادان به هروئین نیز متادون ‌مصرف می کردند . افراد حرفه ای ، روزی سه بار مصرف می کنند . مهم ترین ضرر متادون این است که معتادان با گذشت زمان مصرف آنرا زیاد کنند تا بتوانند تعادل خود را حفظ کنند و به همین دلیل وابستگی جسمی و روانی دارد و به علت نیاز به مصرف هر چه بیشتر آن مسائل و مشکلات زیادی ایجاد می کند .ولی گاهی اوقات مصرف درمانی دارد و پزشکان از آن ، مقدار معینی برای ترک اعتیاد استفاده می کنند . به طور کلی مواد مخدر تو هم زا و اغفال کننده مانند ماری چوانا ، حشیش ، کوکائین ، وال ـ اس ـ دی اثرات جسمی آنها مشخص است . ولی اثرات شیمیایی آنها بر روی مغز انکار ناپذیر است و چون پس از مصرف حالتی لذت بخش به آنان دست می دهد سعی می کنند از این گونه مواد بیشتر مصرف کنند . معتاد به هر جا می رود تا دارو به دست آورد و خود را از پریشانی و اضطراب و ناراحتی برهاند ، پس از مصرف به فاصله نیم ساعت به حالت عادی بر می گردد  و وابستگی به داروهای مخدر فقط برای رهایی از ناراحتی ها است و به همین دلیل  این وابستگی برای معتاد و جامعه عوارض و مشکلاتی ایجاد می کند ، زیرا تعادل بدن فقط به مصرف آن بستگی دارد و اعتیاد دائمی ایجاد می کند و ترک آن کار دشواری می گردد .

۱ـ عوامل اجتماعی موثر درایجاد اعتیاد
می توان گفت اعتیاد عبارت از مسمومیت مزمن که برای افراد و جامعه مضر است . بنابر این باید به علت و چگونگی گرایش به اعتیاد توجه کرد و آن رابه عنوان یک مشکل اجتماعی که از شرایط نامساعد و اقتصادی و اجتماعی ناشی می شود مورد توجه قرار داد . علتهای زیر در گرایش و ایجاد اعتیاد موثر است :
۱ ـ عوامل فردی :
معمولاً مصرف دارو و تاثیر آن بر روی سلسله اعصاب معتادان به دو صورت متفاوت تاثیر می گذارد :
الف ـ اگر مصرف دارو برای انسان مثبت باشد ، یعنی شخصی از مصرف دارو احساس لذت جسمی و روحی ببرد برای کسب لذت مجدد سعی می کند روزهای دیگر به هر طریق و از هر راه مقداری مواد مخدر به دست آورد تا مصرف کند .
ب ـ اگر واکنش منفی باشد ممکن است با مصرف اولین بار حالش به هم خورده و دیگر به قصد تجربه مصرف مجدد نیفتد و هیچوقت به دنبالش نرود .متاسفانه درصد این گونه افراد با این ویژگیهای جسمی خیلی کم است .
۲ ـ کنجکاوی : عده ای که در مجالس دوستانه و یا مجالس میهمانی که از این گونه مواد مخدر مصرف می کنند حضور دارند و مصرف دیگران حس کنجکاوی آنان را تحریک نموده و تصمیم به تجربه می گیرند و متاسفانه پاداش اولین مصرف در اغلب مردم مثبت است وهمین کنجکاوی کم کم آنان را به مصرف دارو معتاد می کند .
۳ ـ تمتع : چون پس از مصرف دارو احساس لذت و شعف و حالتهای شادی بخش به فرد دست می دهد که در مواقع عادی چنین حالتهایی برایش پیش نمی آید ، بنابر این سعی می کند هر طور شده روز دیگر نیز برای کسب چنین حالتی خود را به دارو برساند و پس از چند بار مصرف مکرر ، شخص معتاد می گردد .
۴ ـ مسائل و مشکلات روانی و فردی : علت دیگری برای کشش به طرف دارو هست که افراد فکر می کنند با مصرف دارو گرفتاریهای فردی آنان به دست فراموشی سپرده می شود و چون دارو اثر تخریری دارد اغلب تا مدتی آنان را نسبت به مسائل و مشکلات بی تفاوت می کنند و همین فرار از زیر بار مشکلات فردی ، عامل عمده ای برای کشش به طرف مواد مخدر است .

تصاویر برداری مقیاس پذیر SVG
قالب تصاویربرداری مقیاس پذیر (SVG) در فاز نقشه‌های کاری V3C می‌باشد . SVG در XML در تشریح اشکال اصلی کاربرد دارد . مشابه بردارهای گرافیکی دیگر SVG هنگامی که با هنرهای خطی و اشکال کار می‌کند بهینه می‌شود .
 
SVG به کمپانیهای نرم‌ا فزار‌هایی که از SVG حمایت می کنند را می‌توانید در سایت زیر پیدا کنید :
 
ایجاد تصاویر
ایجاد تصاویر با کیفیت در وب نیاز به داشتن علم و کاربرد نرم افزارهای گرافیکی دارد و از این جهت طراحی وب برای استادان آن می‌تواند مشکل باشد . یک هنرمند گرافیک کار باید بتواند بخوبی تصاویر خوبی را ایجاد کند . اگر شما ذاتاً استعداد این کار را ندارید خیلی از منابع در روی وب استفاده از این عکسها را به طور مجانی برای شما ایجاد کردند . عکسهای با کیفیت خوب معمولاً مجانی نیستند ولی به هر جهت می‌توانید برای بدست ‌آوردن کیفت مطلوب از گرافیک‌ها در سایت های مختلف ثبت نام کنید . این حق اشتراک می تواند در محدوده حق اشتراک ماهیانه تا حق اشتراک سالیانه باشد .
تذکر
ابتداد مطمئن شوید که تصاویری که در سایت خود از آنها استفاده می‌کنید حق کپی برداری از آن مجانی است . متون بکار برده شده در وب سایت یا باید توسط شما ایجاد شود و یا برای دسترسی به آنها باید اجازه داشته باشید . همیشه جملات خود را از لحاظ قانونی بررسی کنید .
ویژگی ALT
ویژگی ALT متون اختیاری در مکانهایی از تصاویر بر روی صفحات HTML ایجاد می‌کند . گرامر استفاده از ویژگی‌ ALT به شکل زیر دنبال می شود :
 
ویژگی‌ALT برای مکان‌های زیر مهم است :
کاربرانی که گزینه نمایش عکس را در مرورگرهای خود غیرفعال کردند از این طریق می‌توانند آنرا بخوانند .
هنگامی که صفحه در حال بارگذاری است کاربر می تواند توصیف آنرا بخواند
 این گزینه برای کاربرانی که قدرت بینایی یا شنوایی کمکی دارند امکانات خوبی ایجاد می‌کند .
بهینه سازی تصاویر
یک طراح وب اگر نتواند تصاویر خود را بهینه سازی کند هیچ یک از توانمندیهای Gif  و jpg و png تشخیص داده نمی‌شود . این اشتباه غلط از آنجا ناشی می شود که بگویم هیچ یک از این قالبها از دیگری بهتر نیست . در صورتیکه در قبل گفتیم که هر قالب تصویر دارای توانمندی می‌باشد که آن را منحصر به فرد می کند. به عنوان یک طراح وب باید بیاموزید که چه نوع قالبی را برای ایجاد یک تصویر خوب و جذاب و بدون مشکل به کار برید استفاده از قالبهای Gif  یا Jpg شما را به استفاده از تصاویر بهینه مطمئن نمی‌سازد .
موارد زیر راهنمایی‌ است که شما را در بهینه سازی تصاویر کمک می‌کند :
  استفاده از رنگهایی که در وب امنیت دارند
 ایجاد یک لیست از رنگهای ممکن
  استفاده از رنگ‌های یکدست در هر جایی که ممکن باشد .
اجتناب از اثرات بصری نامطلوب تا جایی که مقدور است .
 استفاده از امکانات بهینه سازی .
منابع بهینه سازی
در حال حاضر خیلی از منابع وجود دارند که برای کمک به طرح بهینه سازی تصاویر در دسترس می باشند . روش اصلی برای بهینه‌سازی ، محاسبه کوچکترین مقدار نگ ممکن و انتخاب قالب فایلی است که می‌تواند کیفیت رنگ درخواستی شما را ایجاد کند . بیشترین استفاده معمول در بهینه سازی استفاده از نرم افزارهای Image Ready , Fire Works , Photo shop و … می‌باشد .
۲ روش بهینه ساز معمول دیگر که در حال حاضر مورد استفاده قرار می‌گیرند      Desktop Version , Online Version می‌باشند .
بهینه سازی تصاویر بر روی اینترنت به نوعی نیاز به حق اشتراک سالیانه دارد که این مقدار به طور زیادی بسته به تعداد صفحات و یا عکسهایی می باشد که شما می‌خواهید آنها را بهینه کنید . بعضی از سرویسهای دیگر مجانی هستند . یک طراح وب بطور ساده یک URL برای تصاویر وارد می‌کند . یعنی بر روی سایتی می رود که امکان بهینه‌سازی برای تصاویر را به ما می دهد . برنامه‌ای روی سایت برای بارگذاری و بهینه‌سازی تصاویر آماده می‌شود .
سپس طراح برای دسترسی به بهینه سازی تصاویر صاحب امتیاز می شود . سرویسهای زیر تصاویر بهینه Online ایجاد می‌کند .
 
