جستجو در تک بوک با گوگل!


بازدید
بازدید
بازدید
بازدید
بازدید
• آئینه با طرح پیچک
• آباژور با تزئین برگهای خشک
• آباژور با حبابهای کاغذی برای شمعهای شما
• آباژور با کلاهک پرستاره
• آدم برفی
• آدم برفی
• آرایش حلقهای، زیباترین روشهای گل آرایی
• آرایهگری گل خشک
• آستین افتاده سرشانه بندی
• آستین پرنسسی
• آستین پفی
• آستین دراپه
• آستین شمشیری
• آستین کیمونو بالاتنه کوتاه
• آستین کیمونو بالاتنه گرد
• آستین کیمونو به صورت بالاتنه
• آستین کیمونو پفی
• آستین کیمونو سرشانه پاکتی
بازدید
کاربرد رنگهای گیاهی در هنرهای دستی ایران
سیلان وقفه ناپذیر رنگ در هنر ایران در ابعاد گوناگونی جلوه گر می شود. طراوت و شفافیت رنگ و تنوع و غنای رنگ آمیزی بیش از هر ویژگی دیگر از مشخصات هنر ایران است.
نساجی و قالی بافی از جمله هنرهایی هستند که توانگری و تنوع رنگ در هنر ایران به بارزترین نحو و به شیوه های گونه گون به نمایش می گذارند. در این دو رشته از صنایع دستی روش رنگرزی به طور کلی یکسان است، اما از برخی جنبه ها تفاوتهایی نیز در آن به چشم می خورد.
ما در اینجا، از لحاظ رنگرزی، الیاف را به دو دسته منسوجات و زیراندازها تقسیم می کنیم. جز در مواردی خاص، معمولاً الیاف ظریفتر برای تهیه منسوجات بکار می روند و الیاف با تاب بیشتر برای تهیه زیداندازهایی که به شیوه های گره بافی، پودمانی و پودپیچی تولید می شوند. برای رنگرزی الیافی که دارای تاب بیشتر هستند دقت بیشتری لازم است.
الف- منسوجات
منسوجات ایرانی شامل نمونه های زیر است:
زری بافی: بافت پارچه های ظریف ابریشمی با استفاده از الیاف تابیده شده با طلا و نقره.
مخمل: نوعی پارچه پرزدار ابریشمین.
گلابتون: یکی از انواع مخمل ایرانی است که شهرت جهانی دارد و دارای نقوشی است که با الیاف تابیده شده با طلا و نقره بافته می شود. کاشان از دیرباز به بافت این نوع مخمل شهرت داشته است. از انواع دیگر آن نوعی مخمل برجسته است که به همین نام شناخته می شود. احتمالاً مخمل برجسته مایه الهام بافت قالی برجسته بوده است.
ترمه: نوعی پارچه ظریف پشمی با نقوش بسیار زیبای رنگین. این پارچه ظریف گاهی با الیاف ابریشم نیز بافته می شد. در حال حاضر ترمه ماشینی که با الیاف ویسکوز بافته می شود جای ترمه دستی قدیمی را گرفته است.
دارایی: از پارچه هایی که به شیوه گره رنگی است و رنگرزی الیاف آن به روش سرد انجام می گیرد.
انواع سوزندوزیهایی که برای دوختن بر روی پارچه ها از الیاف رنگین استفاده می کنند در همین دسته قرار می گیرند.
ب- زیراندازها
همچنانکه گفته شد برای تهیه زیراندازها از الیافی استفاده می شود که دارای تاب بیشتری هستند. انواع زیراندازها عبارتنداز: فرش، گبه، جاجیم، گلیم، جوال، خورجین.
برخی از اجناسی که بیشتر مورد استفاد، عشایر و چادرنشینان است در این دسته قرار می گیرند، از جمله: سفره، رختخواب پیچ، روزینی و بافته هایی که برای تزیین اشیایی مانند نمکدان یا قاشقدان یا چارپایانی چون اسب و شتر به کار می روند، مانند چنته و جل.
رنگرزی الیاف انواع منسوجات و زیراندازها، به استثنای دارایی، اغلب به شیوه گرم انجام می گیرد. اما به طور کلی هدف آن است که رنگ در الیاف نبافته رسوخ کند و به اصطلاح به « خورد لیف » برود، ولو آنکه در حمام سرد قرار گیرد.
