مقالات - صفحه 241 از 356 - پایگاه دانلود رایگان کتاب | دانلود کتاب

در این شماره به فرایند جریان تجزیه اقتصاد ایران و بند از بند گسستگی آن از دوران صفوی تا آخر دوران قاجار و تا کودتای رضا شاهی میپردازیم . از زمان سلطنت صفوی و پیدایش قدرتهای جدید اقتصادی و سیاسی در اروپا و برخاستن قدرتهای جدید در مرزهای کشور ، انعکاس رابطه قدرتهای جدید و نیروهای اجتماعی حاکم بر کشورهای عضو حوزه بصورت برخوردهای شدید بینابین که به متلاشی شدن حوزه می انجامید ، اقتصاد ایران را از بازار گسترده و طبیعی خود محروم کرد. اما سنگینی بار وظائف هنوز بردوش ملت بود و بودجه دولتی بر اثر فشار نظامی در مرزها افزایش میافت و بار مالیاتها و بهره مالکانه را سنگین تر میکرد. پول همان مدارسابق خود را داشت ولی جهت عمل خویش را تغییر میداد. نقش پول ایران این بود که مازادهای اقتصادی های دیگررا می مکید و به اقتصاد مسلط ایران منتقل میکرد. اما پس از آنکه اقتصاد ایران با بقیه حوزه فرهنگی قطع رابطه کرد و بتدریج که در عصر قاجار تجزیه شد و زیر سلطه اقتصاد تازه توان غرب در می آمد، پول ایران خود ابزار انتقال ثروتها و سرمایه های ایران به خارج می شد. تا ۱۲۶۶ هجری پول ایران هنوز از بغداد تا مرز چین و از هندوستان تا حدود روسیه وسیله مبادله بود.( تاریخچه سی ساله بانک ملی ا یران .شهریور ۱۳۳۸) ولی جریانی عکس جریان اول بصورت صدور مسکوک و سرمایه بوجود می آمد.
در واقع، آن زمان پایه یول ایران نقره بود وریال ( نظیر نام ” شاهی ” که ترجمه ” ریال ” به فارسی بود ) از اسپانیاییها به وام گرفته شده بود . و در قرن ۱۳ هجری ( ۱۹ میلادی ) به سکه نقره رایج بدل شد . ریال در ابتدا معادل یک هشتم تومان بود . اما از سال ۱۱۹۵ ( ۱۸۱۶ میلادی ) که دوباره به نام سکه صاحب قرانی یا قران ضرب شد ، ارزش آن به یک دهم تومان کاهش یافت . این کاهش ارزش پول در طول قرن به دو شکل صورت می گرفت :
۱ – کاهش رسمی وزن سکه و۲- تنزل ” غیر رسمی ” مرغوبیت اوزان سکه ها عامل دوم کاهش ارزش درونی پول ، صرفا به حساب سوء عمل گذارده شد و به تمرکز ضرابخانه در اواخر قرن انجامید .
سعید نفیسی در تاریخ اجتماعی و اقتصادی ایران در قرون معاصر می نویسد : ” قران در آغاز ( هنگام ضرب در ۱۲۰۵ – ۱۲۴۲ ) معادل بود با دو مثقال ( ۲/۹ گرم ) نقره و پس از اندک مدتی در زمان فتحعلیشاه مقدار نقره آن به یک مثقال و نیم ( ۹/۶ گرم ) و سپس در زمان محمد شاه ۳۰ نخود ( ۷۵/۵ گرم ) شد . در آغاز سلطنت ناصرالدین شاه ، وزن آن به ۲۸ نخود ( ۳۷/۵ گرم ) تنزل یافت و سپس برای آنکه نقره ایران را به روسیه و هندوستان نبرند وزن آن را ۲۶ نخود ( ۹۸۳/۴ گرم ) کردند … در ۱۲۸۹ – ۱۳۲۷ هجری یک قران ۵۴/۴ گرم نقره داشت “. این روند نشان می دهد که طی یک قرن عیار نقره پول کشور بطور رسمی نزدیک به ۵۰ درصد کاهش یافته است . قریب به چهار پنجم این کاهش در دوره اول قرن و حدود یک پنجم آن در نیمه دوم قرن روی داده بود . در اقتصاد های ما قبل صنعتی کاهش عیار مسکوکات شیوه معمول برای افزایش دلبخواه حجم پول بوده است و این اقدام بر توان مالی حکومتها می افزود و- بر فرض ثابت ماندن کل عرضه کالاها و خدمات و سرعت گردش پول – موجب افزایش بهای کالاهای داخلی میشد و از این رو به مثابه مالیات نامشهودی بر توده مردم تحمیل میشد. زیرا پی آمد آن انتقال منابع واقعی از دست آنها به حکومت بود . و علاوه بر آن کاهش رسمی عیار پول کشور به کاهش نسبی ارزش آن در مقایسه با پولهای خارجی نیز می انجامید. در طول قرن ۱۹ میلادی ارزش برابری پول ایران ۴۱ در صد کاهش یافت . طی دوره۱۲۵۰/ ۱۱۸۰ هجری= ۱۸۷۰/ ۱۸۰۰ میلادی، تنزل سالانه نرخ برابری ارز نزدیک به ۶/۱ در صد و در سی سال آخر قرن به۲/۸ درصد میرسد.
ابوالحسن بنی صدر ( در کتاب موقعیت ایران و نقش مدرس آذر ۱۳۵۶) مینویسد :” امرابزار انتقال ثروتها و سرمایه های ایران به خارج شدن پول ایران ، امکانات سرمایه گذاری و بازار را محدودتر میکرد. تولید به ویژه تولید صنعتی نقصان میگرفت و در نتیجه سرمایه ها و نیروی انسانی ماهر روی به مهاجرت از کشور می آوردند. از سال ۱۱۳۴ تا ۱۲۵۰ فشار اقتصادی حاصل از متلاشی شدن حوزه و فشار قدرتهای نوخاسته و انعکاس آن در داخل کشور بصورت جنگهای داخلی پیاپی ، از سویی و انتقال ناقص و جزئی عناصر فرهنگی و ضد ارزشهای غرب سلطه گر که با هدفهای اقتصاد های مسلط در زمینه تهیه ماده اولیه و بدست آوردن بازار فروش و استفاده از نیروی انسانی دمساز و بیشتر از آن زمینه تحقق آن هدفها میبود ، به ویرانی اساس فرهنگ و از آنجا به انحطاط اقتصاد ایران و قرار گرفتن آن در مسیر تجزیه و تلاشی مدد میکرد. بازار های همجوار ( عثمانی و آسیای میانه و افغانستان و هندوستان و حتی بخارا ) نیز از دست او بدر میشد . سرمایه ها بسرعت از فعالیتهای اقتصادی خارج میشدند و امنیت و منزلت را در غیر فعال شدن ( نقدینه ) و فرار از کشور میجستند” این انحطاط شتاب گیر اقتصادی درست وقتی گریبانگیر کشور میشد که نیاز دولت بعلت فشار عظیم قدرتهای نو خاسته به منابع مالی افزایش مییافت . کشوری که در قرن ۱۴ میلادی ، مالیات پایتختش تبریز از مالیات فرانسه بیشتر بود . سه قرن بعد بودجه اش تا یک دهم بودجه های فرانسه و انگلیس آن روز کاهش یافته بود . و این در حالی که در قلمرو جمعیت از آن کشور ها بزرگتر بود .
عیسوی در کتاب خود ، تاریخ اقتصاد ایران ، معتقد است : ایران تا پایان قرن ۱۳ هجری – ۱۹ میلادی مازاد بازرگانی داشته است و این مازاد که از ۱۲۰۹ هجری – ۱۸۳۰ میلادی رو به افزایش نهاده ، از بعد از ۱۲۴۳ هجری – ۱۸۶۴ میلادی تا سر آغاز قرن ۱۴ هجری – ۲۰ میلادی به کسری بدل می گردد . متوسط سالانه در کسری پرداختها ( تراز بازرگانی ) در بین سالهای ۱۲۴۷ تا ۱۲۶۴هجری ( ۱۸۶۸ – ۱۸۸۵ میلادی ) برابر با ۹/۷ درصد و ۹۶ % کاهش سالانه در بین سالهای ۱۲۶۴ تا ۱۲۷۹ هجری = ۱۸۸۵ – ۱۹۰۰ میلادی را بدست می دهد . در واقع شکاف فزاینده ای بین صادرات و واردات در سالهای ۱۲۴۷ تا ۱۲۶۴ هجری مشاهده می شود .
دکتر محمد علی کاتوزیان در کتاب اقتصاد سیاسی ایران چاپ نهم ۱۳۹۰ می نویسد : ” سهم منسوجات در صادرات ایران در بین سالهای ۱۲۳۰ تا ۱۲۶۰ هجری شمسی – ۱۸۵۰ تا ۱۸۸۰ میلادی ، بشدت پایین آمد: از ۶۱ به ۱۹ درصد . و سهم منسوجات نخی و پشمی از ۲۳ درصد به ۱ درصد کل صادرات کاهش یافت .و این در حالی بود که سهم پنبه از ۱ به ۷ درصد کل افزایش یافت . افزون بر این ، صادرات پارچه ایران نه فقط بطور نسبی ، بلکه بطور مطلق نیز کاهش یافته و از سوی دیگر واردات پارچه ( بطور مطلق ) افزایشی سریع داشت . و از مجموع این موارد می توان دریافت که بر سر بازار داخلی و صنعت نساجی ایران چه آورده شد . بدین سان محرز می شود که محور اصلی تغییر مزبور این بود که صادرات مواد اولیه بطور قابل ملاحظه ای جایگزین صادرات محصولات ساخته شده بشود . و تغییر الگوی صادراتی در دورانی رخ می نمود که در بخش اعظم آن رابطه مبادله بین المللی به زیان مواد اولیه و به سود محصولات ساخته شده در حال تغییر بود .بهای کالاهای خارجی که جایگزین محصولات داخلی می شد ، می بایست حتی الامکان از طریق افزایش قابل ملاحظه تولید فرآورده های کشاورزی- تجاری ، عمدتا تریاک و برنج و پنبه و توتون و تنباکو پرداخت می شد . این امر در دورانی که بازدهی کار افزایش چندانی ندارد و نیز نهادهای جامعه انعطاف پذیری ندارند و از پیشرفت فنی خبری نیست ، به کاهش – و چه بسا کاهش مطلق – تولید مواد غذایی اصلی برای مصرف داخلی می انجامد . و بدینسان با توجه به افزایش روز افزون جمعیت علل بالا بودن میزان تورم و کم بود دایم مواد غذایی و گسترش فقر آشکار می شود و جای شگفتی نیست که در پایان قرن ۱۳ هجری- ۱۹ میلادی ، ثبات و تعادل داخلی ایران در گرو ورود مقادیر قابل ملاحظه ای مواد غذایی بود .”
و فشار دولت برای افزایش مالیاتها همچنان بیشتر میشد تا آنجا که مالیاتها اسماً دو برابر و رسماً سه برابر میگردید . در دوران فتحعلیشاه ، پس از شکست از روسیه و بر اثر تعهدات مالی سنگین که به موجب قرار داد ترکمنچای و گلستان بر عهده ایران نهاده شد ، وی مالیاتها را از ۱۰ درصد به بی۲۰ درصد افزایش داد .این افزایش اسمی بود و در عمل ۳۰ تا ۳۵ درصد در آمد ها بعنوان مالیات اخذ میشد.
با شکست از روسیه و محرومیت ایران از استقلال گمرکی، اقتصاد کشور اینک به عنوان یک مجموعه دچار تجزیه و بند از بند گسستگی می گردید : در کلیات ملکم جلد اول آمده است که : ” در داخل کشور از شهری به شهری گمرک برقرار می شد و تولیدات داخلی تا بدست مصرف کننده برسد ۳ برابر و گاه ۴ تا ۵ برابر قیمت انواع عوارض شهری و حقوق گمرکی و باج می پرداخت .” وجود این مرزهای داخلی علاوه بر انواع باجها و رشوه ها مبادلات را در داخل کشور مشکل و یکی از دو وجه وحدت بازار و توحید اقتصادی کشور را از میان می برد . و بدین سان بود که اقتصاد ملی با اقتصادهای محلی بریده از هم و تجزیه می شد .
این امر از سویی بازگشت به اقتصاد طبیعی ، یعنی اقتصاد تولید در حد اقل مایحتاج اولیه را شتاب می بخشید و از سوی دیگر موجبات از بین رفتن ممیزه و مشخصه دیگر وحدت اقتصاد ملی ایران یعنی قطع پیوند بخشهای کشاورزی و صنعتی و خدمات از یک دیگر و حتی تجزیه در داخل هر کدام از این بخشها می گردید . یعنی در آن حال که گمرکات داخلی روز به روز افزونتر می شد ، دولت ایران برابر ماده ۳ عهد نامه بازرگانی ایران و روسیه که بر اساس ماده ۱۰ عهد نامه ترکمن چای ( ۲۲ اکتبر ۱۸۲۸ – ۱۲۴۳ هجری ) و همزمان با امضای آن عهد نامه امضا شد ، از واردات فقط یک نوبت آنهم حد اکثر ۵ درصد می توانست حقوق گمرکی بگیرد و کالاهای وارداتی از حقوق و عوارض گمرکات داخله معاف بودند . علاوه بر این، این حقوق برای اتباع ایران ۳ درصد بود و بر اثر رسم اجاره دادن گمرک، حقوق گمرکی تا ۵/۱ درصد پایین می آمد . در روسیه و انگلیس کار گاههای صنعتی ایجاد شده بود که کارشان فقط تولید کالاهایی بود که در ایران تولید و مصرف می شد و واردات آنها با ایران و رقابتشان با فراورده های داخلی تولید صنعت پیشه وری ایران را پایمال می کرد و مانع ایجاد و گسترش صنعت جدید نیز می شد .
در سال ۱۲۶۴ هجری که دوران صدرات امیر کبیردر آغاز سلطنت ناصرالدین شاه آغاز میشود و وی تا توطئه قتلش تنها ۳ سال و اندی فرصت اصلاحات در اختیار داشت. دوره صدارت وی مابین دو دوره صدارت آقامیرزا آقاسی و آقا خان نوری دو صدر اعظم بی کفایت محمد شاه و ناصر الدین شاه قرار داشت . امیر کبیر که به وضع لجام گسیخته مالی کشور واقف بود در سال ۱۲۶۷ هجری ( ۱۲۵۱میلادی ) سراسر کشور را به ۶ حوزه مالیاتی تقسیم کرد و برای جلوگیری از حیف و میل اموال دولتی به وسیله حکام ، برای امور مالیه هر حوزه یک نفر مستوفی تعیین نمود که با استقلال به امور حوزه خود رسیدگی کند. ود ر مقابل صدر اعظم مسئول باشد . حسین مکی در کتاب زندگی میرزا تقی خان امیر کبیر از قول واتسون مولف انگلیسی تاریخ قاجار نقل میکند :”از طرف امیر کبیر کمیسیونی تعیین گردید که در مسائل مالی مملکت رسیدگی نموده آنرا اصلاح کند. و از این طریق معلوم شد که مخارج بر عایدات فزونی دارد و کسری بودجه در نتیجه بخشش های بی حد و حساب حاجی میرزا اقاسی بوده که برای حفظ مقام خود تمنای هیچکس را برای دادن مستمری رد نمی کرده است! ووجوه نقدی را که حاصل میشده به مصرف حقوق و مقرری بستگان رسانده و برای سایرین هم مقرری ها یشان را به حکام ایالات دور دست حواله میکرده که حکام آنها را ندهند و این حواله ها برگشت میخورده و جزء قروض دولتی محسوب میشد و از آن طرف حاجی میرزا آقاسی به داشتن جود و خسا معروف میگردید !”
امیر کبیر برای نظم دادن به این امور و جلوگیری از خورد و بردهای درباریان ، دفاتری تشکیل داد ومقرر کرد که عواید جدا و مخارج را دقیقا در دفاتر یاد داشت کنند. و برای هر قسمت از ادارات مملکتی بودجه ای جداگانه معین کرد تا هیچ یک از ادارات مملکتی زاید بر بودجه خرج نکنند. اینگونه بود که اوضاع مالی کشور منظم شد. و تعدیلی در عواید و مخارج پدید آمد. مجید یکتایی در کتاب تاریخ دارایی ایران می نویسد :” در آن زمان بودجه مملکت به وسیله مستوقیان و محررین آنها تحت نظر وزیر دفتر تنظیم می شد و هر استان و شهرستان دفتری داشت که حاوی انواع دفتر و هزینه بود و این دفتر را در مرکز مستوفیان نگهداری نموده و با دفترهای ولایات تطبیق می کردند . ”
ولی از آنجا که استبداد ایرانی عبارت بود از انحصار و اعمال قدرت خودکامه در همه سطوح زندگی عمومی مردم و آنچه اعتبار داشت بی قانونی بود و دولت فوق طبقات یعنی فوق جامعه قرار داشت و نه فقط در رأس آن و به همین دلیل قانون یعنی چارچوبی که محدود کننده حدود تصمیمات دولت باشد وجود نداشت و مردم چون حقی نداشتند وظیفه ای نیز برای خود در برابر دولت قائل نبودند و از دولت خود را بیگانه مییافتند و باز آز آنجا که در ایران هر کس با هر سابقه طبقاتی و اجتماعی ممکن بود وزیر و صدر اعظم شود ودر عین حال بسرعت برق ممکن بود نه تنها مقام و مال بلکه جان وی نیز بکلی در معرض تعرض قرار گیرد ،ملاحظه میکنیم که با عزل و کشتن امیر کبیر، ناصر الدین شاه ، صدر اعظمی چون آقا خان نوری را که از لحاظ هوش و لیاقت و کاردانی نقطه عکس امیر کبیر بود را بر مقدرات ایران حاکم میکند که تمام اصلاحات وی را بر باد دهد.تنها۴ سال بعد از قتل امیر کبیر وضع اقتصادی و مالی و اخذ مالیات توسط آقا خان نوری چنان در هم میریزد که کنت دو گوبینو سفیر فرانسه در ایران ،در نامه ه ای مورخ ۵ مارس ۱۸۵۶ میلادی که به پدر و مادرش مینوشته است ، وضع مالی ایران را چنین توصیف می کند : “حکام ولایات در پرداخت مالیات روشی دارند که هیچ خزانه را پر نمی کند . مثلا فرض کنید حمزه میرزا حاکم اصفهان سالانه ۱۰۰ هزار تومان دادنی باشد ، ۱۵ هزار تومان می فرستد و نامه پر تاسفی به صدراعظم می نویسد و در آن قسم می خورد که رعیت امسال چیزی ندارد و ایلات از دادن باج استنکاف کرده اند ، و با این حال او ناچار بوده است که حقوق پس مانده سربازان را بپردازد و همراه این نامه شکوائیه ، مبلغ ۲۰ هزار تومان نیز برای صدر اعظم می فرستد . صدر اعظم نیز نزد شاه شفاعت می کند . شاه ، اول غضبناک می شود و این معنی را به حمزه میرزا ابلاغ می کند . و وی از اعلیحضرت طلب عفو می کند و ۵ هزار تومان دیگر می دهد . . . و خزانه خالی می ماند .”

