سفرنامه شیندلر به خراسان

نویسنده کتاب : آلبرت هوتوم شیندلر

مترجم کتاب : فرشاد ابریشمی

انتشارات کتاب : ابریشمی

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 80

قطع کتاب : رقعی – سال چاپ کتاب : 1396 – نوبت چاپ کتاب : 1 
 

خلاصه ای از کتاب 

در عصر قاجاریه سفرنامه نویسی نشر و گسترش وی‍‍ژه ای پیدا کرد و عده ی زیادی از ماموران دولتی و مسافران صاحب ذوق ، کتابها و رساله ها در شرح منازل سفر و چگونگی ابنیه و آثار و اخلاق و رفتار مردم و طوایف نوشتند که بدون استثناء هر یک حاوی فواید تاریخی و ادبی و جغرافیائی است.

یکی از این کتب و منابع ، سفرنامه هوتم شیندلر (General Sir Albert Houtum-Schindler) می باشد. شیندلر که در سال 1255 شمسی از طرف دولت ناصرالدین شاه ، مامور ایجاد خط تلگراف از شاهرود تا مشهد بوده  ، در طول ماموریت خود ، اطلاعات مفیدی را درباره ی وضعیت آبادی های مسیر سفر خود به ثبت و برای ما به یادگار گذاشته است.

به جرات می توان گفت که سفرنامه شیندلر ، تنها سند مکتوب مربوط به ۱۳۵ سال پیش  است که ما می توانیم اطلاعاتی را در خصوص گذشته منطقه کسب نماییم.

سفرنامه شاردن

نویسنده کتاب : ژان شاردن

مترجم کتاب : اقبال یغمائی

انتشارات کتاب : توس

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۱۹۵۲

قطع کتاب : وزیری سلفون – سال چاپ کتاب : ۱۳۹۳ – نوبت چاپ کتاب : ۲

شماره کتاب : ۱۱۰۶۸۴

خلاصه ای از کتاب

پنج جلدی

سر ژان شاردن،جهانگرد و فیلسوف بزرگ فرانسوی در ۱۶ نوامبر سال ۱۶۴۳ در پاریس بدنیا آمد. ژان بعد از اینکه تحصیلات خود را به پایان رسانید در سن ۲۲ سالگی تصمیم گرفت که اولین سفر جهانگردی خود را از آسیا و هند شرقی آغاز نماید که بیشترین تمایلش از این سفر،عشق به دیدن ایران بود.



شاردن دوبار به ایران سفر کرد که بار اول ۶ سال و در مرتبه ی دوم ۴ سال در ایران ماند و زبان فارسی را یاد گرفت. شاردن اولین جهانگرد اروپایی بود که توانست زبان فارسی را یاد بگیرد،بخواند و بنویسد و اولین کتابش را که مربوط به سفرهای ایران بود در سال ۱۷۷۱ میلادی در پاریس منتشر کند و در آن کتاب چگونگی مرگ شاه عباس دوم و بر تخت شاهی نشستن شاه صفی،پسر شاه عباس دوم را شرح دهد.



شاردن بر خلاف اکثر جهانگردان اروپایی که به ایران آمدند وضعیت و شرایط زندگی مردمان آن دوره را بدون هیچ قصد و قرضی به رشته ی تحریر در آورد.

متن کامل سیاحت نامه ی شاردن در سال ۱۸۱۱ میلادی،آن هم به تشویق ناپلئون بناپارت که در آن موقع با ایران رابطه ی سیاسی برقرار کرده بود،در ان کشور منتشر شد



ژان شاردن یکی از مشاهیر بزرگ فلاسفه ی جهان بود و مورخین قرن هیجدهمی چون منتسکیو و روسو در تدوین نظریات تاریخی و تهیه آثار علمی با ارزش خود، از عقاید فلسفی و اجتماعی این جهانگرد بزرگ سود برده بودند. او با تحقیقات دقیق خود،ایران و ایرانیان را برای اولین بار آنطور که شایسته اش بود،به همه ی مردم جهان معرفی نماید. او اولین کسی بود که کتابی در ارتباط با بناهای تخت جمشید نوشت و آن را منتشر کرد.



ادوارد براون،ایران شناس معروف انگلیسی در باره ی او می گوید :

” شاردن معتبرترین مورخ عهد صفوی است و سیاحت نامه ای که او نوشته است از پاره ای جهات با شاهنامه ی فردوسی می شود مقایسه اش کرد که در آن از دلاوریهای پهلوانان ایران صحبت به میان آمده است.

ژان شاردن در ۵ ژانویه سال ۱۷۱۳ درگذشت.



…نژاد ایرانی تا دویست سال قبل به این زیبایی نبود،برای اینکه ایرانیان،پیوسته بین خویشاوندان وصلت می کردند و خون تازه وارد خانواده های ایرانیان نمی شد. از دویست سال به این طرف رسم وصلت کردن با نژادهای بیگانه،بخصوص وصلت با گرجی ها و چرکس ها که از زیباترین نژادهای جهان هستند،در ایران طوری متداول شد که در آن کشور هر کس اسم و رسمی داشته باشد،مادرش گرجی است یا چرکسی. اختلاط نژادهای ایرانی با نژادهای گرجی و چرکسی،نژاد ایرانیان را خیلی زیباتر کرده است.



مردها و زن ها،در شهر اصفهان ” پایتخت ایران در زمان حکومت صفوی ” همه بلند قامت و نارک اندام هستند و من در اصفهان،مرد زشت ندیدم مگر،روستائیان که از اطراف به شهر می آمدند. انسان وقتی از معابر و بازارهای اصفهان عبور می کند آنقدر مردان زیبا می بیند که نمی داند کدامیک از آنها را از نظر بگذراند. من زنها را که حجاب داشتند،نمی دیدم ولی در کشوری که مردها آنقدر زیبا باشند،معلوم است که زیبایی زنها به چه پایه می رسد و تمام جوان های ثروتمند ولایات ایران که خواهان زن بسیار زیبا باشند برای زن گرفتن به اصفهان مسافرت می کنند و از دختران اصفهانی خواستگاری می نمایند.



اکثر زنهای سلاطین صفویه،گرجی یا چرکسی هستند و مادر تمام سلاطین ایران در دوره ی صفویه گرجی یا چرکسی بوده اند. علاوه بر اختلاط نژاد ایرانی با نژادهای گرجی و چرکسی،چیزی که زیبایی ایرانیان را حفظ کرده خشکی هوای آن کشور بوده است.



هوای تمام مناطق ایران،غیر از ولایات شمالی و سواحل خلیج فارس و بحر عمان خشک است و هوای خشک مانع از این می شود که زیبایی مرد و زن،بزودی از بین برود. در پاریس اگر یک ورق کاغذ را شب قبل از خوابیدن در هوای آزاد بگذارید،هنگام صبح می بینید که آن کاغذ از رطوبت هوا خیس شده است ولی در اصفهان اگر کاغذی را در شب قبل از خوابیدن در هوای آزاد قرار دهید هنگام صبح کوچکترین اثر رطوبت در آن نمی بینید.