دلایل اقتصادی استفاده از رنگهای گیاهی
استفاده از رنگهای گیاهی نتایج اقتصادی و اجتماعی متعددی در پی خواهد داشت که مهمترین آنها عبارتند از:
۱٫ توسعه و احیای زمینهای بایر و کشت گیاهانی که مصارف صنعتی دارند:
پهنه اقلیی ایران، که به عبارتی به سرزمین چهارفصل موسوم است، و گوناگونی طبیعت و آب و هوا زمینه ای را پدید آورده است که گونه های مختلفی از گیاهان می توانند در آن رشد و نمو یابند. پشتوانه دانش استفاده از مواد طبیعی، به عبارت دیگر گنجینه های اطلاعات در زمینه مصارف گوناگون دارویی، خوراکی صنعتی گیاهان از منابع ارزشمند دیگری است که می تواند امکان بهره مندی ما را از نعمتهای طبیعی این سرزمین پهناور گسترش دهد. ولی متأسفانه همچنان که در فصلهای گذشته اشاره شد روشهای غلط و بکارگیری مواد نامرغوب و سودجویی سوداگران عرصه را برای استفاده از مواد طبیعی تنگ کرد. اما با برنامه ریزی صحیح و اتخاذ سیاست توسعه پایدار، بر مبنای شناخت عمیق امکانات و ظرفیتهای موجود جامعه، می توان در درازمدت به احیای زمینهای بایر پرداخت و کاشت گیاهان پرارزش صنعتی را، که اکنون در معرض نابودی قرار گرفته اند، ترویج کرد و گسترش داد.
۲٫ ایجاد اشتغال:
در جامعه ایران به علت رشد جمعیت و فراوانی نیروی جوان می توان، با اتخاذ روشهای اصولی، از این نیروی فعال در احیای زمینهای بایر و یا کشت گیاهان صنعتی بهره مند شد. تولید و برنامه ریزی به نیروی فعال و کارآمد نیازمند است و سیاستگذاران می توانند با ترویج و تشویق کشت گیاهان صنعتی عرصه ای برای اشتغال جوانان فراهم آورند.
۳٫ جلوگیری از آلودگیهای ناشی از کاربرد مواد شیمیایی:
گسترش کشت گیاهان صنعتی، علاوه بر مزایای افزایش فضای سبز و کاهش آلودگی هوا، در کاستن از مصرف مواد شیمیایی آلاینده نیز به نحوی مستقیم مؤثر است و می تواند به عامل مهمی در حفظ سلامت محیط زیست مبدل شود. از نظر بهداشت فردی نیز کار با مواد طبیعی از بروز بیماریهای پوستی و تنفسی ناشی از مواد شیمیایی پیشگیری می کند و خطر سرطان زایی را به حداقل می رساند.
۴٫ صرفه جویی ارزی و ارزش صادراتی:
فرش و سایر دستبافتهای ایرانی، بعد از نفت مهمترین اقلام صادراتی کشور ما را تشکیل می دهند. از این رو، گسترش تولید مواد اولیه آنها در داخل کشور، با توجه به کیفیت مرغوب رنگهای طبیعی، از یک سو می تواند از خروج ارز برای تهیه رنگهای شیمیایی تا حدود زیادی بکاهد، و از سوی دیگر بازار جهانی فرش ایرانی را دوباره پررونق کند.
استفاده از طرحها و رنگهای اصیل ایرانی عامل مهمی برای حذف رقبایی است که با تقلید از هنر و صنعت فرش ایران عرصه را بر تولیدکنندگان کشور ما تنگ کرده اند.
چند نمونه گیاهان رنگزا بدون مازوج
روناس Rubia-tinctorum
گیاه علفی، پایا.
گل: گل آذین گرزن، واحد ۵ کاسبرگ سبز، ۵ گلبرگ زرد.
میوه: آبدار- سیاه رنگ، کرک دار، میوه آن به اندازه خردل است.
برگ: سبز رنگ ساده با لبه صاف؛ اگر برگ را بین دستها مالش دهیم دست به
رنگ قرمز تند مایل به سیاه در می آید.
مشخصات ریشه: ریشه از نوع راست ساده است. ریشه این گیاه در نواحی شن زار تا عمق یک متری خاک فرو می رود. در رنگرزی با روناس مهمترین عامل میزان عمر ریشه است. رنگهای قرمز شاداب و متمایل به سرخ از ریشه های چهار و پنج ساله آن به دست می آید و ریشه های هفت ساله رنگهای لاکی و ارغوانی و ریشه های سه ساله نارنجی تیره پدید می آورد. جنس روناس نیز در رنگ آن عامل مؤثری است. از ریشه گونه هایی که در مناطق سردسیری می رویند، لاکی پرمایه تری نسبت به گونه های مناطق معتدل و گرمسیر به دست می آید. به همین علت است که رنگ لاکی به دست آمده از روناس آذربایجان و خراسان که مناطق سردسیری هستند با رنگهای بدست آمده از روناس کرمان و فارس، که مناطق گرمسیری محسوب می شوند، تفاوت بارزی دارد.
موسم گل: اواخر بهار.
انتشار جغرافیایی: اراک، دماوند، تبریز، دیلمان، آذربایجان، کرمان، مازندران، یزد و بلوچستان.
نیل- شمل Indigofera- tinctoria
بوته ای شکل- دوساله با ساقه چوبی.
گل: گل آذین خوشه ای و به رنگ سفید- صورتی و ارغوانی- هر گل دارای ۵
کاسبرگ.