زیربنای مورد نیاز جهت اتاق مدیر علاوه بر دفتر کار شخصی مدیر هتل باید یک فضای کنفرانس با ظرفیت حداقل ۷۵% از کل پرسنل اداری هتل و همچنین اتاق منشی و فضای انتظار در نظر گرفته شود.

مقدمه
امکانات ارتباطی که دوران معاصر و کنونی در اختیار انسان قرار می‌دهد امکان جا به جا شدن شمار قابل ملاحظه ای انسان را در پهنه نسبتا وسیعی ممکن کرده است و حرکت واقعی جهانگردی، جهانگردی توده ای و گروهی به سوی کشف افق‌های دور دست خصوصا افق هایی که دارای فرهنگ و عاد فرهنگی اصیل و کهن می‌باشند از مدتها قبل شکل گرفته و اکنون در حال گسترش می‌باشد. اگر جابجایی جمعیت را در درون کشورها به این مسئله بیفزاییم اهمیت مسافرت بعنوان یک نیاز طبیعی، روحی، روانی، اجتماعی و … از هر نظر بیشتر روشن خواهد شد. زمانی گردشگری معنای واقعی خود را خواهد یافت که علاوه بر تسهیل شرایط انجام آن در فضایی مطلوب اتفاق افتد.
در بسیاری از کشورها از جمله کشور ما پدیده مسافرت کردن در حال گسترش می‌باشد و توسعه آن نیز ضرورت دارد به دلایل مختلف از جمله جاذبه‌های متنوع و متفاوت در بسیاری زمینه امکان گسترش فعالیت توریستی چه داخلی و چه خارجی وجود دارد و هتل به عنوان یکی از مجموعه فضاهای توریستی اقامتی، فراغتی، اجتماعی، فرهنگی و … اقتصادی با توجه به جلوه‌های متعدد و متنوع آن به عنوان زمینه طراحی معماری مورد توجه و مطالعه قرار گرفته است.
نکات مطرح شده حکایت از نگرشی جدید در زمینه فوق دارد به نگرشی که حاصل دوره‌های جدید حرکت توریسم جمعی و گروهی است یعنی جامعه ای کنجکاو، پرسشگر، آنسوی نگرد رو به پیش که علاوه بر طرح مسائل مختلف و توجه به آنها محیط زیست خود را نیز مطرح می‌کند.
 
بیان مسئله
با گسترش و توسعه سمع و خارق العاده وسایل و امکانات حمل و نقل هتل داری و هتل به صنعتی واقعی تبدیل گردید به طریقی که هتل به صورت هر محصول صنعتی دیگری تولید می‌شود، یقینا هتل و هتل داری می‌باید سود آوری مورد انتظار و متعارف سرمایه گذار را تامین کند، اما هتل دارای وجود دیگری نیز هست بسیار و متنوع و شگرف زیرا فضایی است که مانند دیگر فضاها به شیوه خاص خود انسان- جمعی انسان- را به صورت فردی و گروهی مورد خطاب قرار می‌دهد جمعی که فرد فرد آن دارای ویژگی‌های خاص خود بوده و نباید در قالبی از پیش فرض شده و قرارداده شود. بنابراین میهمان خانه، هتل، هتل آپارتمان، زائرسرا، مسافرخانه، متل، فضای اقامت موقت و … بخشی از فضای اجتماعی است که در آن برخوردهای اجتماعی باید ممکن گردد و از این منظر هتل بخشی از فضای برخورد اجتماعی و گاه آمیزش با فضای فرهنگی است که باید از اهداف صرفا تجاری فراتر رود.
فضای هتل و جو ایجاد شده توسط آن باید به استفاده کننده امکان تازه کردن نفس را بدهد و نیز عرضه کننده جزیره غنی کردن خود باشد. هتل یا آنچه در این مکان و فضا می‌گذرد باید امکان تجربه فردی خاطره انگیز یا زمینه ساز اتفاقات و برخوردهای مناسب انسانی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و … را میسر نماید. در این نگرش هتل اهمیتی ویژه می‌یابد که باید به کمک معماری هماهنگ و منطبق بر نیازها و حالت آن مکان و سازماندهی در خور به طیفی از امکانات دست یافته به طیفی از امکانات هم زبان، بدیع، پویا، زنده، مفرح، متنوع، ساده و به بیانی دیگر هدف و انگیزه باید تلاش در ابعاد و خلق یک فرهنگ فضا (عادت و رفتار) و عملکرد آن یعنی جمع بندی از تمامی یا اکثر خواسته‌ها و تمایلات فرد در جمع انسانها و فرهنگ او باشد.
معماری یک هتل می‌تواند ایجاد حس تعلق به آن فضا و محیط را تسهیل کند و در نتیجه باعث حس امنیت و اطمینان شود. پس می‌تواند چنین پنداشت که هتل قابل زنجیره شدن و تکرار مشابه از این مکان به آن مکان با تشابهات اغراق آمیز حتی در جزئیات و ابراز آن یعنی فضای مدل هویت خاص نمی‌باشد بلکه فضایی است مانونس که می‌توان به آن احساس تعلق کرد.
 
اهداف پروژه:
شهر مشهد به عنوان یکی از شهرهای زیارتی ، با منابع طبیعی و باستانی بی شمار هر ساله جماعت زیادی را به سمت خود جذب می‌کند.
بنابراین برنامه ریزی جهت آسایش مسافران و حتی ساکنان خود شهر مشهد ضرورت پیدا می‌کند.
جهت طراحی روی این پروژه سایت هتل ؟ لاله بنابر دلایلی که در طول مطالعات ذکر خواهد شد انتخاب شده است.
یکی از اهداف طراحی این پروژه ایجاد اقامتگاه جهت مسافران می‌باشد.
مسافرانی که جهت سیاحت و زیارت به شهر مشهد سفر می‌کنند و در نزدیکی مجتمع تفریحی کوهسنگی ساکن می‌شوند.
هدف دیگر از این پروژه اسکان مسافرانی است که به همراه بیماران خود از شهرستان‌ها به بیمارستان‌های واقع در خیابان کوهسنگی از قبیل بیمارستان‌های ۱۷ شهریور- قائم – مهر و … و حتی امام رضا مراجعه می‌کنند.
اما شاید اصلی ترین هدف پروژه بالا بردن سطح فرهنگ عمومی و غنی کردن آن می‌باشد. بوسیله ایجاد اقامتگاه موقت جهت مسافرانی که در محدوده کوهسنگی اتراق کرده، درکناراستخر آن آشپزی می‌کنند، بساط خود را پهن کرده و در کنار خیابان شب را به صبح می‌رسانند.
ایجاد اقامتگاه مناسب جهت این شمار از کسانیکه به مشهد مسافرت می‌کنند و چهره زیبای کوهسنگی را کمرنگ می‌کنند.

 
اوقات فراغت:
اوقات فراغت فراغت از کارهای روزانه است که شخص همان را انجام می‌دهد که می‌خواهد، تفریج برای تجدید نیرو و کاستن از یکنواختی زندگی حرفه ای ضروری است. اولین کارکرد اوقات فراغت ایجاد استراحت جهت کاستن از هیجان‌های دائم است، دیگر کارکرد آن تفریح می‌باشد که کسالت ناشی از زندگی را از بین می‌برد و آخرین کارکرد آن رشد شخصیت افراد است. از نکات قابل توجه در امر گذراندن اوقات فراغت در نظر گرفتن مسئله جنسیت است و دنیاهای متفاوتی که از اولین روزهای زندگی هر فرد شکل می‌گیرد حتی بررسی رفتارها و بازی‌های کودکان هم این نکته را مشخص می‌کند.
اوقات فراغت را می‌توان به شرح زیر تقسیم بندی کرد:
۱-    اوقات فراغت روزانه که شامل چند ساعت فراغت از کارهای روزانه است که از نمونه‌های نحوه گذراندن آن تماشای تلویزیون ، گردش و پیاده روی، ورزش و … را نام برد.
۲-    ایام فراغت یک روز شامل تعطیلات آخر هفته و یا تعطیلات مختلف یک روزه در طول سال که اکثر در نواحی خارج از شهر و در دامان طبیعت سپری می‌شود.
۳-    ایام فراغت چند روزه که علاوه بر گذراندن این روزها به طرق قبلی، سفر عمده ترین شیوه گذراندن این ایام است.
جهان گردی:
یکی از راههای مفید گذراندن اوقات فراغت جهانگردی است. جهانگردی موقعیت‌هایی را فراهم می‌کند که می‌تواند جوابگوی یک سلسله نیازهای فردی و اجتماعی باشد. تحولات صنعتی شرایطی را به وجود آورده که از جمله دستاوردهای آن اشاعه جهانگردی فردی و گروهی و انبوه است که در اثر بالا رفتن موقعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حاصل می‌شود به زبان ساده تر
۱- جهانگردی موقعتی برای گذراندن اوقات فراغت به منظور بازیابی انرژی از دست رفته است.
۲-    جهان گردی بعنوان موقعیتی است در جهت اعتلای رشد فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی
۳-    در برخی از موارد جهانگردی از الگوهای مصرفی تبعیت می‌کند در این شیوه جهانگردی موقعیتی است برای نمایش قدرت خرید واقعی یا کاذب افراد. این نوع از جهانگردی اغلب از طریق انتخاب مناطق لوکس، نمایش لباس و ملزومات، مسابقات ورزشی و … متجلی می‌گردد.
جهانگرد: شخص جهانگرد عامل جهانگردی است که تقاضای بازار را شکل می‌دهد:
جاذبه‌های جهانگردی:
کلیه عواملی که میل به سفر را بر می‌انگیزد جاذبه‌های جهانگردی گویند این جاذبه‌ها سرمایه جهانگردی کشور می‌باشد و از لحاظ اقتصادی جزو سرمایه‌های ملی محسوب می‌گردد و معمولا به سه دسته زیر تقسیم می‌شود:
الف- جاذبه‌های جهانگردی مهیا: عبارت است از عواملی که بهره وری از آنها مستلزم هیچ نوع خرج اضافی برای خود سرمایه نیست از قبیل آب و هوا، مناظر زیبا، دریا، شکار، کوه و …
ب- جاذبه‌های جهانگردی نامهیا: عناصری که بهره برداری از آنها مستلزم سرمایه گذاری در تجهیز آنها می‌باشد مانند آثار تاریخی، آبهای معدنی، موزه‌ها و …
ج- جاذبه‌های کمکی: جاذبه هایی هستند که فرد در کنار استفاده از آنها از جاذبه‌های مهیا مثل آب و هوا و … هم استفاده می‌کند در جاذبه‌های کمکی مانند مکانهای تفریحی و … نیاز به ساخت و ساز می‌باشد.

انواع جهانگردی:
۱-    از نظر طول مدت اقامت:
الف) اقامت بلندمدت که طول مدت اقامت بیشتر از یک ماه است.
ب) کوتاه مدت که طول مدت اقامت کمتر از یک ماه است.
۲- فردی یا گروهی:
از جهانگردی فردی منظور این نیست که فرد بدون داشتن همراه یا خانواده و به تنهایی سفر کند بلکه غرض این است که مسافرت اعم از اینکه به تنهایی یا به اتفاق عده ای دیگر صورت گیرد به طور مستقل انجام شود بدین معنی که مسافرت طبق یک برنامه قبلی نبوده و هزینه‌های مربوط به کالاها و خدمات مورد نیاز جهانگرد در طول سفر مستقیما به عرضه کننده کالاها و خدمات پرداخت گردد. از طرف دیگر جهانگردی دسته جمعی نه تنها باید به صورت جمعی و گروهی و معمولا در وضعیت یک راهنمای آشنا به زبان مادری جهاگردان صورت پذیرد بلکه معمولا یک شرکت حمل و نقل یا آژانس مسافرتی با ترتیب دادن گردش‌های دسته جمعی برای بازدید یک یا چند کشور خاص کلیه هزینه جهانگردی را یکجا از جهانگردان وصل می‌کند و برنامه ای خاص برای مسافرت جهانگردان ترتیب می‌دهد.
۲-    جهان گردی داخلی و جهان گردی خارجی
جهانگردی بین المللی هنگامی مصداق پیدا می‌کند که جهان گرد از مرز کشور محل اقامت خود عبور کرده و وارد کشوری دیگر شود از نقطه نظر اجتماعی بین جهانگردی بین المللی و داخلی وجه تمایز عمیقی وجود ندارد بدین معنا که اصل ایجاد تفاهم بین ملل مختلف و آشنایی با سنن و فرهنگ‌های نواحی دیگر و بالا رفتن وسعت دید انسان در نتیجه آشنایی با طرز زندگی مردم مناطق دیگر کم وبیش در هر دو نوع جهانگردی وجود دارد با این تفاوت که در جهانگردی بین المللی اصول مزبور جهانگردی آن کشور را تشکیل می‌داده و از نظر اقتصادی تمایز خاص بین ایندو عبارت است از تاثیر جهانگردی بر روی موازنه ارزی و تراز پرداخت‌های کشور.
۳-    جهانگردی داخلی کلیه مسافرت‌هایی است که در چارچوب تعریف جهانگردی در داخل کشور صورت می‌گیرد و کلیه کشورها با تهیه واجرای برنامه‌های مختلف تبلیغاتی و فراهم آوردن تسهیلات لازم برای جهانگردان داخلی افراد کشور را تشویق به مسافرت در داخل کشور می‌نماید زیرا جهانگردی در داخل گرچه بر خلاف جهانگردی بین المللی موجب انتقال ارزهای خارجی از یک کشور نمی‌شود معهذا نباید تصور کرد که تاثیر آن در توسعه اقتصادی داخلی قابل توجه نیست زیرا توسعه مسافرت مردم در داخل کشور به هر نحوی که صورت گیرد منجر به افزایش مصرف داخلی است و از جایی که جهانگردی فعالیتی است که مستلزم استفاده از خدمات و کالاهای متنوع داخل است لذا مصارف جهانگردان داخلی در حقیقت به صورت در آمد تولید واحدهای تولید مختلفی که کالاها و خدمات آنها مورد نیاز جهان گردان می‌باشد، بین آنها توزیع می‌گردد و شکی نیست که این امر علاوه بر اینکه موجب افزایش درآمد ملی می‌شود زمینه را برای سرمایه گذاری بیشتر بخش خصوصی و دولت در زمینه توسعه واحدهای عرضه کننده خدمات و کالاهای جهانگردی فراهم می‌سازد.
انگیزه‌های جهانگردی:
انگیزه‌های جهانگردی، انگیزه هایی هستند که انسان به خاطر آنها سفر می‌کند و این انگیزه‌ها میل به سفر را در انسان بر می‌انگیزانند.
انگیزه‌های جهانگردی به موارد زیر تقسیم می‌شود:
۱-    جسمانی و کالبدی: در رابطه با استراحت و کسب آرامش جسمانی و سلامتی، شرکت در فعالیتهای ورزشی، تفریح در سواحل دریا- استفاده از چشمه آب معدنی و حمام درمان کننده و …
۲-    فرهنگی: شناخت اقوام مختلف، آشنایی با فرهنگ‌های مختلف، آشنایی با موسیقی و آداب و رسوم و سنت‌ها، نقاشی‌ها، ادبیات، اعتقادات و زبان جوامع دیگر. استفاده از موزه‌ها و مراکز فرهنگی و فرهنگسراها و…
۳-    ارتباط فردی: میل به ملاقات با اقوام و آشنایان، دیدار با کسانی که مدت‌ها از آنها دور بوده ایم، یافتن دوستان جدید و…
۴-    علمی: در راه کسب علم، شرکت در مجامع علمی، کنفرانس‌ها، استفاده از محضر عالمان و ….
۵-    تجارتی: به منظور انجام معامله و تامین معاش و کسب شغل
۶-    مقام و موقعیت اجتماعی: کمال طلبی، کسب موقعیت اجتماعی و کاری و پیشرفت شخصی
۷-    سفرهای مذهبی و زیارتی: سفر برای صله ارحام، کارهای خیر، سفرهای جهادی، فرار از جامعه ظلم و سفر به فرمان خدا و پیامبر و …
تاثیرات جهانگردی:
جهانگردی برای بالا بردن سطح معلومات عمومی و اجتماعی و تکامل تکنولوژی و پیشرفت اقتصادی نقش ارزنده ای دارد. رفت و آمد و حشر و نشر انسانها غیر از اینکه موجب تبادل فرهنگی میان آنها و آشنایی با سنن مختلف می‌شود، موجب آشنایی با دیگر فرهنگ‌ها و آداب و رسوم ملتهای دیگر و در نتیجه موجب رشد و ارتقاء سطح دانش عمومی می‌شود. همچنین تاثیرات روحی و روانی مثبت در جهانگردان دارد و موجب نشاط و سرحالی آنها می‌شود. طبق آمار  به دست آمده سفر اشتیاق به کار را افزایش و امر طلاق را کاهش داده است.
 
اهمیت صنعت توریسم:
اهمیت صنعت توریسم به دلایل زیر می‌باشد:
۱-    تجارت و سودآوری: پایداری و ثبات آن در برابر نوسان‌های اقتصادی، درآمدهای ارزی و …
۲-    اشتغال زایی در رفت و آمد، نیاز جهانگردان به مکان‌های اقامتی و …)
۳-    تنها صنعت توریسم در دنیا بدون آلودگی است.
۴-    بهره برداری مناسب از اوقات فراغت و تاثیرات مثبت روحی- روانی
بررسی توریسم در ایران:
تا قبل از جنگ جهانی دوم توریسم در ایران رونق نداشته و پس از آن به علت ایجاد راه‌های ارتباطی به ویژه راه‌های زمینی و وسایل مسافرت. کشور ما به صورت یکی از ممالک پذیرای جهان گردان درآمد. از این برای اولین بار در سال ۱۳۱۴ در وزارت کشور اداره امور جهانگردی به وجود آمد فعالیت این اداره محدود به چاپ نشریاتی به صورت کتابچه‌های کوچک راهنمای سیاحان و جهانگردان و معرفی ایران از نظر جغرافیایی، سیاسی و اجتماعی بود.
در سال ۱۳۴۲ سازان جلب سیاحان تاسیس شد و یک واحد آماری به منظور مطالعه خصوصیات جامعه جهانگردان خارجی و بازارهای جهانگردی تشکیل داد و سعی در فراهم آوردن تسهیلات گوناگون و آموزش لیزری شاغل در زمینه مربوط به امور جهانگردی کرد و شناسایی و بهره برداری از جاذبه‌های کشور را آغاز کرد.
اینک صنعت جهانگردی در ایران دوران فتوت خود را پشت سرگذاشته و با بذل توجه مسئولین به درآمدهای غیرنفتی و اهمیت توریسم در اقتصادی کشور گام‌های مقدامتی در جهت توسعه توریسم برداشته شده است.
اما متاسفانه به توریسم داخلی به دیده اغماض نگریسته شده است یکی از دلایل این امر را باید روشن نبودن استراتژی توسعه توریسم داخلی دانست همچنین توسعه توریسم داخلی و مسائل مربوط به آن از توریسم خارجی تفکیک نشده است.
همچنین به دلیل نرخ‌های بالای آژانس‌های سیاحتی داخلی، استقبال چندانی از سری مردم صورت نپذیرفته است. باید به این امر توجه داشته جهانگردی خارجی بدون توام یافتن سیاحت داخل پیشرفت نخواهد کرد چون آنجایی که مردم یک مرز و بوم از وضع و آثار و نحوه زندگی هموطنان خود آگاهی ندشاته باشند چگونه می‌توانند کشور خود را به خارجی‌ها بشناسانند.