ایرانی ها ” و البته سکنه ی شهرنشین آنها ” همانگونه که از حیث زیبایی و خوش اندامی در خور تحسین هستند،از حیث اخلاق و معاشرت هم در دنیا بی نظیر می باشند. من هیچ ملت را مودب تر و ملایم تر از ملت ایران ندیده ام و ادب و نزاکت در ایرانی ها فطری است و اگر سالها با یک ایرانی دوستی و یا معامله بکنید،محال است از زبان او چیزی بشنوید که شما را برنجاند و محال است که او حاضر باشد یک خبر بد به شما بدهد و اگر مجبور شود راجع به مرگ یک نفر صحبت کند و می گوید ” عمرش را به شما داد ” یا ” عمرش را به شما بخشید “. یعنی او نمی خواست بمیرد تا این که باعث تاثر شما بشود بلکه چون شما را دوست می داشت برای ابراز دوستی عمرش را به شما واگذار کرد و رفت.



من هیچ ملت را ندیدم که مثل ایرانی ها نسبت به اقوامی که از لخاظ نژاد و دین بیگانه هستند،سهل انگار باشند. در این هنگام که در کشورهای اروپایی اختلافات بزرگ مذهبی وجود دارد در ایران،هیچکس به یهودی ها و عیسوی ها و گبرها و مسافرین اروپایی که گاهی به ایران می آیند کاری ندارند مگر اینکه بعضی از افراد آنها را تحریک کنند و به جان یهودی ها یا عیسوی ها و یا گبرها،بیاندازند.



اما از زمان سلطنت شاه عباس بزرگ به بعد،اگر قشری از افراد در صدد برآیند که عوام الناس را تحریک کنند و به جان یهودیان و عیسویان و گبرها بیندازند،هر قدر مقام آنها بزرگ باشد دچار مجازات های هولناک خواهند بود. این ملت با ادب و مهربان،مهمان نوازترین قوم جهان است و هر کس در هر فصل به خانه یک نفر برود،ولو صاحبخانه بی بضاعت باشد،میزبان،مجبورش می کند که چیزی بخورد و یا بیاشامد.



در اصفهان عوام الناس نمی توانستند نام من ” شاردن ” را تلفظ کنند و مرا ” شیرده ” می خواندند،زیرا تلفظ ” شیرده ” به مناسبت گاو یا گاومیش شیرده برای آنها آسان بود.

در یکی از روزهای پاییز کنار یکی از آبادی های اصفهان در صحرا گردش می کردم که یک روستایی با اینکه می دانست من فرنگی و مسیحی هستم مرا بخانه خود برد و نشنانید و چند لحظه ی دیگر یک سینی مقابل من نهاد که در آن چند نان لواش و چند خوشه ی انگور بود. چند روستایی دیگر هم برای اینکه مرا ببینند وارد آن خانه شدند و به من تعارف کردند که نان لواش و انگور بخورم.



من دیده بودم که ایرانیان پنیر را لای نان می گذارند و می خورند،بنابراین حبه های انگور را لای یک قطعه از نان لواش گذاشتم و هنگامی که می خواستم به دهان ببرم،حبه های انگور در نان شکست و آب انگور فرو ریخت و روستائیان خندیدند اما خنده آنها از شادی بود نه از روی تمسخر و من حس می کردم که قصد ندارند مرا مورد مسخره قرار بدهند بلکه از ناشی بودن من تفریح می نمایند و سپس میزبان رسم غذا خوردن نان و انگور را به من آموخت و گفت : اول باید نان را به دهان برد و بعد حبه های انگور را.



من در هیچ کشور،جماعتی ندیدم که مثل جماعت نوکر باب ایران،مسرف باشند و ثروت خود را در اندک مدت با عیش و طرب و ولخرجی از دست بدهند. نوکر باب در ایران به جماعتی اطلاق می شود که درباری و حکام ایالات و ولایات هستند و در دستگاه دولت خدمت می کنند. این طبقه به قدری به عیش و عشرت علاقه دارند که اگر پادشاه ایران یک روز را معادل پانصد هزار لیره فرانسوی به یکی از درباریان خود بدهد که در کشور ما برای اعاشه چندین خانواده ی بزرگ تا پایان عمرشان کافی است،ماه دیگر آن شخص از آن همه پول،یک پشیز ندارد و همه را صرف تجمل و باده نوشی و آمیزش با زیبارویان کرده است.



اما این ولخرجی خارق العاده که نظیرش در کشورهای دیگر دیده نمی شود فقط بین طبقه ی نوکرباب ایران است که در دستگاه دولت کار می کنند و طبقات دیگر نه فقط ولخرج نیستند بلکه صرفه جو نیز می باشند و ثروت کشور را همان طبقات صرفه جو بوجود آورده اند.



در ایران اشراف و نجبا وجود وجود دارند ولی نه مثل فرانسه. در فرانسه اصیل زادگی موروثی است و کسی که پدرش اصیل زاده نباشد، نمی تواند خود را در سلک اشراف در آورد اما در ایران،جزو اشراف شدن مستلزم این نیست که پدرشان اصیل زاده باشد و هر کس که ابراز لیاقت کند یا ثروت تحصیل نماید می تواند در شمار اشراف در آید و عده ای کثیر از اشراف دربار ایران کسانی هستند که پدر یا جد آنها مردی گمنام بوده و آنها توانسته اند با ابراز لیاقت خود را جزو اشراف کنند.



…قلعه دختر که اردشیر آن را بنا نموده در قله کوهستان قلعه مخروبه ای است که ایرانیان آنرا قلعه دختر می نامند و حکایت می کنند که اردشیر این دژ را برای بازداشت شاهزاده خانم اصیل و عالی تباری بنا کرده است.» شاه عباس دستور تخریب آن را صادر کرده، چون پناهگاه سارقین قطاع الطریقی بود که بر این کوهستانها استیلا داشتند …

سفرنامه شاردن ؛ قسمت شهر اصفهان

نویسنده کتاب : ژان شاردن

مترجم کتاب : حسین عریضی

انتشارات کتاب : نگاه

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۲۰۸

قطع کتاب : وزیری – سال چاپ کتاب : ۱۳۶۲ – نوبت چاپ کتاب : ۱

 

کمیاب –  عالی

خلاصه ای از کتاب

سر ژان شاردن،جهانگرد و فیلسوف بزرگ فرانسوی در ۱۶ نوامبر سال ۱۶۴۳ در پاریس بدنیا آمد. ژان بعد از اینکه تحصیلات خود را به پایان رسانید در سن ۲۲ سالگی تصمیم گرفت که اولین سفر جهانگردی خود را از آسیا و هند شرقی آغاز نماید که بیشترین تمایلش از این سفر،عشق به دیدن ایران بود.