Image نیز به همان روش ، تصاویر شما را بهینه می کند .
تکه تکه کردن عکس و بهم اتصال دادن
روش دیگری که برای کمک به بارگذاری عکسهای بزرگ در زمان کمی وجود دارد برش دادن عکس  می‌باشد . برش تکه‌های متعددی از عکس را در بر دارد . با استفاده از جداول HTML یک  عکس می‌تواند تجدید بنا شده و در پنجره مرورگر بهم پیوند داده می‌شود . برش‌ها نمی‌توانند تغییری در سایز عکس بوجود آورند اما بارگذاری عکس را سریعتر می‌کنند زیرا کاربر قبل از بارگذاری عکس قسمتهایی از عکس را می بیند .
خلاصه فصل
در این فصل در مورد نکات مهم در تصاویر وب و با بیشتر قالبهای معمولی و امتیازات آنها و نیز تفاوت بین تصاویر BMP بحث کردیم ابزارها و تکنیک‌های بهینه‌سازی عکسها آموختید .
چند رسانه‌ای
اهداف  فصل
 تعریف تکنولوژ‌ی‌های چند رسانه‌ای که وب می‌تواند آنها را نمایش دهد .
 بکارگیری اصول طراحی چند رسانه‌ای
 انتخاب بهترین چند رسانه‌ای برای سایت خود
مقدمه
تقویت غیر  قابل انکار تمامی سرگرمیهایی که بوسیله چند رسانه‌ایها ایجاب شده است وجه عمومی وب را برای ما محبوب تر کرده است . ویدئو ، انیمیشن و صدا تأثیرگذار  است ، و همه اینها زمانی آغاز شد که چند رسانه‌ایها به عنوان بستر بزرگی از فن‌آوری اطلاعات توسعه پیدا کرد و سرگرمیهای جذاب زیادی به رسانه‌ای که بطور نسبی یک رسانه بر پایه اطلاعات می‌باشد اضافه شد .
متأسفانه استفاده نادرست از چند رسانه‌ای‌ها برای کاربران و توسعه‌دهندگان وب ایجاد یاس و ناامیدی می‌کند . رشد سریع تکنولوژیهای جدید باعث می‌شود که یک چند رسانه‌ای چیزی بیشتر از یک پیامد اخلاقی برای توسعه دهندگان وب محسوب شود . شما نه فقط باید تکنولوژی امروزی در دسترس را بدانید بلکه نیاز دارید که ‌آنچه را که بعدها در اختیارتان قرار می‌گیرد را احساس کنید . وقتی به این مهم دست یافتید باید تصمیم بگیرید و بیاموزید که تأثیرات کدام تکنولوژی در آینده بهتر و موفق‌تر است . بعلاوه باید در نظر بگیرید که  کدام تکنولوژی چند رسانه‌ای برای نیازهای کاربرانتان بهتر عمل می‌کند و مناسب‌تر است .
چند رسانه‌ای  وب ‌سایتها
برنامه‌ریزی کلیدی موفقیت‌ در ایجاد چند رسانه‌ای برای وب سایت می‌باشد . هر چند که زمانی بیش نیست که چند رسانه‌ای‌ها ایجاد شده‌اند اما به کاربردن آن در وب بصورت یک علم کامل نیست .
بکار بردن چند رسانه‌ای‌ها بر روی وب با ابزارهای گوناگون و با تکنولوژی‌هایی
امکان پذیر است که همیشه در دسترس نیستند . در این بخش شما می‌آموزید که چگونه یک چند رسانه‌ای مفید و کارآ را ایجاد کنید . چند رسانه‌ای محبوبیت زیادی بر روی وب بدست آورده است زیرا پیشرفت آن در تکنولوژی اینترنت به شما این اجازه را می‌دهد که چند  رسانه‌ای‌های مختلف را بر روی صفحات وب با هم ترکیب کنید .
این تکنولوژی‌ها توسعه دهندگان وب را به یک رقابت فرا می‌خوانید . پیش‌بینی کنید که چگونه توسعه  دهندگان با نمایش عکس‌العمل تکنولوژی‌هایی را بر روی سیستم‌های گوناگون و مرورگرهای متفاوت به نمایش در می آورند که این امر نیاز به برنامه‌ریزی و صبر و حوصله و مقدار زیادی آزمایش دارد  .
امکانات جاری
امکانات جاری چند رسانه‌ای‌ها بر روی وب مشکل به نظر می‌رسند و یک طراح وب برای کاربرد این ابزارها و تکنولوژی‌ها کوشش می‌کند . در آینده تکنولوژی‌های جدیدی در گامهایی بلند و پرقدرت ظاهر خواهد شد به هر جهت طراحان امروزی با ۲ عامل بزرگ روبرو هستند  که عبارتند از پهنای باند و حمایت مرورگر از تکنولوژی مورد نظر . برای استفاده و لذت از این تکنولوژی جدید به یک پهنای باند بالا و حمایت مرورگر از Plungins و تعداد خاصی از نرم‌افزار‌ها نیاز داریم . بنابراین طراحان وب باید اندیشه کنند و فریب استفاده از تکنولوژی‌های پر زرق و برق  در صفحات خود را نخورند ، زیرا کاربران استاندارد بر روی ارتباط Dialup هستند و مرورگرهای معمولی از هر نوع تکنولوژی نمی‌توانند حمایت کنند . این امر به آن ارتباط Dialup هستند و مرورگرهای معمولی از هر نوع تکنولوژی نمی‌توانند حمایت کنند . این امر به آن معنی نیست که شما نتوانید از تکنولوژی جدید در صفحات خود استفاده کنید ولی باید مراقب باشید که در صورت استفاده خیلی از کاربران خود را محروم می‌کنید . اگر شما کاربران خود را تعریف کنید و بدانید که کدام گروهها هستند که برای حمایت از تکنولوژی شما آماده می باشد ، دیگر لازم نیست نگران ارتباط با بقیه کاربران خود باشید . بنابراین می‌توانید از تکنولوژی استفاده کنید که باعث  توسعه و پیشر فت سایت شما باشد .
بیشتر تصمیمات درباره استفاده از چند رسانه‌ای‌ها که ما بعداً در مورد آنها بحث خواهیم کرد در طی برنامه‌ریزی در حین طراحی سایت آماده می‌شوند .
عامل زمان
برای بقیه افکار و انتخاب منابع بدون هیچ‌گونه محدودیتی برای کاربر یک الگوی جدید ایجاد می‌کند . برای مثال وقتی یک کاربر برای خرید یک کتاب یا مجله ثبت نام می‌کند یا مشترک می‌شود خود را درگیر کرده است چون شخص برای آن کتاب زمان و هزینه گذاشته است بنابراین ترجیح  می‌دهد که به جای خرید کتاب دیگر همان کتاب را بخواند . ولی در مقابل آن کاربران وب ترجیح می‌دهند که افکار خود را سریعاً تغییر دهند و به سایت دیگری مراجعه کنند . به هر  حال کاربران وب برای وقتشان سرمایه‌گذاری می‌کنند . تعیین مقدار زمان میانگینی که کاربران از وب استفاده می‌کنند مشکل است اما از نقطه نظر یک طراح زمان کاربران بسیار با اهمیت است و این زمان مشخص تا جایی باید محاسبه شود که بتوانید کاربران خود را نگهدارید . انتخاب صحیح چند رسانه‌ای به حفظ زمان بازدیدکنندگان کمک خواهد کرد و شانس بازدیدهای طولانی و عوامل بالقوه سایت را نیز افزایش می‌دهد .
انیمیشن
انیمیشن یکی از مهمترین مولفه‌هایی است که وب را از بقیه رسانه‌ها مشهور تر کرده است . درجات مختلف انیمیشن از تصاویر Gif انیمیشن ساده تا عناصر تعبیه شده سه بعدی و محیط‌های مجازی می توانند دسته‌بندی شوند و به محسوس شدن حس حرکت و درگیر کردن تعدادی از کاربران کمک می‌کند . بعضی اوقات از این انیمیشن ‌ها برای جلب توجه و در مواقع دیگر برای شرح و تفصیل مفاهیم استفاده  می شود . طرح و ابزار هدفمند نه تنها فواید انیمیشن را از مسیر خود منحرف نمی کند بلکه به ارزش آ‌ن نیز می‌افزاید . بیشتر انواع انیمیشن‌های پایه Animated Gif و فایلهای Macromedia Flash می‌باشند .
Animated Gif فایلهای (Gif Animator)
در قبل گفتیم که یک فایل انیمیشن از جمع آوری عکسهای ساکن و حرکت آنها د رتوالی رشته با سرعت و تکرار طراحی شده است .  خیلی از لوگوها با Gif Animated طراحی شده است .  اغلب آگهی‌ها فایلهای Gif هستند که خود با  حرکتشان برای آگهی چرخش ایجاد می‌کنند . فایلهای Gif Animator برای نمایش اطلاعات اضافی در مکانی مانند صفحه نمایش می‌توانند خیلی مفید باشند و توانایی  جلب نظر کاربران را نیز دارند و حرکت را در فرم قالب  عادی به صفحات ساکن اضافه می‌کند .
رویدادهای ماوسی Rollovers
رویدادهای ماوسی حرکتی است که با رد شدن مکان نمای ماوسی بر روی مکانهای معین صفحه ایجاد حرکت می‌کند . به طور معمول رویدادهای ماوسی همراه با المانهای Navigation کاربرد دارند و آنها با نشان دادن عکس‌العمل نسبت به عملیات کاربر ، کاربر را درگیر می کنند  و با کاربر بصورت متقابل عمل می کنند و نیز بعضی از عناصر با بصورت ابر اتصال نشان می‌دهند . در حالت  عادی ابر متن‌هایی که در صفحه بصورت پیش‌فرض قرار دارند به رنگ آبی هستند و زیر آنها خط کشیده شده است و این روش ظاهر صفحه راکمی متفاوت می کند .
فایلهای Flash
Macromedia Flash بطور چشم‌گیری مورد قبول همگان قرار گرفته است . Flash یک فرم جدید از انیمیشن را که در قبل ایجاد آن آسان نبود، معرفی می‌کند ودر حالی که پهنای باند را حفظ می‌کند رسانه‌ای غنی عرضه می کند .
اجتناب از Animation
اسکرول کردن متن‌ها یکی از انواع انیمیشن‌هایی است که کاربران مایل به استفاده از آن نیستند . برای دادن اطلاعات خیلی مهم نباید اسکرول ایجاد شود زیرا احتمالاً کاربران توجه کمی به آ‌نها خواهند کرد .
صوت
صوت متفاوت از بقیه مندرجات است و کاربران برای دریافت آن رسانه به نوع نمایش استناد نمی کنند و محدودیت‌های سایز مانیتور، سیستم عامل و عمق و بیت رنگی نیز در آن وجود ندارد .
اصوات می‌توانند به دو روش جداگانه انتشار داده شوند  کاربر باید صورت را بارگذاری کند و سپس مراحل اجرا آن سیستم شروع می‌شود و یا فایل صوتی می تواند در قالب رشته‌ای توزیع شود . کیفیت اجرای هر فایل ضبط شده و ابسته به مراحل  و قالبهای استفاده شده و کیفیت دستگاه خروجی سیستم کاربر برای فایل دیجیتالی می باشد .
بارگذاری صوت
اولین صوت Audio در وب بارگذاری آن فایل می‌باشد . یک فایل می‌تواند در یک صفحه وب تعبیه شود و همراه با سایر فایلها مانند  عکسها بارگذاری شود . باید در نظر داشته باشید که زمان بارگذاری فایلهای صوتری بزرگ زیاد است و بر خلاف فایلهای متنی نیاز به حافظه بیشتری برای ذخیره و اجرا دارند  .
زمان بارگذاری یک فایل صوتی در مقایسه با زمانی که آن فایل اجرا می  شود زیادتر است و این مورد برای کاربران خیلی مناسب نیست  . فایلهای صوتی تعبیه شده از بقیه قالبهایی که به کاربر برای بارگذاری اجازه نمی دهد متفاوت است . آنها جزء مولفه‌ های ضروری سایت هستند و غیر قابل تفکیک می باشند . توصیه می‌شود فایلهای صوتی را تعبیه نکنید و به جای آن به کاربر اجازه دهید که خود آنها را بارگذاری کند و گوش دهد . در حال  حاضر یک فایل تعبیه شده صوتی همراه با متن در وب استفاده می شود فایل Flash می‌باشد. فایلهای Flash فایلهای صوتی را بی‌اندازه در سایز کوچک می کنند و بصورت جریانی برای کاربر تبدیل می‌کنند و زمان بارگذاری آن را برای کاربر کاهش می‌دهند .
جدول زیر فایلهای صوتی و پسوندهای آن را نشان می‌دهد :
 
انتشار صوت
مزیتی که در روش انتشار صدا با فایلهای صوتی بارگذ اری شده است این می‌باشد که کاربر مجبور نیست که به فایل گوش دهد . به مجرد آنکه اتصال با سرور منتشر کننده صدا برقرار می شود یک حافظه موقت ایجاد می شود . فایل صوتی اجرا می گردد . یک فایل صوتی MB 10 را در نظر بگیرید ، بارگذاری آن با یک ارتباط با خط تلفن غیر ممکن است . در این نوع قالبها فایل زمانی که بارگذاری می‌شود می‌تواند اجراء شود و زمان انتظار برای تحویل آن به کاربر کاهش می‌یابد . نمایش زنده قالبهای صوت برای انتشار تکنولوژی مفید می‌باشد . گوش دادن به یک فایل صوتی بصورت Online که در همان زمان کربر منتشر می‌شود می‌تواند با گوش دادن به رادیو قابل مقایسه باشد . وقتی انتقال جریان صورت می‌گیرد بارگذاری کامل می‌شود و سپس در حافظه ذخیره می‌شود . شبکه جریان صوت را به صحنه هدایت می‌کند . Real Palayer این توانایی را دارد که جریانی از فایلهای صوتی ویدئویی را از میان ارتباط آهسته kb 28.8  با کیفیت قابل قبولی اجرا کند .
ویدئو
ویدئو در گسترش تکنولوژی Multimedia می باشد که در وب مورد استفاده قرار می‌گیرد تاثیر بسزایی دارد . درحال حاضر ویدئو برای کاربرانی که از Dialup استفاده می‌کنند از کیفیت خوبی برخوردار نیست . دیدار هر سایت‌های جدید و بزرگ‌ مثالهایی از فایلهای ویدئویی جاری که با استفاده ازReal Player , Media Player و … سایر برنامه‌ها اجرا می‌شود را ارائه می‌کند .
در این تکنولوژی از (ویدئو) بطور معمول قدرت تفکیک کمی دارد . حرکت قاب آنها کند و دارای عدم تعادل است و در ابعاد نیز کوچک هستند و لی اکثر اوقات به طور معمول قابل مشاهده و فهم هستند . مانند صوت فایلهای ویدئو نیز می‌تواند بارگذاری و اجرا شود و بصورت جریانی به سمت کاربر جاری شود و پس از قطع جریان با نرم افزارهای اجرا کننده اجرا شود . انتخاب ویدئو و استفاده از آن با زیاد شدن پهنای باند افزایش یافته
است .
ویدئو کنفرانس ، تبدیل کنندگان داده در وب ، دوربین‌های وب به عنوان وسایل حمل و نقل در وب مورد استفاده قرار می گیرد .
ویدئو بر روی وب نباید برای اشخاصی که در خارج از شبکه مثل LAN یا اینترانت هستند اجباری باشد . شما باید اتصالاتی ایجاد کنیدو با ایجاد آنها به کار اختیار دهید که خود را انتخاب کند . برای کلیپ‌های ویدئویی بایدزمان اختیاری را در حدود چند دقیقه برای انتشار صوت برای کمک به‌حفظ پهنای باند و بارگذاری ،‌زمان ایجاد کنید .
Internet TV
Internet TV  هنوز به عنوان یک جزء محکم و ثابت توسعه پیدا نکرده است و عموماً هنوز به عنوان وسیله‌ای برای ارتباط مردم با اینترنت نیست ولی بیشتر کارشناسان بر این باورند که این کار به زودی انجام خواهد شد . به طور معمول میکروسافت این تکنولوژی را داراست که نام آن Web TV می‌باشد و قسمتی از استراتژی  آن افزایش سود برای مصرف کننده می‌باشد . کنترل این وسیله شبیه به جعبه کابل و ارتباط با اینترنت با یک سرعت خط بالا می‌باشد . برای استفاده از Web TV کاربران نیاز به یک خط تلفن برای ارتباط با تلویزیون بر روی اینترنت دارند . به محض ارتباط کاربران می‌توانند تمام اعمال خود را مانند موج سواری در دریا بر روی اینترنت انجام دهد . کاربران می‌توانند از یک سایت دیدن کنند و تمامی  عسکهای آن مشاهده کنند و عکس‌العملهایی نیز برای کاربران در نظر گرفته شده که کاربران می‌توانند محصولات در دسترس داخل سایت بازدید کنند . شرکتهایی مثل سونی و فیلیپس در این تکنولوژی با TV Webtv.net متحد هستند .
اهداف یک سایت چند رسانه‌ای
چند رسانه‌ای‌ها مندرجاتی پرمحتوا ایجاد می کنند و روشهایی را برای شرح اطلاعاتی که مقصود آن واضح نیست بیان می دارند . در اوایل پیدایش چند رسانه‌ای وب متخصصان خبره وب آنقدر از این رسانه شگفت زده شده بودند که رسالت بزرگتر پیام آن را از یاد برده بودند . روشن کردن اهداف چند رسانه‌ای وب سایت قبل از ایجاد اولین صفحه یا ایجاد توالی انیمیشن سیار مهم است . د رابتدای کار با چند رسانه‌ای‌ها همیشه سئوالات زیر را ازخود داشته باشید .
۱ـ کاربران شما چه کسانی هستند ، پیام شما برای آنها چیست ؟
۲ـ تنظیمات یا بر هم‌کنش یا رابطه تقابل باید چگونه باشد ؟
۳ـ کدام یک ازالمانهای چند رسانه‌ای برای بر هم کنش وتکمیل پیام شما لازم هستند ؟
۴ـکدام نوع از ابزار و چه نوع مهارتی جهت ایجاد المانهای چند رسانه‌ای و ایجاد مطالب وب سایت نیاز دارید ؟
به عبارت دیگر هنگامی که کاربران سایت شما می‌بینند می‌خواهید چه عملی انجام دهند ؟ آیا می‌خواهید جسته گریخته مندرجات را بخوانند؟ خرید کنند ؟ پژوهش کنند ؟ یا در سیستم‌های بروز شده ثبت نام کنند ؟