میوه: مانند تخم فلفل سبز است.
بازدید
استفاده از LEDها در تبلیغات
متداول¬ترین کاربرددیونت ها، تغییر رنگ زمینه صحنه¬ها و همچنین استفاده به عنوان عناصر و جزئیات تزئینی در محیط¬های¬ بزرگ و وسیع است ، طراح نورپردازی و مدیر Benya Lighting Design در Tigard، Oregon که اخیراً مشغول طراحی و اجرای منظره آسمان نیمه¬شب برای اتاق MRI یک بیمارستان، با استفاده از LEDهای آبی¬رنگ است، می¬گوید: «من اگر در کارم به یک رنگ اشباع¬شده نیاز داشته باشم، به استفاده از LEDها روی می¬آورم.» Ken Douglas، طراح نورپردازی و مدیر Illumination Arts در نیوجرسی، نیز مشغول طراحی و اجرای منابع توکار نور در نمای تاریک ساختمانی ساخته¬شده از آجر قرمز است که شب¬ها جلوه و ابهت¬اش را به دلیل فقدان نورپردازی مناسب از دست می¬دهد. او می¬گوید: «ما در طرح¬هایمان از LEDها بیشتر یا به عنوان یک عنصر زیبایی¬شناسانه فرعی و به اصطلاح چاشنی کار، و یا به عنوان یک عنصر اصلی و کاملاً برجسته استفاده می¬کنیم.»
کار این ساختمان بتنی متعلق به دهه ۱۹۷۰ که سبک معماری آن را نمی¬توان در یکی از طبقه¬بندی¬های مشخص جای داد، پشت لایه¬ای متشکل از ۴۳۳۰ دیسک شیشه¬ای یخ¬زده که با همین تعداد LED پوشش داده شده، پنهان گشته است. هر دیسک همچون یک پیکسل بسیار بزرگ عمل می¬کند و در نتیجه ساختمان به یک صفحه نمایش بزرگ تبدیل می¬شود.
بازدید
اهمیت و ضرورت موضوع
شناخت خصوصیا ت فیزیکی و روانشناختی نور و همچنین استفاده از تجهیزات آن در عصر حاضر از اهیمت و ضرورت خاصی برخوردار است، زیرا شناخت هر یک از این خصوصیات و استفاده صحیح و به جا باعث می شود در ارزش و کیفیت کار ما اثر گذار باشد، این مسئله باعث می شود که طراح در اجرای طراحهای خود با در نظر گیری همه جوانب به کار خود بپردازد.
تعریف اصطلاحات و واژه ها
Dpi : تعداد نقاط جوهر بر هر اینچ
Matrix یا ماتریس، یک شبکه ساده برای تامین شارژ پیکسل های موجود روی نمایشگر
LCD:liquid crystal display
LED: light emitting diodes
DLP:digital light proeessing
پیشینه تحقیق
نور و انواع آن
نور منبع اصلی حجم است . به طوریکه سطوح یک بعدی را می توان بوسیله سایه روشن کردن سه بعدی کرد . حتی احجامی را که به صورت برجسته هستند برجسته تر نشان داد و به آنها حالت سه بعدی قویتری داد . به عبارت دیگر منبع اصلی تمام احجام موجود در طبیعت نور است . و حتی سطوح تک بعدی را نیز می توان به وسیله نور سه بعدی نشان داد .
آیا می دانید نور خورشید حدود چهار هزار برابر بیشتر از نور ماه می باشد و حدود یک میلیون برابر بیشتر از نور یک ستاره ء با نور خیلی زیاد است ؟ در هنگام غروب آفتاب به علت نور کمی که در فضا وجود دارد یک غمی در انسان بوجود می آید ، انگار چیزی را از دست می دهد .
اگر منبع نور نزدیک شئ ای قرار بگیرد سایه های عمیقی در شئ ایجاد می شود . اگر این فاصله دورتر شود آن تونالیته و ارزشهای رنگی کمتر است و حالت سایه روسنها بیشتر است.
در کارهای گرافیکی بیشتر از دو رنگ متضاد سیاه و سفید استفاده می شود .اما اگر خواسته باشیم این تضاد را کمتر کنیم از حالتهای مختلف رنگ خاکستری استفاده می کنیم. تأثیر نور بر سطح نرم ، شفاف و براق کاملاً متفاوت است . به عنوان مثال سطوح براق نور را منعکس می کنند و سطوح خشن این حالت را ندارد . اصولاً خشونت بافتهای خشن مثل گونی ، درخشندگی را تعدیل و کاهش می دهد . در مواقعی که در یک اثر هنری کنتراسها زیاد هستند این نور و سایه یک حالت دراماتیک در آثار هنری به وجود می آورد .