بررسی توریسم در خراسان:
ایران با وسعت بسیار زیاد و آب و هوای متنواع و گوناگون از لحاظ جاذبه‌های توریستی یکی از ۱۰ کشور بزرگ جهان محسوب می‌شود.
منابع و جاذبه‌های توریستی خراسان به دلیل گسترش جغرافیایی و آب و هوای متنوع و نیز اماکن مذهبی و موقعیت‌های ویژه دارای پتانسیلهای بالفعل و بالقوه است. جاذبه‌های طبیعی این استان کم نظیر است. جاذبه هایی همچون منابع آبی، مناطق ییلاقی، چشمه‌سارها، آبشارها، دریاچه بزنگان و … که در صورت بهره برداری مناسب تبدیل به مناطق جاذب توریست می‌شود. همچنین جاذبه‌های تاریخی و باستانی چون بازمانده‌های کاروانسراها، کلات نادر، بقعه هارونیه، مساجد قدیمی و غیره. در کنار این جاذبه‌ها جاذبه‌های مذهبی نیز وجود دارد. مانند حرم مطهر امام رضا(ع)، امامزاده‌ها و … بنابراین در سطح استان خراسان اماکن مذهبی و متبرکه، بازارها، کاروان سراها، کتیبه‌ها و نقاط دیدنی و گردشگری باستانی، تاریخی و طبیعی بسیاری وجود دارد که درامر برنامه ریزی توسعه توریسم باید مورد توجه خاص قرار گیرد.

بررسی تورسیم در مشهد:
مشهد بزرگترین مرکز شهری در شرق کشور با جمعیت زیادمی باشد وجود مرقد مطهر امام رضا نه تنها زیارتگاه ایرانیان بلکه زیارتگاه ایرانیان بلکه زیارتگاه کل شیعیان جهان می‌باشد و سالانه جمعیت زیادی به این شهر مسافرت می‌کنند که باعث رونق اقتصادی شهر مشهد و حتی سایر مناطق استان بوده است بنابراین نباید بدان بی توجهی نمود همچنین جاذبه‌های توریستی شهر مشهد از قبیل طرقبه، شاندیز، باغ وکیل آباد، کلات نادری و کوهسنگی و … سالانه جمعیت زیادی را به سمت خود می‌کشاند.
نتیجه گیری
بنابراین هر ساله جمعیت بسیار زیادی به مشهد مسافرت می‌کنند که باید برای افزایش جمعیت که در تابستان و دوره تعطیلات بیشتر و در فصلهای دیگر کمتر ولی باز هم غیر قابل چشم پوشی است برنامه ریزی هایی انجام داد بخصوص از نظر اسکان مسافران، ایجاد هتل‌ها و مهمانپذیرهایی با کیفیت خوب و قیمت مناسبت حائز اهمیت می‌باشد.

 
اماکن اقامتی:
اماکن اقامتی به مکانهایی گفته می‌شود که مسافران و جهانگردان مدتی بیش از سه روز و کمتر از یک ماه را در آن برای گذراندن اوقات فراغت و تعطیلات و استراحت به دور از هیاهوی شهری سپری می‌کنند و شامل هتلها و مکانهایی است که در مقابل پرداخت وجه دو سرویس غذا و جا را ارائه می‌دهند اماکن اقامتی شامل هتلها، متل‌ها، کمپینگ‌ها، هتل آپارتمان‌ها، پلاژها و غیره می‌باشند و در راستای تامین نیاز جهانگرد و جذب توریست می‌بایست تاسیسات و امکانات مختلفی را داشته باشند که از آن جمله امکانات اطلاع رسای سریع و درست و حمل و نقل مناسب و پیشرفته، امکانات و تاسیسات اقامتی، رفاهی مناسب و … می‌باشد.
مراجعین به اماکن اقامتی:
بعنوان اولین پارامتر سطوح در طراحی پروژه به موضوع اقامت اشاره می‌کنیم که یکی از مهمترین موضوعات این طرح را تشکیل می‌دهد.
همانطور که می‌دانیم مراجعه کنندگان به اماکن اقامتی به چند دسته تقسیم می‌شوند که بسته به نیازها به میزان متفاوتی از نظر زمانی در این مجموعه به سر می‌برند همچنین شرایط اقتصادی مراجعه کنندگان نیز عامل دیگر وجود تفاوت بین فازهای قابل طراحی برای آنهاست.
۱-    مراجعین کوتاه مدت که قصد عبور از کنار این مجموعه را دارند و فقط مدت کمی در آن سپری می‌کنند بنابراین ایجاد فضاهای اقامتی در حد سرپناه مانند پلاژ یا فضاهای پیک نیک می‌تواند در رفع نیاز این گروه موثر باشد.
افراد بومی و ساکن در منطقه که امکانات تفریحی و ورزشی پروژه می‌تواند جوابگوی نیازهای آنها باشد
۲-    مراجعین بلندمدت: گروه دیگری هستند که قصد اقامت چندروزه را دارند به انواع مختلفی از نظر جمعیت و وضعیت اقتصادی تقسیم می‌شود گروه اول این گروه شامل جوانان و یا خانواده‌های کم درآمد می‌باشد که می‌توان به ایشان یک سری کمپینگ بنابراین سادگی  عدم تجمع در محل اقامتشان مطابق با روحیه ایشان می‌باشد.
گروه دوم شامل خانواده هایی با جمعیت زیاد و درآمد متوسط‌تر می‌باشد که قصد اقامت چند روزه را دارند این گروه به اماکن اقامتی با امکانات رفاهی مناسب تر نیاز دارند.
گروه سوم شامل خانواده‌های مرفه می‌باشند و شامل بعضی مقامات و توریست‌های خارجی که فضای مناسب برای این گروه به صورت یک هتل لوکس قابل طراحی می‌باشد این هتل می‌تواند امکانات رفاهی مختلفی را دارا باشد. تا در سطح مجموعه قابلیت سرویس دهی داشته باشد.
در زیر به اختصار در مورد انواع تاسیسات اقامتی که از مهمترین بخش‌های تاسیسات جهان گردی به شمار می‌رود صحبت می‌کنیم.
انواع تاسیسات جهانگردی به سه بخش تقسیم می‌شود:
۱-    تاسیسات جهانگردی ارزان شامل هتل‌های یک ستاره، کمپ‌ها، اقامتگاه جوانان، رستوران‌ها، چایخانه‌ها و … می‌باشد.
۲-    تاسیسات جهانگردی متوسط که شامل هتل‌های ۲ ستاره، کنار چشمه‌های آب معدنی، مراکز تفریحی ویلایی سدها و رودخانه‌ها می‌باشد.
۳-    تاسیسات جهانگردی تجملی: شامل هتل‌های ۳ ستاره و بیشتر مراکز جهانگردی کشور
تاریخچه سفر و اماکن اقامتی:
آغاز سیر و سفر به قصد تفریح مصادف با زمانی است که عامل خطر در سیر و سفر از بین رفت و امنیت جانی و مالی بیشتر شد. از قرن ۱۸-۱۶ میلادی مراکز و دولتهای قدیمی با ایجاد کاخ‌ها و شهرهای پرشکوه و مراکز علمی عمل اقدام به ایجاد مراکز توریستی نمودند و بالاخره قرن ۱۸ با افزایش تعداد مسافران خارجی که با مقاصد جهانگردی به فرانسه می‌آمدند تشکیلاتی جهت ارائه اطلاعات ضروری به جهانگردان در فرانسه ایجاد گردید و استراحت گاههای بین راهی و مراکز دینی، فرهنگی، تفریحی رسما نام مراکز توریستی را به خود پذیرفت.
وقوع رنسانس عامل موثر دیگری بود که باعث افزایش جمعیت نقاط جاذب جهانگرد و رونق و توسعه خوابگاه‌های مراکز جهانگردی و تفریحی و سایر امکانات و تجهیزات خوابگاهی گردید.
انقلاب صنعتی و در نتیجه رشد فعالیت‌های صنعتی در شهرها، تغییر بافت و معماری شهر عامل موثر دیگری در به وجود آمدن مراکز تفریحی بود چون در نتیجه مهاجرت مردم به شهرها، تقاضا به نیروی کار با پیشرفت تکنولوژی و خارج شدن سکونت‌گاه‌ها از حالت افقی به حالت عمومی احتیاجات جدیدی برای ساکنین و شهروندان به وجود آورد. در نتیجه یکی از نیازها اقامتگاه‌های بدون شهری در مرکز تفریحی و توریستی بود که بتواند زمینه استراحت و آسایش ساکنان شهرها را در محیطی سالم و خارج از هوای آلوده شهرها فراهم سازد این تشدید نیاز صنعت توریست و جهانگردی را بیش از پیش رونق داد.
اماکن اقامتی در ایران:
در ایران هم آغاز سیر و سفر مصادف با زمانی است که امنیت جانی و مالی بیشتر شد و خطر جاده‌ها از بین رفت. در گذشته فضاهایی مثل ساباط، رباط، کاروان سرا، کاربان خان، مهمانخانه و … نقش مهمی را در ایجاد امکانات سیر و سفر در داخل ایران ایجاد می‌کردند در حال حاضر اماکن اقامتی به مکان‌های گفته می‌شود که مسافران و جهانگردان مدتی در آن برای گذراندن اوقات فراغت و تعطیلات و استراحت و تفریح، بازدید از مناطق تاریخی و دیدنی و سایر مقاصد در آن مقیم شوند که شامل هتل‌ها، متل‌ها، پلاژها، ویلاها، مسافرخانه‌ها و … می‌باشد.
 
ضوابط و استاندارها:
در ساخت و ساز هتل‌ها همانند هر ساختمان دیگری باید ابعاد و اندازه‌های ساخت با ضوابط و استانداردهای موجود مطابقت داشته باشد تا فضاها به شیوه مطلوبتری عرضه شود. در این بخش به طور خلاصه قسمتی از ضوابط و مقررات ارشاد برای هتل سازی در جدولی آورده شده است که به شرح زیر می‌باشد.
ضوابط معماری ساختمانی و درجه بندی هتل‌های کشور
ردیف    مشخصات    1ستاره    2ستاره    3 ستاره    4ستاره    5 ستاره    ملاحضات
۱    رعایت مفاد این ضوابط برای مهمانخانه هایی که بعد از تاریخ تصویب این ضوابط با احداث آنها موافقت خواهد شد لازم اجرا است .                       
۲    حداقل  تعداد اطاق (مسافر )برای مهمانخانه‌های تبدیلی مذکور است برابر :    10    20    30    50    100    در موارد استثنایی و وجود موقعیت خاصی که مراتب توسط کارشناس فنی به صورت گزارش مستندل ارائه و مورد قبول کمیته فنی جهانگردی واقع شود میتوان حدکثر تا ۱۰% در اعداد ذکر شده است
۳    حداقل تعداد اطاق برای مهماخانه‌های تبدیلی مذکور برابر است با:                        در موارد استثنایی و وجود موقعیت خاصی که مراتب توسط کارشناس فنی به صورت گزارش مستدل ارائه مورد قبول کمیته فنی جهانگردی واقع شود میتوان اعداد ذکر درصد شده را حداقل به ۸ و۱۳ تقلیل داد.
۴    طرح ساختمانهای احداثی و ساختمانهای تبدیلی در مناطق حفاظت شده از نظر معماری و شهر سازی باید به تائید سازمان میراث فرهنگی کشور نیزبرسد                        اسامیی این مناطق طبق لیستی است که از طرف آن سازمان اعلام خواهد شد.
۵    نقشه‌های معماری،محاسباتی و تاسیساتی که توسط متقاضی ارائه می‌شود بایدبه ترتیب توسط مهندسان معماره محاسب و تاسیساتی که دارای پروانه اشتغال به کار از وزارت مسکن وشهر سازی هستند تهیه و با درج تاریخ امضاء شوند. (ارائه ، فتوکپی ،پروانه اشتغال به کار الزامی است.)                       
۶    نقشه هایی که توسط متقاضی جهت تایید و صدور مجوزباید او که شود عبارتند از:                       
۷    الف- یک برگه نقشه ۲۰۰۰۰/۱ (تهیه شده در سازمان نقشه برداری کل کشور) که محل زمین با ساختمان بر روی آن مشخص شده وبه تایید شهر داری محل یا دفتر فنی استان و یا اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان موبوطه رسیده است.                       
۸    کروکی موقعیت زمین ویا ساختمان تبدیلی نسبت تبدیلی به ایوان ساختمانها ، تاسیسات و مناظر اطراف که تا شعاع حداقل ۳۰۰ متری باید مشخص و به تائید اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان مربوطه رسیده باشد                       
۹    نقشه‌های معماری شامل نقشه مجموعه و محوطه سازی کلیه طبقات ، مقاطع طولی و عرضی،نماید (باید مناسب مهمانخانه طراحی شده و با مقیاس بزرگتری نشان داده شود.)
پارکینگ (مانبراتومبیلها مشخص شده باشد)نقشه داخلی (نحوه قرارگیری مبلمان و تجهیزات)اطاق و سرویسهای بهداشتی اطاق‌ها (با مقیاس بزرگتر )ضمناً طرح باید با رعایت شرایط اقلیمی محلی و معماری سنتی تهیه شود.                       
۱۰    تبصره زمین یا ساختمان باید دسترسی مستقیم به خیابان با حداقل عرض مندرج در ستونهای مقابل داشته و ازمکان‌های نظامی ،محل‌های شلوغ و مزاحم از قیبل بیمارستانها،گاراژمکانهای نظامی،محلهای شلوغ و مزاحم از قیبل بیمارستانها ،گاراژ،حمام عمومی ،تعمیرگاه،کارنجات ،پمپ ببزین و به طور کلی مکان‌های نامناسب به دور باشد.                       
۱۱    تبصره حداقل مساحت زمین برای شهر مشهد با توجه به شرایط خاص برحسب درجه به مترمربع برابر است با:    200    600    1000    2000    2500   
۱۲    حداکثر نسبت به زیر بنای هر طبقه به مساحت زمین (زیر زمین و پارکینگ جزو زیر بنا محسوب نمی‌شوند.    70%    60%    50%4    25%0    40%    در موارد استثنایی ،نیاز  مبرم به و وجود موقعیت خاص که دلایلی به صورت گزارش مستدلی ارائه مورد موافقت کمیته فنی جهانگردی واقع شود میتوان نسبت‌های ذکر شده را افزایش داد.
۱۳    پارکینگ: درصورتی که شهر دارای طرح جامع و تفصیلی باشد تعداد پارکینگ جهت اتومبیل سواری باید برابر تعداد معین شده در طرح مربوطه باشد درغیر این صورت به ازاء هر چند اطاق مهمان ذکر شده در ستونهای مقابل یک واحد پارک باید درنظر گرفته می‌شود.    –    –    –    –       
۱۴    مشخصات پارکینگ:
الف-از هر خیابان یا کوچه فقط یک راه ورودی برای پارکینگ مجاز خواهد بود.مگر آن که طول زمین بیش از ۲۰ متر باشد.که در این صورت از دو درب وردی برای پارکینگ استفاده نمود.    –    –    –    –    –   
۱۵    ب)حداقل ارتفاع ورودی پارکینگ ۲ متر می‌باشد.    –    –    –    –    –   
۱۶    ج)زیر زمین به منظور استفاده پارکینگ باید دارای دسترسی مستقیم به طبقات باشد(پله و آسانسور)    –    –    –    –    –   
۱۷    د) حداقل عرض وامپ جهت دسترسی به پارکینگ برای حداکثر۲۰ واحد ۵/۳ متر و از ۲۰ واحد به بالا حداقل۵ متر است.ضمناً می‌توان دو راه ورودی و خروجی هر یک عرض ۵/۳ متر بیش بینی نمود.(با در نظر گرفتن بند الف)    –    –    –    –    –   
۱۸    و) فضای لازم برای هر پارک۵*۳ متر می‌باشد و چنانچه پارک دو ماشین در کنار یکدیگرپیش بینی شد فضای معادل ۵*۵ متر مربع(اکس به اکس ستون)مورد نیاز بوده.ضمنا عرض مسیر مانور اتومبیل بایستی ۵ متر اکس به اکس پیش بینی گردد.اتومبیل‌ها نباید هنگام ورود وخروج مزاحم یکدیگر باشند.    –    –    –    –    –   
۱۹    تبصره ۳:چنانچه هتل دارای سالن‌های متعدد از قیبل جشن ها، کنفرانس، برگزاری مراسم،سمینارها و یا رستوران وتریای در ارتباط با خارج مهمانخانه باشد. علاوه بر تعداد پارکینگ ذکر شده باید متناسب با ظرفیت سالن به تعدا واحد                       
۲۰    ورودی مهمانخانه
در ورودی مهمانخانه باید عرض وکاملا ًمشخص باشد وبه خیابان باز شود. در صورت وجود شرایط خاص اقلیمی باید از درب‌های دوبله (با فضای مناسب مابین) استفاده گردد.
ضمناًمقابل درب ورودی مهمانخانه باید محلی جهت توقف و انتظار سائط نقلیه به منظور پیاده یا سوارکردن مسافران مهمانخانه و مقابل در ورودی مسافران را پیاده یا سوار نمایند.                       
۲۱    تبصره: مساحت لابی مهمانخانه یک ستاره به نسبت هر اتاق حداقل ۹/۰ متر مربع و دو ستاره حداقل ۱/۱ متر مربع  مشروط بر آنکه حداقل از۱۸ و ۲۳ متر مربع کمتر نباشد.                       
۲۲    سر سراسری ورودی شامل:
میز اطلاعات  پذیرش، ذخیره اتاق ، صندوق امانات انتظار ،نشمین ،پذیرایی(لابی) با امکان سرو نوشیدنی‌های سرد وگرم با پیش بینی محلی برای تماشای تلویزیون و سرویس‌های مجزای زنانه ومردانه در محل مناسب حداقل مساحت سالن لابی نسبت  هر اتاق برای هتل چهارستاره ۷۵/۱مترمربع پنج ستاره ۲ متر مربع می‌باشد.مشروط آن که جهت  مساحت لابی برای چهار ستاره از ۱۸۰ متر مربع و برای پنج ستاره از ۳۲۰ متر مربع کمتر نباشد.                        
    امور اداری شامل اتاق مدیره مسلمین حسابداری ، کارگزینی –                       
    ??  سن مخصوص تماس‌های راه دور حداقل در محل مناسب سراسری ورودی                        
    سالن رستوران باید متناسب با وضع مهمانخانه در نظر گرفته شود به ازاء هر اتاق حداقل سطح لازم به متر مربع برابر است با:            5/1    18    2    رستورانی که پنجره به فضای آزاد داشته باشد مناسب تر است.
    حداقل نسبت مساحت آشپزخانه با مساحت رستوران برابر است با:    40%    25%    50%    55%    %60   
    آشپزخانه باید مجهز و مطابق  با مقررات و آئین نامه‌های بهداشتی بوده وپنجره‌های با سطحی مناسب به فضای آزاد داشته باشد.                       
    آبدر خانه متناسب با ظرفیت سالن رستوران                       
    فضای لازم فیلتر بین رستوران و آشپزخانه جهت جلوگیری از پخش بو، سرو صدا و دیدی با پیش بینی تهویه هوا                       
    سرویس‌های بهداشتی مجزای زنانه و مردانه جهت مهمانان  با پیش ورودی (فیلتر) مناسب در مجاورت سالن رستوران                        برای هتل‌های یک و دو ستاره با توجه به امکانات طرح باید پیش بینی شود.
    سالن چایخانه ( کافی شاپ) و آبدر خانه مخصوص آن متناسب با موقعیت و ظرفیت آشپزخانه                          این سالن باید در رابطه با فضاهای  عمومی از قیبل لابی با دیدی از خیابان یا درکنار آن مشرفبه مناظر زیبا پیش بینی شود.
۲۸    مغازه‌های مختلفی گل فروشی ،عطریات ، جواهرات غرفه صنایع دستی، عتیقه  فروشی ، نمایشگاه و سایر منازه‌های مناسب مهمانخانه راه مشروط بران که ارتباط مستقیم با خیابان یا معابر نداشته باشد میتوان در نظر گرفت.                       
     تبصره  حداقل ۳۰% از کل اتاق‌های مسافرین باید دو نفره یک تخته باشد.                       
    حداقل مساحت اتاق دو نفره یک تخته یا تخت خواب به ابعاد ۳*۵/۱ از کل اتاق‌های و راهرو ورودی به متر مربع     9    11    13    14    15   
    کلیه اتاق‌ها باید دارای نور طبیعی به فضای آزاد باشند و ارتفاع کف پنجره نباید از ۲۰/۱ متر بیشتر باشد و سطح پنجره‌ها نیز باید متناسب با آب وهوای منطقه در نظر گرفته می‌شود.                       
    حمام در کلیه  اتاق‌ها دستشویی توالت و دوش دیواری یا زیر درشی به مساحت حداقل ۳ متر مربع                        
    تبصره ۱:در مورارد خاص با  با موافقت کمیته فنی جهانگردی درصدی از اتاق‌ها را میتوان بدون دوش و توالت اختصاصی  و فقط با نصب دستشویی  در نظر گرفت در این صورت دستشویی با آب سرد و گرکمم و شیر مخلوط باید در محل مناسب اتاق به طریقی که درمعرض دید مستقیم مسافر نباشد نصب شود.                       
    تبصره ۳: سرویس ‌های بهداشتی عمومی در طبقات جهت اتاق‌های بدون سرویس مندرج در  بالا شامل دو قسمت زیر است:                       
    الف) توالت و دستشویی  زنانه و مردانه باید به طور مجزا از یکدیگر و در محل مناسبی پیش بینی و دارای فضای به عنوان ورودی برای نصب دستشویی بوده و برای ورود به توالت‌ها از این محوطه باید استفاده شود تعداد توالت باید حداقل یک دستگاه مردانه نسبت مجموع اتاق‌های بدون سرویس  بهداشتی مندرج در مقابل باشد. چنانچه تعداد اتاق‌های بدون سرویس در هر طبقه کمتر از اعداد ذکر شده و در بالا باشد وجود یک دستگاه توالت و دستشویی  مردانه الزامی  است.                       
    ب) حمامهای زنانه و مردانه باید به طور جدا (زن و مرد) از هم در محل مناسبی  پیش بینی و هر واحد آن باید دارای فضای  رختکن  وفضای  دوش مجزا از رختکن (به وسیله دیوار) باشد تعداد آن باید یک دستگاه زنانه و یک دستگاه مردانه به نسبت مجموع اتاق‌های بدون سرویس بهداشتی  مندرج در مقابل باشد.                       
    چنانچه  تعداد اتاق‌های بدون سرویس هر طبقه کمتر از اعداد ذکر شده در بالا باشد وجود یک دستگاه  حمام زنانه و یک دستگاه حمام مردانه مجزا با رختکن الزامی است.                       
    تبصره ۳: توالت و دستشویی و همچنین حمامهای زنانه  عمومی باید  در یک فضا و درمحل مناسب (انتهای راهرو) ودور از سرویس‌های عمومی مردانه که مشابه  انها باشد پیش بینی  شوند.                       
    تبصره ۵: فضای توالت  و حمامهای عمومی باید  به فضای آزاد یا محیط خلوت  مناسب (انتهای راهرو) و دور از سرویس‌های عمومی مردانه که مشابه انها می‌باشد پیش بینی شوند.                       
    تبصره ۶ :فضای دستشویی‌های عمومی باید طوری طراحی شود که با باز بودن در آن از راهرو یا حال ، داخل فضای دستشویی دیده نشود.                       
    تبصره۷: محل دستشویی زمین شوی ها، سطل آشغال و وسائل نظافت نمازخانه حوضچه با آب سرد گرم ،انبار مواد پاک کننده وضدعفونی کننده باید در قسمت جداگانه از فضای سرویس‌های عمومی پیش بینی  شود.                       
    حمام در کلیه اتاق شامل دستشویی توالت ودوش دیواری یا زیر نوش  یا وان به مساحت  حداقل ۵/۳ متر مربع                        
    حمام در کلیه اتاق‌ها شامل دستشویی ، توالت  ودوش دیواری  با زیر نوش یا وان به مساحت حداقل برابر اعداد مندرج در مقابل (به متر مربع):                       
    سوئیت شامل اتاق خواب نشمین  و با تلویزیون ،میز کار، آبدارخانه  کوچک با کابیت در گوشه مناسب اتاق به صورت باز و بسته و مجهز به هود،یخچال ، حمام .و سرویسهای بهداشتی  به نسبت حداقل ۱۰% اتاق‌های مسافرین.                        اتاق خواب و نشمین باید طراحی شوندکه هردو دارای پنجره به فضای خارج بوده و ارتباط معماری مناسبی باهم داشته باشند.
    تبصره : چنانچه هتل‌های سه ستاره و یا پایین تر نیز کار آبدرخانه کوچک با کابیت در گوشه مناسب اتاق به صورت باز یا بسته و مجهز به هود، یخچال ،حمام و سرویس‌های بهداشتی به نسبت حداقل ۱۰% اتاق‌های مسافرین.                        اتاق  خواب نشمین باید طوری طراحی شوند که هر دو دارای پنجره به فضای خارج بوده و ارتباط معماری مناسبی باهم داشته باشند.
    تبصره:چنانچه هتل‌های سه ستاره و یا پایین تر نیز دارای سوئیت باشند رعایت شرایط مندرج و در بالا الزامی است.                       
    بالکن یا سایه بان                       
    در صورتی که بالکن (تراس ) برای اتاق مسافرین  پیش بینی شود باید مجزا از بالکن‌های مجاورش بوده و نسبت به بالکن دیگر اشراف نداشته باشد.                       
    ارتفاع  اتاق یا نشمین مسافر (مهمان ) در سقف‌های افقی از ۶۰/۲ متر در سقف شیب دار به طور متوسط از۴۰/۲ متر نباید کمتر باشد.                       
    در مهمانخانه سه ستاره و به بالاکه کلیه اتاق دارای سرویس بهداشتی اختصاصی است در هر طبقه و در محل مناسبی باید یک حمام با رختکن پیش بینی شود.                       
    تبصره ۱: در هتل‌های یک و دو ستاره نیز در صورت لزوم در هر طبقه باید محل مناسبی  به عنوان اتاق سرویس در نظر گرفته شود.                       
    تبصره ۳: پله و آسانسور سرویس باید ارتباط غیر مستقیم  با آشپزخانه ( از طریق آبدارخانه مجاور) داشته باشد تا اینکه بوی پخت و پز آشپزخانه از طریق آنها در طبقات پخش نشود.                       
    فضای  واقع در مقابل پله و آسانسور مسافری بری باید متناسب و وسیع در نظر گرفته شود.                       
    پله قرار باید در محل مناسب  و مطابق اصول ایمنی (مورد تایید ارگان ذیرربط ) برا ی ساختمانهای بیش از دو طبقه بر روی همکف پیش بینی شود.                       
    تبصره ۲: حداکثر فاصله پله فرار از دورترین اتاق نباید بیش از ۳۰متر بوده و پله فرار باید در طبقه همکف به محوطه باز ویا معبر عمومی مرتبط شود.                       