مقدمه
طراحی  صفحات ب موضوعی کاملاً سلیقه ای است اینطور به نظر می رسد که بیشتر مردم دقیقاً می دانند که سلیقه شان چه چیزی را می پسندد و چه چیزی را رد می کند .
اما زیبایی و ظاهر یک سایت فقط نیمی از داستان است و اغلب  مشکلاتی نظیر قابلیت استفاده مشکلات اجرای فنی ، و صفحاتی که به کندی بارگذرای می شوند نیمه دیگر آن است که من سعی کرده ام آن را در این پروژه بیشتر  مورد بررسی قرار دهم
در اینجا  هدف آن است مه مباحثی فراتر از رفتار های بصری مورد بحث قرار گیرند ، مواردی که باعث می شوند سایت ها به درستی کار کنند . قابلیت استفاده مطمئناً یکی از این موارد خواهد بود . من تلاش کرده ام تجربیاتی که از ساخت سایت ها در طی چندین سال کسب کرده ام را در اختیار تان بگذارم ، برخی پروژه هایی که کار کرده ام موفقیت آمیز بوده اند و برخی دیگر با شکست روبه رو شده اند و من نه تنها از موفقیتهای ، بلکه از شکستها نیز درس گرفته ام و البته در صنعتی به جوانی طراحی وب ، تجربه بهترین معلم است ، من در این پروژه سعی کرده ام توازنی بین خواسته های طراح و نیاز های کاربر ، شکل ظاهری و عملکرد و منحصر به فرد بودن و انسجام بر قرار کنم ، البته با توجه به آنچه که در رسانه آشفته ای به نام وب قابل اجرا است .
بعد از مطالعه این پروژه بی خوبی درک خواهید کرد که طراحی وب ترکیبی از هنر علم و ، الهام و اجرا ، و در نهایت ناکامی و سربلند است ، شما ممکن است در زمینه طراحی و زیبا سازی سایت تبحر داشته باشید ولی در ز مینه تکنولوژی و یا تحویل سایت با مشکل مواجه باشید . حقیقت آن است که طراحی وب این دو جنبه را با هم احاطه کرده است و سرمایه گذاری در شناخت عمیقتر رسانه و مشکلات فنی در پروژه های آتی سودمند خواهد بود
با این حال هنگامی که این کتاب را می خوانید ممکن است تمام توصیه های ارائه شده از جانب من موافق نباشید و حتی شاید در یابید که بعضی قوانین و توصیه ها از انسجام کافی برخوردار نیستند . اما همانها نیز ممکن است جرقه ای را در ذهن شما باعث شوند و نقطه شروعی برای کشف های تازه به حساب بیایند . بنابراین قبل از آنکه چنین قوانین و توصیه هایی را فراموش کنید بهتر است آنها را بسنجید . طراحان بزرگ ، صرفنظر از رسانه ای که حوزه کاری آنها محسوب می شود ، سعی می کند ابتدا قوانین وضع شده را به خوبی شناخته ، سنجیده و سپس در صورت لزوم تغییر دهند . پیشرفتهای واقعی به ندرت به خاطر نادانی یا خود بینی اتفاق می افتند .
متأسفانه یک فرآیند گام به گام ثابت و تضمین شده جهت ساخت یک سایت وب عالی وجود ندارد . برخی چیز ها واقعاً نیاز به تجربه دارند . ایجاد یک سایت مطلوب و کامل نیازمند ساختن سایت های  بی شماری و حتی مرور کردن سایت های ساخته شده است . با این حال می توانم بگویم که اگر شما این پروژه را بخوانید ، حداقل نصف آنچه که برای سا ختن سایت های عالی نیاز دارید را فرا خواهید گرفت . باقی کار به عهده شما و خلاقیت شماست .
باتشکر، 
بهنام ناطق
ماهیت وب
بیشتر طراحان وب از نقطه نظر نگاه خود به طراحی وب می پردازند ، آنها علاقمند هستند که خودشان را با استعارات مشخص و با  تبلیغات فراوان نشان دهند . به هر جهت اینترنت برای شما ایجاد تجارت و نیز قابلیتی برای ارتباط نزدیک ارائه می دهد .کاربران می‌توانند اطلاعات و محصولاتی را که در خور نیازشان می‌باشد را پیدا کنند .
در این اینجا شما با انواع ابزارهای طراحی آشنا خواهید شد و به طبیعت آنها نیز پی خواهید برد . اینترنت معمولی‌ترین رسانه واسطه‌ای است که کاربر را آماده می‌سازد که تصمیم بگیرد که چه رسانه‌های انتشاری ، اینترنت یک رسانه تبادلی ( دو طرفه ) تلقی
شود .
اکثراً رسانه‌ها تأثیر گذار هستند و هدف آ‌نها ایجاد علاقه کافی است تا اینکه سرانجام بتواند تبادل مطلوب را انجام دهند .
ماهیت خواندن یک مجله و یا دیدن برنامه‌های تلویزیون ذاتی و بالفطره نیست و معمولاً کار انفردی است . در اصل عمل خواندن مطبوعات یا تماشای برنامه‌های تلویزیونی بالفطره عملی تبادلی نیست و در حقیقت بین عمل خواندن یا تماشای تلویزیون با عمل تبادل تفاوت وجود دارد . تنها تبادل انجام شده در مورد خوانندگان و بینندگان ، گرفتن اطلاعات از طریق خواندن یک کتاب یا مجله یا تماشای برنامه تلویزیون است . ( بصورت یک طرفه )
بنابراین ایجاد اطلاعات جهت رسانه‌های گروهی به راهکارهای متفاوت‌تری نسبت به ایجاد اطلاعات مربوط به اینترنت نیاز دارد .
مشاهدات بی عیب اینترنت مانند ثبت رویداد بر روی مرورگر وب ، دلالت بر درخواست کاربران و واکنش سرور دارد . به عبارت دیگر انجام یک داد و سند و تبادل می باشد .
بعلاوه با این طبیعت ، اینترنت نمی تواند بصورت خطی عمل کند . اگر کاربر تصمیم به انجام داد و ستد و تبادل داشته باشد ، ابتدا باید به سایت راهنمایی و هدایت شود، و سپس برای تجارت در سایت بماند و گردش کند و در پایان دوباره به سایت بازگردد و نیز باید در نظر داشت که کاربر می‌تواند برای انجام داد و ستد در هر لحظه به هر سایت دیگری مراجعه نماید .
 هدایت و توسعه وب جاری
پیشرفت وب از چند سال پیش شروع شد اضافه شدن چند رسانه‌ای ها در وب ، دلالت بر پیشرفت وب دارد . این نوع جدید از اطلاعات در حال حاضر در اینترنت قابل دسترس می‌باشد . محتوای اطلاعات عبوری در اینترنت به عنوان جزء اصلی خیلی از پروژه‌ها و برنامه‌ها محسوب می‌شود . مزیت عبور اطلاعات در بازتاب اطلاعات و آمار و ارقام می‌باشد . به این صورت که در زمانی که کاربر آن را در خواست کند از پایگاه داده‌ها عبور می‌کند و بدست کاربر می‌رسند . اینترنت دومین پیشرفت خود را بعد از ایجاد تجارت الکترونیک در تاریخچه توسعه وب انجام داد . کارمندان شرکتها و صنایع می توانند با این توانایی عبور اطلاعات تجاری خود را از خانه انجار سال و دریافت کنند و نتیجه آن خیلی کارآمدتر و پربارتر از حضور در محیط کاری می‌باشد . شبکه داخلی شرکت با بکارگیری وب برای فروشندگان بیرونی و شرکای تجاری می‌تواند اطلاعات درخواست شده را سریعتر از  بیرون انتقال دهند و سلسله مراتب یک تجارت را به پیش ببرند .
برای مثال شرکت A برای شرکت B کاغذ تولید می‌کند اگر کمپانی A بخواهد به شرکت B دسترسی پیدا کند این امر با بکارگیری شبکه داخلی شرکت امکانپذیر می‌باشد . بنابراین شرکت A می‌داند که چه موقع شرکت B به محموله‌ای دیگری نیاز دارد و نیز شرکت A می‌تواند نخستین قدم برای تهیه محموله قبل از درخواست از طرف شرکت B را بردارد .
ابزارها و تکنولوژی
سالها مذاکرات زیادی درباره اینکه چه ابزارهای خاصی در فرآیند گسترش وب استفاده می‌شود ، وجود داشت . به هر جهت امروزه خیلی از  ابزارهای ویرایشگر وب در رده‌های چهارم و پنجم قرار گرفتند .
 مذاکرات بیشتر پیرامون آن بود که طراحان وب از کدام ابزارها استفاده کنند نه اینکه صرفاً بخواهند از ا بزاری خاص استفاده کنند . بطور ایده‌آل ترکیب کد های دستی و WYSIWYG بهترین گزینه از نقطه نظر توسعه امروزی است . انجام این عمل ساده زمان زیادی برای توسعه یک سایت HTML با کد نویسی را می‌گیرد . احتیاجات به روز رسانی اطلاعات مستلزم آن است که بین صفحه وب و یک سایت محلی اتحاد و پیوستگی ایجاد شود . امروزه WYSIWYG از استاندارد خارج شده است .
و از Dream Wearer , Front Page استفاده می‌شود . در آینده می‌توانید تشکیلات خود را به آخرین درجه پیشرفت برسانید و همواره با زمان جلو روید این ابزارهای قدرتمند که در صنعت نیز قابل رقابت هستند در دوره CIW ارائه خواهند شد . این ابزارها با هم هماهنگی خاصی دارند .
رسانه‌های واسط
طراحان وب باید در مورد دیگر تفاوتها و مشکلاتی که در طراحی وب در مقایسه با رسانه‌های دیگر بخصوص چاپ پیش می‌آید آگاه شوند . در ابتدای زمان طراحی وب ، بسیاری از سایتها بصورت HTML ساده و بصورت بروشورولی باخاصیت وب توزیع می‌شدندو این شیوه باعث شد که کمپانیها خیلی سریع اطلاعات خود را بر روی وب ارسال کنند . بعلاوه وب به عنوان قلمرو جدید بود که نه سندیتی برای آن وجود داشت و نه اطلاعات معتبری برای تأئید اعتبار آن بود .
بیشتر کمپانی‌ها خیلی زود آموختند که ارسال بروشور بر روی وب موثر تر از استفاده از رسانه‌های دیگر نیست . به طور کلی در یک جمله می‌توان گفت صفت چاپ خاصیت خطی دارد یعنی از یک خط به خط دیگر و از یک صفحه به صفحه دیگر . ….
ولی وب یک رسانه خطی نیست و به همین سبب خواص متفاوت‌تری دارد و هنگامی که در داد و ستد از آ‌ن به عنوان یک قالب خطی استفاده شود خواص متفاوتی از خود بروز می‌دهد . بیشترین ویژگی متفاوت وب در برقراری ارتباط دو طرفه با کاربران می‌باشد . صنعت چاپ نمی‌تواند مشاهدات کاربران را بصورت فرم تخصصی در ‌آورد . و در یک جمله دیگر می‌توان گفت رسانه وب می‌تواند امکانات ارتباط دو طرفه را به بهترین صورت انجام دهد و برای کاربر فرم شخصی ایجاد کند . و این پدیده یک ارتباط مستقیم بین تجار و کاربران ( خریداران ) را برقرار می‌کند . در طی این کتاب شما با ابزارهای زیادی در توسعه صفحات وب آشنا خواهید شد اما توجه داشته باشید که هدف از این پروژه آگاهی شما از امکاناتی است که هر کدام از این ابزارها به شما می‌دهندو این شما هستید که در نهایت تصمیم گیرنده اصلی خواهید بود که کدام ابزار فواید بیشتری برای نظام مند شدن مقاصدتان دارد .
محاسبه مهارتهای HTML خود
در این تمرین شما مهارت HTML خود را با ایجاد یک صفحه ساده محاسبه خواهید کرد . شایان ذکر است که مندرجاتی شما بکار می‌برید می‌تواند متفاوت از مندرجات بکار برده شده در این تمرین باشد .
تمرین ایجاد یک صفحه وب پایه :
در این تمرین شما یک صفحه وب ساده ایجاد خواهید کرد و توانایی HTML خود را محک می‌زنید.
۱ـ از الگوی HTML برای ایجاد قالبهای زیر استفاده کنید .
ـ  Table
ـ Hyper Link ( استفاده از پروتکل HTTP )
ـ Font
ـ Image
در این فصل شما با مفاهیم تکنولوژی و ابزارهای مورد استفاده آن و مختصراً‌با مشکلاتی که برای بکارگیری این تکنولوژی استفاده می‌شود آشنا شدید و در نهایت مهارت HTML خود را محاسبه کردید .
معرفی فصل
کیفیت مندرجات سایت شما و نمایش آن از عوامل موفقیتهای اصلی سایت هستند . یکی از بزرگترین اشتباهاتی که شما در ساخت و تولید و نمایش مندرجات روی وب دارید دخالت دادن استانداردها ، تمرین‌ها و تعهدات رسانه‌های دیگر مثل چاپ می‌باشد . وب رسانه متفاوت‌تری از بقیه رسانه‌های موجود است و بنابراین استانداردهای متفاوت‌تری برای توسعه آن نسبت به بقیه رسانه‌ها مثل چاپ ویدئو و سایر رسانه‌های سنتی وجود دارد . این فصل به شما خلاصه‌ای از بیشتر ملزوماتی که شما نیاز دارید برای توسعه کار آن آنها را در نظر بگیرید ارائه می‌دهد .
کاربران وب و نکاتی در طراحی سایت
حدس می‌زنید که چه مقدار از متن صفحه وب شما به طور واقعی توسط کاربر خوانده می‌شود ؟ تمام آن ؟ بیشتر آن ؟ حقیقت آن است که کاربران اغلب هیچ مقداری از آن را نمی‌خوانند . به دنبال این جمله باید گفت که درحدود ۸۰% از مردم فقط در مندرجات سایت پویش می‌کنندو به دنبال نکات و عبارت کلیدی می‌گردند . به طور متوسط ۲۵% کاربرای در خواندن روی مانیتور نسبت به خواندن از روی چاپ آهسته‌تر عمل می کنند . بنابراین ،‌این واقعیت چگونه بر ساختار صفحه شما اثر می‌گذارد؟ به عنوان یک طراح شما باید صفحه‌ای ایجاد کنید که کاربران بتوانند سریع آن را کاوش کرده و اطلاعات مطالبه کرده را پیدا کنند . بخاطر آورید که یکی از تناقضات در طراحی وب این است که تصور کنید که وب فرم دیگری از رسانه‌ چاپ است . هنگامی که طرح یک صفحه با مندرجات مشابه به یک مجله و یا بروشور ایجاد می‌کنید کاربران به طور مسلم به سایت دیگری خواهد رفت چرا که شما در نظر نگرفتید که ماهیت مطالب بر روی وب باید با دیگر رسانه‌ها به خصوص چاپ متفاوت باشد . هنگامی که کاربران به سایت شما می‌رسند اولین حسی که در آنها ایجاد می‌شود از ا همیت زیادی برخوردار است . مثلاً ممکن است سایت وب شما که به قصد تجارت ایجاد شده است فقط یک پنجره داشته باشد ولی به هر حال اگر به نظر مشتری غیر جذاب باشد شما مشتری خود را به رقیب خود واگذار کردید . بنابراین اگر بدانید که بازدیدکنندگان فقط سایت شما را مرور  می‌کنند متوجه خواهید شد که چرا نباید کاربران رامجبور به خواندن مطالبی کنید که برای آنها جالب نیست . کاربران را راضی نگه دارید و آنچه را که می‌خواهند به آنها عطا کنید ، حتماً آنها به سایت شما باز خواهند گشت . ( قابل ذکر است قواعد بازار یابی در سایتهای تجاری متفاوت تر از دنیای واقعی می‌باشد )
کاربران نمی‌خواهند که صفحات در هم و نامربوط را ببینند و ازطرفی محتویات و مندرجات سایت نیز ضروری است پس با این وجود ساختار و انتشار آن هر دو با هم از اهمیت برخوردار هستند . معمولاً کاربران سایت شما را برای اطلاعات ویژه‌ای که در مورد جستجو و یا خرید و … می‌خواهند بازدید می‌کنند .
هر چقدر این عمل برای آنها آسانتر باشد ، کارشان را راحت و سریعتر انجام می‌دهند. کاربران وب فقط علاقه‌مند به آنچه که می‌خواهند بیابند هستند . کسانی که در کارهای تجارت خرده و جزئی هستند اعتقاد بر این دارند که مشتری‌ها خود خواه هستند ، ولی آنها می‌دانند که پرداخت صورتحساب است که درهای تجارت را باز نگه می‌دارد و اگر شما این نکته را درک کنید صفحه‌ای بوجود خواهید آورد که ساختار آن اهداف تجارت کاربران را تأمین کند .
سایتی نظیر سایت www.xnn.com را در نظر بگیرید به محض ورود به سایت سریعاً می‌توانید مرور کلی از کل سایت داشته باشید و یا به عبارت دیگر شما می‌توانید کل سایت را با نگاه از یک عبارت به عبارت بعدی مرور کنید و آنچه را که بخواهید خیلی سریع بدست آورید . بنابراین تمایل به دیدن مجدد سایت را دارید . سایت فوق از نمونه سایتهای موفق در جهان می‌باشد .
واقعیت در طراحی
یک طراح وب باید برای فن‌آوری جدید و اینکه چگونه از ابزارها در طراحی استفاده کند آماده باشد و معمولاً طراحان جدیدترین سخت افزارها و نرم افزارها را به کار می‌گیرند . به هر جهت این انگیزه ایجاد می شود که شما باید صفحات دو طرفه دینامیکی ایجاد کنید که نرم افزارهای جدید و قدیم را حمایت کنند .اکثریت استفاده کنندگان وب به جستجوی طراحی عالی و پیشرفته  نیستند و لی استثنائاتی همیشه در این قواعد وجود دارند . به هر جهت یک راهنمای خوب در هنگام طراحی وجود دارد که به قرار زیر است :
۱ـ بیشتر کاربران از مانیتورهای Inch 17 یا کمتر استفاده می کنند .
۲ـ بیشتر کاربران با تنظیم تفکیک‌پذیری ۶۴۰*۴۸۰ کار می‌کنند .
۳ـ بیشتر کاربران دارای مودم‌های با سرعت K56 هستند .
۴ـ اغلب کاربران مرورگرهای وزن ۴ به پایین دارند .
۵ـ تعداد کمی از مردم زمان زیادی را برای بارگذاری فایلها صرف می کنند .
همواره در طراحی وب نکات بالا را در نظر داشته باشید .
 