شاردن دوبار به ایران سفر کرد که بار اول ۶ سال و در مرتبه ی دوم ۴ سال در ایران ماند و زبان فارسی را یاد گرفت. شاردن اولین جهانگرد اروپایی بود که توانست زبان فارسی را یاد بگیرد،بخواند و بنویسد و اولین کتابش را که مربوط به سفرهای ایران بود در سال ۱۷۷۱ میلادی در پاریس منتشر کند و در آن کتاب چگونگی مرگ شاه عباس دوم و بر تخت شاهی نشستن شاه صفی،پسر شاه عباس دوم را شرح دهد.



شاردن بر خلاف اکثر جهانگردان اروپایی که به ایران آمدند وضعیت و شرایط زندگی مردمان آن دوره را بدون هیچ قصد و قرضی به رشته ی تحریر در آورد.

متن کامل سیاحت نامه ی شاردن در سال ۱۸۱۱ میلادی،آن هم به تشویق ناپلئون بناپارت که در آن موقع با ایران رابطه ی سیاسی برقرار کرده بود،در ان کشور منتشر شد



ژان شاردن یکی از مشاهیر بزرگ فلاسفه ی جهان بود و مورخین قرن هیجدهمی چون منتسکیو و روسو در تدوین نظریات تاریخی و تهیه آثار علمی با ارزش خود، از عقاید فلسفی و اجتماعی این جهانگرد بزرگ سود برده بودند. او با تحقیقات دقیق خود،ایران و ایرانیان را برای اولین بار آنطور که شایسته اش بود،به همه ی مردم جهان معرفی نماید. او اولین کسی بود که کتابی در ارتباط با بناهای تخت جمشید نوشت و آن را منتشر کرد.



ادوارد براون،ایران شناس معروف انگلیسی در باره ی او می گوید :

” شاردن معتبرترین مورخ عهد صفوی است و سیاحت نامه ای که او نوشته است از پاره ای جهات با شاهنامه ی فردوسی می شود مقایسه اش کرد که در آن از دلاوریهای پهلوانان ایران صحبت به میان آمده است.

ژان شاردن در ۵ ژانویه سال ۱۷۱۳ درگذشت.



…نژاد ایرانی تا دویست سال قبل به این زیبایی نبود،برای اینکه ایرانیان،پیوسته بین خویشاوندان وصلت می کردند و خون تازه وارد خانواده های ایرانیان نمی شد. از دویست سال به این طرف رسم وصلت کردن با نژادهای بیگانه،بخصوص وصلت با گرجی ها و چرکس ها که از زیباترین نژادهای جهان هستند،در ایران طوری متداول شد که در آن کشور هر کس اسم و رسمی داشته باشد،مادرش گرجی است یا چرکسی. اختلاط نژادهای ایرانی با نژادهای گرجی و چرکسی،نژاد ایرانیان را خیلی زیباتر کرده است.



مردها و زن ها،در شهر اصفهان ” پایتخت ایران در زمان حکومت صفوی ” همه بلند قامت و نارک اندام هستند و من در اصفهان،مرد زشت ندیدم مگر،روستائیان که از اطراف به شهر می آمدند. انسان وقتی از معابر و بازارهای اصفهان عبور می کند آنقدر مردان زیبا می بیند که نمی داند کدامیک از آنها را از نظر بگذراند. من زنها را که حجاب داشتند،نمی دیدم ولی در کشوری که مردها آنقدر زیبا باشند،معلوم است که زیبایی زنها به چه پایه می رسد و تمام جوان های ثروتمند ولایات ایران که خواهان زن بسیار زیبا باشند برای زن گرفتن به اصفهان مسافرت می کنند و از دختران اصفهانی خواستگاری می نمایند.



اکثر زنهای سلاطین صفویه،گرجی یا چرکسی هستند و مادر تمام سلاطین ایران در دوره ی صفویه گرجی یا چرکسی بوده اند. علاوه بر اختلاط نژاد ایرانی با نژادهای گرجی و چرکسی،چیزی که زیبایی ایرانیان را حفظ کرده خشکی هوای آن کشور بوده است.



هوای تمام مناطق ایران،غیر از ولایات شمالی و سواحل خلیج فارس و بحر عمان خشک است و هوای خشک مانع از این می شود که زیبایی مرد و زن،بزودی از بین برود. در پاریس اگر یک ورق کاغذ را شب قبل از خوابیدن در هوای آزاد بگذارید،هنگام صبح می بینید که آن کاغذ از رطوبت هوا خیس شده است ولی در اصفهان اگر کاغذی را در شب قبل از خوابیدن در هوای آزاد قرار دهید هنگام صبح کوچکترین اثر رطوبت در آن نمی بینید.



ایرانی ها ” و البته سکنه ی شهرنشین آنها ” همانگونه که از حیث زیبایی و خوش اندامی در خور تحسین هستند،از حیث اخلاق و معاشرت هم در دنیا بی نظیر می باشند. من هیچ ملت را مودب تر و ملایم تر از ملت ایران ندیده ام و ادب و نزاکت در ایرانی ها فطری است و اگر سالها با یک ایرانی دوستی و یا معامله بکنید،محال است از زبان او چیزی بشنوید که شما را برنجاند و محال است که او حاضر باشد یک خبر بد به شما بدهد و اگر مجبور شود راجع به مرگ یک نفر صحبت کند و می گوید ” عمرش را به شما داد ” یا ” عمرش را به شما بخشید “. یعنی او نمی خواست بمیرد تا این که باعث تاثر شما بشود بلکه چون شما را دوست می داشت برای ابراز دوستی عمرش را به شما واگذار کرد و رفت.



من هیچ ملت را ندیدم که مثل ایرانی ها نسبت به اقوامی که از لخاظ نژاد و دین بیگانه هستند،سهل انگار باشند. در این هنگام که در کشورهای اروپایی اختلافات بزرگ مذهبی وجود دارد در ایران،هیچکس به یهودی ها و عیسوی ها و گبرها و مسافرین اروپایی که گاهی به ایران می آیند کاری ندارند مگر اینکه بعضی از افراد آنها را تحریک کنند و به جان یهودی ها یا عیسوی ها و یا گبرها،بیاندازند.



اما از زمان سلطنت شاه عباس بزرگ به بعد،اگر قشری از افراد در صدد برآیند که عوام الناس را تحریک کنند و به جان یهودیان و عیسویان و گبرها بیندازند،هر قدر مقام آنها بزرگ باشد دچار مجازات های هولناک خواهند بود. این ملت با ادب و مهربان،مهمان نوازترین قوم جهان است و هر کس در هر فصل به خانه یک نفر برود،ولو صاحبخانه بی بضاعت باشد،میزبان،مجبورش می کند که چیزی بخورد و یا بیاشامد.