زعفران رستنی عجیبی است، از نظر گیاه شناسی و از جهت کشاورزی ویژگی های خاص خود را دارد. فصل رویش به گل نشستن آن  پاییز و هنگام رشد و سرسبزی برگها زمستان، و موسوم پژمردگی و ریزش برگهایش فصل بهار است.از موقع زردشدن برگ ها ‹‹نیمه اردیبهشت››، دوره خواب یا استراحت پیاز زعفران، نباید مزرعه را آبیاری کرد. گیاه زعفران به وسیله پیاز آن کشت و تکثیر می شود. پیاز زعفران نیز خصوصیت شگفتی دارد، نه از آن جهت که در سرتاسر زمستان، هماهنگ با رشد و ساخت و ساز برگها، به تولید به اصطلاح ‹‹بچه پیاز›› ها، در دامن یا کنار خود می پردازد و فعالانه مواد غذایی حبطه ریشه های انتهایی خود را جذب کرده، و ضمن آن بر رشد و اندوخته مواد لازم برای بچه پیازها می افزاید؛ بلکه شگفت از آن جهت که از پیاز این گیاه جادویی جاودانه آرد تهیه می شد که مصارف غذایی داشته است و امروز می تواند همچون یک ماده غذایی مورد استفاده قرار گیرد یا از آن خوراک های دلپذیری تهیه کرد و با عمل آوری آن حتی ترشی و مربا ساخت. در این مقاله پس از معرفی زعفران و پیشینه تاریخی اجمالی مصارف عمدتاً غیر خوراکی آن، درباره پیاز زعفران، با استناد تجارب پیشینیان و شواهد موجود به استفاده خوراکی از آن می پردازد و پیش نهادهای عملی در این باب مطرح می کند. از پیاز زعفران می توان به عنوان یک ماده غذایی مفید و مغزی. چون سیب زمینی، سماروغ (نام پارسی قارچ) و حتی آرد گندم، که در مستند تاریخی و شواهد آن موجود است. بهره گرفت این در حالی است، که در سال جاری، در شهرستان تربت حیدریه (یعنی بزرگترین منطقه زعفران خیز جهان در عصر حاضر) در موقع درآوردن پیازهای زعفران از زمین زعفران زارها در فاصل ۱۵ خرداد تا نیمه شهریور به منظور کاشت در مزارع جدید، هر کیلوگرم پیاز زعفران کمتر از ۱۰۰ تومان به فروش می رسید. جالب آنکه در همان موقع قیمت هر کیلو قارچ ۱۵۰۰، و سیب زمینی بیشتر از ۱۵۰ تومان بود.
زعفران
زعفران با نام علمی کرکوس سائیوس گیاهی از تیره زنبقیان با جام گلی مشتمل بر سه گلبرگ و سه کاسبرگ هم رنگ بنفش و رنگ بنفش روشن مایل به ارغوانی، دارای سه پرچم زرد و کلاله سه شاخه ای به رنگ قرمز سیر است. که همه ایرانیان با این رنگ خاص زعفران، کم و بیش آشنایی دارند. زراعت و تکثیر گیاهان  زعفران به وسیله پیاز آن صورت می گیرد، به آن دلیل که تخمدان گل آن بارور نمی شود و تولید تخم نمی کند. پیاز زعفران، سفید رنگ، به اندازه فندق یا گردو با پوششی از الیاف ظریف قهوه ای خاکی رنگ (شبیه به رنگ پوشش نارگیلی) است.
زعفران، در زمین های حاصلخیز، با خاک رسی شنی، در نواحی بالاتر از عرض جغرافیایی ۳۸ تا ۴۲ درجه شمالی و ارتفاعی بیشتر از ۱۰۰۰ متر از سطح دریا به عمل می آید و محصول مطلوب       می دهد. خواجه رسید الدین فضل الله همدانی به درستی گفته است ‹‹زعفران›› به حسب آب و هوا  وزمین هر ولایتی متفاوت شود. و پیش مردم چنان ‌‌]گمان[ باشد که مگر زعفران هر جایی ]به عمل[ نمی آید. جهت آن نمی کارند. نه چنان است، که زعفران در زمین های ولایت گرمسیر و سردسیر ]به عمل[ بیاید. لیکن در سردسیر بهتر آید، چه فی نفس الامر ارتفاعی ]محصولی[ سردسیری است… و این ضعیف ]رشید فضل الله[ بیخ ]پیاز[ زعفران بسیار به تبریز و سلطانیه برده و کاشته اند، بسیار بهتر از همدان آمده و تجربه کرد که در اکثر مواضع که بکارند، نیکو آید، و کم مؤنث ‹‹کم خرج و رنج›› است و بسیار پر فایده از این جهت متاعی نیکوست.
مطابق نظر اکثر قدما و برخی از کارشناسان معاصر، بهترین موقع کشت آن قبل از رسیدن به احتمال پاییزی، در حدود ۱۵ تا ۲۵ شهریور است. موقع نخستین آبیاری زعفران زار، در سال اول کشت و البته سالهای بعد تا سال هفتم اواخر مهر تا نیمه آبان (متناسب با وضعیت اقلیمی و شرایط آب و هوایی هر یک از مناطق) و هنگام رویش گیاه  15 آبان تا نیمه آذرماه است. در هر هکتار معمولاً ۵/۳ تا ۵ تن (در حدود نیم میلیون عدد) پیاز زعفران کاشته می شود. اگر عملیات زراعی، شخم عمیق  دو تا سه نوبت، کودکافی، گزینش  پیازهای درشت و سالم بذری، اتخاذ به موقع کشت و نخستین آبیاری، به صورتصحیح و مطلوب انجام شده باشد، در سال اول کشت، میزان محصول آن در حدود ۷۵ تا ۲ کیلوگرم در هکتار خواهد بود.
خواجه رشید الدین فضل الله همدانی، در سال ۷۰۰ هجری طی شرحی عالمانه و دقیق از چگونگی کشت و کار زعفران سخن گفته است. گزارش او مبتنی بر دانش های بومی و تجارب چند              هزار ساله ایرانیان و نیز آزموده های شخصی این حکیم دانشمند بزرگ است.‹‹زعفران را بیخ کارند … چنانکه در یک مرکز زمین (در حدود یک متر مربع) پنجاه عدد دراندازند و قطعات تا چهل روز آب ندهند … و مدت سه (تا) پنج سال آن (پیاز) در زمین بود و چون بیخ آن بچه بسیار بکند، در زمین نگنجد و دیگران را بی قوت گرداند، ضرورت شود بازکندن (پیازها)؛و چندان که از زمین برکنند در پنج شش چندان زمین بازنشانند؛ و اگر زمین نداشته باشند تخم آن را به دیگری بفروشند تا باز نشانند؛ و سال اول که بکارند، گل اندک بدهد. موازنه کرده اند، همان قدر بار بدهد که خرج کشتن آن بود و سال های بعد به اضعاف بار بدهد و آفت آن را موش باشد.››
گفته رشید الدین، حاوی نکاتی اقتصادی و فنی است که نیازی به شرح ندارد. بهتر است در خاتمه سال پنجم پیازها را از زعفران زار برکنند، چرا که میزان محصول و نیز کیفیت آن کاستی پیدا              می کند. اما برخی تا ۱۰ و حتی ۱۲ سال پیاز زعفران را از مزرعه در نمی آورند که کمیت و کیفیت محصول کاسته می شود. اگر عملیات کاشت و داشت به درستی انجام گرفته باشد، میزان محصول در سال دوم در حدود ۴، در سال سوم حدود ۸، در سال چهارم  تا حدود ۱۱ تا ۱۲، در سال پنجم حدود ۱۲ تا ۱۳، در سال ششم ۸ تا ۹ و در سال هفتم ۶ تا ۷ کیلوگرم زعفران خشک از نوع به اصطلاح امروزی ‹‹زعفران دسته›› یا ‹‹زعفران دختر پیچ››  و به اصطلاح منبع کهن ایرانی ‹‹زعفران کمندی›› عاید می شود. این نوع زعفران به گفته قدما اعتباری تمام دارد؛ چرا که امکان تقلب در آن، در مقایسه با انواع به اصطلاح ‹‹زعفران سرگل›› و ‹‹زعفران پوشال›› کمتر است.
تاریخچه مصارف زعفران
زعفران خودروی، با نام گویشی کهن ‹‹کرکمیس›› و اسم قدیمی ‹‹کرکمینسه›› و نام گویشی کنونی‹‹جو قاسم›› منشأ از دامنه های زاگرس به ویژه الوند، دارد.
نخستین زعفران زارهای جهان در نواحی همدان و کرمانشاه دایر شده و با نام پارسی کهن و میانه (پهلوی) کرکَم و کرکْم  و نام گویشی کرکیماس شهرت داشته است که با اسامی کرکمیس وکرکمیسه از یک ریشه اند .
زعفران زارهای باستانی ایران درنواحی همدان، کرمانشاه، ابرشتجان وطبرش(تفرش) از نواحی قم وبرخی از نواحی مازندران قرارداشته وزعفران نواحی بروجرد، نهاوند، روداور، ری واصفهان بعد از اسلام معروف بوده وبعد از حمله مغلان دراکثر نواحی کشت آن منقرض شده است. مقارن با همین ایام زعفران کاری دربیرجند وقاین(قهستان، قاینات) آغاز گریدیده ومحصول آن محبوبیت وشهرتی یافته که تا امروز استمرار پیدا کرده است.
ایرانیان همواره تولید وتجارت عمده زعفران جهان رادراختیار خود داشتند . درعصر هخامنشیان میزان تولید زعفران ایرانیان درخور توجه بوده،بطوری که تنها مصرف دربار،روزانه دومینه (درحدود یک کیلوگرم) زعفران گزارش شد ه است. دراین عصر ، زعفران علاوه بررنگ ورایحه بخشیدن به برخی از خوراکی ها، درترکیب وتزیین انواعی از تافتون ، شیرینی وکلوچه وهمچنین درساخت روغن های آرایشی کاربرد داشت، این روغن یا کرم از چربی بدن شیروزعفران تهیه می شد. زعفران پس از استیلای اسکندر برایران ، مخصوصاً درعهد پارت ها ویونانیان ورومی ها وسپس به چینی ها معرقی شد. عرب های جاهلی درعصر ساسانیان بازعفران آشنا شدند وزعفران مصرفی خود را از کرمانشاه وهمدان وارد می کردند. زعفران دارای مصارف غیر خوراکی پراهمیتی بوده که اکنون اغلب آنهافراموش شده است.
مصارف غیرخوراکی
روغن های آرایشی که درعهد هخامنشیان ساخته می شد، همانند کرم ها یا ماسک های زیبایی امروز به منظور بهداشت ولطافت پوست مورد استفاده قرارمی گرفت. که یقیناً به پیروی از سنت های کهن معمول بود.زنان خوش پوش پارتی نیز ازروغن آرایشی زعفران دارآمیخته با شراب استفاده می کردند.
درعصر ساسانیان کاربرد این روغن یا کرم عمومیت بیشتری پیداکرد. بزرگان عرب درعهد جاهلی نیزبا اینگونه ترکیبات آرایشی زعفران دارآشنا شدند. بعد از اسلام، موردی از استفاده ترکیبات زعفران وشراب، درسال ۱۷ هجری را طبری گزارش کرده که از جانب خلیفه دوم منع شده است. به نوشته طبری، وقت خالدبن ولید حاکم شهر قنصرین (ازشهرهای روم شرقی) ‹‹ به حمام شد، واز پی نوره ، تن خویش را با جوشانده زعفران آمیخته با شراب مالش داد›› . عمر به او اعتراض ونصیحت کرد که دیگر این کار را نکند‹‹ عمر بدو نوشت شنیده ام خویشتن را باشراب مالش                 داده ای، خدا ظاهر وباطن شراب را حرام کرده است، چنانکه ظاهر وباطن گناه را حرام شمرده … ›› پس از آن نیزاستفاده از ترکیبات وروغن های زعفران دار برای لطافت بخش وزیبایی مورد استفاده قرارگرفته وبطوری که اخوینی بخارایی، ابوعلی سینا، ابن بطلان بغدادی ، حاج زین عطارواقیلی خراسانی وبسیاری از پزشکان ایرانی واسلامی دستور تهیه انواع مختلفی ازاین گونه روغن ها ومواد آرایشی وامولوسیون ها وماسک های زیبایی زعفران دار را نقل کرده ودستور تهیه وچگونگی استفاده از هریک را شرح داده اند.
رنگ مو، خضاب
عرب ها درعصر جاهلی از موادی چون وسمه(رنگ)، حنا وغیره برای موی وریش بهره می گرفتند که درمنابع بعد از اسلام به آن اشاره شده است. مثلاً به نوشته ابن رسته اصفهانی درقرن سوم هجری ‹‹ اولین کسی که با رنگ خضاب کرد›› .عبدالمطلب بن هاشم (متوفی ۵۷۹ میلادی) بود.›› به نوشته جرجی زیدان ‹‹ نخستین کسی که ریش خود را بازعفران خضاب کرد، جریر شاعر بود››.این گفته درست نیست. زیرا جریر شاعردرسال ۲۸  متولد ودر سال ۱۱۰ هجری درگذشته است، درحالی که مطابق مستندات تاریخی پیش از او ، عثمان (خلافت ۲۳ تا ۳۰هـ) ومعاویه(متولد ۱۵ سال پیش از هجرت، متوقی ۶۰ هـ ) ریش خود را به زعفران خضاب می کرده اند.
به روایت طبری ، پیامبر(ص) وابوبکر با حنا خضاب می کردند وعمرریش خود را زرد (شاید بازعفران) می کرد، سرخود را حنا می بست .منصور دوانیقی (خلیفه عباسی، متوفی ۱۵۸ هـ ) نیزریش خود را به زعفران رنگ می کرده است.
درمنابع طب ودارو شناسی قدیم بعد از اسلام تا عصر قاجاریه، از کاربرد زعفران به عنوان رنگ مو، واجزای موادخضاب با رنگ های مختلف سخن رفته است.مثلاً ابو علی سینا شرحی درباب چگونگی ساخت رنگ موی خرمایی نوشته ، سید اسماعیل جرجانی گونه سرخ وطلایی (اشقر، سرخ به زردی) وحکیم مؤمن وعقیلی خراسانی انواع دیگر از رنگ های خضاب را شرح داده اند که زعفران از اجزای اصلی آنها است.
ابوالفضل حبیش تفلیسی درقرن ششم، شرحی درباب خضاب دست نقل کرده که دررنگ های سرخ، فیروزه ای وخلوقی (زعفرانی) از زعفران استفاده شده است. امروز تنها ناخن های دست را رنگ می کنند که رنگ های مصنوعی است.