ساختار متناسب برای صفحه
طراحی اصلی روزنامه مورد علاقه خود را در نظر بگیرید . در صفحه روی جلد خبر اصلی وجود دارد و  بعلاوه متون حاشیه‌ای هم در آن قرار دارد که خبرهای دیگر روزنامه‌ در آن لیست شده است . این قضیه به چه نحوی در خواندن شما تأثیر می‌گذارد ؟ این طرح کلی شما را وادار به خواندن یک خبر در روی صفحه اول نمی‌کند . اگر خلاصه یک خبر که درستی آن را دنبال می‌کنید ببینید در آن شماره صفحه‌ای وجود دارد که از طریق آن می‌توانید وارد  کل داستان شوید . یعنی با یک اتصال شما را به کل می رساند . این ساختار  اغلب با ساختار یک هرم مقایسه می‌شود که در نمودار شکل زیر ترسیم شده است . در این مدل در ابتدا خلاصه داستان برای شما ارائه می‌شود سپس اتصال برای مأخذ و جزئیات آن برای کسانی که علاقه‌مند هستند قرار داده می‌شود . وب ایده‌آل ترین رسانه برای این نوع انتشار است .
 
با استفاده از ابر اتصالات می‌توانید کاربران خود را به شرح موضوعات در داستانها ، اخبار و محصولات و سرویسهایی که دارید هدایت کنید و نیز می‌توانید پیش  تاریخ و اطلاعات مبسوط و زمان و منابعی را که روزنامه‌ها به دلیل فقدان جا نمی‌توانند ایجاد کنند را بوجود آورید . اگر کاربران بخواهند اطلاعات را به طور کامل بخوانند می‌توانند به سمت جهت تعیین شده هدایت شوند . به عبارت دیگر می‌توانند برای پیگیری قضیه حرکت کنند .
المانهای طرح بندی یک صفحه
قبل از شروع به ساختن صفحه یک دید کلی وساختار کلی از سایت را در نظر بگیرید. شما باید المانهای صفحه و نیز چگونگی فعل و انفعالاتی که آنها با هم دارند را بدانید . از نقطه نگاه بصری باید المانهای انتخابی را در داخل سایت ایجاد کنید که این المانها عبارتند از طرح ، رنگ ،‌نوع قلم ، تصاویر و چند رسانه‌ای‌ها و … طرح صفحه منوط به آن است که طراح بتواند اطلاعات خود را به کاربر نشان دهد این نوع قالب‌بندی باید برای درک آسان‌تر اطلاعات باشد مثل اسناد و گزارشها . این نوع ساختار به دسته بندی و ساده کردن ، ویرایش و توزیع و پخش اطلاعات کمک می‌کند به عنوان یک طرح وب باید ساختار خود را توسعه دهید و در این مرحله تجربیات کاربران می‌تواند برای شما بسیار مفید واقع شود .
موارد زیر را در هنگام طراحی یک صفحه در نظر بگیرید :
۱ـ Frameset اجازه می‌دهد که صفحات چند گانه شما بصورت واحد ظاهر شود.
۲ـ Margin کنترل می‌کند که مطالب چگونه و با چه فاصله‌ای از کادر مانیتور شروع شوند .
۳ـ Border برای Frame ها و جداول HTML استفاده می شود .
۴ـ رنگ ایجاد یک احساس گیرا و کلی از ساختار سایت و باعث ازدیاد توانایی خواندن می‌شود .
۵ـ    Space  جدا کردن المانهای صفحه
۶ـ Navigation برای کنترل کاربران برای حرکت در سایت
۷ـ Rule مندرجات صفحه را به قسمتهای جداگانه و و ابسته قسمت می کند .
۸ـ White Space باعث کم تر ک ردن بی نظمی المانهای صفحه می‌گردد .
۹ـ  Table توزیع المانهای صفحه در جاهای مختلف صفحه و شکل دادن اطلاعات در ستونهای مخفی
۱۰ـ Lists  به طرح اجازه می‌دهد تا اقلام را سازماندهی کنیم .
۱۱ـ Paragraph گروهی از کاراکترهای متنی در صفحه می‌باشد .
۱۲ـ Heading level ایجاد سایزهای گوناگون از متن و طراحی و سازماندهی آن.
۱۳ـ Image مورد استفاده در ایجاد جاذبه ابعادی ، اطلاعات ، Navigation
تعیین کنید که سایت شما کدامیک از این عوامل را در بر دارد و شما را در روند توسعه یاری می‌دهد و اگر به این عوامل پرداخته نشود به تدریج منابع و نیروها و زمان خود را از دست خواهید داد .
طرح معمول صفحه
وب سایتها از قالبهای اصلی و پایه برای نمایش اجزاء صفحه استفاده می‌کنند . شما می‌توانید این قالبهای معمول را از خیلی از سایتها ایده بگیرید  .برای مثال Navigator معمولاً‌در قسمت چپ بالای صفحه نمایش داده می شود و رنگ این المان اغلب کمی متفاوت تر از رنگ بقیه صفحه است همچنین المان Navigation می‌تواند در پائین یک صفحه نیز قرار گیرد .
متن سیاه بر روی زمینه سفید و نیز قرار گرفتن تبلیغات کمپانی در بالاترین گوشه سمت چپ صفحه نمایش نیز از قالبهای متداول  می‌باشد که اغلب بکار برده می‌شود . این قالبها و نیز قالبهای دیگر برای تشخیص  اینکه از کدام قالب باید استفاده شود  در عمل می تواند کمک کند . کاربران هنگامی که سایت شما را بازدید می‌کنند می‌دانند که چه توقعی از آن دارند . در اینجا نمی خواهم بگویم که کاربران باید مندرجات و محصولات سایت شما را بدانند ولی باید اساس و اصول استفاده از سایت شما را بداند و این اصل شامل کاربردهای مختلف Navigation و متون و عکسها می باشد . طرح سایت شما می تواند با جایگزین شده Navigation در قسمتهای مختلف رده‌بندی شود و نیز نوع قالب بندی به طوری زیادی وابسته به محتویات و مندرجاتی است که داخل سایت شما قرار گیرد .
 
سرعت و سایز صفحات ( اسکرول کردن )
کاربران خواهان سرعت زیاد هستند . شما این خواسته آنها را می توانید با طراحی صفحاتی با سایزهای محدود فایلها می‌توانید تأمین کنید . با ۱۰ ثانیه مکث در سایت ، کاربران از سایت شما بریده خواهد شد و توجه آنها به سایت را از  دست خواهید و این نکته بدان معنی  است که طراح وب باید از عکسهای مقرون به صرفه استفاده کند  و انتخاب فایل‌ها باید با دقت زیادی همراه باشد . بهینه سازی عکسها عامل مهمی در بارگذاری سریعتر آنها است که بعداً به جزئیات آن می‌پردازیم . جدول  زیر ماکسیمم سایز صفحه‌ای که برای واکنش درخواست ارتباطات با سرعتهای گوناگون مجاز است .
 