در اصفهان عوام الناس نمی توانستند نام من ” شاردن ” را تلفظ کنند و مرا ” شیرده ” می خواندند،زیرا تلفظ ” شیرده ” به مناسبت گاو یا گاومیش شیرده برای آنها آسان بود.

در یکی از روزهای پاییز کنار یکی از آبادی های اصفهان در صحرا گردش می کردم که یک روستایی با اینکه می دانست من فرنگی و مسیحی هستم مرا بخانه خود برد و نشنانید و چند لحظه ی دیگر یک سینی مقابل من نهاد که در آن چند نان لواش و چند خوشه ی انگور بود. چند روستایی دیگر هم برای اینکه مرا ببینند وارد آن خانه شدند و به من تعارف کردند که نان لواش و انگور بخورم.



من دیده بودم که ایرانیان پنیر را لای نان می گذارند و می خورند،بنابراین حبه های انگور را لای یک قطعه از نان لواش گذاشتم و هنگامی که می خواستم به دهان ببرم،حبه های انگور در نان شکست و آب انگور فرو ریخت و روستائیان خندیدند اما خنده آنها از شادی بود نه از روی تمسخر و من حس می کردم که قصد ندارند مرا مورد مسخره قرار بدهند بلکه از ناشی بودن من تفریح می نمایند و سپس میزبان رسم غذا خوردن نان و انگور را به من آموخت و گفت : اول باید نان را به دهان برد و بعد حبه های انگور را.



من در هیچ کشور،جماعتی ندیدم که مثل جماعت نوکر باب ایران،مسرف باشند و ثروت خود را در اندک مدت با عیش و طرب و ولخرجی از دست بدهند. نوکر باب در ایران به جماعتی اطلاق می شود که درباری و حکام ایالات و ولایات هستند و در دستگاه دولت خدمت می کنند. این طبقه به قدری به عیش و عشرت علاقه دارند که اگر پادشاه ایران یک روز را معادل پانصد هزار لیره فرانسوی به یکی از درباریان خود بدهد که در کشور ما برای اعاشه چندین خانواده ی بزرگ تا پایان عمرشان کافی است،ماه دیگر آن شخص از آن همه پول،یک پشیز ندارد و همه را صرف تجمل و باده نوشی و آمیزش با زیبارویان کرده است.



اما این ولخرجی خارق العاده که نظیرش در کشورهای دیگر دیده نمی شود فقط بین طبقه ی نوکرباب ایران است که در دستگاه دولت کار می کنند و طبقات دیگر نه فقط ولخرج نیستند بلکه صرفه جو نیز می باشند و ثروت کشور را همان طبقات صرفه جو بوجود آورده اند.



در ایران اشراف و نجبا وجود وجود دارند ولی نه مثل فرانسه. در فرانسه اصیل زادگی موروثی است و کسی که پدرش اصیل زاده نباشد، نمی تواند خود را در سلک اشراف در آورد اما در ایران،جزو اشراف شدن مستلزم این نیست که پدرشان اصیل زاده باشد و هر کس که ابراز لیاقت کند یا ثروت تحصیل نماید می تواند در شمار اشراف در آید و عده ای کثیر از اشراف دربار ایران کسانی هستند که پدر یا جد آنها مردی گمنام بوده و آنها توانسته اند با ابراز لیاقت خود را جزو اشراف کنند.



…قلعه دختر که اردشیر آن را بنا نموده در قله کوهستان قلعه مخروبه ای است که ایرانیان آنرا قلعه دختر می نامند و حکایت می کنند که اردشیر این دژ را برای بازداشت شاهزاده خانم اصیل و عالی تباری بنا کرده است.» شاه عباس دستور تخریب آن را صادر کرده، چون پناهگاه سارقین قطاع الطریقی بود که بر این کوهستانها استیلا داشتند …

سفرنامه سیف الدوله

نویسنده کتاب : سیف الدوله سلطان محمد – علی اکبر خدا پرست
انتشارات کتاب : نشر نی
زبان کتاب : فارسی
تعداد صفحه کتاب : ۴۷۰
قطع کتاب : وزیری – سال چاپ کتاب : ۱۳۶۴ – نوبت چاپ کتاب : ۱

کمیاب –  عالی

سفرنامه سوم مظفرالدین شاه به فرنگ

نویسنده کتاب : مظفرالدین شاه

انتشارات کتاب : ابریشمی

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 172

قطع کتاب : رقعی – سال چاپ کتاب : 1395 – نوبت چاپ کتاب : 2 

خلاصه ای از کتاب 

سفر سوم فرنگستان برای مظفرالدین شاه ، فرصت مجددی بود تا با اختراعات و پیشرفت‌های علمی صنعتی اروپا آشنا‌تر گردد. 

اما گاه عکس‌العمل شاه و همراهانش در مقابل این اکتشافات و اختراعات به حدی مضحک و بچه‌گانه بوده که شرح با آب و تاب آن‌ها نقل محافل میزبانان می‌‌شده است.

مظفرالدین شاه در اول ربیع‌الثانی ۱۳۲۳ق سفر سوم خود را به فرنگ آغاز کرد و مدت ۱۰۰ روز به سیر و سیاحت و گشت و گذار در اطریش ، فرانسه ، بلژیک و روسیه پرداخت.

سفرنامه سدیدالسلطنه

نویسنده کتاب : محمدعلی سدیدالسلطنه
انتشارات کتاب : به نشر
زبان کتاب : فارسی
تعداد صفحه کتاب : ۶۸۷
قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : ۱۳۶۲ – نوبت چاپ کتاب : ۱

​کمیاب  –  عالی

خلاصه ای از کتاب 

التدقیق فی سیرالطریق

محمدعلی خان سدیدالسلطنه در سال ۱۲۴۹ در بغداد به دنیا آمده است و نیای خود را از اهالی بندرلنگه ومسقط ونسبش را از اهالی فارس می داند. بیش از هفتاد ویک سال از عمر خود را درخدمات دیوانی و دولتی ومسافرت های تحقیقی درمسائل خلیج فارس بسر آورد وسرانجام در 14 مرداد 1320 در بندر عباس درگذشت.

مرحوم سدید السلطنه که یکبار بسال ۱۳۱۴-۱۳۱۶ هجری قمری وبروز گار مظفر الدین شاه قا جار از بوشهر به تهران ومشهد رفته واز مشهد از راه تهران به کربلا سفر نموده و بار دیگر بسال ۱۳۰۸ خورشیدی به تهران آمده وتا اواسط سال ۱۳۰۹ در تهران توقف داشته است.