در تئوری، نور خورشید و نور لامپ الکتریکی هر دو به یک جور حرکت می کنند: با خطوطی مستقیم و از منبع خود ساطع می شوند. اما نور طبیعی از فاصله ای بسیار دورتر از نور مصنوعی به ما می رسد. خورشید میلیون ها مایل با مدل فاصله دارد در حالیکه لامپ الکتریکی چند متر بیشتر از آن فاصله ندارد.
با توجه به این حقیقت ما می توانیم بگوییم که:
۱- رشته های نور طبیعی به صورت موازی با هم حرکت می کنند.
۲- رشته های نور مصنوعی به صورت شعاعی حرکت می کنند.
به همین دلیل شکل سایه ها در نور طبیعی و نور مصنوعی با هم تفاوت دارند.
زاویه دید ما از مدل به ما می گوید که شکل سایه تحت تأثیر پرسپکتیو تغییر می کند. این تغییر پرسپکتیوی را پرسپکتیو سایه می نامند.
در پایین صفحه ما می توانیم یک صحنه را از زوایای مختلفی ببینیم. ابتدا از زاویه دید بالا به مدل نگاه می کنیم، ما سایه ها را تقریباً تخت می بینیم و اینها دیگر تحت تأثیر پرسپکتیو قرار نمی گیرند .در دومی با نزدیک شدن دید به سطحی که مدل روی آن قرار دارد سایه ها کوچکتر به نظر می رسند و میل پیدا می کنند که باریک شوند زیرا به پرسپکتیو می روند.
شکل ۱- پرسپکتیو سایه
تأثیرات نور :
نور یکی از مهمترین عناصر بصری است . بسیاری از طراحان و معماران در طرحهای خود سعی در استفاده بهینه از منابع نور و نحوه تابش آن دارند .حتی در خرید و فروش منازل مسکونی نیز جهت تابش نور یک عامل بسیار مهم در قیمت خانه محسوب می شود . زیرا روشن بودن اتاق ، شادی و نشاط آورده و کم بودن نور حالت غم و در خود فرو رفتن و افسردگی می آورد .
در بررسی آثار هنری نیز به خوبی مشهود است که نور بیشترین حس را در آثار هنری ایجاد می کند . اوج احساسات عاطفی هنرمندان به وسیله نور به تصویر کشیده شده است . مثلاً آنها برای نشان دادن حالتهای غم یا شادی در عضلات صورت انسان از جمله تابش نور بهره می گیرند . همچنین هنرمندان برای اینکه حجم اشیاء را نشان دهند و از حالت یک بعدی اشیاء به طبیعت اصلی آنها که دارای بعد و فرم است بروند، از وجود جنبه های مختلف نور بهره می برند . به عنوان مثال وقتی نور به صورت سطح به احجام کروی تابانده شود مسطح به نظر می رسند .
با کمی دقت در اطراف می توانید احجام و فرمهای بسیار زیادی را بیابید که به علت نور پردازی غلط و یا قرار گرفتن در جای نا مناسب زیبایی آنها به چشم نمی آید . زیرا نور پردازی نا مناسب ، زیبایی را از بین برده و بافت ها را مسطح نشان می دهد . در حالیکه نور پردازی مناسب باعث می شود احجام سه بعدی به نظر برسند و نیز سه رنگ مختلف در این ابعاد به وجود آید و بافت ها نیز زیباتر به نظر می آید حتی وقتی حجم مورد نظر یک رنگ واحد یا یک بافت واحد داشته باشد . یکی از پایه گذاران سبک کلاسیک رامبراند بوده است که روی مبحث نور و تأثیرات آن بر سوژه تحقیقات زیادی انجام داده است.
تأثیر نور بر روی جسم انسان:
یکی از دانشمندان که در زمینه نور تحقیقات بسیار کرده ، یک نظریه ای دارد که می گوید :
نور در زندگی بشر نه تنها منبع روشنایی بلکه یک نیروی فیزیکی قدرتمند است که بر بسیاری از تزیینات داخلی یا ترکیبات داخلی بعضی از فعالیت های متابولیک مثل تولید مثل و حیات سلولها و دست آخر حتی بر ریتم زندگی تأثیر می گذارد . نور همه جا یافت می شود و اگرچه کاملاً بی خطر نیست اما قابل کنترل است .
نوردر ماهیچه های بدن انسان تغییراتی به وجود می آورد . نور مادون قرمز به درون بافتهای بدن رسوخ می کند . نورها دارای انواع مختلفی هستند . امروزه با استفاده از اشعه ایکس و عمل پرتو نگاری می توان ارزیابی تغییرات درون بدن را بررسی و ارزیابی نمود . نور ماوراء بنفش فقط به صورت سطحی برروی پوست تأثیر می گذارد . اگر چه تأثیرات آن بسیار حیاتی است . نابینایان تأثیرات نور را بیشتر از طریق پوست درک می کنند . نور حتی گاهی از طریق جمجمه به مغز نیز نفوذ می کند . اگر شدت نور مرئی به حد کانونی قوی باشد می تواند از پوست ، بافتهای زیر پوستی، ماهیچه ها و حتی اندامهای داخلی عبور کند . این قمست به چند مورد از تأثیرات مستقیم و قابل درک نور بر بدن انسان اشاره ای می کنیم .