سایز صفحه به معنای سایز تمام فایلها و المانهای بکار برده شده در صفحه شامل فایلهای HTML و تمامی عناصر تعبیه شده (jpg , gif) می باشد .
توجه داشته باشید که ۱ ثانیه عکس العمل به کاربران این اجازه را می دهد که آنها حس کنند که به طور آزاد و راحت در میان اطلاعات جابه‌جا می‌شوند ولی زمان ۱۰ ثانیه نیاز دارد که به توجه کاربر به سایت پرداخته شود . در اواسط سال ۱۹۹۷ مطالعات نشان می داد که متوسط سایز یک صفحه وب ۴۴ کیلوبایت است یعنی طبق جدول ۵ برابر بیشتر از زمان معمول واکنش برای کاربرانی که از ISDN استفاده می‌کنند . بنابراین بری بیشتر کاربرانی که از پهنای باند متوسط استفاده می‌کنند سرعت بارگذاری بسیار کم خواهد بود . همچنین توجه داشته باشید که kb 44 ، ۳۰ درصد بیشتر از بزرگترین حد سایز برای کاربران استفاده کننده از مودم خواهد بود .
دانستن چنین مطالعاتی شما را به سمت توسعه وب متمایل می‌کند تا جایی که کامپیوترها و ارتباطات آنها با یکدیگر سریع‌تر شود . خیلی از وب سایتهایی که منتشر شده صفحات کوچکی هستند که از عکسهای کم مصرف در آن استفاده شده است .
طراحی با دقت و توجه در کیفیت نمایش
توصیه می‌شود که برای طراحی از درجه تفکیک ۴۸۰*۶۴۰ استفاده کنید تا جایی که بدانید کاربر از Resolution nd دیگری استفاده می کند . با طراحی  با این Resolution اطمینان دارید که کاربران برای دیدن تمام صفحه شما از Scroll استفاده می کنند . برای پرهیز از ایجاد اسکرول افقی صفحه را از pix 600 پهن تر نکنید و به خاطر داشته باشید که کاربران فقط سایت شما را مرور می‌کنند و حاضر نیستند که برای دیدن تمام صفحه شما از اسکرول استفاده کنند . کیفیت استاندارد و اصلی ۴۸۰*۶۴۰ می باشد که بیشتر در عمل به کار می‌رود هنگامی که شما با تفکیک ۴۸۰*۶۴۰ طراحی می‌کنید این عدد اثر بیشتری نسبت به درجات تفکیک‌های بالاتر دارد . شکلهای زیر یک وب سایت را در انواع Resolution ها نشان می دهد . با وجود اینکه هنوز همه از مانیتورهای ۴۸۰*۶۴۰ استفاده می‌کنند اما در سالهای اخیر Resolution های بیشتری بوجود آمده‌اند و شما ممکن است که بخواهید تکنولوژی برتر را بدون رها کردن کاربران و با سخت افزار قدیمی برای آنها تأمین کنید . یک راه انجام این عمل طراحی است که بتواند سازگاری خوبی با کاربران داشته باشد . در صورت استفاده از Resolution زیاد کاربران تصمیم به بزرگتر کردن پنجره می‌کنند .
سایتهای www.altavista.com و www.amazon.com و www.cnet.com مثالهای خوبی در این زمینه  هستند .
رنگ
المانهای رنگی نقش مهمی را در اصول و نظام ارائه یک سایت دارند . سبک و روش و فرهنگ و آداب شرکتها با ارائه رنگ در سایت و چگونگی هماهنگی و ترکیب آنها با یکدیکر به تصویر کشیده  می شود . به عنوان مثال یک وب سایت با رنگ بندی قوی مثل قرمز و صورتی و زردو سبز، برداشت هنری جذابی از ماهیت‌های صنعتی و فرهنگی مثل حالتی از یک نرم افزاری با تکنولوژی بالا یا یک واحد گرافیکی به بیننده ارائه می‌دهد . و از نقطه نظر یک سایت با رنگهای ملایم تری مثل سفید و آبی روشن و یا خاکستری برای محافظه‌کاری و برای ارگانهای سنتی مثل بانک و یاشرکتهای سرمایه‌گذاری به کار برده می شود .
یکی از مسائلی که در توسعه و پیشرفت طراحی سایت با آن مواجه می شوید این است که چگون احساسها را در هنگام انتخاب رنگ برای وب سایت شرکت خود منتقل کنید . کدام رنگها بیشتر مکمل هستند چند رنگ به معرض نمایش گذاشته می شود ؟ آیا شما از خطوط پایه افقی و عمودی استفاده می کنید؟ آیا سایت شما دارای اشکال هندسی مثل چند ضلعی و مربع می باشد ؟ این سئوال و نیز بقیه سئوالات باید برای بهترین مدل به تصویر کشیدن عکس در یک کمپانی برای کاربران مطرح شود .
نمایش رنگ
یک مانیتور کامپیوتر شامل هزاران  المان است که پیکسل نامیده می شود . هر پیکسل فقط یک رنگ را در یک زمان نشان می دهد . هنگامی که به یک عکس نگاه می‌کنید شما صدها یا هزاران پیکسل می بینید که هر کدام یک رنگ ویژه دارد و ترکیب آنها باعث ایجاد تصویری می شود که شما می بینید . رنگهایی که وقتی با یکدیگر ترکیب می‌شوند رنگ سفید  را می سازند به عنوان یک رنگ افزودنی تلقی می‌گردند . اصل این رنگ شامل رنگهای قرمز و سبز و آبی است که RGB نامیده می شود . مانیتور کامپیوتر رنگهای افزودنی را نشان می دهد . اضافه کردن رنگهای بیشتری به این ترکیب در سیستم RGB باعث جابه‌جایی رنگ به سمت رنگ سفید می شود .
قالبهای رنگ
رنگها با دو قالب عددی استاندارد شده‌اند :
۱ـ درجات قرمز و سبز و آبی (RGB)
۲- هگزا دسیمال
یک طراح برای انجام یک طراحی وب دقیق باید منحصراً از کدهای هگزا دسیمال استفاده کند . ولی به هر جهت برای بحث در مورد اهداف خود هر دو مورد را در نظر می‌گیریم 
سیستم RGB و هگزا دسیمال یا هر دو ( با هررنگی که د رمحدوده دید و بینایی قرار دارندو با خواص گوناگون با یکدیگر ترکیب می‌شوند معرفی می شوند . ) قالبهای این رنگها توانایی نمایش ۱۶۷۷۲۲۱۶ رنگ را دارد .
RGB 
مقدار RGB در مبنای ۱۰ در رنج عددی ۰ تا ۲۵۵ . در سیستم مبنای ۱۰ از ارقام بین ۰ تا ۹ استفاده می شود . وقتی رقم ۱ در دسترس قرار می‌گیرد مقدار از ۰ به ۱ افزایش می‌یابد وهمینطور R=255,G=255,B=255 بنابراین مقدار RGB برای رنگ سفید R=255,G=255,B=255 که نمایش ماکسیمم درجه قرمز و سبز و آبی است ) می باشد .
مقدار درجه  RGB برای رنگ سبز به اینگونه است :
R=0,G=255,B=0
بنابراین مقدار RGB برای رنگ سبز ۰ و ۲۵۵ می باشد که نمایش %۰ برای قرمز و آبی و بیشترین درصد برای رنگ سبز است .
شما می‌توانید رنگ سبز را با کدهای HTML به قرار زیر دنبال کنید :
  المانهای رنگی نقش مهمی را دراصول و نظام ارائه یک سایت دارند . سبک و روش و فرهنگ و آداب شرکتها با ارائه رنگ در سایت و چگونگی هماهنگی و ترکیب آنها با یکدیگر به تصویر کشیده می‌شود .
به عنوان مثال یک وب سایت با رنگ‌بندی قوی مثل قرمز و صورتی و زرد و سبز ، برداشت هنری جذابی از ماهیت‌های صنعتی و فرهنگی مثل حالتی از یک نرم افزاری با تکنولوژی بالا یا یک واحد گرافیکی به بیننده ارائه می‌دهد . و از نقطه نظر یک سایت با رنگهای ملایم‌تری مثل سفید و آبی روشن و یا خاکستری برای محا فظه‌کاری و برای ارگانهای سنتی مثل بانک و یا شرکتهای سرمایه‌گذاری به کار برده می شود . یکی از مسائلی که در توسعه و پیشرفت طراحی سایت با آن مواجه می‌شوید این است که چگونه احساسها را در هنگام انتخاب رنگ برای وب سایت شرکت خود منتقل کنید . کدام رنگها بیشتر مکمل هستند چند رنگ به معرض نمایش گذاشته می شود ؟ آیا شما از خطوط پایه افقی و عمودی استفاده می‌کنید ؟ آیا سایت شما دارای اشکال هندسی مثل چند ضلعی و مربع می باشد ؟ این سئوال و نیز بقیه سئوالات باید برای بهترین مدل به تصویر  کشیدن عکس در یک کمپانی برای کاربران مطرح شود .
تذکر فنی
برای کامل کردن سیستم رنگهای RGB و درجات هگزا دسیمال می‌توانید سایت   مراجعه کنید این سایت توسط Lynda Weinman از مرکز هنری Ojai Digital ایجاد شده است .
ارقام هگزا دسیمال
درجات ارقام هگزا دسیمال در بازه بین ۰۰ تا FF بصورت زیر است :
 
عدد در مبنای ۱۰ با همان مقدار به مبنای ۱۶ تبدیل شده و نمایش داده می شود . مقدار ۰۰ هیچ درصدی را نمایش نمی‌دهد و مقدار FF بیشترین درصد مقدار رنگ را نمایش می‌دهد .
رنگ سفید در مبنای ۱۶ به این صورت نشان داده می‌شود :
 
این مقادیر بیشترین درصد رنگهای قرمز و سبز و آبی را نشان می‌دهد  .
نمایش سبز در مبنای هگزا دسیمال به قرار زیر است :
 
این مقادیر بیشتری درصد رنگ برای رنگ سبز و هیچ درصدی را برای رنگهای آبی و قرمز نشان نمی‌دهد . برای هر رنگ سبز و آبی و … در مبنای ۲,۱۶ کاراکتر اختصاص داده شده است و با توجه به این می‌باشد که اساس RGB از ارقامی ما بین ۰  تا ۲۵۵ برای هر مقدار آبی و قرمز و سبز استفاده می‌کند .نمودار فوق را ملاحظه کنید :
 
وقتی از مبنای ۱۶ در HTML استفاده می شود در ابتدای آن از علامت # استفاده می‌شود که لازم نیست اما قسمتی از ویژگی‌های رسمی HTML محسوب می‌شود . در تک Body برای مثال کد رنگ پیش زمینه آن اگر سبز باشد ، خواهیم داشت :
 
هشدار
Netscape 4 در قرار دادن    در اطراف ویژگی‌ها اشکال می‌گیرد . هنگامی که از مقدار مبنای ۱۶ در قسمت Style ها استفاده می‌کنید   را بردارید .
ترکیبات اصلی رنگها
هر مانیتور برای نمایش یک رنگ از ۳ تفنگ  الکترونیکی استفاده می کند . هر تفنگ مسئول یک رنگ منفرد است ( قرمز ، سبز‌، آبی ) ترکیبات گوناگونی از تفنگ‌ها و جریان زیادی از الکترونها یک رنگ را ایجاد می‌کنند. در یک لحظه شخصی با شلیک این تفنگ‌ها رنگ سفید بر روی صفحه تولید می کند . شلیک تفنگهای قرمز و سبز رنگ سبز ایجاد می‌کند . شلیک تفنگهای سبز و آبی رنگ فیروزه‌ای ایجاد می‌کند . ترکیب رنگهای قرمز و آبی رنگ سرخابی ایجاد می‌کند  .
نمودار فوق مثالهایی از ترکیبات این رنگها و ارتباط بین آنها است :
 

 
با وجود آنکه هر مقدار ازRGB و هگزا دسیمال برای یک رنگ خاص استفاده می‌شود ولی مهم است که به خاطر داشته باشید که فقط ۲۱۶  رنگ با ویندوز و مکینتاش و Internet Explorer , Netscape navigator حمایت می‌شوند. هر۸ بیت مانیتور هر مرورگر ۲۵۶ رنگ را می‌تواند به نمایش بگذارد که تا حدود ۴۰ مورد از این رنگها توسط سیستم عامل استفاده می‌شود . این ۲۱۶ مقدار حمایت می شوندو بقیه رنگها شدت نورشان افزایش می یابد .
افزایش شدت نور فرآیندی است که مرورگر یک رنگ را به نزدیکترین رنگی که مرورگر قادر به حمایت از آن است تبدیل می کند . وقتی رنگی با کدهای HTML ایجاد شود به رنگ ثابت و یکپارچه تبدیل می‌شود .
( امیدوار باشید که به رنگ اصلی که شما می خواستید نزدیک باشد ) اگر مرورگر نور رنگی که در یک تصویر نشان داده می شود را با ترکیب ۲ رنگی که نزدیک به یکی از آنهاست زیاد کند توسط مرورگر حمایت نخواهد شد و بصورت لکه نشان داده می شود .
جدول ۳-۲ سیستمی از مقادیر RGB و هگزا دسیمال را که بدون مشکل در مرورگرهای متعدد و بر روی سیستم‌های متعدد ترجمه خواهد شد را نشان می‌دهد . ( اگر مقادیر دیگری به غیر از اینها استفاده شود مرورگر  نور آن را به نزدیکترین مقدار تخمینی افزایش می‌دهد .
هر کدام از این مقادیر مطابق با مقدارواقعی است . برای مثال استفاده از مقدار ۵۱ در سیستم RGB درست مانند استفاده از مقدار ۳۳ در سیستم هگزا دسیمال است . به عبارت دیگر مقدار RGB (201,51,153)  معدل با مقادیر cc3399# در هگزا دسیمال است .
مرورگر ضامن هر ترکیبی از این مقادیر است و بدون تناقض و مشکل در پایگاه داده‌ها مرورگر ترجمه می‌شوند .
ترکیبات هر کدام از رنگهای قرمز و سبز و آبی شدت رنگی که باید نمایش داده شود را محاسبه می‌کند ،‌جدول ۲-۴ درصد شدت رنگهایی که توسط مرورگر از کمتر به بیشتر حمایت می‌شوند را نشان می‌دهد .
 
 
لیست کامل بالا را می توانید در سایت   پیدا کنید .
تذکر
مشکلاتی در ترجمه‌ رنگ برای مانیتورهای bit 16 وجود دارد . به دلایل ریاضی ۲۱۶ رنگی که در مرورگرها حمایت می‌شود در جدول رنگ این کامپیوترها نشان داده می‌شود و مرورگرها با استفاده از رنگهای دیگری که به آن رنگها نزدیک است این جابجایی را برای نمایش رنگ و به طور دقیق  انجام می دهند . اما مرورگرها جابجایی رنگ را به طرق مختلف ( منوط به اینکه آیا آن رنگ در یک عکس ارائه می شود یا توسط HTML ایجاد می شود) انجام می دهند .

مردم سالاری دینی از منظر امام علی (ع)

تلاش‌ این‌ نوشتار بر این‌ است‌ که‌ طرح‌ مردم‌ سالاری‌ دینی‌ را از نهج‌ البلاغه‌ امام‌ علی‌ (ع) عرضه‌ دارد. بنابراین‌ برای‌ روشن‌ شدن‌ بحث‌ سعی‌ بر آن‌ بوده‌ با جواب‌ به‌ سوالات‌ ذیل‌ به‌ تبیین‌ مسئله‌ پرداخته‌ شود:
۱- دمکراسی‌ و مردم‌ سالاری‌ دینی‌ چیست؟
۲- مبانی‌ و اصول‌ دمکراسی‌ با مردم‌ سالاری‌ چیست؟
۳- نقاط‌ اختلاف‌ و اشتراک‌ مردم‌ سالاری‌ دینی‌ و غیر دینی‌ کدامند؟
۴- دیدگاه‌ امام‌ علی‌ (ع) در نهج‌ البلاغه‌ درباره‌ مردم‌ سالاری‌ دینی‌ چیست؟
۵- آیا حکومت‌ امام‌ (ع) نمونه‌ای‌ از مردم‌ سالاری‌ دینی‌ بوده‌ است؟
برای‌ پاسخ‌ به‌ سؤالات‌ فوق‌ ابتدا تعریفی‌ از دمکراسی‌ ارائه‌ شده‌ و پس‌ از آن‌ به‌ دوره‌ها و انواع‌ دمکراسی‌ اشاره‌ رفته‌ است. سپس‌ تفاوت‌های‌ موجود میان‌ دمکراسی‌ و مردم‌ سالاری‌ دینی‌ ذکر شده‌اند و در ادامه‌ به‌ اصول‌ مشترک‌ میان‌ دمکراسی‌ و مردم‌ سالاری‌ دینی‌ اشاره‌ گردیده‌ است. این‌ اصول‌ مشترک‌ عبارتند از: ۱- قانون‌ و قانونگذاری‌ 2- برابری‌ و مساوات‌ در برابر قانون‌ 3- انتخابات‌ آزادانه‌ و عادلانه‌ 4- مشارکت‌ سیاسی‌
۵- حقوق‌ سیاسی‌ – مدنی‌ 6- احزاب‌ سیاسی‌ 7- جامعه‌ مدنی.
در این‌ نوشتار، ابتدا هر یک‌ از این‌ اصول‌ مشترک‌ از دیدگاه‌ اندیشمندان‌ غربی‌ و پیرو دمکراسی‌ مورد بررسی‌ قرار گرفته‌ و سپس‌ با رجوع‌ به‌ نهج‌ البلاغه، و از میان‌ خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های‌ امام‌ علی، نظر ایشان‌ به‌ بحث‌ گذاشته‌ شده‌ است. اما برای‌ جلوگیری‌ از اطاله‌ کلام، به‌ حداقلی‌ از مباحث‌ حضرت‌ اکتفا شده‌ و واقعاً حق‌ مطلب‌ – آنگونه‌ که‌ امام‌ مردم‌سالاری‌ دینی‌ را در بستر این‌ کتاب‌ مطرح‌ کرده‌اند – کاملاً ادا نگردیده‌ است. در نهایت‌ به‌ این‌ جمع‌بندی‌ رسیده‌ایم‌ که‌ امام‌ علی‌ (ع) یک‌ حکومت‌ مردم‌ سالار دینی‌ طراحی‌ و اجرا کرده‌ که‌ در بسیاری‌ جهات‌ از دمکراسی‌های‌ موجود پیشرفته‌تر، جامع‌تر و مترقی‌تر بوده‌ است. حتی‌ می‌توان‌ گفت‌ که‌ دمکراسی‌های‌ موجود غرب، بسیاری‌ مبانی‌ و اصول‌ خود را از اسلام، خصوصاً علی‌ (ع) اقتباس‌ نموده‌اند .