ایشان درصفحه ۵۷۹ سفر نامه خود که از لاتیدان و روستاهای اطراف آن گذر کرده بود این چنین می نویسد : از گچین بالا حرکت کرده به جنگوئ روند. مسافت دو فرسخ است .به جنگوئی نرسیده لاتیدان است . چند کاروانسرا ودو برکه دارد. گاهی قافله در لاتیدان توقف می نماید . بین لاتیدان وجنگوئی رود خانه های هست .آب آن شور است و به رودخانه کل موسوم است. در جنگوئی یک کاروانسرا ودو برکه چند خانه وجود دارد . آنجا برای شش روز آذوقه با خود بردارند . از گچین تا به جنگوئی راه صاف است .از لاتیدان دیگر خاک وتابع لار است .



…در تخت جمشید بر ویرانی «آثار صناددی عجم» گریسته و شعر بلند خاقانی را به یاد آورده است. همان‌گونه که ویرانی‌ها و ظلم‌ها و نابسامانی‌ها و بی‌عدالتی‌ها را به خوبی و با دقت و بی‌طرفی می‌دیده، رونق‌هاو شکوه‌ها و دادگری‌ها و رسم و آیین‌های معوقل و مشروع را ستوده است. رجال علمی را به خوبی شناخته و وصفی که از آنها می کند درست به مانند قضاوتی است که هم‌اکنون به دوران ما درباره آن رجال علمی درگذشته می شود. به‌طور مثال از مرحومان ادیب پیشاوری و عباس اقبال آشتیانی با کلمه «حضرت» نام می‌برد. رجال سیاست را به خوبی در ترازوی قضاوت می‌گذارد. رفیق شفیق و انیس جلیس شاعران، دانشمندان، معلمان مشهور، مدیران کتابخانه‌ها، مدیران و امثال آنها بوده است.»

محمدعلی خان سدید‌السلطنه کبابی از فضلایی است که هر چه نوشته فایده‌بخش و خواندنی و بسیاری از آنها پژوهشی و ماندنی است. نخستین کسی که معرف این مرد دانشمند بود و قدر او را شناخت سید‌حسن تقی‌زاده است و آن به مناسبت یادداشتی بود که سدید‌السلطنه از بوشهر به برلین برای مجله کاوه نوشت و تقی‌زاده متوجه شد این مرد مینابی از کسانی است که شایستگی پیشرفت علمی دارد و می‌تواند آثار بیشتر و بهتری عرضه کند.»
سدید‌ السلطنه چون مردی کتاب خوانده و ژرف‌بین بوده سفرنامه های خود را به اطلاعات جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی آکنده. او مسافری نیست که فقط ساعت حرکت و موقع ورود به منزل و جای خواب و نوع خوراک و احیانا قیمت اجناس را ضبط کند،‌ مسافری است دقیقه‌یاب و نکته‌سنج و نگرنده‌ای صاحبنظر. هرچه را در راه کاروانسرا، درامامزاده، درآب‌انبار، دیدنی و ثبت کردنی یافته با حوصله . دقت وصف کرده و به ضبط درآورده است.

سفرنامه روسیه

نویسنده کتاب : جان اشتاین بک

مترجم کتاب : سلماز دیانتی

انتشارات کتاب : ناژ

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 324

قطع کتاب : رقعی – سال چاپ کتاب : 1394 – نوبت چاپ کتاب : 1 

مروری بر کتاب 

جان اشتاین بک، نویسنده آمریکایی و برنده جایزه نوبل- در مارس ۱۹۴۸ به همراه رابرت کاپا، عکاس برای تهیه گزارش عازم شوروی شد. یادداشت های وی همان سال در «هرالد تریبون» به چاپ رسید و کتاب «دفتر وقایع روزانه روسی» رهاورد این سفر در سال های دور است.

اینک پس از نیم قرن تماشای شوروی از نگاه یک نویسنده امریکایی فرصتی است برای تامل و تفکر.

سفرنامه رضاقلی میرزا نایب الایاله نوه فتحعلی شاه


نویسنده کتاب : رضاقلی میرزا – اصغر فرمانفرمائی قاجار

انتشارات کتاب : اساطیر

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۸۴۶

قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : ۱۳۷۳ – نوبت چاپ کتاب : ۳

خلاصه ای از کتاب

کتابی درباره احوال خود رضا قلی میرزا – عموها و برادرانش در ایران و اروپا و وقایع سالهای اول سلطنت محمد شاه

سفرنامه بعدی از آن رضا قلی میرزا فرزند حسین علی میرزا فرمانفرا و نوه فتحعلی شاه است . پس از مرگ فتحعلی شاه در جمادی الثانی ۱۲۵۰ ق(۱۸۳۴) حسین علی میرزا پادشاهی محمد میرزا نوه فتحعلی شاه و فرزند عباس میرزا را نپذیرفت و خود را پادشاه نامید . محمد شاه او را دستگیر کرد و به تهران برد . او یک سال بعد در ربیع الاول ۱۲۵۱ق در تهران بر اثر بیماری وبا در گذشت .

سه فرزند او از چنگ محمد شاه گریختند و برای کسب حمایت انگلیس راهی آن کشور شدند . رضا قلی میرزا یکی از برداران سه گانه ای بود که انگلیس سفر کردند . وی سفرنامه ای هم درباره این سفر نوشته است ، برادران حدود یک سال در انگلستان ماندند و در جمادی الاول ۱۲۵۳ ق (سپتامبر ۱۸۳۶) لندن را به قصد تهران ترک کردند .

توجه رضا قلی میرزا مانند بیشتر مسافران اروپا در این عصر معطوف به تحدید اختیار پادشاه است :« پادشاه را مطلق اختیاری در هیچ کار نیست »…

سفرنامه رضاقلی میرزا 


نویسنده کتاب : رضاقلی میرزا – اصغر فرمانفرمائی قاجار

انتشارات کتاب : اساطیر

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۸۴۶

قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : ۱۳۶۱ – نوبت چاپ کتاب : 1

خلاصه ای از کتاب

نایب الایاله نوه فتحعلی شاه

کتابی درباره احوال خود رضا قلی میرزا – عموها و برادرانش در ایران و اروپا و وقایع سالهای اول سلطنت محمد شاه

سفرنامه بعدی از آن رضا قلی میرزا فرزند حسین علی میرزا فرمانفرا و نوه فتحعلی شاه است . پس از مرگ فتحعلی شاه در جمادی الثانی ۱۲۵۰ ق(۱۸۳۴) حسین علی میرزا پادشاهی محمد میرزا نوه فتحعلی شاه و فرزند عباس میرزا را نپذیرفت و خود را پادشاه نامید . محمد شاه او را دستگیر کرد و به تهران برد . او یک سال بعد در ربیع الاول ۱۲۵۱ق در تهران بر اثر بیماری وبا در گذشت .

سه فرزند او از چنگ محمد شاه گریختند و برای کسب حمایت انگلیس راهی آن کشور شدند . رضا قلی میرزا یکی از برداران سه گانه ای بود که انگلیس سفر کردند . وی سفرنامه ای هم درباره این سفر نوشته است ، برادران حدود یک سال در انگلستان ماندند و در جمادی الاول ۱۲۵۳ ق (سپتامبر ۱۸۳۶) لندن را به قصد تهران ترک کردند .