فرض کنید اگر یک چراغ مطالعه ای به صورت مستقیم به چشم انسان بتابد به ویژه به هنگام مطالعه خستگی و ناراحتی ایجاد می نماید . منبع نور در هنگام مطالعه باید از پشت میز یا بر روی سطح میز تابانده شود و جهت نور مخالف جهت حرکت و سمت داشته باشد . در دیگر فعالیتهای داخلی بدن نیز مانند پخت و پز ، جهت تابش نور و قرارگیری منبع آن از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد . در اینجا نور نباید از پشت سر به سطح بتابد .
با حرکت منابع نوری می توان تضادهای بسیار جالبی در چیدمان داخلی خانه ایجاد کرد . معمولاً برای تشدید ابعاد یک شئ می توان از یک فریم یا قاب ، با نور موضعی به حالت استوانه ای استفاده کرد . نور پردازیهایی که تضادهای شدید ایجاد می کنند باعث خمیدگی و ناراحتی چشم می شود . در صورت وجود نور طبیعی حدالامکان از نورهای مصنوعی استفاده نکنید .
زیبایی یک اثر هنری در نتیجه ترکیب عناصر مختلف شکل گرفته است . به گونه ای که جدا نمودن هر یک از آنها موجب تخریب اثر می شود . شناخت و آگاهی انسان از طبیعت مدیون شناخت وجود نور است . نور عاملی است که باعث شناخت و رویت اجسام در طبیعت می گردد . بدون نور زندگی وجود نخواهد داشت.
نور تأثیر بسزایی در سلامتی و رشد و نمو انسان دارد . امروزه در علوم پزشکی برای بیماران از نور و تشعشعات نوری استفاده می کنند .
ارزش و زیبایی نور :
یک اثر هنری را زمانی می توان زیبا دانست که در آن مجموعه عناصر با هم به صورت مطلوبی ترکیب شده باشند . مجموعه عناصر یعنی عناصر تجسمی و عناصر بصری . این عناصر راباید به صورت جزء به جزء جدا از هم مد نظر داشت و این اجزاء در نهایت کل را بوجود می آورند وباعث ایجادوحدت در فضا می شوند . بنابراین زیبایی تعاریف و معانی مختلفی دارد . وقتی می خواهیم برای یک محیط نور را طراحی و اجرا کنیم باید نوع کاربری و استفاده فضا را در نظر بگیریم . دقت درکار بری فضا در درجه اول اهمیت قرار دارد . مرحله دوم تعیین منابع نورهای طبیعی آن محیط است . مرحله سوم مشخص کردن و تعیین اشیاء و عناصر چیدمان داخلی فضا است . فرض کنید می خواهید چگونگی نور پردازی اتاق نشیمن را طراحی کنید از جمله عناصر این اتاق مبلمان موجود در اتاق است که در مورد آن باید به بافت ، رنگ و جنس دقت نمود به طور کلی در مورد عناصر موجود در فضای داخلی باید عوامل جنس ، بافت و رنگ مشخص باشند . به عبارت خلاصه تنوع دیداری اشیاء باید مشخص باشد .
گاهی تضادها و کنتراسها رااز لحاظ سیاه و سفید بودن یا به عبارت بهتر از لحاظ رنگ بررسی می کنند وگاهی آنها را از لحاظ نوع بافت (مثل نرمی و زبری ) بررسی می کنند . کنتراست ممکن است از لحاظ و تنوع سادگی مطرح می شود . مجموعه این عناصراست که دست به دست هم می دهند و زیبایی را بوجود می آورند . وقتی انسان این عناصر را به هم ربط می دهد و یک وحدتی بین آنها ایجاد می کند به طوریکه از اجزاء یک کل درست می شود
از انجام این کار لذت می برد و زیبایی را درک می کند . به عنوان مثال وقتی در یک اثر هنری تنوع و پیچیدگی وجود دارد چون نیاز به تفکر بیشتری برای فهم مطلب است ، کار زیباتر به نظر می رسد .
وقتی کاربرد وسایل و نوع آنها مشخص شد باید بین آنها اولویت بندی نمود . یعنی مشخص می کنیم که کدام وسیله برای ما مهمتر از بقیه می باشد و همین طور تا آخر.
هرچه ابعاد یک شکل بزرگتر باشد فرم آن نیز زیباتر خواهد بود . جابجایی اشیاء از زوایای مختلف باعث ایجاد بعد در اشیاء شده و باعث می شود اشیاء دو بعدی یا سه بعدی به نظر برسند . البته زمانی یک شیء دو بعدی یا سه بعدی به نظر برسند . البته زمانی یک شیء سه بعدی دیده می شود که رأس آن کاملاً مقابل بیننده باشد و زوایای آن به موازات چشم بیننده نباشد . به طوریکه زوایا از چشم بیننده فرار کنند و به عمق بروند به وسیله نور می توان سه بعدی بودن اشیاء را تقویت یا تضعیف نمود .