دمکراسی‌ و مردم‌ سالاری‌ دینی‌
 واژه‌ دمکراسی، مانند بسیاری‌ از واژه‌های‌ علم‌ سیاست‌ از قبیل‌ آزادی، امنیت، انقلاب، حکومت‌ و… دستخوش‌ تحولاتی‌ مفهومی‌ گردیده‌ است. دمکراسی‌ در یونان‌ باستان‌ مطرح‌ شد، افلاطون‌ با دفاع‌ از حکومت‌ فیلسوفان، دمکراسی‌ را حکومت‌ اکثریت‌ نادانان‌ دانست، ارسطو با تمجید از حکومت‌ طبقه‌ متوسط، دمکراسی‌ را حکومت‌ تهیدستان‌ برشمرد. این‌ برداشت‌ تا عصر رنسانس‌ تداوم‌ داشت. اما در عصر مدرن، دمکراسی‌ بهترین‌ شیوه‌ حکومت‌ شناخته‌ شد، به‌ گونه‌ای‌ که‌ امروز غیر دمکراتیک‌ترین‌ دولتها سعی‌ دارند به‌ نوعی‌ خود را دمکراتیک‌ معرفی‌ نمایند.۱ در یکصد سال‌ اخیر این‌ واژه‌ مانند واژه‌های‌ آزادی- برابری- جمهوری‌ به‌ کشورهای‌ اسلامی‌ منتقل‌ گردید و متفکران‌ اسلامی‌ در حد قابل‌ انطباق‌ با اصول‌ دین‌ و شریعت‌ از حیث‌ علمی، آنرا پذیرفتند. طیف‌ متفکران‌ اسلامی‌ در این‌ زمینه‌ از قبول‌ صددرصد دمکراسی‌ به‌ شکل‌ و محتوای‌ غرب‌ (قبول‌ حداکثر) تا قبول‌ قسمت‌های‌ بسیار محدود شکل‌ و محتوای‌ آن‌ (قبول‌ حداقل) قرار دارند ولی‌ قبل‌ از ورود به‌ این‌ بحث‌ لازم‌ است‌ ابتدا واژه‌ دمکراسی‌ و برداشت‌های‌ آن‌ توضیح‌ داده‌ شود.
دمکراسی‌ چیست؟ علی‌ رغم‌ برداشت‌های‌ مختلف‌ از این‌ واژه‌ می‌توان‌ تعریف‌ کلی‌ آن‌ را حکومت‌ به‌ وسیله‌ مردم‌ دانست. این‌ واژه‌ در قرن‌ 16 میلادی‌ از لفظ‌ فرانسوی‌Democratic وارد زبان‌ انگلیسی‌ شد که‌ اصل‌ آن‌ از واژه‌Demokratia یونانی‌ می‌باشد. اجزای‌ آن‌Demos “مردم” وKrate به‌ معنی‌ حکومت‌ یا فرماروائی‌ هستند.۲ اولین‌ شکل‌ حکومت‌ دمکراسی‌ در آتن‌ تحقق‌ یافت، ولی‌ بین‌ مردم‌ تبعیض‌ وجود داشت، مردم‌ به‌ شهروند و برده، زن‌ و مرد تقسیم‌ می‌شدند و مردان‌ نیز از لحاظ‌ سنی‌ به‌ طور یکسان‌ نمی‌توانستند در حکومت‌ شرکت‌ کنند.۳ در این‌ جا برای‌ تبیین‌ بهتر این‌ مفهوم‌ به‌ چند تعریف‌ اشاره‌ می‌کنیم: جان‌ دیوئی‌ آمریکایی‌ دمکراسی‌ را “شیوه‌ای‌ از زندگی” تعریف‌ می‌کند: “که‌ برای‌ مشارکت‌ هر انسان‌ رشد یافته‌ و بالغ‌ در شکل‌گیری‌ ارزش‌ها ضرورت‌ دارد. این‌ ارزشها زندگی‌ انسانها را در کنار هم‌ سامان‌ می‌بخشد.”۴ به‌ اعتقاد کارل‌ کوهن‌(Karl Kohen) “دمکراسی‌ حکومتی‌ جمعی‌ است‌ که‌ در آن‌ از بسیاری‌ جهات‌ اعضاء اجتماع‌ به‌ طور مستقیم‌ یا غیرمستقیم‌ در گرفتن‌ تصمیماتی‌ مربوط‌ به‌ خود شرکت‌ دارند یا می‌توانند شرکت‌ داشته‌ باشند.”۵ روشمیر نیز می‌گوید: “دمکراسی‌ عبارت‌ است‌ از مشارکت‌ نه‌ چندان‌ شدید مردم‌ در حکومت‌ از طریق‌ نمایندگان، مسئولیت‌ دولت‌ در برابر پارلمان، برگزاری‌ متناوب‌ انتخابات‌ آزاد و منصفانه، آزادی‌ بیان‌ و اجتماع‌ و حق‌ رای‌ همگانی.”۶ همچنین‌ از دیدگاه‌ کارل‌ ریمون‌ پوپر “وجود دمکراسی‌ مستلزم‌ دو اصل‌ کلی‌ است: نظارت‌ همگانی‌ بر تصمیم‌گیری‌ جمعی‌ و داشتن‌ حق‌ برابر در اعمال‌ این‌ نظارت. هر اندازه‌ که‌ این‌ دو اصل‌ در تصمیم‌گیری‌های‌ یک‌ اجتماع‌ بیشتر تحقق‌ یابد آن‌ اجتماع‌ دموکراتیک‌تر خواهد بود.”۷
با توجه‌ به‌ تعاریف‌ فوق‌ می‌توان‌ گفت‌ دمکراسی‌ شیوه‌ای‌ از زندگی‌ سیاسی‌ است‌ و اصول‌ و مبانی‌ آن‌ در دراز مدت‌ به‌ دنبال‌ تجربه‌ مستمر شکل‌ گرفته‌اند. مبانی‌ این‌ نوع‌ حکومت‌ عبارت‌ است‌ از: ۱- اصالت‌ برابری‌ انسانها ۲- اصالت‌ فرد ۳- اصالت‌ قانون‌ 4- تأکید بر حقوق‌ طبیعی‌ 5- تأکید بر حقوق‌ سیاسی- مدنی. در واقع‌ دمکراسی‌ شیوه‌ بازی‌ صلح‌آمیز قدرت‌ است‌ که‌ بر اساس‌ توازن‌ قوا قرار دارد و بشر در پناه‌ آن‌ می‌تواند صلح‌ و رفاه‌ نسبی کسب‌ نماید.۸

دوره‌های‌ دمکراسی‌
تاریخ‌ دمکراسی‌ را می‌توان‌ به‌ طور کلی‌ به‌ دو دوره‌ (الف) دمکراسی‌ کهن‌ و (ب) دمکراسی‌ جدید تقسیم‌ نمود. دمکراسی‌ کهن‌ به‌ دو هزار سال‌ پیش‌ و یونان‌ و رم‌ باز می‌گردد. در میان‌ شهرهای‌ یونان، آتن‌ بهترین‌ دمکراسی‌ را از سال‌ 338 تا ۵۰۸ قبل‌ از میلاد دارا بود. در این‌ دمکراسی، فقط‌ مردان‌ 20 سال‌ به‌ بالا شهروند تلقی‌ می‌شدند و از حق‌ مشارکت‌ در قدرت‌ بهره‌ می‌بردند. زنان‌ و بردگان‌ و بیگانگان‌ شهروند به‌ حساب‌ نمی‌آمدند و حق‌ مشارکت‌ سیاسی‌ نداشتند. شهروندان‌ به‌ طور مستقیم‌ در قانونگذاری‌ شرکت‌ می‌کردند ولی‌ برای‌ احراز مناصب‌ اجرائی‌ و قضائی‌ بختی‌ برابر داشتند. احراز این‌ مناصب‌ براساس‌ قرعه‌ کشی‌ صورت‌ می‌گرفت. در رم‌ نیز دمکراسی‌ در قالب‌ حکومت‌ جمهوری‌ (شبه‌ جزیره‌ ایتالیا) متولد شد. پولیپ‌(Polipe) نویسنده‌ یونانی‌ تاریخ‌ رم‌ می‌گوید نظام‌ جمهوری‌ آن‌ کشور از سه‌ عنصر شاهی‌ (کنسولها)، اشرافی‌ (سنا) و دمکراسی‌ (مجالس‌ مردم) تشکیل‌ می‌شد. در حوالی‌ 1100 م، در ایتالیای‌ شمالی‌ حدود دو قرن‌ حکومت‌های‌ مردمی‌ ظاهر شدند ولی‌ در اواسط‌ قرن‌ 14 م‌ این‌ حکومت‌ها به‌ استبداد انجامیدند.
دمکراسی‌ جدید با پروتستانیسم‌ با رفرماسیون‌ دینی‌ آغاز گردید. با این‌ حرکت، به‌ فرد بها داده‌ شد و او داور رفتارهای‌ خود در پیشگاه‌ خدا قرار گرفت.”۱۱ جان‌ لاک‌(John Locke) در کتاب‌ پدر سالاری‌ و در مخالفت‌ با رابرت‌ فیلمر- (Rabbert philmer) که‌ از قدرت‌ طبیعی‌ پادشاهان‌ دفاع‌ می‌کرد- این‌ وضعیت‌ را آخرین‌ مانع‌ ورود به‌ جامعه‌ مدنی‌ دانست‌ و با استناد به‌ طرح‌ مسئله‌ حضرت‌ نوح‌ (ع) و پسران‌ او یا حکومت‌ داوود نظریه‌ فیلمر را نفی‌ کرد- فیلمر با استناد به‌ حضرت‌ آدم‌ (ع)، حق‌ الهی‌ سلطنت‌ را مطرح‌ نموده‌ و آزادی‌ و اختیارات‌ انسانها را منکر شده‌ بود. لاک‌ معتقد بود که‌ هیچکس‌ حق‌ سلطه‌ بر دیگری‌ را ندارد و نمی‌تواند آزادی‌ و رشد وی‌ را سلب‌ کند و حکومت‌ امانت‌ مردم‌ در دست‌ دولت‌ است، پس‌ اگر دولت‌ به‌ این‌ امانت‌ خیانت‌ ورزد مردم‌ حق‌ دارند در برابر آن‌ مقاومت‌ کنند. حق‌ وضع‌ قانون‌ از طرف‌ مردم‌ به‌ دولت‌ داده‌ شده‌ است‌ و افراد باید با رضایت‌ از آن‌ اطاعت‌ و تبعیت‌ نمایند. قدرت‌ و قانون‌ برای‌ حفظ‌ آزادی‌ انسان‌ است. دولت‌ مجبور نبوده‌ یک‌ عقیده‌ را قبول‌ کند، پس‌ اصل، تساهل‌ در عقاید افراد است.۱۲ دمکراسی‌ قرن‌ 20 برخلاف‌ آنچه‌ که‌ برخی‌ می‌اندیشند، نتیجه‌ لیبرالیسم‌ قرن‌ 19 است‌ و نه‌ دمکراسی‌ دولت‌ شهرهای‌ یونان.