شستشوی بت ها
قبل از اسلام عرب ها بت های خودرا درمکه با زعفران شستشو ومعطر می کردند. به نوشته بلعمی    ‹‹ به مزکت مکه ۳۶۰ بود، جز آنکه درخانه کعبه از هبل ومنات وبتان دیگر، همه از سنگ کرده، برکردار مردم جامه پوشانده از هر رنگی وخلوق وزعفران وبوهای خوش بروی کرده›› . رنگ زرد وزعفرانی، همچون زره درنزد عرب های جاهلی ونیز هندوان ، رنگی قداست آمیز به حساب                  می آید. بعد از اسلام، مهدی خلیفه عباسی درسال ۱۶۰ هـ ، جامه کعبه را نوکرد‹‹ آنگاه بگفت تاعطر زعفران آلود به همه خانه مالیدند›› .
عطر وبخور
مستندات وشواهد تاریخی حکایت از آن دارد که زعفران درایران باستان بعنوان عطر وبخور به منظور از خوشبوکردن فضای کاخ ها ومجالس بزم وسرور کاربرد داشته است. دوبخوردان جلوی داریوش درسنگ نگاره های تخت جمشید دلالت براستفاده از عطر وبخور درکاخ های پرسپولیس دارد. همچنین وجود ۱۴ نفر عطر ساز دردربار هخامنشی گزارش شده است.
فردوسی به استفاده از زعفران به منظور خوش بو کردن فضا اشاره کرده است. به روایتی فردوسی مبدأ جشن مهرگان ، روز پیروزی فریدون برضحاک است. که فریدون آن را تدارک دید.
بفرمود تاآتش افروختند همه عنبر وزعفران سوختند . نظامی گنجوی نیزدر داستان شورانگیز خسرو وشیرین به خوشبو کردن فضای کاخ ها درعصر ساسانیان بازعفران اشاره ای دارد. وقتی خسرو قصد رفتن به قصر شیرین را دارد، شیرین به کنیز کاردان خود دستور رفت وروب ورایحه بخش کاخ را می دهد ‹‹ زخار وخاره خالی کن میانش معطر کن به مشک وزعفرانش ››. مطابق مستندات تاریخی هارون الرشید نیز چونان داریوش بر صندلی می نشست و از رایحه بخورهای معطر سرمست می شد. او حتی اتاق خواب و کنیزکان خود را با زعفران و مواد خشبو معطر می کرد.بروایت تاریخ طبرستان که شرح جشن های ر خرج و با شکوه اردشیربن حسن (از پادشاهان آل باوند) در قرن ششم را نقل کرده، در یک بزم اردشیر با گل افشانی و بخور مواد خشبو و پذیرایی شایانی داشت. از آن جمله اصتاف میوه های خشک و تر بر طبق نهادند، و به هر گامی در پس حریفان، فراشی، مجمره های زرین اود و عنبر و زعفران سوختندی. استفاده از بخور برخی از مواد معطر، چون زعفران، علاوه بر رایحه بخش، خاصیت حشره کشی، ضد عفونی کننده بهداشتی و درمانی نیز داشته است که در متون کهن به آن اشاره شده است. از باب نمونه، ابوعلی سینا در معالجه بیماری آسم توصیه می کند که ‹‹مر، دارچین خطیی، کوشنه و زعفران بخور شوند››. عرب های جاهلی محلول زعفران یا ترکیب آن با مواد معطر با نام خلوق را به عنوان عطر استفاده می کردند. به روایت بلعمی اعراب قبل از اسلام زعفران را با عطرها به آب بزدندی، کافران قریش و آیین ایشان چنان بود و بر خویشتن و بر جامعه مالیدندی تا همه تن ایشان و جامه زرد شدی و باک نداشتنی زیرا که از همه بوی خوش، ایشان را زعفران عزیزتر بودی .
مطابق روایت طبری، در مراسم ازدواج خدیجه،دختر خویلدبن اسد، قبل از ظهور اسلام با حضرت محمد (ص) از زعفران استفاده شده، که به پیروی از سنت های قدیم تر بوده است ‹‹گاوی بکشت، و پدر را عطر زعفران آلود زد وحله ای بپوشاند››.
به نوشته این مندویه اصفهانی، درقرن چهارم هجری، اززعفران درتهیه انواعی ازعطر وغالبه استفاده می شد که نوعی از آن موسوم به مخمس زعفرانی ونوعی دیگر آن به زعفرانی معروف بود. شهمردان بن ابی الخیر درقرن پنجم چگونگی ساخت برخی از عطرها، وازجمله انواع زعفران دار موسوم به زعفرانی ،مثلث، کافوری، بوقماشه ومطرا را متذکرشده است.

تعریف و توصیف
که؟ کجا ؟ کی ؟ چه ؟ چرا ؟ چگونه ؟
این شش سوال اساسی علم جغرافیارا تشکیل می دهد . چرا که جغرافیا در مواجهه با هر پدیده ای به این سوالها پاسخ می گوید و از این راه به تحلیل و تصمیم گیری درباره موضوعات و مشکلات عمده ای که انسانها با آن روبرو هستند می پردازد . به همین دلیل منشور بین المللی آموزش جغرافیا معتغد است که همه مسائل مهم کره زمین از جمله حرکات جمعیت ،غذا و گرسنگی ،شهر نشینی ،تفاوتهای اجتماعی –اقتصادی ،بی سوادی، فقر ، بیکاری ،پناهندگان و اشخاص آواره از وطن ،متجاوزین به حقوق انسانی ،بیماری ، جنایت ،تخریب و انحدام جنگلها ، فرسایش ، بیابان زایی ، بلایای طبیعی ، ضایعات هسته ای و سمی ف تغییر آب وهوا ، آلودگی جوی ، آلودگی آب ، حفره های ازن ، محدودیت منابع ، محدودیت رشد ، کار بری ارازی ، نزاع های قومی ، جنگ ، ناحیه گرایی ، ملیت گرایی و جهان گرایی دارای بعد قوی جغرافیایی هستند .
دکتر بهلول علیجانی استاد جغرافیای دانشگاه تربیت معام تهران در معرفی این علوم می گوید :
 “موضوع جغرافیا مکان است و این علم تا جایی که به انسان مربوط می شود ،مطالعه می کند و در این مطالعه سعی دارد سطح زمین را از نظر تمام ویژگی ها ی آن مانند سردی و گرمی ، حاصلخیزی ، سختی و سستی ،شوری و شیرینی ، جنگلی و علفزاری ، خشکی و رطوبت و هزاران ویژگی دیگر بشناسد .به همین دلیل مشاهده مستقیم زمین ، روش اصلی مطالعه جغرافیایی است ” .
دکتر لشگری استاد جغرافیا ی دانشگاه شهید بهشتی نیز در معرفی این علوم می گوید :
 “موضوع بحث جغرافیای طبیعت و انسان و چشم انداز حاصل از کنش این دو پر یگدیگر است “
شیرین عزتی دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا در معرفی این علم می گوید :
” شناسایی پراکندگی عوامل طبیعی و انسانی در جهان و تحلیل عوامل ایجاد ، تشدید و تضعیف این پدیده ها در گستره گیتی به علم جغرافیا باز می گردد .
برای مثال این که بزرگترین صادر کننده گندم در جهان ، آمریکا است  . بیشترین استخراج نفت در حوضه خلیج فارس صورت می گیرد . حداکثر بارندگی در دامنه هیمالیا است و نوار خشک جهان در بین المدارین می باشد . از جمله مسائل جالبی است که در این علم مطرح می شود .
“جغرافیا ” یعنی کشور شناسی این دیدگاهی است که در ذهن بسیاری از دانش آموزان وجود دارد زیرا دانش آموزان در کتا ب  جغرافیا ی خود بیش از هر چیز درباره وسعت محصولات و وضعیت آب و هوا ی کشور های مختلف مطالعه می کنند در حالی که در رشته جغرافیا فقط یک درس در شاخه جغرافیای طبیعی تحت عنوان ” جغرافیای قاره ها ” وجود دارد و تمام مباحث این رشته کاربردی و فنی است . در یک کلام می توان گفت که موضوع جغرافیا ” مکان ” است . واین علم مکان را تا جایی که به زندگی انسان مربوط می شود مطالعه می کند ودر این مطالعه سعی دارد سطح زمین را از نظر تمام ویژگی های آن  مانند سردی و گرمی ، حاصلخیزی ، سستی و سختی ، شیرینی و شوری ، خشکی و رطوبت و هزار ویژگی دیگر بشناسد . به همین دلیل مشاهده مستقیم زمین روش اصلی مطالعه جغرافیا است .
البته امروزه  با توجه  به تحولی که در کتابها ی درسی دوره متوسطهایجاد شده است حتی دانش آموزان نیز می دانند که یک درس تعریفی محض نیست . بلکه زیر بلا و بستر فعالیت های اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی می باشد .
    اهمیت و ضرورت
اهمیت و ضرورت این رشته در گرایش ها یی مثل گرایش ژئو مورفولوژی است . ژئو مورفولوژی بیشتر به فرایند های سطحی و بیرونی زمین متمرکز است و ارتفاعات پستی و سستی زمین را مطالعه می کند .
الف)گرایش آب و هوا شناسی : در این گرایش بیشتر مسائل آب و هوا  عناصر و عوامل اقلیمی در فعالیّت انسان و مسائل و بهره برداری از زمین کشاورزی مطرح می شود و این برای کشاورزی مفید است که از وضع اب و هوا خبر داشته باشد.
ب) گرایش جغرافیای شهری : جغرافیای شهری به مطالعه ی مسائل مهمی از جمله گسترش شهرها ،مسائل اقتصادی و جمعیتی شهرها و بحث روز جغرافیای شهری ،یعنی توریسم می پردازد بر روی نحوه اشغال فضا ، نوع تمرکز و پراکندگی شاغل در یک شهر و چگونگی جابه جایی از محل کار به سکونت ، ارتباط شغل و مسکن بر قرار است مطالعه می کند و این برای شهر نشینی ها اهمیت بسیاری دارد .
ج) گرایش جغرافیای رو ستای : این گرایش بر روی شهر وروستا ، برنامه ریزی و توسعه ی روستای ، نو سازی و آینده روستاها ، علل و عوامل مهاجرت رو ستائیان ، بهداشت واوقات فراغت روستائیان و … می پردازد و این اطلاعات برای روستائیان و روستانشینان حائز اهمیت است.
    تحصیلات
جغرافیا علم گسترده ا ی است و از این رو شاخه های شناخته شده بسیاری دارد . بطوری که اتحادیه
جغرافیدانان آمریکا ۵۷شاخه برایی  جغرافیای موضوعی و ۶۲ شاخه برای جغرافیای ناحیه ای مشخص کرده اند . در دانشگاها و مراکز آموزش عالی کشور ما نیز علم جغرافیا در مقطع کارشناسی در دو رشته مجزای جغرافیا (در مفهوم عام آن )و جغرافیای سیاسی – نظامی ارائه می شود که رشته جغرافیا خود دارای سه شاخه اصلی جغرافیای طبیعی ، جغرافیای انسانی و کارتو گرافی است . همچنین شاخه جغرافیای طبیعی دارای دو گرایش پزئو مورفولوپژی و آب و هوا شناسی ( اقلیم ) و شاخه جغرافیای انسانی دارای سه گرایش شهری ، روستای ، جغرافیا و برنامه ریزی شهری است . البته گرایش های فوق در دوره کارشناسی تفاوت محسو سی با یکدیگر ندارند چرا که واحد های تخصصی هر یک از این گرایش ها کمتر از ده واحد است .
دکتر لشگری در همین زمینه می گوید : جغرافیا در مقطع کارشناسی در سه شاخه اصلی جغرافیای طبیعی ، انسانی و کارتو گرافی ارائه می شود و هر یک از گرایشها ی جغرافیای انسانی و انسانی دارای گرایشهای متعددی هستند . البته تفاوت هر گرایش با گرایش دیگر تنها در هشت واحد تخصصی است . وبه همین دلیل بسیاری از دانشگاها در دفترچه راهنمای آزمون سراسری گرایشهای موجود در دانشگاه خود را ذکر نکرده و تنها به شاخه های اصلی جغرافیا که در دانشگاه تدریس می شود اشا ره نموده اند .
محسن شهرابی فارغ التحصیل جغرافیا نیز معتغد است که داو طلب رشته ی جغرافیا نباید هنگام انتخاب رشته به نوع گرایش توجهی داشته باشد . چرا که دانشجوی دوره لیسانس در هیچ یک از گرایش های ژئو مورفولوژی ، اقلیم ،روستایی ، شهری و گرایشهای دیگر متخصص نمی شود و تنها اطلاعاتی کلی در باره ی یکی از شاخه های طبیعی و انسانی و یا کا رتو گرافی به دست می آید .
دروس مشترک برای کارشناسی جغرافیا
جغرافیای آبها
جغرافیای خاکها
جغرافیای زیستی
آب و هوای ایران
ژئومورفولوژی ایران
منابع و مسایل آب ایران
اصول و روشهای برناه ریزی ناحیه ای
مبانی جغرافیا ی جمعیت
مبانی جغرافیای روستا ئی
مبانی جغرافیای اقتصادی ۱ : کشاورزی
مبانی جغرافیای اقتصادی ۲ : صنعت ، حمل و نقل و انرژی
جغرافیای سیاسی
مبانی جغرافیای شهری
جغرافیای کوچ نشینی
پژوهش میدانی در جغرافیا ( روش تحقق عملی )
زمین در فضا
ریاضیات ۱و۲
آمار و احتمالات ۱
منابع و ماخذ جغرافیای ایران
فلسفه جغرافیا و جغرافیای کاربردی ایران
تاریخ علم جغرافیات
کارتوگرافی (نقشه کشی )
نقشه برداری ۱و۲ ( نظری و عملی )
نقشه خوانی
جغرافیا در مقطع کار شناسی در ۵ شاخه اصلی جغرافیای طبیعی ، جغرافیای انسانی ، کارتوگرافی جغرافیا و برنامه ریزی شهری و جغرافیا سیاسی –نظامی ارائه می شود و هر یک از گرایش های جغرافیای طبیعی و انسانی دارای شاخه های متعددی است .البته تفاوت هر گرایش با گرایش دیگر تنها در واحد تخصصی است و به همین دلیل بسیاری از دانشگاه ها در دفتر چه راهنما ی آزمون سراسری گرایش های موجود در دانشگاه خود را ذکر نکرده و تنها به شاخه های اصلی جغرافیا که در آن دانشگاه تدریس می شود اشاره نموده اند .
۱-    شاخه ی جغرافیای طبیعی : شاخه جغرافیای طبیعی علمی اس که محیط طبیعی و تاثیرعوامل وعناصر محیطی بر زندگی و فعالیت انسانی را مطالعه می کند این علم در مقطع کارشناسی دارای دو گرایش ژئومورفولوژی و آب و هوا شناسی است .
الف) گرایش ژئومورفولوژی : ژئومورفولوژی بیشتر به پدیده های سطح زمین توجه دارد ریخت یا چهره زمین را مطالعه می کند به همین دلیل این علم ارتباط بسیاری با زمین شناسی دارد و تحت تاثیر یافته های علم زمین شناسی است چرا که شکل ظاهری زمین تبلور اتفاقات درون زمین می باشد . البته زمین شناسی بیشتر به اعماق و لایه ها ی درونی زمین می پردازد اما ژئومورفولوژی فرایند های بیرونی یا سطحی زمین را مطالعه می کند .
دروس تخصصی گرایش ژئومورفولوژی :
ژئومورفولوژی مناطق شهری ، نقشه ها و نمودارهای ژئو مورفولوژی ،هیدرولوژی کاربردی ، کاربرد ژئومورفولوژی در برنامه ریزی شهری و منطقهای ، تفسیر نقشه (توپوگرافی و زمین شناسی )
ب)گرایش آب و هوا شناسی : رشته آب و هوا شناسی فرایندها ی حاکم بر جو از جمله انرژی و توزیع آن دذر سطح سیاره زمین ،حرکات جو و قانونمندی ها ی حاکم بر آن و تاثیر این فعالیت ها را بر روی زیست و فعالیت انسان ها ، جانداران و محیط بی جان سیاره زمین مطالعه می کند در این گرایش بیشتر مسائل آب و هوا عناصر و عوامل اقلیمیدر فعالیت انسان و مسائل بهره برداری از زمین مثل کشاورزی مطرح می شود .
دروس مشترک در شاخه های مختلف جغرافیا:
جغرافیای آب ها ،جغرافیای خاکها ، جغرافیای زیستی ، آب و هوای ایران ، ژئومورفولوژی ایران ، مناب و مسائل ایران ، اصول و روش های برنامه ریزی ناحیه های ، مبانی جغرافیای جمعیت ، مبانی جغرافیای روستائی ، مبانی جغرافیای اقتصادی ، مبانی جغرافیای اقتصادی ( صنعت ) ، حمل و نقل انرژی ، جغرافیای سیاسی ، مبانی جغرافیای شهری ، جغرافیا یکوچ نشینی ، پژوهش میدانی در جغرافیا ، زمین در فضا ، ریاضیات ، آمار و احتمالات ، منابع و ماخذ جغرافیا ی ایران ، فلسفه جغرافیا ، جغرافیای کاربردی ، تاریخ علمی جغرافیا ، کارتوگرافی ،نقشه برداری ، نقشه خوانی ، روش تحقق ، اصول سنجش از دور ، کاربرد عکسها ی هوای و ماهواره ای در جغرافیا ، کامپیوتر در جغرافیا ، مبانی علم جغرافیا ، زیست شناسی برای جغرافیا ، مبانی اقلیم شناسی ، آب و هوای کره زمین و  مبانی ژئومورفولوژی .
دروس اصلی مشترک در گرایش های جغرافیای طبیعی :
جغرافیای قاره ها ، زمین شناسی ، زمین شناسی ایران ، مسائل جغرافیای مناطق خشک ایران ، حفاظت خاک ، جنگل و مرتع و مسائل مربوط در ایران ، جغرافیای ناحیه ای ایران ، متون جغرافیای طبیعی به زبان خارجی ، جغرافیای انسانی ایران ، نقشه برداری تکمیلی ، مبانی محیط زیست ، ژئومورفولوژی اقلیمی ، کاربرد جغرافیای طبیعی در برنامه ریزی شهری و منطقه ای ( با تاکید بر ایران ) .