منابع روشنایی
خورشید منبع روشنایی است . در خانه بوسیله پنجره از این منابع نوری بهره مند یم شویم . دومین منبع نور پس از خورشید آتش می باشد از انواع وسایل قدیمی می توان از پیه سوز ، شمعدان ، چلچراغ اشاره کرد . پس از کشف نیروی برق توسط ادیسون روشنایی برق جایگزین وسایل قدیمی شد . امروزه انواع وسایل روشنایی ، مانند لوسترهای متنوع سقفی و دیواری – لامپ های شمعی – چراغ های ثابت سقفی و دیواری که نور را بصورت مخفی پخش می کنند استفاده می شود .
بازدید
برای درک و فهم خلاقیت ابتدا باید آن را تعریف کرد. قابل قبول ترین تعریفی که از خلاقیت ارائه شده است عبارت است از « توانایی دیدن چیزها به شیوه های جدی، شکستن مرزها و فراتر رفتن از چارچوب ها، فکر کردن به شیوه ای متفاوت، ابداع چیزهای جدید، استفاده از چیز های نا مربوط و تبدیل آن به شکل های جدید».
برخی دیگر از متخصصان، خلاقیت را بعنوان یک تولید ، فرایند ، یکسری مهارت ها و ویژگی های شخصیتی توصیف می کنند.
خلاقیت به عنوان یک تولید :
ادیسون ( با اختراع برق( و گراهام بل) با اختراع تلفن) هر دو مولد چیزهای جدیدی بودند که جامعه بشریت را منقلب کرد. همینطور پیشرفت های پزشکی ، کارهای هنری، اصول و قوانین علمی نیز از جمله تولیدات خلاق محسوب می شوند.
خلاقیت بعنوان یک فرایند :
طبق این توصیف، خلاقیت فرایندی است که فرد با آن درگیر میشود حتی اگر به تولید چیز خاصی منجر نگردد. همه افراد می توانند عملکرد خلاقی داشته باشند. عملکرد خلاق شامل فکر کردن ، صحبت کردن، بازی ، نوشتن، رقصیدن، آواز خواندن، نواختن موسیقی ، آزمایش و دستکاری کردن ایده ها و اشیا باشد. بنابراین هر فعالیت هنری کودک خردسال می تواند خلاق باشد. خلاقیت کودکان در سال های اولیه زندگی بیشتر مبتنی بر فرایند است. یعنی کودک، یک نقاشی را شروع می کند اما آن را کامل نکرده و رها می کند. این عملکرد یعنی قرار گرفتنی در فرایند خلاقیت حتی اگر منجر به تولید کی اثر نشود.
خلاقیت بعنوان یک مهارت:
گرچه همه کودکان بالقوه خلاق هستند اما این توانایی بدون تمرین خاموش می شود.
خلاقیت برای شکوفایی نیاز به تمرین دارد. بعنوان مثال مهارت در بازی تنیس بدون تمرین, به سرعت از بین می رود. یک بازیکن خوب، دائماً تمرین می کند. بدون تمرین ، توانایی نوشتن ، موسیقی ، آواز ، رقص ، نقاشی و بسیاری دیگر … ممکن است متوقف شود.
▪ خلاقیت به عنوان یکسری ویژگی های شخصیتی: برخی از محققان ویژگی هایی را برای افراد خلاق مطرح می کنند. این ویژگی ها عبارتند از: جسارت ، کنجکاوی ، انعطاف پذیری، استقلاب، درونگرایی، ناهمنوایی، شوخ طبعی گرایش به تجربه کردن و…. .
خلاقیت به عنوان یکسری شرایط محیطی:
منظور از شرایط محیطی، افراد، مکان ها، اشیا، و تجربیات است. کودکان از هیچ قادر به خلق چیزی نیستند. آنها برای ترسیم کردن یا خلق چیزی نیاز به تجربه دارند. بعنوان نمونه، کودکی که فرودگاه یا مرز هوایی را ندیده است به سختی می تواند در بازی ها یا فعالیت دیگرش، فعالیت خلاقانه ای داشته باشد. به همین ترتیب، در بیان خلاقیت، هرچه زمینه تجربیات فرد یا مکان ها، اشیا و سایر افراد بیشتر باشد، عملکرد وی در فعالیت های خلاقانه بیشتر است.