انواع‌ دمکراسی‌
هدف‌ از دمکراسی‌ تأمین‌ آزادی‌ فرد و فضیلت‌ مدنی‌ یا برابری‌ سیاسی‌ است. این‌ هدف‌ در اشکال‌ مختلفی‌ از مشارکت‌ سیاسی‌ مستقیم‌ و غیر مستقیم‌ مردم‌ تجلی‌ می‌یابد. به‌ طور کلی، انواع‌ دمکراسی‌ را می‌توان‌ به‌ چهار دسته‌ محصور دانست.
۱- دمکراسی‌ مستقیم: در این‌ نوع‌ دمکراسی، مردم‌ مستقیماً در امور قانونگذاری‌ و قضائی‌ مشارکت‌ دارند و امور اجرائی‌ به‌ گروهی‌ سپرده‌ می‌شود که‌ به‌ صورت‌ قرعه‌ کشی‌ انتخاب‌ گردیده‌اند. این‌ مدل‌ در دولت‌ شهرهای‌ یونان‌ اجرا می‌گردید. امروز، جنبه‌هایی‌ از این‌ نوع‌ مثل‌ رفراندوم‌ باقی‌ مانده‌ است، گرچه‌ بعضی‌ مراجعه‌ دائم‌ به‌ آراء عمومی‌ را باعث‌ حاکمیت‌ نادانان‌ می‌دانند.۱۳
۲- دمکراسی‌ براساس‌ نمایندگی: در این‌ نوع‌ دمکراسی، نمایندگان‌ منتخب‌ مردم‌ به‌ امور قانونگذاری‌ قضایی‌ و اجرائی‌ می‌پردازند و مردم، به‌ طور غیرمستقیم‌ در امور مشارکت‌ می‌ورزند. عیب‌ این‌ نوع‌ دمکراسی‌ این‌ است‌ که‌ نمایندگان‌ پس‌ از انتخاب‌ اصولا خود را متعهد و پاسخگو به‌ خواسته‌های‌ مردم‌ نمی‌بینند.۱۴
۳- دمکراسی‌ نخبه‌ گرائی رقابتی: این‌ نوع‌ دمکراسی، مبتنی‌ بر انتخاب‌ نخبگان‌ سیاسی‌ و کاردان‌ است‌ که‌ احزاب‌ رقیب‌ آنها را معرفی‌ می‌کنند و پس‌ از انتخاب، قوه‌ مجریه‌ و مقننه‌ را در اختیار می‌گیرند. این‌ دمکراسی، نوعی‌ نخبه‌ گرائی رقابتی‌ و حکومتی‌ پارلمانی‌ است‌ که‌ از قدرتمندی‌ بیشتری‌ نسبت‌ به‌ دیگر دمکراسی‌ها بهره‌ می‌برد. شهروندان‌ شرکت‌ کننده‌ در انتخابات‌ از آگاهی‌ کمی‌ برخوردارند.۱۵
۴- دمکراسی‌ تک‌ حزبی: در این‌ دمکراسی، رقابت‌ به‌ جای‌ آنکه‌ در احزاب‌ مختلف‌ صورت‌ گیرد، در یک‌ حزب، میان‌ افراد انجام‌ می‌پذیرد. ریشه‌ این‌ نوع‌ دمکراسی‌ به‌ انتقاد مارکس‌ از لیبرال‌ دمکراسی‌ باز می‌گردد. او می‌گوید وجود طبقات‌ مختلف‌ اقتصادی- اجتماعی‌ که‌ به‌ شکل‌گیری‌ احزاب‌ منجر می‌شود برابری‌ سیاسی‌ به‌ بار می‌آورد اما به‌ برابری‌ اقتصادی‌ نمی‌انجامد. به‌ اعتقاد مارکس، اگر همه‌ در یک‌ حزب‌ جمع‌ شوند برابری‌ سیاسی‌ و اقتصادی‌ حاصل‌ می‌آید که‌ ناشی‌ از فرصت‌های‌ سیاسی‌ – اقتصادی‌ یکسان‌ است. در این‌ دمکراسی، افراد از بخش‌ به‌ شهر و از شهر به‌ استان‌ و از استان‌ به‌ مرکز (مناطق‌ بالاتر جغرافیایی) نماینده‌ می‌فرستند.۱۶
با توجه‌ به‌ مباحث‌ فوق‌ می‌توان‌ نتیجه‌ گرفت‌ که‌ دمکراسی‌ دارای‌ یک‌ شکل‌ و محتوای‌ مشخص‌ در دنیا نیست. شاید بتوان‌ گفت‌ با توجه‌ به‌ تفاوت‌های‌ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی‌ و فرهنگی‌ ملت‌ها و به‌ تعداد دولت‌های‌ موجود در جهان‌ اشکال‌ دمکراسی‌ وجود دارد. ولی‌ قدر متیقن‌ و مشترک‌ در این‌ زمینه، مبانی‌ و اصول‌ دمکراسی‌ است‌ که‌ تقریباً در تمام‌ دمکراسی‌ها به‌ آنها بها داده‌ می‌شود. این‌ اصول‌ عبارتند از: ۱- قانون‌ و قانونگرائی‌ 2- برابری‌ و مساوات، در برابر قانون‌ 3- انتخابات‌ آزادانه‌ و عادلانه‌ 4 – مشارکت‌ سیاسی‌ 5- حقوق‌ سیاسی‌ و مدنی‌ 6- احزاب‌ سیاسی‌ 7- جامعه‌ مدنی.
همانگونه‌ که‌ قبلاً اشاره‌ شد مسلمانان‌ در دو قرن‌ اخیر اندیشه‌ دمکراسی‌ و مبانی‌ آن‌ را از غرب‌ گرفته‌ و با اختلافات‌ در نحوه‌ برخورد با این‌ نوع‌ حکومت‌ آن‌ را کم‌ و بیش‌ پذیرفته‌ و سعی‌ نموده‌اند اصول‌ آن‌ را تعدیل‌ و با مبانی‌ شریعت‌ انطباق‌ دهند اما تفاوت‌های‌ دمکراسی‌ دینی‌ یا مردم‌ سالاری‌ اسلامی‌ با دیگر اشکال‌ دمکراسی، در چند اصل‌ خلاصه‌ می‌شود:
۱- نظام‌های‌ دمکراسی‌ غرب‌ بر محوریت‌ انسان‌ تأکید می‌ورزند، در حالیکه‌ نظام‌ اسلامی‌ مردم‌ سالار، خدا محور است‌ ؛ به‌ دیگر سخن‌ در دمکراسی‌های‌ غرب‌ هدف‌ حکومت‌ این‌ است‌ که‌ انسان‌ از طریق‌ وضع‌ و اجرای‌ قوانین‌ تجربی‌ – عقلی‌ متغیر بشری‌ به‌ حداکثر امنیت، رفاه‌ و آسایش‌ مادی‌ و دنیوی‌ دستی‌ باید.۱۷ اما در نظام‌ خدامحورِ مردم‌ سالار، هدف‌ حکومت‌ رساندن‌ انسان‌ از طریق‌ قوانین‌ منبعث‌ از وحی‌ به‌ کمال‌ و قرب‌ الهی‌ است. پیامبر (ص) و حضرت‌ علی‌ (ع) این‌ غایت‌ را هدف‌ اصلی‌ حکومت‌ خوانده‌اند و رفاه‌ و آسایش‌ دنیوی‌ را هدف‌ فرعی‌ می‌دانند. آنها با تایید نهادها و نظام‌ هایی‌ مانند خانواده، مسجد، بیت‌ المال، دیوان‌های‌ اداری- نظامی‌ و بیت‌ المال… حکومت‌ را در این‌ مسیر حرکت‌ می‌دادند.
۲- در نظام‌های‌ دمکراتیک‌ غرب، هدف‌ و غایت‌ معنا ندارد، اما در نظام‌ مردم‌ سالار دینی‌ غایت‌ و هدف‌ نهایی، کمال‌ انسان‌ است. در نظام‌های‌ غرب‌ دولت‌ باید حداکثر تلاش‌ خود را بنماید تا رفاه‌ و آسایش‌ حداکثری‌ شکل‌ گیرد و هدف‌ و غایت‌ کلی‌ و مبهمی‌ تحقق‌ بیابد مانند اینکه‌ انسان‌ها آزادانه‌ زندگی‌ کنند، قرارداد ببندند، معامله‌ کنند و تجارت‌ نمایند. امروزه، منتقدان‌ بسیاری‌ مانند اینتایر آمریکایی‌ و مایکل‌ آکشات‌ انگلیسی‌ به‌ این‌ نکته‌ اشاره‌ کرده‌اند که‌ غرب‌ از یک‌ هدف‌ غائی‌ و نهائی‌ حکومتی‌ در عصر مدرنیته‌ و پس‌ از آن، دور افتاده‌ و جوامع‌ غربی‌ به‌ سوی‌ نوعی‌ انحطاط‌ و ضداخلاقی‌ شدن‌ حرکت‌ کرده‌اند.۱۸
۳- نظام‌های‌ دمکراتیک‌ غرب، محدود به‌ قوانین‌ انسانی‌ است‌ که‌ از عقل‌ و تجربه‌ و عرف‌ بشری‌ نشأت‌ می‌گیرد. این‌ امور ممکن‌ است‌ دائماً تغییر کنند. ملاک‌ اصالت‌ فایده‌ و لذت‌در این‌ قوانین‌ است. اما نظام‌ مردم‌ سالار دینی، به‌ موازین‌ دینی‌ و وحی‌ محدود می‌شود که‌ اصول‌ آن‌ ثابت‌ و فروع‌ آن‌ مبتنی‌ بر عقل‌ و براساس‌ اجتهاد در زمان‌ و مکان‌ تحول‌ می‌یابند. در نظام‌ دینی‌ ادعا می‌شود که‌ چون‌ خالق، صلاح‌ و فساد مخلوق‌ (انسان) را به‌ طور ابدی‌ و ازلی‌ و در تمام‌ زمان‌ها و مکان‌ها می‌دانسته، اصول‌ دینی‌ را طرح‌ کرده‌ و از طریق‌ وحی، کمال‌ و سعادت‌ دنیوی‌ و اخروی‌ انسان‌ را برآورده‌ می‌سازد، اما غربی‌ها براساس‌ قوانین‌ نشئت‌ گرفته‌ از عقل‌ و تجربه‌ محدود بشری‌ نمی‌توانند چنین‌ ادعائی‌ داشته‌ باشند.۱۹
۴- معیارها و ملاک‌هایی‌ که‌ حاکمان‌ و کارگزاران‌ در حکومت‌ مردم‌ سالار دینی‌ باید واجد باشند، تقوا، اصالت‌ خانواده، شهرت‌ به‌ اخلاق‌ و اعمال‌ نیک، تجربه، تخصص‌ و نظایر آنست. اما ملاک‌های‌ دولتمردان‌ در نظام‌های‌ دمکراتیک‌ غرب‌ عمدتاً بر تخصص‌ دنیوی‌ تمرکز دارد. به‌ همین‌ دلیل‌ در غرب‌ (توسط‌ حکومت‌های‌ الیگارشی‌ و قدرت‌های‌ اقتصادی) بسیار بیشتر امکان‌ فساد و سوء استفاده‌ رهبران‌ از حق‌ اکثریت‌ وجود دارد تا در اسلام.
یکی‌ دیگر از انتقادات‌ متفکران‌ غرب‌ به‌ دمکراسی‌های‌ خود، همین‌ حاکمیت‌ چند گروه‌ اقلیت‌ اقتصادی- صنعتی‌ است‌ که‌ با انحصار رسانه‌های‌ تبلیغی‌ و صرف‌ هزینه‌های‌ گزاف‌ دایماً قدرت‌ را دست‌ به‌ دست‌ می‌گردانند.۲۰
با توجه‌ به‌ مباحث‌ فوق، دمکراسی‌ واژه‌ای‌ غربی‌ بوده‌ که‌ در دو قرن‌ اخیر به‌ کشورهای‌ اسلامی‌ انتقال‌ یافته‌ و باعث‌ عکس‌ العمل‌های‌ افراطی‌ و تفریطی‌ از طرف‌ اندیشمندان‌ و علمای‌ اسلامی‌ گردیده، اما اکثریت‌ متفکران‌ اسلامی‌ اصول‌ و مبانی‌ دمکراسی‌ را که‌ در متن‌ شریعت‌ اسلام، یعنی‌ کتاب‌ و سنت‌ بوده‌ تایید نموده‌ و با نظام‌های‌ دیکتاتوری‌ و استبدادی‌ به‌ مبارزه‌ برخاسته‌اند. آنها تفاوت‌های‌ فوق‌ الذکر را به‌ اشکال‌ مختلف‌ مطرح‌ کرده‌اند، ولی‌ اصول‌ دمکراسی‌ را که‌ با شریعت‌ تضاد ندارد، پذیرفته‌اند و آن‌ را شریعت‌ قرار داده‌ و به‌ اصطلاح‌ مبنائی‌ برای‌ مردم‌ سالاری‌ دینی‌ گذارده‌اند. یکی‌ از مراجع‌ مورد استناد متفکران‌ شیعه، نهج‌ البلاغه‌ است. در این‌ مقاله‌ سعی‌ می‌شود که‌ اصول‌ مورد توافق‌ دمکراسی‌ و حکومت‌ دینی‌ در نهج‌ البلاغه‌ مورد بررسی‌ قرار گیرد. این‌ اصول‌ عبارتند از: ۱- قانون‌ و قانونگرائی‌ 2- برابری‌ و مساوات‌ در برابر قانون. ۳- انتخابات‌ آزادانه‌ و عادلانه‌ 4- مشارکت‌ سیاسی‌ 5- حقوق‌ سیاسی‌ و مدنی‌ 6- احزاب‌ سیاسی‌ 7- جامعه‌ مدنی.
براین‌ مبنا می‌کوشیم‌ که‌ تک‌ تک‌ اصول‌ فوق‌ را مطرح‌ کنیم‌ و نگرش‌ دمکراسی‌های‌ غرب‌ و امام‌ علی‌ (ع) در نهج‌ البلاغه‌ را در این‌ زمینه‌ مورد بررسی‌ قرار دهیم.
۱- قانون‌ و قانونگرائی: اصالت‌ قانون، اصل‌ مشترکی‌ است‌ که‌ در دمکراسی‌های‌ غرب‌ و نهج‌ البلاغه‌ وجود دارد. قانون‌ اساسی، لازمه‌ حکومت‌ محدود و مشروط‌ و از بنیادهای‌ دمکراسی‌ است‌ به‌ علاوه، در هر دو دیدگاه‌ امکان‌ اصلاح‌ در قانون‌ اساسی‌ نیز وجود دارد. در نهج‌ البلاغه، تقید حاکم‌ و دولتمردان‌ او به‌ چنین‌ مبنائی‌ مورد توجه‌ قرار گرفته‌ که‌ در آن‌ زمان‌ بیشتر قوانین‌ شریعت‌ در نظر بوده‌ است.
الف‌ – قانون‌ و قانونگرائی‌ در دمکراسی: نظام‌های‌ لیبرال‌ دمکراسی‌ غرب، “انسان‌ محوری” را مورد تأکید قرار می‌دهد. یعنی‌ انسان‌ را موجودی‌ کامل‌ و عاقل‌ می‌داند که‌ خود با رجوع‌ به‌ عقل‌ و تجربه‌ تمام‌ نیازهایش‌ را تشخیص‌ می‌دهد، قانونگذاری‌ در این‌ زمینه‌ها را صورت‌ می‌بخشد و هیچ‌ نیازی‌ به‌ مسائل‌ ماوراء الطبیعت‌ و وحی‌ ندارد چون‌ از پیش‌ چیزی‌ برای‌ او تعیین‌ نشده، پس‌ حق‌ تشریع‌ و قانونگذاری‌ از آن‌ اوست‌ و هیچ‌ استثنائی‌ در این‌ زمینه‌ وجود ندارد. محور کلیدی‌ قانونگرائی‌ در این‌ نظام‌ها، قانون‌ اساسی‌ است‌ که‌ مجموعه‌ای‌ از اصول‌ و قواعد را برای‌ سامان‌ بخشیدن‌ به‌ قدرت‌ و حکومت‌ شامل‌ می‌شود. قانون‌ اساسی‌ در تاریخ‌ فلسفه‌ سیاسی‌ غرب‌ برای‌ پاسخ‌ به‌ دو سوال‌ اساسی‌ ذیل، شکل‌ گرفته‌ است: ۱- چگونه‌ باید حکومت‌ کرد؟ یعنی‌ چگونه‌ باید از حقوق‌ و تکالیف‌ دوسویه‌ حاکم‌ و فرمانبران‌ پاسداری‌ شود. ۲- چرا باید از دولت‌ اطاعت‌ کرد؟ پاسخ‌ پرسش‌ اخیر، قرارداد اجتماعی‌ است، یعنی‌ فرد با چشم‌ پوشی‌ از برخی‌ حقوق‌ و آزادی‌های‌ مطلق‌ خود، به‌ نفع‌ دولت‌ چشم‌ می‌پوشد و در عوض، دولت، امنیت، حقوق‌ و آزادی‌های‌ مشروط‌ و توافقی‌ او را نگهبانی‌ و تامین‌ می‌کند.۲۱
بنابراین، قانون‌ اساسی‌ دستاوردی‌ ابزاری‌ از مدرنیته‌ است‌ که‌ حکومت‌ را محدود و مشروط‌ می‌کند. تقید همزمان‌ به‌ قانون‌ اساسی‌ و دمکراسی‌ (حق‌ دائمی‌ حکومت‌ با مردم) باعث‌ بروز تعارض‌ می‌گردد. برای‌ رفع‌ این‌ تعارض، غالباً امکان‌ تغییر و تحول‌ در قانون‌ اساسی‌ پیش‌ بینی‌ شده‌ است. در قانون‌ اساسی‌ حقوق‌ و آزادی‌های‌ مردم‌ وضع‌ شده‌ و قابل‌ تجدیدنظر است. مردم‌ بوسیله‌ قانون‌ اساسی، بر حکام‌ منتخب‌ خود نظارت‌ می‌کنند و به‌ روابط‌ میان‌ خود و حکام‌ منتخب‌ شکل‌ می‌دهند.۲۲