چکیده
Visopt Shop Floor  یک سیستم زمان‌بندی برای حل مساتل برنامه‌ریزی پیچیده را ارائه می‌دهد، وجود برخی امکانات ویژه برنامه‌ریزی، این سیستم را از سیستم‌های برنامه‌ریزی متداول متمایز می‌کند. به ویژه که در طول زمان‌بندی برای رسیدن به هدف، فعالیتها، به صورت پویا برنامه‌ریزی می‌شوند. ما در این مقاله یکپارچه‌سازی برنامه‌ریزی و زمان بندی را به وسیله این سیستم را تشریح کرده و چگونگی دست یافتن به  این یکپارچگی را در سیستم برنامه‌ریزی کف کارگاهی ویسپوت را  شرح خواهیم داد.

۱٫مقدمه:
برنامه‌ریزی و زمان بندی دو مقوله نزدیک و بسیار وابسته می‌باشند و لی اغلب اوقات مسایل مربوط به این دو مقوله به صورت جداگانه و به تکنیکهای متفاوتی حل می شوند. وظیفه‌ی برنامه‌ریزی ایجاد فعالیت‌ها در جهت رسیدن به اهداف تولید می‌باشد در حالی که وظیفه زمان بندی اختصاص دادن فعالیت های ایجاد شده در برنامه‌ریزی به زمان و منابع در دسترس می‌باشد. اغلب که این دو مقوله درمسائل واقعی با یکدیگر ترکیب می‌شوند، و مسئله به این صورت حل می‌شود که ابتدا قسمت برنامه‌ریزی سیستم فعالیت‌‌ها را مشخص نموده سپس قسمت زمان‌بندی، زمان و منابع در دسترس را به این فعالیت‌ها اختصاص می‌دهد.همانطور که در قسمت(۲) بحث خواهیم کرد درصورتی که این قبیل مسائل برنامه‌ریزی حالت پیچیده‌تری به خود بگیرند، این دوگانگی و جدایی میان برنامه ریزی و زمان‌بندی زیاد مناسب نخواهد بود. در صورتی که تصمیمات برنامه‌ریز به شدت متاثر از تصمیات قسمت زمان‌بندی باشد( به طور مثال عفالیت‌های نصب و قطعات فرعی) پیشنهاد می‌کنیم از روش ما مبتنی بر حل مسائل در فصل مشترک برنامه‌ریزی و زمان‌بندی استفاده نمایید.
در قسمت (۶) شیوه یکپارچه‌سازی بین زمان‌بندی و برنامه ریزی را در سیستم برنامه‌ریزی تولید کف کارگاهی ویسپوت توضیح خواهیم داد. در ضمن امکانات منحصر به فرد این سیستم برنامه‌ریزی که به ما امکان می‌دهد در ماورای سیستم‌های برنامه ریزی تولید متداول و سنتی به حل مسائل برنامه‌ریزی تولید بپردازیم را شرح خواهیم داد.
این مقاله بر اساس روند زیر طراحی شده است: ابتدا مشخصات وخصوصیات مسئله را روشن خواهیم کرد. سپس به کمک یک مسئله‌ی محک ویژه که سیستم پیشنهادی ما توانایی حل کردن آن را دارد در صورتی که مابقی سیستم های موجود این توانایی را ندارند به بیان نتیجه‌گیری با استفاده از نتایج به‌ دست آمده از حل این مسئله و همچنین مسائل واقعی حل شده توسط این سیستم خواهیم پرداخت.

۲٫ مسئله
زمان بندی سنتی با مسئلۀ تخصیص دادن منابع و زمان در دسترس به فعالیت های شناخته شده سر و کار دارد . منابع نسبتاً ساده هستند  معمولاً ، منابع به وسیله یک ظرفیت محدود شده برای اجرای فعالیت ها شناخته می شوند. معمولا یکی از این دوحالت اتفاق می‌افتد: یا  یک منبع یکتا داریم ، این مسئله وقتی اتفاق می‌افتد که در زمان واحد تنها یک فعالیت می تواند انجام شود . از این نوع زمان بندی به عنوان زمان بندی افتراغی یاد می شود، در حالت دوم  منابع انباشته داریم  در این صورت به شرطی که تقدم و ترتیب  محدودیت ها رعایت شوند ، می توان تعداد بیشتری فعالیت را به صورت موازی در یک زمان انجام داد به این نوع زمان بندی ، زمان بندی تجمعی گفته می شود . تفاوت میان این دو نوع برنامه ریزی حائز اهمیت است زیرا یک منبع محدود شده  با استفاده از یک فیلتر قوی می‌تواند به عنوان یک یک منبع یکتا معرفی شود. با وجود گستردگی استفاده از منابع یکتا و تجمعی در ابزارهای زمان بندی سنتی ، هیچ کدام از ا ین ابزارها به توالی و ترازبندی فعالیت ها در منابع توجه نمی کنند . (این موضوع در بخش ۱-۲ توضیح داده خواهد شد) .
علاوه بر منابع ، قیود نیز تخصیص فعالیت ها را  با محدودیت مواجه می‌کنند . زمان بندی های سنتی تقدم قیود در بین فعالیت ها را معرفی کردند . معمولاً هر کجا که باید توالی فعالیت ها رعایت شود فعالیت ها و وظایف با هم، هم وابسته شده اند از این رو دربارۀ مدل های وظیفه محور صحبت خواهیم کرد .
زمان بندی کف کارگاهی ، یک مثال برای نشان دادن مسئله زمان بندی وظیفه محور می باشد .(۲/۹)
زمان بندی بر مبنای محدودیت ها (۲۰) به وسیله دادن تقدم دادن دلبخواهی به فعالیت ها بسیار شایع است ولی نیاز به تسلط به شناخت قبلی از فعالیت ها دارد.
در بخش های بعد نشان خواهیم داد که مسائل واقعی از آنچه که در مسائل ساده فوق الذکر یاد شد بسیار پیچده تر می باشند . به ویژه مثال هایی خواهیم زد که در آنها منابع با رفتارهای مرکب و پیچیده، از دسته بندی سنتی ( یکتا/تجمعی) فراتر هستند . همچنین نشان خواهیم داد چرا یک الگوی زمان بندی که در آن وظایف ثابت در نظر گرفته می‌شوند، مدلی درخور برای زمان‌بندی برخی از  فرآیندهای تولید نمی باشد . در قسمتی نیز به تشریح یک مثال که دربردارنده این ویژگی هاست خواهد بود .

۲٫۱٫ منابع پیچیده(مرکب)
منابع یکتا (ماشین) و تجمعی (انبار) مثالهایی نوعی از منابع هستند. ولی در برخی از محیط های تولید نظیر محیط های تولید صنعتی رفتار منابع کمی پیچیده تر و ترکیبی تر می باشند . خصوصاً ، توالی و انطباق فعالیت ها مهم هستند . در سیستم برنامه ریزی ویسپوت ، سیستم تولید دسته ای با یک فرآیند حمل و نقل ترکیبی را مدلسازی می کنیم .
 در روش تولید دسته‌ای فعالیت ها می توانند به صورت موازی انجام شوند ولی اگر دو فعالیت همپوشانی داشتند باید در زمان واحد شروع و در یک زمان پایان یابند . این همپوشانی تشکیل یک دسته‌ی تولید را می دهد. در این روش تولید علاوه بر محدودیت ظرفیت محدودیت سازگاری را نیز داریم به عبارت دیگر ، فعالیت هایی که از یک نوع می باشند و سازگاری دارند می توانند به صورت موازی انجام شوند . علاوه بر این برای تولید دسته می توانیم یک طرح حمل و نقل ترکیبی را مدلسازی کنیم. منابع ذکر شده در ایستگاه‌های مختلف مصرف می‌شوند و بین این ایستگاه‌ها حمل و نقل می‌شوند . در زمان واحد هر منبع می تواند دقیقاً در یک ایستگاه حضور داشته باشد و هر ایستگاه فقط می تواند بر اساس الگوی حمل و نقل تغییر را روی دسته‌ی تولید انجام دهد.
علاوه بر این ، تعداد دسته های در جریان در هر ایستگاه محدود است . اکنون مثال هایی را مطرح می کنیم که نشان می دهد چگونه الگوی حمل و نقل برای مدلسازی رفتار منابع واقعی استفاده می شود .
یک منبع ثابت را با دو روش تولید موازی و متوالی را بررسی می‌کنیم. برای تعداد دسته های موجود در  فرایند روش تولید سریال محدودیتی وجود ندارد در صورتی که در روش موازی فقط سه دسته محصول می توانند حضور داشته باشند . محدود شدن تعداد دسته ها در روش تولید موازی ناشی از تکنولوژی به کار رفته برای تولید است و برخی از محصولات فرعی تولید شده در حین تولید موازی ، موقتاً در کنار ماشین انبار می شوند . انبار موقت بعد از تولید سه دسته پر می شود و بدینگونه دسته بازیافت باید قبل از تولید ادامه یابد .
برای ساختن الگوی حمل و نقل ترکیبی ، می توان به لحظه‌ی ورود دسته تخلیه توجه کرد(دسته‌ی تخلیه آن دسته‌ای است که بعد از ورود آن دسته به ایستگاه کاری و انجام کار روی آن باید تمیزکاری ماشین آلات انجام می‌شودم و انباشته‌ی کنار هر ایستگاه باید تخلیه شود. به هر حال، تا زمانی که محصولات کنار ماشین انبار شده‌اند تمیزکاری انجام نخواهد شد. بعداً در مورد نقش دسته تخلیه در یک پاراگراف توضیح خواهیم داد .
الگوی حمل‌ونقل یاد شده در پاراگراف بالا می تواند به سادگی به وسیله یک گراف نمایش داده شود. که هر ایستگاه به وسیله تعداد بیشینه و کمینه تعداد دسته های موجود در این ایستگاهها شناسایی می شود .
 
شکل ۱٫ رفتار بسیاری از منابع را که می توان به وسیله استفاده از ایستگاههای با بیشینه و کمینه تعداد دسته ها در هر ایستگاه‌های کاری (داخل براکت) و استفاده از الگوی حمل و نقل بین ایستگاهها (سمت چپ) ، شرح داد. این الگوی حمل و نقل باید در تولید متوالی دسته‌ای دنبال شود .
الگوی حمل و نقل، برای مدلسازی منابع چارچوب یک کاری انعطاف پذیر را با استفاده از بیشینه و کمینه‌ی دسته‌ها در هر ایستگاه واقعی در اختیار قرار می دهد. برای مثال به ما کمک می‌کند که بفهمیم کارگران برای یادگیری طرز کار ماشین‌آلات به چهار دسته تولید نیاز دارند . به عبارت دیگر مدت زمان برای انجام کار روی این چهار دسته از دسته های بعدی بیشتر است . می توانیم ، ا با خصوصیات که ایستگاههای کاری از قبیل مدت و بازه های زمانی را  بر روی هر ایستگاه کاری برچسب‌گذاری کنیم، این ویژگی‌ها برای کلیه دسته هایی که به این ایستگاه‌های کاری وارد می‌شوند قابل استفاده هستند. از این رو کارگر می تواند به وسیله حمل و نقل یک دستگاه به دو دسته مبتدی و ورزیده دسته بندی شود .
 
شکل۲٫ حمل و نقل بین ایستگاههای کاری می تواند رفتار منابع را توضیح دهد . برای مثال بعد از یک تعداد از دسته‌ها وارد شده به دسته‌ها منابع یا محصولات تغییرات برگشت‌ناپذیری پیدا می‌کنند.
طرح حمل‌و‌نقل توضیح داده شده‌اند اجازه را که شمارش تعداد دسته‌ها برای هر ایستگاه را ارائه می دهد . به هر حال در موقعیت های زیادی هست که در آن کاربر نیاز به شمارش دسته های ایستگاه‌های مختلف را دارد . به عنوان مثال دسته تخلیه زمانی بعد از تعداد خاصی از دسته محصول وارد ایستگاههای کاری می شود.در سیستم کف کارگاهی ویسپوت یک شمارنده دسته ها را تعریف می‌کنیم که دسته های کل ایستگاه‌های کاری را می شمارد . این شمارش ترتیب‌دهی و توالی دسته ها را با محدودیت مواجه می کند .

 
شکل ۳٫ شمارندۀ دسته ها را در سراسر ایستگاههای کاری برای مدلسازی موقعیت ها از قبیل تخلیه اجباری بعد از هشت دسته محصول (سریال، موازی) را شمارش می کند .
زمان بندی مدل شرح داده شده در بالا به وسیله ابزارهای زمانبندی متداول سنتی سخت و تقریبا غیر ممکن است.اصلی‌‌ترین مشکل الگوی حمل و نقل  این است که شمارش بعضی  از دسته‌ها به وسیله شمارنده انجام نمی شود به این معنی که رفتار یک دسته در بین ایستگاه‌های کاری مستقل نمی‌باشد و منوط به مبقی دسته‌ها کاری می‌باشد.(۱۷و۲ ) از این رو دسته ها را می توان از قبل تعریف کرد  و این که ما دسته ها را در طول زمان بندی به صورت پویا برنامه‌ریزی کنیم بسیار آسان تر خواهد بود.و این یعنی همان یکپارچه سازی برنامه ریزی و زمان بندی که ما در قسمت (۳) پیشنهاد کردیم .

۲٫۲ وابستگی منابع
 در سیستم های زمان بندی متداول و سنتی روابط ایجاد شده بین فعالیت‌ها با توجه به  اولویت محدودیتها ایجاد می شود. این اولویت  بین محدودیت ها را می توان در جریان بین فعالیت ها مشاهده کرد. یک قلم ( آیتم) برای مورد استفاده قرار گرفتن در ایستگاه کاری بعدی ابتدا بایددر ایستگاه قبلی تولید شود. به هر حال، این اولویت بندی ساده بین روابط بین دسته‌ها برای مدل سازی بسیاری از مسائل واقعی کافی نیست.
هریک از اقلام قبل از اینکه مصرف شوند باید تولید شود بعضی مواقع فاصله زمانی بین اتمام تولید و شروع مصرف نباید خیلی طولانی شود . به علت اینکه دمای محصول برای مصرف در مرحله بعد باید پایین باشد بعد از تولید خنک کاری می شود . می توانیم این مسئله زمانی که روابط تقدمی ساده با محدودیت های بیشتری عوض می شوند .می توان با زمان بندی مبتنی بر محدودیت ها مدل سازی کرد .

بیشینه تأخیر < انجام تولید_شروع مصرف < کمینه تأخیر
مشکل زمانی به وجود می آید که ما می‌دانیم چه فعالیت هایی با استفاده از تقدم محدودیت های ذکر شده در بالا به هم ارتباط پیدا کرده‌اند مثلا زمانی که چند فرآیند مختلف برای تولید یک آیتم استفاده می شود این مشکل پدید می‌آید.
برای مثال فرض کنید محصول در یک سیستم با روش موازی تولید می‌شود در این سیستم دو ماشین که با هم  کار می‌کنند و حتمآ به یک کارگر نیاز داریم (شکل ۴ سمت چپ). دریک حالت دیگرهمان محصول در یک سیستم متوالی(سریال) که در آن محصول برای ساخت ابتدا به ماشین ۱ و سپس به ماشین ۲ می رود و در این سیستم به کارگر نیازی نیست (تصویر۴ سمت راست). ساختار فرایند و مسییر  تولید در دو مورد بالا متفاوت است، دسته های متفاوتی با روابط متفاوتی در آنها استفاده می شود. زمان بندی متداول نیاز به یک روند مشخص تولید مشخص دارد دارد که این روند باید قبل از شروع فرایند تولید تعیین شود. ما پیشنهاد می دهیم که زمانی که اطلاعات کافی راجع به دسته‌ها در دست است این تصمیم را به تعویق بیندازیم.