توجه رضا قلی میرزا مانند بیشتر مسافران اروپا در این عصر معطوف به تحدید اختیار پادشاه است :« پادشاه را مطلق اختیاری در هیچ کار نیست »…

سفرنامه دوم خراسان 

نویسنده کتاب : ناصرالدین شاه قاجار

انتشارات کتاب : کاوش – شب تاب

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 325

قطع کتاب : رحلی – سال چاپ کتاب : 1362 – نوبت چاپ کتاب : 1 

خلاصه ای از کتاب 

مصور

ناصرالدین شاه دو بار به خراسان سفر کرده و هدف اصلی شاه قاجار از سفر دومش به خراسان، زیارت حرم امام رضا (ع) بوده است. این سفر چند ماهی به طول انجامیده است. «امین خلوت»، «وزیر مخصوص» و «صاحب اختیار»، القاب غلامحسین‌خان غفاری بوده است. او در سفر دوم ناصر‌الدین شاه به خراسان در سال 1300 یعنی 13 سال قبل از ترور شاه قاجار، با عنوان «امین خلوت» همراه ناصرالدین شاه بوده است.

یکی از وقایع مهمی که در این سفر اتفاق می‌افتد، فوت آقا ابراهیم معروف به امین‌السلطان بوده است. او که از چهره‌های معروف دربار ناصری بوده و 21 شغل داشته است، حین این سفر در قریه «داورزن» درگذشته است که ماجرای این اتفاق در کتاب اخیر بازگو شده است.

نکته مهم دیگر مربوط به این کتاب اینکه، تعدادی از اسناد خاندان غفاری که مربط به همین دوره (سلطنت ناصرالدین شاه است) در سال ۱۳۴۴ با نام «مخزن‌ الوقایع» یا «سفرنامه فرخ خان امین‌الدوله کاپانی به اروپا» در دانشگاه تهران چاپ شده است. این اسناد را حسنعلی غفاری به دانشگاه تهران اهدا کرده بود و کتاب اخیر در واقع نهمین اثری است که از این اسناد، استخراج شده و اکنون قالب سفرنامه به خود گرفته است.

سفرنامه دمورگان ؛ دو جلدی

نویسنده کتاب : ژان ژاک دمورگان

مترجم کتاب : کاظم ودیعی

انتشارات کتاب : دنیای کتاب

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 602

قطع کتاب : وزیری سلفون – سال چاپ کتاب : 1395 – نوبت چاپ کتاب : 1 

خلاصه ای از کتاب 

…به مانند تقریبا همه کشورهای آسیا، ایران، در خاک خود تهاجمات و مهاجرت‌های زیادی دیده است؛ بعضی به توسط اقوام، به صورت گروهی، مانند ایلات ترک اتفاق افتاده و چندسالی ادامه یافته است، بعضی دیگر به توسط گروه‌ها یا دسته‌های منزوی، مانند اسرائیلی‌ها، کلده‌ای‌ها که هرکدام جداگانه و بدون اغتشاش در وضع سیاسی مملکت پیش آمد کرده‌اند… امروز ایران شامل مردمی است که با وضوح بسیار به سه دسته بزرگ بشریت متمدن آریایی‌ها، تورانی‌ها و سامی‌ها مربوط می‌شوند….

ژاک دمورگان باستان‌شناس و محقق فرانسوی دوران ماقبل‌تاریخ که به مدت 15 سال از سال 1276 تا 1291 هدایت تیم باستان‌شناسان فرانسوی را در ایران و شوش بر عهده داشت. او بعد از اتمام تحقیقات خود در قفقاز در سال 1286 از سوی وزارت آموزش عمومی فرانسه رسما مامور شد به ایران بیاید تا در مورد موضوعات جغرافیایی، زمین‌شناسی، زبان‌شناسی، و مردم‌شناسی تحقیق کند. او به تهران آمد و از آن‌جا به مازندران، گیلان و به تالش رفت تا گویش‌های ‌آن‌ها را مورد بررسی قرار دهد. او سپس برای مطالعات زمین‌شناسی و باستان‌شناسی به کردستان و لرستان رفت. او نخستین کسی بود که در سال 1271 به وجود نفت در قصر شیرین در کوه‌های زاگرس پی برد.

وی بار دیگر در سال ۱۲۷۴ ه.ق به‌عنوان رئیس هیأت علمی به ایران آمد و بعد از عقد قرارداد با ناصرالدین شاه در شوش مستقر و به تحقیقات باستانشناسی ادامه داد. دمورگان داستان حمل اشیا عتیقه‌ای را که در شوش یافته و به فرانسه برده در جزوه بسیار مختصری منتشر کرد که در ایران با عنوان «سفرنامه دومرگان» منتشر شد. دومرگان در این سفر 11 سال یعنی تا 1908 در ایران ماند.دومرگان از 1909 شروع به تألیف آثاری کرد که نتیجه و تبلور همه مطالعات قبلی اوست. از مهمترین آنها «اولین تمدن‌ها» و «درباره ملت‌ها» است. علاوه بر کتاب‌هایی که در فاصله 1917 تا 1921 درباره ترکیه و مشرق زمین نوشته به نظر می‌رسد از آخرین و مهمترین آثار او کتاب «بشریت قبل از تاریخ» و تحقیقات او درباره اصل و منشأ تمدن‌هاست.

…در مرز مازندران و ایالت استراباد، در محل سابق هیرکانی‌ها، جنگل‌های بلند عالی و تحسین‌آمیزی، شاید هم زیباترین جنگل‌هایی که ممکن است بدون خروج از جاده بزرگ اصلی دید، وجود دارند، لیکن این جنگل‌های دره‌های کوچک وحشی که هرگز صدای تیشه هیزم‌شکن در آنجا شنیده نشده، هیچ‌اند….
مازندرانی صیادی ماهر و هیزم‌شکنی بسیار زبردست است. او به کشاورزی پرداخته و بسیار پرتوان است. به جنگیدن علیه حیوانات خطرناک مانند ببر، خرس و خوک وحشی عادت دارد. سابقا با ترکمن‌ها  در جنگی دائمی بوده و شجاعتی در خود نگهداشته که در دیگر مناطق ایران کمیاب است….