ب‌ – قانون‌ و قانونگرائی‌ در نهج‌ البلاغه: نگرش‌ امام‌ علی‌ (ع) به‌ قانون‌ گرائی در نهج‌ البلاغه‌ بر اصل‌ خدامحوری‌ مبتنی‌ است. براین‌ اساس، خالق‌ انسان‌ و جهان‌ خداست. خداوند از خلق‌ جهان، تکامل‌ واقعی‌ انسان‌ را در نظر دارد و نظام‌ تشریع‌ و قانونگرای‌ دینی‌ را فرستاده‌ تا انسان‌ در مسیر تکامل‌ تکوینی، تکامل‌ تشریعی‌ را نیز طی‌ نماید و به‌ کمال‌ واقعی‌ در دنیا و آخرت‌ دست‌ یابد. زیرا خدا تمام‌ رموز غیب‌ و شهود خلقت‌ انسان‌ را می‌داند و چنان‌ قوانینی‌ تشریع‌ کرده‌ که‌ انسان‌ در این‌ مسیر مبتنی‌ بر فطرت‌ به‌ پیش‌ رود و از هر نوع‌ انحرافی‌ حفظ‌ شود. در نگاه‌ امام‌ علی‌ (ع)، اصل‌ حاکمیت‌ و قانونگذاری‌ مختص‌ خداست‌ و تمام‌ انسانها حتی‌ پیامبر (ص) و ائمه‌ (ع) در طول‌ این‌ مسیر بوده‌ و نمی‌توانند خلاف‌ نظر خدا قانون‌ وضع‌ کنند. پس‌ تمام‌ انسانها، حتی‌ معصومین، در نزد قانون‌ برابر هستند. انسان، نمی‌تواند با ابزارهای‌ عقلی‌ و حسی‌ و تجربی‌ کاملاً رموز خلقت‌ خود و جهان‌ را بشناسد در حالیکه‌ خدا – خالق‌ او- آن‌ رموز را می‌داند و می‌تواند قانونی‌ بهتر برای‌ او وضع‌ کند. این‌ قانون، مبتنی‌ بر قسط‌ و عدل‌ است‌ و از طریق‌ وحی، تکامل‌ انسان‌ را تضمین‌ می‌کند. البته‌ در مواردی‌ که‌ شریعت‌ سکوت‌ کرده، مانند امور مستحدثه، انسان‌ می‌تواند قوانینی‌ وضع‌ کند، البته‌ این‌ قوانین‌ نباید با اصول‌ و مبانی‌ شرع‌ مغایر باشد. نمونه‌ عملی‌ قانونگرائی، در زمینه‌ اطاعت‌ در برابر قانون‌ از حضرت‌ علی‌ (ع)، برخورد وی‌ در مواجهه‌ با شکایت‌ فردی‌ یهودی‌ است. حضرت‌ به‌ قاضی‌ می‌گوید” مرا اباالحسن‌ (که‌ یک‌ کنیه‌ و دال‌ بر احترام‌ و برتری‌ شمردن‌ است) صدا نزن، بگو یا علی” و در پایان‌ رای‌ قاضی‌ را که‌ علیه‌ اوست‌ قبول‌ می‌کند. یعنی‌ براساس‌ قانون‌ گرائی شخص‌ اول‌ مملکت‌ با یک‌ فرد عادی‌ در برابر قانون‌ یکسان‌ است.۲۳
نمونه‌های‌ دیگر محوریت‌ حکومت‌ بر اساس‌ قانون‌ در نهج‌ البلاغه‌ بدین‌ شرح‌ است. حضرت‌ در خطبه‌ 105 می‌فرماید “همانا بر امام‌ واجب‌ نیست‌ جز… زنده‌ نگهداشتن‌ سنت‌ پیامبر (ص)، جاری‌ ساختن‌ حدود الهی‌ بر مجرمان‌ (اشاره‌ به‌ لگالیسم‌- Legalism – اصالت‌ قانون‌ که‌ همه‌ افراد جامعه‌ در مرز قانون‌ اداره‌ می‌شوند) و رساندن‌ سهم‌های‌ بیت‌ المال‌ به‌ طبقات‌ مردم.۲۴ در خطبه‌ 147 می‌فرماید: “چونان‌ ستم‌ پیشگانِ جاهلیت‌ نباشید که‌ نه‌ از دین‌ آگاهی‌ داشتند و نه‌ در خدا اندیشه‌ می‌کردند.”۲۵ در نامه‌ 25 به‌ کارگزاران‌ مالیاتی‌ خود می‌گوید” در سر راه، هیچ‌ مسلمانی‌ را نترسان‌ یا با زور از زمین‌ او نگذر و افزون‌تر از حقوق‌ الهی‌ از او مگیر”۲۶ موارد مشابه‌ تاکید حضرت‌ در نهج‌ البلاغه‌ بر قانون‌ مداری، اخلاق‌ قانونی‌ و شرعی‌ متعدد است‌ و برای‌ جلوگیری‌ از اطاله‌ کلام‌ به‌ چند مورد فوق‌ بسنده‌ می‌گردد.
۲- برابری‌ و مساوات‌ در برابر قانون: حق‌ برابری‌ و مساوات‌ در برابر قانون، از اصول‌ مشترک‌ در دمکراسی‌های‌ غرب‌ و نهج‌ البلاغه‌ است، به‌ دیگر سخن‌ تمام‌ آحاد جامعه‌ از حاکم‌ تا فرمانبر در استفاده‌ از فرصت‌های‌ اجتماعی‌ – اقتصادی‌ – سیاسی، برابر تلقی‌ می‌شوند.
الف‌ – برابری‌ و مساوات‌ در برابر قانون‌ در دمکراسی: در دمکراسی‌های‌ غرب، اصالت‌ برابری‌ بدین‌ معنی‌ است‌ که‌ انسانها به‌ حکم‌ انسانیت‌ برابرند و از حقوق‌ سیاسی‌ – اجتماعی‌ یکسانی‌ در قانون‌ برخوردار هستند. برابری‌ از لحاظ‌ حقوق‌ مدنی، آزادی‌ بیان‌ و آزادی‌ ابراز عقیده‌ را شامل‌ می‌شود. مصادیق‌ برابری‌ از لحاظ‌ حقوق‌ سیاسی، مثل‌ برابری‌ حق‌ راءی، حق‌ کسب‌ است. برابری‌ از لحاظ‌ اجتماعی‌ یعنی‌ برابری‌ در کسب‌ فرصت‌ها. برابری‌ یکی‌ دیگر از اصول‌ دمکراسی‌ است. در واقع‌ حق‌ برابر مشارکت‌ در امور سیاسی‌ – اجتماعی‌ همان‌ برابری‌ در دمکراسی‌ تلقی‌ می‌گردد.۲۷
ب‌ – برابری‌ و مساوات‌ در برابر قانون‌ در نهج‌ البلاغه: حضرت‌ علی‌ (ع) معتقد بودند که‌ همگان‌ از قبیل‌ حاکمان‌ و مردم، در برابر قانون‌ یکسان‌ و برابرند. اشرافیت‌ و نژاد نباید مایه‌ برتری‌ و زیاده‌ خواهی‌ باشد. حاکم‌ نباید حق‌ بیشتری‌ برای‌ خود فرض‌ کند. ایشان‌ در خطاب‌ به‌ مالک‌ اشتر می‌فرماید: “بپرهیز از مقدم‌ داشتن‌ خود در اموری‌ که‌ مردم‌ در آن‌ مساویند.”۲۸ یعنی‌ حاکمان‌ و مردم‌ باید در برابر قانون‌ و حقوق‌ برابر باشند و قدرت‌ حاکم‌ نباید مایه‌ سوء استفاده‌ و برتری‌ جویی‌ قرار گیرد. حضرت‌ به‌ یکی‌ از استاندارانش‌ می‌گوید:”پس‌ باید کار مردم‌ در آنچه‌ حق‌ است‌ نزد تو یکسان‌ باشد.”۲۹ به‌ اعتقاد امام‌ (ع) زندگی‌ مادی‌ رهبران‌ باید همانند ضعیف‌ترین‌ مردم‌ جامعه‌ باشد و ایشان‌ باید به‌ رشد و توسعه‌ و بسط‌ عدالت‌ اقتصادی‌ اجتماعی‌ بیندیشند. می‌فرماید:”بر رهبران‌ حق‌ است‌ که‌ در خوراک‌ و پوشاک، همانند ضعیف‌ترین‌ مردم‌ رفتار نموده، از همه‌ چیز اضافی‌ که‌ آنان‌ قادر به‌ تهیه‌ آن‌ نباشند برخوردار نباشند تا فقرا با دیدن‌ رهبران‌ در آنچه‌ هستند از خدا راضی‌ باشند و ثروتمندان‌ با دیدن‌ آن‌ شکر و تواضع‌شان‌ بیشتر شود.”۳۰ چنین‌ مساله‌ای، باعث‌ بالا رفتن‌ رفاه‌ و توزیع‌ عادلانه‌ امکانات‌ اقتصادی‌ – اجتماعی‌ می‌شود، زیرا رهبر همیشه‌ به‌ افزایش‌ سطح‌ زندگی‌ و درآمد مردم‌ می‌اندیشد.
در نهج‌ البلاغه‌ موارد متعددی‌ وجود دارد که‌ در آن‌ برابری‌ در مقابل‌ قانون‌ و حقوق‌ سیاسی‌ اجتماعی‌ مورد تاکید قرار می‌گیرد. از جمله‌ حضرت‌ در خطبه‌ 185 می‌فرماید: “همه‌ موجودات‌ سنگین‌ و سبک، بزرگ‌ و کوچک، نیرومند و ضعیف، در اصول‌ حیات‌ و هستی‌ یکسانند.”۳۱ ایشان‌ در خطبه‌ 53 به‌ مالک‌ اشتر می‌فرماید: “مهربانی‌ با مردم‌ را پوشش‌ دل‌ خویش‌ قرار ده‌ و با همه‌ دوست‌ و مهربان‌ باش… زیرا مردم‌ دو دسته‌اند دسته‌ای‌ برادر دینی‌ تو و دسته‌ دیگر همانند تو در آفرینش‌ [یکسان] می‌باشند.”۳۲ این‌ توصیه، به‌ منزله‌ تاکید بر نفی‌ نژادپرستی‌ و آپارتاید و تأیید برابری‌ مردم‌ است. همچنین‌ در نامه‌ 53 به‌ مالک‌ اشتر می‌فرماید: “دوست‌ داشتنی‌ترین‌ چیزها در نزد تو، در حق‌ میانه‌ترین‌ و در عدل‌ فراگیرترین‌ و جلب‌ خشنودی‌ مردم‌ گسترده‌ترین‌ باشد.”۳۳ در خطبه‌ 126 در برقراری‌ عدالت‌ و برابری‌ اقتصادی‌ می‌فرماید: “آیا به‌ من‌ دستور می‌دهید برای‌ پیروزی‌ خود از جور و ستم‌ درباره‌ امت‌ اسلامی‌ که‌ بر آنها ولایت‌ دارم، استفاده‌ کنم… هرگز چنین‌ کاری‌ نخواهم‌ کرد، اگر این‌ اموال‌ از خودم‌ بود به‌ گونه‌ای‌ مساوی‌ در میان‌ مردم‌ تقسیم‌ می‌کردم‌ تا چه‌ رسد که‌ جزء اموال‌ خداست.”۳۴ در همین‌ زمینه‌ در خطبه‌ 224 نهج‌ البلاغه‌ حضرت‌ داستان‌ “عدم‌ اعطای‌ سهم‌ بیشتر از بیت‌ المال‌ به‌ برادرش‌ عقیل‌ را جهت‌ اجرای‌ عدالت‌ و برابری‌ در توزیع‌ بیت‌ المال‌ مطرح‌ می‌نماید.۳۵ در خطبه‌ 15 می‌فرماید: “به‌ خدا سوگند بیت‌ المال‌ تاراج‌ شده‌ (در زمان‌ عثمان) را هر کجا بیابیم‌ به‌ صاحبان‌ اصلی‌ آن‌ باز می‌گردانم… زیرا در عدالت، گشایش‌ برای‌ عموم‌ مردم‌ است….”۳۶
حضرت‌ علی‌ (ع) بعد از اینکه‌ به‌ حکومت‌ می‌رسند- برای‌ برقراری‌ برابری‌ و مساوات‌ اقتصادی‌ و اجتماعی‌ – اقدام‌ به‌ برخورد با موارد زیر می‌فرمایند: “۱- زراندوزی‌ و تمرکز ثروت‌ در دست‌ عده‌ای‌ معدود ۲- رباخواری‌ 3- استثمار ۴- تعدی‌ در مبادلات‌ 5- احتکار ۶- انحصار ۷- کم‌ فروشی۸- اسراف. حضرت‌ بارها می‌فرمود: “بدترین‌ شهرها شهری‌ است‌ که‌ در آن‌ ایمنی‌ و ارزانی‌ نباشد.” و باعث‌ فرار انسانها شود (حضرت‌ با بحث‌ فرار مغزها و سرمایه‌ که‌ اساس‌ رشد یک‌ جامعه‌ است، مخالف‌ بوده‌اند.)۳۷ موارد عملی‌ – نظری‌ فوق‌ در نهج‌ البلاغه‌ نشانگر مهم‌ بودن‌ اصل‌ برابری‌ و یکسانی‌ مردم‌ در برابر قانون‌ و حقوق‌ از دیدگاه‌ ایشان‌ می‌باشد.
۳- انتخابات‌ آزادانه‌ و عادلانه: اصل‌ انتخابات‌ آزادانه‌ و عادلانه، در دمکراسی‌های‌ غرب‌ و در نهج‌ البلاغه، تحت‌ عناوین‌ بیعت‌ و شورا، به‌ صورت‌ مشترک‌ پذیرفته‌ شده‌ است، یعنی‌ هر دو ملاک‌ اصلی‌ و محوری‌ حکومت‌ را مشارکت‌ سیاسی‌ می‌دانند که‌ اساس‌ اکثریت‌ مداری، در عین‌ احترام‌ به‌ اقلیت‌ است.