 
شکل ۴٫  در شرایط واقعی کارخانه یک به طور نمونه فرایند تولید یک محصول طی مسیرهای بیشتری انجام شود به این صورت که یا به وسیله یک سیستم تولید موازی دو ماشین در حال کار کردن است و یک کارگر نیاز است در یک ماشین اول آماده سازی و سپس در ماشین دوم تولید می شود.
مشکل دیگر در برنامه‌ریزی متداول سنتی مدلسازی روابط چند به چند برای دسته‌های تولید می‌باشد، به عبارت دیگر در ضمن وجود چندین تولید کننده برای یک دسته چندین مصرف کننده نیز وجود دارد و چندین چرخه وجود دارد.در یک چرخه ممکن است که چندین محصول فرعی وجود داشته باشد که این محصولات در مراحل بعدی مورد استفاده قرار بگیرند و در مدلسازی چرخه باید این محصولات را مد نظر قرار داد. زمان‌های setup قبل از اجرای چرخه قابل پیش بینی نیستند. اینکه قبل از طراحی ایستگاه‌های کاری چرخه را طراحی کنیم به نظر کار غیر ممکنی می‌آید.
برای دستیابی به موضوع بالا ما پیشنهاد می کنیم قبل از اینکه روابط تقدم بین منابع مشخص شود ، روابط تأمین کننده مشتری بین منابع مشخص شود. تقدم بین مشتری تأمین کننده به وسیله منابع تأمین کننده و منابع مشتری و ایستگاههای کاری شان و تأخیر بین اتمام تولید دسته ها تأمین کننده و شروع مصرف دسته ها مشخص می شود.از این رو یک دسته تأمین کننده می تواند به چند دسته مصرف کننده تبدیل شود و بالعکس .
روابط مشتری‌ـ‌تأمین کننده به صورت طبیعی به وسیله جریان تولید محصول در کارخانه مدلسازی می‌شود، می‌توان از این روابط به عنوان یک شاهد مثال برای تقدم محدودیت‌ها استفاده کرد که زمانی که دسته‌ها به ایستگاه‌های کاری فرستاده می‌شوند یک شکل پویا را در طول مدت زمان بندی به خود می گیرند. بخش ۴ را ببینید.

 شکل ۵ .یک مثال برای شرح فرآیند رابطه مشتری تأمین کنندگی توسط کاربریا استفاده رابط گرافیکی کاربر سیستم برنامه‌ریززی کف کارگاهی ویسپوت در شکل ۵ آمده است .

“وظایف” در یک نگاه اجمالی :
تمرکز سیستم کف کارگاهی ویسپوت روی مسائل، برای عبور از برنامه‌ریزی سنتی است . اجازه دهید تا میزان به طور خلاصه یک مسئله حل شده  توسط سیستم کف کارگاهی ویسپوت را با مثالی به شما ارائه دهیم . یک کارگاه کوچک با دو ماشین r1 (شکل ۳ ) و r2 (شکل ۱ ) و تولید یک محصول ساده را در نظر می‌گیریم. این ماشین ها هر کدام قادر به کارکردن در سیستم موازی یا سیستم سریال می باشند. شکل (۴) در روش موازی دسته منابع مورد استفاده دو ماشین به صورت موازی وارد ماشینها می‌شوند و یک کارگر نیزنیاز است یکی از محصولات پایانی از دسته خارج می شود و به اندازه یک دسته محصول زمان نیاز است تا کارگر با کار دستگاه آشنا شده (در پایین ببینید).

کارگر فقط در بازه های زمانی(۱۰۰و۰) و (۴۰و۳۰) و (۷۰و۶۰) در دسترس می باشد. زمان بندی برنامه ریزی تولید از زمان ۰ آغاز شده و به طریقی پیش می رود که در زمان ۲۰، ۵ قلم از محصول آماده باشد و در پایان در زمان۱۰۰ ، ۲۵ قلم محصول آماده باشد. همانطور که در مثال بالا می بینیم هدف سیستم برآورده کردن تولید مقدار دسته هایی است که تقاضای آن محصول را توسط خریدار پاسخ داده (برنامه‌ریزی) در ضمن اینکه منابع در دسترس برای تولید این دسته‌ها موجود باشد(زمان بندی). یک برنامه زمان برای یک دوره‌ی زمانی مشخص به کاربر واگذار می شود.

بازارهای مالی از مدتها پیش بوجود آمده‌اند. در این بازارها ابزارهای مالی (Instrument) مختلف خرید و فروش میشود. از بازارهای بورس جهانی(همچون [۱] NYSE بازار بورس نیویورک) گرفته تا بازارهای کالا (Commodities) که در آن کالاهای مختلف از جمله طلا، نقره، پلاتین، کالاهای کشاورزی مثل کتان و حتی کالاهای پتروشیمی همچون پروپیلن معامله (Trade) میشود، همه و همه بازار مالی جهت خرید و فروش اجناس و کالاهای مختلف هستند. به هر یک از این اجناس قابل معامله یک ابزار مالی [۲] گفته می‌شود.

فارکس(Forex یا Foreign Exchange) بازار معاملات ارز بین المللی است. در این بازار شما قادرید به خرید و فروش ابزارهای مالی(Instrument) مربوط به ارزهای مختلف بپردازید. حتما شنیده اید که بازار فارکس حجیم‌ترین بازار جهانی از جهت جابجایی پول روزانه است. این بازار در روز بیش از ۱٫۴ بیلیون دلار جابجایی مالی (Turn Over) دارد. این رقم بالاتر از جابجایی پول[۳] جمع کل بازارهای بورس جهانی است.

بازیگران بازار فارکس بانکها (Banks)، موسسات و شرکتهای سرمایه گذاری بین المللی، کارگزارها (Brokers)، صادرکنندگان و وارد کنندگان[۴] و همچنین سرمایه‌گذاران شخصی(نفرات خرید و فروش کننده) هستند. این بازار برخلاف اکثر بازارهای مالی دیگر مکان فیزیکی خاصی نداشته و بصورت شبکه بین بانکی (InterBank Network) خرید و فروشها انجام می‌شود. اینکار با پیشرفت تکنولوژی و امکان معامله الکترونیکی و از راه دور ابزارهای مالی مختلف امکان‌پذیر شده است. بصورتیکه در حال حاضر اکثر بازارهای بورس، فلزات و دیگر ابزارهای مالی دنیا بصورت الکترونیک قابل معامله می‌باشد. البته هنوز معاملات با حجم بالا(مثلا خرید چند ده ‌هزار سهم از شرکت IBM) بدلایل مختلف از طرق سنتی(مثلا با تلفن) صورت می‌گیرد.

عامل واسط بین معامله‌گران (Traders) شخصی و بازار مورد معامله، کارگزار یا Broker می‌باشد. نقش کارگزار فقط منتقل کردن معاملات فرد تریدر (Trader) به بازار جهانی است. کارگزارها در ازای فراهم کردن امکان خرید و فروش الکترونیک، درصد کمی از هر معامله را بعنوان کارمزد (Comission) کسر کرده و به حساب خود واریز می‌کنند. یعنی هزینه معاملات بصورت اتوماتیک محاسبه شده و به حساب بروکر منتقل می‌شود.
بازار فارکس برخلاف دیگر بازارهای مالی جهان(مثل بازار سهام[۵]) بازاری ۲۴ساعته می‌باشد. یعنی در تمامی طول شبانه‌روز نرخ‌ها در این بازار در حال تغییر هستند. البته همچون دیگر بازارها دوروز آخرهفته(شنبه و یکشنبه) تعطیل است.
برای موفقیت در بازار فارکس، باید زبان انگلیسی نوشتاری را در حد مناسبی فرا بگیرید. دوره‌های مختلف جهت درک مفاهیم متنی توصیه می‌شود و همچنین در انتهای مطالب هر روز کلمات جدیدی که در آن روز تمرین شده بصورت جدولی جهت تمرین مجدد و دسترسی آسان به واژه نامه واژگان فارکس آورده می‌شود.
جفت ارزها

پس از شناخت ابتدایی از بازار فارکس که به اختصار به آن FX نیز گفته می‌شود، امروز به شناخت عمیق‌تر بازار می‌پردازیم. همانطور که گفته شد، در شبکه بین بانکی(Inter-Bank) خرید و فروش ابزارهای مالی مربوط به ارزهای مختلف صورت می‌گیرد. ارزهای عمده دنیا(که به آنها ارزهای اصلی یا Majors گفته می‌شود) در جدول ذیل معرفی شده‌اند:
edu2-1.PNG

حدود ۹۰% از ارزها در مقابل ارز اصلی بازار یعنی دلار امریکا خرید و فروش می‌شوند. یعنی ارزها بصورت جفتی(زوج ارز) قیمت‌گذاری می‌شوند. در بازارهای دیگر(مثلا بازار کالا یا فلزات) نیز عمده خرید و فروشها در مقابل دلار امریکا($) انجام می‌شود. مثلا قیمت جهانی طلا(Gold) در حال حاضر ۴۲۰$ به ازای هر اونس(Oz.) می‌باشد. قیمت ارزهای مختلف در بازار ارز نیز در اکثر موارد نسبت به دلار امریکا سنجیده می‌شود. مثلا هر یک یورو(€) برابر ۱٫۲۰۰۰ دلار امریکا قیمت‌گذاری شده است. یعنی در بازار جهانی ارز نرخ معامله یورو در مقابل دلار ۱٫۲۰۰۰ می‌باشد.
ابزارهای مالی بازار جهانی ارز(Forex) بصورت جفت ارز هستند. جفت ارزهای اصلی قابل معامله در بازار فارکس در جدول ذیل آورده شده است:
edu2-2.PNG

هر یک از ابزارهای مالی فوق قیمت مشخصی در بازار جهانی ارز دارد و در هر لحظه با قیمت جاری قابل معامله می‌باشد. مثلا فرض کنید قیمت GBPUSD در حال حاضر ۱٫۷۵۴۳ است، یعنی شما قادر به معامله این ابزار مالی با این قیمت از طریق کارگزار(Broker) خود هستید. در روزهای آتی خواهید دید که چطور از قیمت جاری هر جفت ارز (Currency Pair) باخبر شویم.

کلمات امروز:
edu2-3.PNG

نکته: در اصطلاحات بازار فارکس به زوج ارز اصلی بازار یعنی EURUSD در اصطلاح Eddie گفته می‌شود. همچنین به GBPUSD گفته می‌شود Cable. بعضی مواقع نیز از USDJPY با اسم مستعار Sushi نام برده می‌شود.

[۵] پوند انگلستان(GBP) بعضی مواقع Sterling نیز نامیده می‌شود.

مکانیزم معاملات

پس از شناخت زوج ارزهای اصلی بازار که مهمترین ابزارهای مالی قابل معامله در بازار فارکس هستند، امروز به شناخت نحوه معاملات این بازار می‌پردازیم. مثل هر بازار مالی دیگر معامله به معنی خرید و فروش جنس مشترکی است که دو نفر برسر قیمت جنس خاصی به توافق می‌رسند و معامله(جابجایی کالا) صورت می‌گیرد. در بازار فارکس جنس مورد معامله زوج ارزهای قابل ترید هستند. ضمنا در نظر داشته باشید که بخاطر حجم بسیار بالای بازار و الکترونیکی بودن معاملات، شما فرد طرف دیگر معامله(که جنس را از شما می‌خرد یا به شما می‌فروشد) را نمی‌بینید.

اگر نقش کارگزار(بروکر = Broker) در عملکرد بازار را بخواهید بدانید، اینطور است که شما از طریق یک برنامه(Platform) تحت وب از طریق اینترنت به کارگزار خود متصل می‌شوید. تعداد کارگزارها و تنوع سرویس‌های ایشان بسیار زیاد است و در جای خود بدان پرداخته می‌شود. اگر شما قصد خرید ۱۰,۰۰۰$ از زوج ارز EURUSD را داشته باشید، از طریق برنامه مربوطه این دستور خرید را به کارگزار می‌فرستید. طبق قوانین و قواعد بازار، کارگزار موظف است برای دستور خرید شما در شبکه بازار بین‌بانکی مشتری دیگری که همان مقدار از همان ابزار(یعنی ۱۰,۰۰۰$ از EURUSD) را از شما بخرد پیدا کند. بخاطر حجم زیاد بازار هیچوقت نیست که دستور خرید یا فروش شما بدون جواب بماند و همیشه دستورات خرید و فروش شما در لحظه انجام می‌شود(بروکر به انجام اینکار موظف است(
پس کارگزار نقش واسطه بین شما و بازار جهانی که بصورت شبکه بین بانکهای عمده دنیا است را برعهده دارد. معامله در شبکه بین بانکی حداقلهایی دارد که به مشتریان خرده‌پا اجازه نمی‌دهد در آن معامله کنند. مثلا حداقل مقدار معامله در شبکه بین بانکی ۱ میلیون دلار است. کارگزار با داشتن مشتریهای متعدد و جمع کردن معاملات آنها ارقام خود را بالا برده و در شبکه بین بانکی معامله می‌کند.
اگر تابحال خرید و فروش ارز(در صرافی‌ها) انجام داده باشید، حتما دیده‌اید که قیمت خرید و فروش ایشان متفاوت است. به این معنی که مثلا دلار امریکا را ۹۱۰ تومان(از شما) می‌خرند اما موقع فروش به شما قیمت آنها ۹۱۲ تومان است. این حاشیه سود(اختلاف بین قیمت خرید و فروش) به اسپرد(Spread) معروف است و دقیقا کارگزاران بازار فارکس نیز از همین روش برای کم کردن کارمزد(کمیسیون) معاملات شما عمل می‌کنند. فرضا اگر شما قصد خرید EURUSD داشته باشید قیمت فروش آنها ۱٫۲۱۲۰ است اما اگر قصد فروش EURUSD داشته باشید آنرا از شما ۱٫۲۰۱۷ می‌خرند. این اختلاف ۰٫۰۰۰۳ (سه ده هزارم) بعنوان اسپرد شناخته می‌شود.
اسامی خاصی برای قیمت خرید و فروش وجود دارد. در مثال فوق به ۱٫۲۰۲۰ که قیمت خرید شماست Ask گفته شده، و به قیمت ۱٫۲۰۱۷ که قیمت فروش شماست اصطلاحا Bid گفته می‌شود. بنابراین همیشه قیمت Bid از Ask کمتر است. اختلاف بین قیمت bid و Ask همان کارمزد یا Spread می‌باشد. دقت کنید که میزان اسپرد در زوج ارزهای مختلف با هم برابر نیست. مثلا اکثر بروکرهای بازار فارکس برای EURUSD که جذابیت زیادی برای معامله‌کنندگان دارد سه ده هزارم(۰٫۰۰۰۳) اسپرد و برای ارزهای دیگر مقدار اسپرد بیشتری قائلند. همچنین در نظر داشته باشید که اسپرد(کمیسیون دریافتی) بروکرهای مختلف با هم متفاوت است.

edu3-1.PNG

حتما متوجه شده‌اید که نمونه‌های قیمتی که ذکر می‌شود، همگی تا ۴ رقم اعشار هستند. مثلا قیمت USDCHF(دلار امریکا در مقابل فرانک سوئیس) در حال حاضر ۱٫۲۹۸۹ می‌باشد. به این عدد نرخ[۱] یا Rate گفته می‌شود و به معنی رقم برابری دلار در مقابل فرانک می‌باشد. در بازار فارکس به رقم آخر(ده هزارم) یعنی به رقم چهارم بعد از اعشار یک پیپ یا پیپس (Pips) گفته می‌شود. پس می‌توانیم بگوئیم که اسپرد EURUSD سه(۳) پیپ است. این به این معنی است که قیمت خرید و فروش زوج ارز EURUSD همیشه به اندازه سه ده هزارم(۰٫۰۰۰۳) با هم اختلاف دارند. مثلا اگر قیمت Bid در حال حاضر ۱٫۲۰۱۲ است، قیمت Ask به میزان ۱٫۲۰۱۵ خواهد بود. یعنی برای زوج ارز EURUSD همیشه اختلاف ۰٫۰۰۰۳ بین Bid و Ask وجود دارد. برای زوج ارز GBPUSD اسپرد معمول چهار(۴) پیپ می‌باشد، اما بعضی از بروکرها هم برای آن اسپرد ۵ پیپی در نظر گرفته‌اند.