سفرنامه دروویل

نویسنده کتاب : گاسپار دروویل

مترجم کتاب : جواد محیی

انتشارات کتاب : گوتنبرگ

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۲۰۶

قطع کتاب : رقعی سلفون – سال چاپ کتاب : ۱۳۸۷ – نوبت چاپ کتاب : ۱

 

خلاصه ای از کتاب

حاوی مطالبی درباره عرف – عادت – وضع حکومت – ارتش و سازمان های دیگر ایران از دید یک افسر فرانسوی در عهد قاجار همراه با تصاویر از مردمان آن روز

گاسپار دروویل، صاحب منصب نظامی فرانسوی، در سال ۱۸۱۲-۱۸۱۳م. / ۱۱۹۰ه.ق.، در پانزدهمین سال سلطنت فتحعلی شاه قاجار و پس از دورۀ اول جنگهای ایران و روسیه که منجر به قرارداد گلستان شد، به ایران سفر کرد. او در گروه ژنرال گاردان بر اساس قرارداد فین کنشتاین به ایران آمد اما پس ناکام ماندن تلاشهای گاردان در اثر کارشکنی های انگلیسی ها، سرهنگ سواره نظام گاسپار دروویل به طور خصوصی به استخدام دولت ایران درآمد. او در سازمان دادن ارتش ایران نقشی اساسی داشت.

سفرنامۀ او به جز دو سه فصل کوتاه که به اوضاع نظامی و سیاسی ایران و دربار فتحعلی شاه و اقدامات عباس میرزا اختصاص یافته، اکثر فصول دربارۀ فرهنگ و زندگی و باورها و آیینهای مردم ایران است. به همین دلیل ارزش کتاب به عنوان یک متن مردم شناختی و جامعه شناختی و فرهنگ شناسی بسیار بیشتر از جنبۀ تاریخی و سیاسی است. این رویکرد دروویل به موضوع کتابش آگاهانه بوده است زیرا در ابتدای کتاب تصریح می کند که نه قصد نوشتن تاریخ ایران را دارد و نه می خواهد به شرح اوضاع و احوال و امکنه بپردازد، دربارۀ وضع جغرافیایی و محصولات کشاورزی و امور بازرگانی نیز به اختصار اشاره کرده است، در عوض به شرح عرف و عادات ساکنان ایران پرداخته است. بنابراین اهمت سفرنامه دروویل از آن رو است که تصویرگر صحنه های فراوانی از زندگی مردم در عصر قاجار است.

اگر چه اطلاعات او در هر زمینه، مختصر است، اما و جوه متنوع و متعددی از حیات طبقات مختلف اجتماعی ایران، از ساختمان ها و عمارات گرفته تا خلق و خو و عادات مردم، از زندگی عادی مردم کوچه و بازار تا حرمسرای ثروتمندان و دربار شاه قاجار، از عقاید و باورها تا آیین ها و عادات، از فضاهای عمومی تا مکانهای خصوصی، اطلاعات پردامنه ای به دست می دهد. ماجراهایی که دروویل درمورد فتحعلی شاه ذکر کرده، دریچه ای است به اوضاع دربار ایران.

سفرنامه خراسان و کرمان


نویسنده کتاب : غلامحسین خان افضل الملک

به اهتمام : قدرت الله روشنی

انتشارات کتاب : توس

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 212

قطع کتاب : وزیری – سال چاپ کتاب : 1362 – نوبت چاپ کتاب : 1  

 –  عالی
 

خلاصه ای از کتاب 

غلامحسین خان افضل الملک معروف به«ادیب»و «ادیب کرمانی»؛مورخ و سفرنامه‌نویس عصر قاجاریه،در 25 محرم 1279 ق.در تهران متولد شد.پدرش مهدی‌ خان نام داشت. این سفرنامه درباره‏ ى سفر وى به خراسان، کرمان، وصف شهرها و دهات مابین راه مى‏ باشد. وى این سفرنامه را به زبان فارسى و در یک جلد نگاشته است. وى در سفرش از تهران به مشهد، از اوصاف دامغان که از کتاب مراصد الاطلاع؛ یعنى خلاصه معجم البلدان یاقوت حموى که به وسیله‏ ى صفى‏ الدین خلاصه شده است، نام مى‏ برد و قسمتى از آن را نقل مى‏کند. به علاوه از آثار قدیمى دامغان بازدید کرده است و اطلاعات جامع و ذى قیمتى عرضه مى‏ دارد و نوشته‏ هاى محمدحسن خان اعتمادالسلطنه را در کتاب مرآت البلدان چندان مطمئن و درست نمى‏ داند و آنها را نقل قول از دیگران مى‏ داند.

از سبزوار و مردمش به خوبى یاد مى‏ کند، چون خود چندى در این شهر مى‏ زیسته و سمت نایب الحکومه‏ ى این شهر را داشته است، تحقیق کاملى در مورد سید هادى علوى و بنى مختار دارد، و از علماى سبزوار به نیکى نام مى‏برد که در متن سفرنامه آمده است. نیشابور را نیز به خوبى توصیف نموده و محل شهر قدیمى آن را از اطلاعات دقیقى که داشته و بازدیدى که از محل آن مى‏ کند، آشکار مى‏ سازد که فوق‏ العاده جالب است.

سفرنامه حکیم نزاری قهستانی

نویسنده کتاب : چنگیز غلامعلی بایبوردی – محمود رفیعى

انتشارات کتاب : هیرمند

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۱۹۲

قطع کتاب : وزیری سلفون – سال چاپ کتاب : 1391 – نوبت چاپ کتاب : 1

 

خلاصه ای از کتاب 

حکیم سعدالدین نزارى قهستانى (۷۲۱-۶۴۵ ه ق مطابق با ۶۹۹-۶۲۶ شمسى) از سرایندگان بزرگ نیمه دوم سده هفتم و آغاز قرن هشتم است. اغلب تذکره نویسان از او به‏نام نزارى فوداجى بیرجندى یاد کرده‏اند. نزارى سه پسر به اسامى محمد، شهنشاه و نصرت داشته است.



فرزند اول او محمد مى‏باشد که شعر نیز مى‏سروده و در عنفوان جوانى در گذشته است. بسیارى از شعرا ونویسندگان از آن جمله جامى شاعر و عارف نامدار سده نهم برخى از اشعار حافظ را متأثر از اشعار حکیم نزارى مى‏دانند و یا به عبارت دیگر معتقدند که حافظ از شیوه نزارى پیروى کرده است.

نزارى هم عصر سعدى بوده است….

سفرنامه حاج میرزا علیخان امین الدوله صدر اعظم

نویسنده کتاب : میرزا علیخان امین الدوله صدر اعظم
زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 200

قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : 1328 – نوبت چاپ کتاب : 2 

کمیاب  –  عالی
 

خلاصه ای از کتاب 

میرزا علی امین‌الدوله (۱۲۵۹ در تهران- ۱۳۲۲ ه‍. ق)، از رجال دوران قاجاریه و صدراعظم ایران.

علی‌خان امین‌الدوله فرزند محمد خان مجدالملک سینکی، در ۱۸ ذیقعده ۱۲۵۹ در تهران به دنیا آمد. پس از انجام تحصیلات معمول نزد پدر دانشمند و اصلاح‌طلب خود، به آموختن زبان فرانسوی و معلومات جدید پرداخت و نوشته‌های نویسندگان و دانشمندان غرب را مطالعه کرد در اوایل عهد ناصرالدین شاه منشی حضور بود و بیشتر رسائل شاه به قلم و انشای او تحریر می‌شد. در سال ۱۲۹۰ لقب امین‌الملک و منصب وزارت رسائل به او داده شد.