محیط خانه یکی از عوامل مهم در پرورش خلاقیت محسوب می گردد. اگر در محیط خانه دیدگاه خوش بینانه ای نسبت به این موضوع وجود داشته باشد. کودکان بیشتر استعداد های خود را بروز می دهند. تحقیقات نشان داده است که اگر:
والدین به کودکانشان احترام بگذارند،
نسبت به توانایی فرزندشان اعتماد داشته باشند،
به کودکان شان اجازه کشف کردن و تصمیم گیری بدهند،
ارزش های خانواده همیشه بر مبنای صداقت، شایستگی، منطق و موفقیت باشد، به پرورش و رشد خلاق کودکان خود کمک کرده اند.
موانع خلاقیت:
▪ همانطور که محرک های محیطی و عوامل خانوادگی می توانند خلاقیت را افزایش دهد، شرایط منفی هم می تواند آن را محدود کند. ۴ نوع شرایط محیطی که مانع توانایی خلاقیت می شوند عبارتند از:
والدین:
والدین اغلب انتظارات خاصی از کودکان شان دارند، متأسفانه کودکان خلاق ممکن است با این انتظارات هماهنگ نیاشند. کودکان خلاق اغلب اقتدار. محدودیت ها ، منطق و انتظارات والدین را زیر سؤال می برند. این کودکان بصورت متفاوتی عمل و رفتار می کنند. والدین ممکن است این رفتارهای خلاق را نوعی بی ادبی قلمداد کنند یا رفتارهای کودک شان را خیلی عجیب و غریب ، نابالغ، غیر عادی یا شیطانی بداند. بنابراین لازم است والدین اطلاعات کافی و لازم درخصوص ماهیت خلاقیت و فرایند آن داشته باشند.
مدرسه :
معلم ممکن است ارزش کودک خلاق را درک نکند. اغلب کودک خلاق باید در موقعیت مدرسه بر اساس همنوایی کامل عمل کند . کودک یاد میگیرد شب سیاه است و اگر در نقاشی اش از رنگ دیگری غیر از آن استفاده کند مورد تمسخر قرار می گیرد.
اخیراً تأکید بسیاری در این خصوص وجود دارد که در مدارس فرصت بسیار کم و نا محدودی برای فعالیت های خلاق کودکان در نظر گرفته می شود. همچنین برخی از کودکان در کلاس های درسی غیر خلاق زندان می شوند و به آنها گفته می شود« بنشین سرجایت». به همین دلیل یکی از ضروریات نظام آموزشی، توجه به استعداد های خلاق کودکان و پرورش معلمان در خصوص فراهم آوردن فضای مناسب برای پرورش آن استعدادهاست.
نقش های جنسی:
در هر جامعه ای نقش های جنسی خاصی وجود دارد، در اغلب مواقع این نقش ها علاوه بر محاسنش محدودیت هایی برای کودکان فراهم می کند. وقتی ما انتظار داریم کودک پسرمان فعال، مستقل و قوی باشد و برعکس دخترمان منفعل، وابسته و از خود گذشته و فداکار باشد با این شیوه به کودکان مان آسیب می رسانیم اگر نقش های جنسی به این صورت برای کودک دیکته شود، پسرها از رسیدن به فعالیت های آرام خودداری می کنند و دخترها از دستیابی به فعالیت ها و تجربیات فعال و زنده دوری می کنند. در حالی که هر دو نوع تجربه برای فرایندخلاقیت ضروری است.
جامعه، سنت و فرهنگ:
مفاهیم متفاوتی هستند اما هر یک، رفتارها، ارزش ها و نگرش های خاصی را دیکته می کنند، اینها به شکل انتظارات منتقل می شوند. متأسفانه ممکن است کودکان خلاق با یک دستور کار متفاوت عمل کنند. مشکل زمانی بروز می کند که بزرگسال همه پاسخ ها را دارد و از کودک انتظار دارد که در قالب چارچوب ها رفتار کند. مثلاً اغلب گفته می شود : « این شیوه ای است که خانواده من اینطور عمل می کند». بدیهی است که احترام به انتظارات جامعه، سنت ها و فرهنگ از اهمیت بسیاری برخوردار است به شرط آنکه قید و بندهای دست و پا گیر برای افراد بوجود نیاورد.
چگونه خلاقیت کودکان را افزایش دهیم:
١- محیطی مناسب برای انجام کارهای خلاق آنها فراهم نمایید.
٢- امکانات و وسایلی در اختیار آنها قرار دهید تا به کمک آنها خلاقیت ها ی خود را ابراز نمایند.( به عنوان مثال وسایل موسیقی، نقاشی و طراحی و…)
٣- کارهای خلاق کودکان را تشویق کنید و آنها را در معرض نمایش قرار داده و از ارزیابی بیش از حد آنان خودداری کنید.
۴- به عنوان بزرگسال، خود به انجام کارهای خلاق بپردازد و اجازه دهید کودکان شما شاهد کارهای خلاق تان باشند.
۵- به شیو ه های آموزشی در خانواده خود توجه داشته باشید.
۶- برای کارهای خلاق دیگران ارزش قائل شوید.