نکته: اختلاف بین قیمت خرید و فروش به اسپرد(Spread) معروف است

ریخته گری مداوم  ( مداوم ریزی )
۱-۸ : مقدمه :
ریخته گری شمش ها به طریقه تکباری از نظر مشخصات متالوژیکی ، تکنولوژیکی و تولیدی دارای نارسایی ها و نقایص عمده ای است که تبدیل شرایط انجماد و افزایش کمیت و کیفیت تولیدی را ایجاب می نماید و در هر یک از شاخه های متالورژی آهنی و غیر آهنی ، مهمترین مباحث تولیدی بر انتخاب بر آیند مطلوب  از سه عامل متالورژی ، تکنولوژی و اقتصاد قرار دارد . در شمش ریزی که به تولید محصول نیمه تمام می انجامد ، بسیاری از عیوب و نارسایی های تولیدی ، هنگامی مشخص می گردند که کار مکانیکی  نظیر نورد ، پتکاری ، پرس ، فشار کاری و … بر روی قطعه انجام گرفته است و کار و هزینه بیشتری صرف شده است و همین مطلب دقت و کنترل در تولید شمش ها را لازم می دارد .
خواص شکل پذیری مکانیکی آلیاژها ، مستقیماً  ” به نرمش Ductility  و تا و Strength   آنها بستگی دارد و این دو مشخصه نیز شدیداً ” تحت تاثیر ساختار شمش ، همگنی و یا ناهمگنی  دانه های بلوری ، مک حفره و جدایش قرار دارد . مهمترین مشخصات مورد لزوم در ساختار شمش ها عبارتند از :
الف ) ریز بودن دانه ها
ب ) گرایش دانه ها از ستونی به محوری
پ ) همگن و هم اندازه بودن دانه ها
ت ) نازک بودن مرز دانه ها
ث ) همگنی شیمیایی و فقدان جدایش های مستقیم یا معکوس
ج ) کاهش مک انقباضی و نایچه
چ ) همگنی در اندازه ، شکل و پخش مک های انقباضی
ح ) کاهش  مک های انقباضی پراکنده
خ ) کاهش و حذف مک های گازی و ریز مک ها
د ) حذف و کاهش ترک های درونی و سطحی
ذ ) کاهش مقدار آخال و سرباره
از مباحث قبل و آنچه که در فصول مربوط به انجماد گفته شده است ، چنین استنتاج می گردد که عیوب و نارسایی های متالولوژی ، ناشی از فقدان شرایط لازم برای سرد کردن و قدرت سرد کنندگی قالب ها می باشد که نوع آلیاژ و شکل و اندازه شمش نیز در حصول به نتیجه دلخواه اثرات قابل توجهی دارند. از نظر تکنولوژیکی و تولیدی نیز ، کندی و آهستگی ، نیاز به مکان و فضای وسیع ، دور انداز و برگشتی ها ی شمش ( در هر دو قسمت فوقانی و تحتانی ) افزایش تعداد کارگر و محدودیت در اندازه شمش ، عوامل دیگری محسوب می شوند که روشهای تکباری را محدود و برای صنعت پویای امروز نا کافی میسازند.
تحلیل عملی معایب و نیاز روز افزون به افزایش تولید ، به اصلاحاتی در روش های تکباری منجر گردید که نیازمندی های علمیو تولیدی را کفایت نمی نمود. روش ریخته گری مداوم و یا شمش ریزی مداوم بر اساس سرد کردن مستقیم تختال یا شمشال ، با طول های تقریباً محدود و زمان بار ریزی  نامحدود  ، فرآیند جدیدی است که قسمت اعظم نیازمندیهای فوق را برآورده ساخته و گسترش تکنولوژیکی و متالوژیکی آن هنوز ادامه دارد .
هر گاه روش یا فرایند جدیدی وارد صنعت گردد ، سال های متمادی ، بدون آنکه طرح اصلی و مکانیسم عمده آن تغییرات فاحشی پیدا کند ، مشمول تحقیقات وسیعی از دیدگاههای مختلف می گردد که به تحصیل محصولاتب بهتر و برتر می انجامد ، مانند تغییر مواد قالب ، سیستم خنک کنندگی ، مبرد و آبگرد که در شمش ریزی تکباری انجام گرفته است . هنگامی میرسد که طرحی کاملاً جدید و فکری نو و سیستمی کاملاً‌ متفاوت ابداع و اظهار می شود . در این حال ، چنانچه روش جدید ، بتواند نظر محققان و تولید کنندگان دیگر را جلب کند و یا پیش بینی تحول های جدیدی بر آن مترتب شود ، مسید تحقیقات و بررسیهای به طرف سیستم جدید گرایش یافته و کلیات آنها در روش جدیدی متمرکز می گردند . بدیهی است گاه ممکن است یک نظریه و یا طرح جدید ، برای سالیان دراز مسکوت بماند ولی چنانچه آن طرح بر موازین علمی استوار باشد و شرایط لازم عملی را در نیازهای صنعتی پیدا کند از لابلای تاریخ علمی بیرون کشیده می شود .
تغییر روش شمش ریزی از تکباری به مداوم ، شاهدی بر بیان فوق است ، زیرا تا قبل از آشنایی با مزایای ریخته گری مداوم ، شاهدی بر بیان فوق است ع زیرا تا قبل از آشنایی با مزایای ریخته گری مداوم ، همواره تحقیقات در اجزاء روش تکباری از نظر قالب ، انداز ته سر ، روش سرد کنندگی ، سیستم آبگرد ، و نظایر آن بعمل می آید و موفقیت هایی را نیز ره دنبال داشت . پس از تدوین علمی و استخراج نتایج تولیدی شمش ریزی مداوم تقریباً بیشتر تحقیقات و هزینه های مربوط متوجه این روش گردید در حالیکه استفاده از روشهای شناخته شده تکباری هنوز در مقیاس وسیعی ادامه دارد .
شمش ریزی مداوم ، روش جدیدی است که هر جند ایده و طرح های اولیه آن ره زمان بسمر “Bessemer”  و سال های ۱۸۴۰-۱۸۵۰ مربوط می شود ، ولی عمر کاربردهای صنعتی آن از ۵۰ سال بیشتر نیست . از طرف دیگر ، گشترش تکنولوژی جهانی  سبب شده است که تحقیقات و طرح های مستقلی در کشورهای جهان ارائه شود و تنوع فاحشی را در انواع روش های ریخته گری مداوم پدید آورد بطوریکه مجموع طرح های ثبت شده در این مورداز ۵۰۰ نوع نیز متجاور

۳-۲-۸ : مکانیسم سرد کردن
در حقیقت مهم ترین وجه تمایز روش های مداوم ریزی بر روش های تکباری ، سرد کردن سریع و گاه بدون واسطه شمش یا محصول است که عمده مختصات متالوژیکی از این مکانیسم ناشی می گردد . استفاده مستقیم از آب جاری ، آب فشان آب اتمیزه ( پودر شده ) ، مخلوط آب و روغن مهمترین روش های سرد کنندگی را حاصل نموده اند ، در این حال استفاده از قالب یا هر محفظه نگاهدارنده به منظور انجماد اولیه و ایجاد استحکام در پوسته لازم به نظر می رسد . در حقیقت تنوع قالب و مکانیسم های سرد کردن را نمی توان از هم تفکیک نمود از هم تفکیک نمود چه تاثیرات هر یک بر دیگری کاملاً به اثباط رسیده است . تاثیر قالب و یا هر محفظه نگاهدارنده در انجماد اولیه و تا و پوسته کاملاً شناخته شده است و در برخی از موارد کل انجماد در برخوردهای مذاب و قالب انجام میگیرد و قسمتهایی جزیی و درونی به سرد کنندگی شدیدی نیاز ندارند . در هر صورت حرارتی ، تاو ، و مقاومت به فرسایش و خورندگی در قالب ها از اهمیت ویژه ای برخور دارند . ولی در شمش های حقیقی عموماً سیستم سرد کنندگی ثانویه ، همراه با سیستم اولیه ” قالب ” شرایط تکمیلی فرایند انجماد را حاصل می کنند .
با توجه به آنکه شمش ها ه عموماً محصول نیمه تمام تعریف شده اند و همواره پس از ریخته گری تحت عملیات مکانیکی نورد ، پتکاری ، فشار کاری ه مفتول کشی و … قرار می گیرند ، در بسیاری از واحدهای تولیدی ، روش کار به گونه ای است که شمش قبل از سرد شدن کامل به قسمت نورد که در ادامه واحد ریخته گری قرار دارد منتقل شده و تمام و یا قسمتی از تغییر شکل بر روی آن انجام می گیرد . کاربرد همیشگی شمش ها در تغییر شکل ها و بخصوص تغییر شکل و نورد های منجر به تهیه ورق ، صفحه و تسمه باعث گردیده است که از نظر طراحی و تولیدی سعی شود که فاصله قسمت شمش ریزی و نورد کوتاه شده و حتی در هم ادغام شوند همین موضوع به طرح های مداوم ریزی در قالب های دورانی متحرک ، تسمه ریزی و ورق ریزی مستقیم منجر گردیده که در همین فصل درباره آنها سخن گفته خواهد شد و در همین حال وجه تمایز کاربرد ریخته گری مداوم و یا مداوم ریزی با شمش ریزی مداوم  مشخص خواهد شد .
۴-۲-۸ : مکانیسم حرکت
بیرون کشی مداوم شمش یا صفحه از قالب ، طرح ها و روش های گوناگونی را پدید آورده است . در انواع طرح های موجود و ماشین های مورد استفاده می توان به دو روش اساسی اشاره کرد که بر مبنای قالب ثابت و قالب متحرک طراحی شده اند . در قالب ثابت ، بیرون کشی شمشال یا تختال ، متضمن استفاده  از سیستم های هیدرولیکی ، غلتکی و چرخ دنده  ای است در حالیکه در قالب متحرک ، حرکت نسبی قالب و شمش ، باعث می گردد که شمش یا صفحه در مراحل اولیه همراه با قالب و پس از زمان معین که به چرخه ” Cycle ” مربوط است توسط مکانیسم های دیگر بیرون کشیده شود .
۵-۲-۸ :مکانیسم جدا کردن و انتقال
در مداوم ریزی بر حسب طول شمشال یا تختال و یا تعیین زمان انجماد کامل قطعه ، فضای اضافی برای حرکت محصول لزوم پیدا می کند . هر گاه حرکت مستقیم عمودی یا افقی باعث گسترش فضای طولی یا عمقی گردد ، ممکن است تغییراتی را در جهت حرکت ایجاد نمایند . پس از آنکه طول لازم شمشال تعیین گردید ، بریدن و جدا کردن ، با وسایل مختلف برشی انجام گرفته و سپس محصول به قسمتهای دیگر انتقال می یابد . در تسمه ریزی و ورق ریزی ، برش قطعه با طولی معین لزومی نداشته و عموماً ” صفحات را ” قرقره ” نموده و برش و تعیین اندازه های مناسب در نورد انجام می گیرد .
۳-۸ : تاریخچه تحولات در مداوم ریزی :
مداوم ریزی رشته ای جدید در صنایع ریخته گری و ذوب محسوب می شود و آغاز تاریخ آن را عموماً ” به زمان ” هانری بسمر ” Bessemer ” و سال ۱۸۴۶ مربوط می سازند ، در حایکه در این مورد اختلاف نظرهای جزیی نیز وجود دارد و برخی G.Sellers  در سال ۱۸۴۰ و عده ای  John Laing  در سال ۱۸۴۳ را پایه گذار صنایع مداوم ریزی محسوب داشته اند . مسلم آنکه بسمر در سال ۱۸۴۶ ، عقاید و اصول طرح را حداقل به مدت ۳۰ سال بدون توجه بر کنار ماند ، امروزه می توان مادر صنعت صفحه ریزی و تسمه ریزی و حتی شمش ریزی مداوم دانست که بدون نیاز به قالب معین و معمول ، مستقیماً ورق یا تسمه را تولید می کند .
طرح بسمر مطابق شکل ۱-۸ و ۲-۸ بر اساس بار ریزی در بین دو غلطک آبگرد و بیرون کشی ورق یا تسمه قرار داشت . نکته مهم در طرح بسمر ، ترکیب و تلفیق مناسب و توامی ریخته گری و نورد می باشد و بدینگونه بسمر در مقیاس کوچک تولیدی به تهیه ورق دست یافت که از نظر اقتصادی و تجهیزات تولیدی زمان نمی توانست مورد توجه قرار گیرد بسمر معتقد بود که روش نورد شیشه در حال خمیری می تواند بسهولت برای فلزات زود ذوب نظیر سرب و قلع به کار برد و آزمایشات خود را را بر این اساس شروع نمود و حدود ۱۰ سال بعد موفق به تهیه ورق اهنی به طول یک متر گردید .
روش بسمر در سال ۱۸۷۲ بوسیله W.Wiknson و Ge.Taylor‌ و در سال ۱۸۷۴ بوسیله Goodale J. با طرح ماشین تسمه ای و بارریزی در فاصله بین دو نوار فولادی تغییر گردید و در سال ۱۸۸۵ توسط Lyman  به بارریزی بین تسمه و غلطک ( فولادی ) تبدیل یافت ، در سال ۱۸۷۹ توسط Tasker‌ روش جدیدی را که به جای تولید ورق و تسمه به تولید شمشال و تختال می انجامید پایه گذاری نمود که از آن به عنوان اولین نمونه های شمش ریزی حقیقی یاد می شود . در این روش مذاب در یک قالب باز با سیستم آ بگرد ریخته شده و با رریزی و بیرون کشی قطعه مداوماً انجام می گیرد. روش تاسکر توسط دیگران و از جمله Trots در قرن نوزدهم و توسط jonghouns و Rossi‌و kondic و walone ‌ در سالهای ۱۹۳۰ و ۱۹۵۰ تعقیب و اصلاحیه های یا تغییراتی بر آن مترتب گشت که امروزه تحت عنوان شمش ریزی مداوم و نیمه مداوم یکی از مهمترین روش های تولید شمش را در بر می گیرد .
در سال ۱۸۹۸ H.W.lash  روش جدید شمش ریزی مستقیم از کوره را ابداع نمود که توسط Eldred و بسیاری دیگر از پژوهشگران تعقیب گردید . این روش تحت عنوان شمش ریزی بسته یا افقی  Closed Mould c.c.‌ مورد استعمال متعدد یافته است . تاریخچه مختصر فوق نمایانگر  آن است که فقط تا سال ۱۹۰۰ تکنیک و روش های متفاوتی در مداوم ریزی پدید آمده است . و تکامل و گسترش تکنیک و روش آن هنوز ادامه دارد در شکل ۳-۸ نمایی از روش های متفاوت تلخیص شده است که در هر صورت مجموعه روش های موحود را می توان به صورت زیر دسته بندی نمود :
اول : مداوم ریزی در قالب های متحرک و دوار تسمه ریزی روشهای بسمر لیمال و …
دوم: مداوم در قالب های ثابت باز با سیستم آبگرد و عموماً خنک کنندگی ثانویه که شمش ریزی در قالب و یا به اختصار شمش ریزی مداوم نامیده می شود .
روش های تاسکر و تروتس  و …
سوم : مداوم ریزی در قالب های ثابت بسته که قالب در قسمت تحتان کوده  ذوب قرار گرفته است . روشهای Atha . Eldred‌ و ..
چهارم : روش مستقیم با بیرون کشیدن ورق میله از پاتل مذاب ‍ روش Lash‌ و..
با ید توجه داشت که گروه بندی فوق پایان یافته نیست و به گونه ای در آخر همین فصل اشاره خواهد شد . روشهای جدید دیگری نیز در تولید بکار می رود که هنوز وسعت کافی نیافتهاند علاوه بر آن هر یک از گروههای چهار گانه فوق خود نیز به دسته های کوچکتر تقسیم شده ند  که به طور اختصار و در حد یک شناسایی مقدماتی معرفی می شود.
۱-۳-۸ :مداوم ریزی در قالب های متحرک ” تسمه ریزی “
این روش را که باید به عنوان مادر صنایع مداوم ریزی محسوب کرد با طرح بسمر آغاز گردید و اینک تحول فراوان یافته است و دسته های متعدد و مجزایی بوجود آمده که از نظر مکانیسم سرد کنندگی و قالب و زمینه های کاربردی تفاوت هایی را یافته اند . تقسیم بندی زیر بر اساس نوع قالب متحرک و ریختن مذاب در فاصله :
دو غلتک Rolls
دو تسمه Endless Belt
دو نوار مفصلی Moving split mould
تسمه و غلتک ( چرخ ) Belt and grooved roll
انجام یافته است از طرف دیگر با توجه به آنکه محصول کار این ماشین ها عموماٌ به صورت نهایی ورق ، تسمه و گاه مفتول عرضه می گردد ، از نظر دستگاهها نیز می توان این گروه را به دو دسته بزرگ ماشین های ریخته گری نواری – تسمه ریزی و ماشین های نورد بدون شمش دسته بندی کرد در هر دو صورت شناسایی انواع روش ها به ایجاد و ابداع طرح های جدید و یا کاربرد طرح های موفق خواهد انجامید که در این کتاب دسته بندی نوع اول تعقیب خواهد شد .
دسته اول : نورد بدون شمش یا تسمه ریزی بین دو غلتک
بسمر در سال ۱۸۴۶ طرحی را مبنی بر بار ریزی مداوم بین دو غلتک ارائه نمود که از نظر شرایط تکنولوژیکی و کمبود سیستم های کنترلی مورد توجه واقع نشد . و بسمر نتوانست بر مشکلاتی که در جریان تولید بوجود می آورد فائق آید یا آنهارا توجیه کند . همانطور که از شکل های ۱-۸ و ۲-۸ استنباط می شود نکات حائز اهمیت در طرح بسمر عبارتند از:
الف ـ روش بارریزی فوقانی درفاصله بین دو غلتک
ب – دو غلتک فولادی که میان آنها آب جریان دارد و افزیش سرعت سرد کردن باعث تشکیل سریع پوسته جامد اولیه می گردد .
پ – بیرون کشی تسمه که توسط حرکت غلتک های اولیه و غلتک ها و چرخ های ثانویه انجام می گیرد.
غلتک های ثانویه در گسترش های بعدی می تواند عمل نورد و کاهش ضخامت تسمه را نیز انجام دهد . غلتک های اولیه که عملاً نقش قالب را بر عهده دارند از فولاد انتخاب می شوند و بدیهی است که محاسبات متالوژیکی و مهندسی طرح این غلتک ها نسبت به غلتک های نورد تمایزات و اختلافات ویژه ای را دارار هستند که اهم وجوه تماز آنها عبارت است از :
۱- انتخاب مواد مناسب آلیاژی از نظر مقاومت در مقابل ماده مذاب و کاهش احتمال خردگی و فرسودگی ترکیبی .
۲- مقاومت کافی در مقابل نوسانات حرارتی و خستگی حرارتی بدلیل آنکه پوسته غلتک همواره از یک طرف  با مذاب و درجه حرارت نسبتاً بالا و از طرف دیگر با آب جاری در تماس است .
۳- تحمل نیروی کمتر ، به دلیل آنکه تغییر شکل فلز مذاب یا خمیری همواره نیروی کمتری لازم دارد و در نورد معمولی ، تغییر شکل جامد ، فشار بیشتری را بر غلتک اعمال می کند .
در شکل ۴-۸ ، تصویر دو غلتک که در تسمه ریزی نوع بسمر ( نورد بدون شمش ) بکار رفته اند ، نشان داده شده است که در حال حاضر ، انواع غلتک ها بدون شکاف بوده و به غلتک های استوانی نورد کاری مشابهت تام دارند و تسمه هایی به ضخامت تا ۶ میلیمتر و عرض تا ۵/۱ متر تولید می کنند .
در سال ۱۸۹۰ E.norton و J.Hodgson  کوشش های وسیعی را آغاز کردند که با تغییراتی در سیستم بارریزی و طرح جدیدی از غلتک ها و محاسبه شکاف بین آنها همراه بود . و این کوشش ها نیز به دلایل نارسایی های فراوان با موفقیت روبرو نگردید نیاز به ورق و تسمه و احتیاج روز افزون به محصولات تمام شده یا نیمه تمام آهنی وغیر آهنی در طول و پس از جنگ جهانی اول باعث گردید که این طرح مجدداً مورد مطالعه جدی قرار گیرد . G .Hazelett در سالهای ۳۶ و ۱۹۳۵ طرح عملی خویش را مبنی بر تولید فلزات غیر آهنی اجرا نمود و بعد ها همین طرح را با تغییراتی بمنظور تهیه ورق و تسمه فولادهای کربنی نیز بکار برد در این تهیه حلقه عمودی از فولاد کرم دارو به قطر تقریبی ۶ متر همراه با دو غلتک فولادی افقی عمل شکل دادن و بیرون کشی تسمه را انجام می دهند یکی از غلتک ها نگاه دارنده و دیگری گردنده است و به سهولت قابل خارج شدن و جاگذاری حلقه و تسمه می باشد . شکل ۵-۸ سرعت دوران برابر ۱۵۰میلیمتر بر دقیقه ( × ) انتخاب گردید ه بود و ” هازلت ” با این ماشین تسمه هایی از مس ، برنج و فولاد سیلیسی به ضخامت ۴/۰ میلیمتر و عرض ۷۵ میلیمتر تولید نمود که بنا به گزارش او سطح تمام شده بسیار خوب جدایش در آنها مشهود نبود .