٧- از تأکید بر تصورات قالبی در خصوص جنسیت کودکان شدیداً خودداری نمایید. ( به عنوان مثال دختر ماشین بازی نمی کند، پسر عروسک بازی نمی کند یا پسر گریه نمی کند). ٨- امکان شرکت در فعالیت ها و کلاسهای ویژه را برای آنان فراهم نمایید.
٩- اگر مشکلات یا گرفتاریهای در خانواده وجود دارد از آن مشکلات به شیوه مثبتی استفاده کنید و با تشویق به کودک خود اجازه ابراز احساسات و اظهار نظر بدهید.
١٠- توجه داشته باشیید که استعداد فقط سهم کوچکی از خلاقیت است و تمرین و نظم بخشیدن به آن از اهمیت بیشتری بر خوردار است.
١- اجازه بدهید کودک خودش باشد حتی اگر رفتارهای عجیب از او سر بزند و سعی کنید در حضور جمع کودک خود را خلاق معرفی نکنید؛ در غیر این صورت اطرافیان انتظارات بیش از حدی از کودک شما خواهند داشت.
١٢- با کودک خود شوخ طبع و مهربان باشید.
فرایند خلاقیت
در رویکردی عمومی، نگاه به خلاقیت، منظری توسعه مدارانه و جهتگیری اثربخش را به همراه دارد. خلاقیت از دیرباز عنصری تماماً ذاتی و نهادینه شده و تقریباً موروثی قلمداد شده ولی آنچه که امروز به عنوان نگرش خلاقانه، طراحی خلاقانه، استعداد خلاق و بیشتر از همه تفکر خلاق موسوم است، پارادایمی فراتر از عنصری با رویکردی درونی است.
در رویکردی عمومی، نگاه به خلاقیت، منظری توسعه مدارانه و جهتگیری اثربخش را به همراه دارد. خلاقیت از دیرباز عنصری تماماً ذاتی و نهادینه شده و تقریباً موروثی قلمداد شده ولی آنچه که امروز به عنوان نگرش خلاقانه، طراحی خلاقانه، استعداد خلاق و بیشتر از همه تفکر خلاق موسوم است، پارادایمی فراتر از عنصری با رویکردی درونی است. نگاه نوین به خلاقیت، آن را آموزش محور و پرورش مدار میداند و تقویت و فعلیت آن را در چارچوب شئون فکری و حوزههای عملی ممکن میشمارد.
تعریف خلاقیت
کارشناسان، خلاقیت را «توانایی نگاه جدید و متفاوت به یک موضوع» (ورتهایمر ۱۹۴۵) فهم بهتر و سازماندهی شده« (کلی و راجرز ۱۹۶۵) »حدس زدن یا منظم کردن فرضیهها (تورنس ۱۹۶۵) »فهم ناخودآگاه و هدایت شونده به سوی بینشهای جدید» «توردوریکاردز ۱۹۸۸
(تولید ایدههای جدید و مفید )آمیلی ۱۹۶۶( تفکر جانبی در برابر تفکر عمودی )ادوارد دوبونو ۱۹۶۶( تفکر واگرا در برابر تفکر همگرا )گیلفورد ۱۹۶۶( معرفی پدیدهها یا روشهای جدید و توانایی خلق کردن با نیروی تخیل )گات لوییس ۲۰۰۰( ارائه رهیافتهای جدید و غیرمعمولی و اثربخش )پاپالیا ۱۹۸۸( و برقرار کردن ارتباطات جدید) استنبرگ و اوهارا ۱۹۹۷) تعریف کردهاند.
در نگاه ما «خلاقیت برایند نیروهای تخیلی و تعقلی فرد است که با استفاده از دانستههای قبلی و کشفیات جدید، قالبهای ذهنی و محدودیتهای فکری او را در هم میشکند و رهیافتهایی نو برای حل مسئله ارائه میدهد».
قوه تعقل و قوه تخیل انسان در دو سوی طیف ذهنی انسان قرار دارد و خلاقیت محصول پرورش متناسب و همگون این دو قوه است و چه بسا رشد ناهمگون یکی از این دو قوه انسان را به دام جمود فکری یا خیالپردازی و مالیخولیایی بیندازد.
خلاقیت بر دو پایه تصورات و تعقلات بنا نهاده شده است که برایند آنها منجر به تولید ایدههای خلاقانه میشود و انسانهای خلاق عموماً کسانی هستند که این دو قوه را به خوبی در وجودشان پرورش داده باشند و از برایند این دو در جهت مقاصد و اهداف خود استفاده کنند.
تصورات مؤثر در خلاقیت
تصورات مؤثر در خلاقیت، عبارتند از:
تصورات مثبت یا حدس زننده: تصوراتی که ما از چیزهای لذتبخش و اتفاقاتی که دوست داریم برایمان بیفتد در ذهن میسازیم. مانند تصورات بصری که به ما امکان میدهد هر تصویر فکری دلخواه را در مغز به وجود آوریم.
بازدید