در همان اوقات اداره پست به او سپرده شد و یک سال بعد ضرابخانه دولتی نیز به او واگذار گردید. در سال ۱۲۹۷ وزارت وظایف و اوقاف که شغل پدری‌اش بود به دیگر مشاغل او افزوده شد. در سال ۱۲۹۹ لقب امین‌الدوله گرفت، و در سال ۱۳۰۴ به ریاست مجلس وزرا و دارالشورای کبری انتخاب شد.

در سفرهای ناصرالدین شاه به فرنگ، امین‌الدوله ملتزم رکاب بود، و شاه پس از بازگشت از سفر سوم فرنگ در سال ۱۳۰۶ قمری امر تدوین قانون را به عهده او گذاشت. امین‌الدوله یک کتابچه قانون تنظیم کرد و فرمان اجرای آن صادر شد، اما حکومتیان از اجرای آن جلوگیری کردند.

سفرنامه جکسن

نویسنده کتاب : ویلیامز جکسن
مترجم کتاب : منوچهر امیری – فریدون بدره اى
انتشارات کتاب : خوارزمی
زبان کتاب : فارسی
تعداد صفحه کتاب : ۵۲۰
قطع کتاب : وزیری گالینگور روکشدار – سال چاپ کتاب : 1369 ~ 1357 

خلاصه ای از کتاب 

ایران در گذشته و حال – مصور

حاوی یادداشت و خاطرات ویلیامز جکسن آمریکایی زبان شناس برجسته و استاد دانشگاه که در ابتدای قرن بیستم به ایران سفر کرده بود

من از دانشگاه کلمبیا به مدت شش ماه مرخصی گرفتم تا بتوانم دوباره از مشرق زمین دیدن کنم. دو سال پیش از آن به هندوستان و سیلان سفر کرده بودم، و اکنون مقصد من ایران و آسیای میانه و غرضم ازین مسافرت مطالعه در آثار باستانی و تحقیق و تتبع علمی بخصوص درباره زرتشت و آیین قدیم مغان بود، زیرا از آغاز جوانی شیفته آن «مردان خردمند مشرق زمین» شده بودم و مدتها بود که حس می- کردم که مجذوب نیرویی شده ام که مرا به سوی «سرزمین خورشید» می کشاند. اما ازین گذشته امید داشتم که چیزی بر معلوماتی که از گذشته و حال ایران داریم بیفزاییم و بکوشیم تا روابطی که میان این دو عصر وجود دارد بهتر شناخته شود.نقشه من این بود که هرچه بیشتر سرزمینی را که برای زرتشت شناخته بوده است بپیمایم، و ماورای خزر و ترکستان نیز ازین جمله بود. گذشته ازین، بر آن بودم که جاهایی را که در تاریخ ایران بیش از همه معروف است دیدن کنم….

کتاب از ۲۸ فصل و یا بخش تشکیل شده است؛ بخش اول عنوان «در سرزمین شیر و خورشید » و آخرین بخش نیز «از مازندران به دریای خزر» نام دارد که حکایت از چگونگی ورود ایران از راه مسکو و خروج از همین راه را دارد. نویسنده شرح سفر خود به ایران را با مطالب تاریخی و باستان شناسی به هم آمیخته و نکات مبهم و مهم تاریخی را به زبانی شیوا و در عین حال ساده و روشن بیان داشته است. …

مسافرت‌های جکسن با قطار ، از مسکو شروع می‌شود. وی اطلاعاتی در مورد مکان‌هایی که از مسکو تا ایالت گرجستان روسیه می‌بیند، ارائه می‌دهد. در طول مسیر به آثاری که تداعی گر تاریخ گذشته هستند، توجه می‌کند و در این کار چنان تبحر و استادی از خود به خرج می‌دهد که خواننده شیفته بیان او می‌گردد؛ مثلا چهره‌های مردمی را که می‌بیند با اقوام تاریخی سکایی مقایسه می‌کند و در هنگان توصیف شهر تفلیس ، دانستنی‌های تاریخی درباره آن ارائه می‌دهد. به عنوان نمونه در قسمتی از توصیف این شهر می‌نویسد : «می گویند که شهرت اصلی این شهر مدیون امپراتوری گرجی آن موسوم به واختانگ گورگستان است که در قرن پنجم میلادی می‌زیست و به این شهر که آب‌های گرم گوگردی دارد دل بسته بود». وی در شهر تفلیس از موزه این شهر بازدید می‌نماید که شرح کامل و جامع آن را در کتاب می‌آورد و آشنایی تقریبا کاملی با موزه به خواننده می‌دهد. موزه‌ای حدود یک قرن پیش در آن شهر؛ یعنی تفلیس دایر و فعال بوده است. از نکات قابل توجه این بخش ملاقات نویسنده با فرقه یزیدیان است. از این فرقه و آداب مذهبی و باورهای آن‌ها اطلاعاتی ارائه می‌دهد که جالب و خواندنی است. در بخش بعد به توصیف سرزمین‌های روسیه می‌پردازد و از کوه آرارات و شهر ایروان به عنوان پایتخت ارمنستان یاد می‌کند و از آداب و سنن مردم و دیدنی‌های این شهر توصیفی زیبا ارائه می‌دهد.

دیباچه: مطالب در ابتدا و نقشه مسیر سفر جکسن و دیباچه: اعلام در انتهای اثر آمده است. از امتیازات برجسته کتاب حاضر، عکس‌هایی است که یا خود نویسنده تهیه کرده و یا از دوستان خود دریافت داشته است؛ این عکس‌ها در آخر هر چند فصل، با توجه به موضوعات آن آورده شده است. مترجمان کتاب در پانوشت صفحات توضیحات لازم و ضروری و اشتباهاتی را که نویسنده مرتکب شده تذکر داده‌اند. ذکر منابع و مآخذ در آخر هر فصل نیز از دیگر ویژگی‌های کتاب است.

سفرنامه تفلیس

نویسنده کتاب : فرامرز معتمد دزفولی

انتشارات کتاب : تاریخ ایران

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 95

قطع کتاب : رقعی – سال چاپ کتاب : 1393 – نوبت چاپ کتاب : 1 

شماره کتاب : 109659

خلاصه ای از کتاب

گزارشی از وبای ۱۲۸۸ ق / ۱۸۷۱ م به انضمام نخستین رساله در تعلیم و تربیت جدید در عهد قاجار میرزا تقی خان انصاری کاشانی

سفرنامه تفلیس یکی از مجموعه سفرنامه های ایرانیان به فرنگ در صد و پنجاه سال پیش است. این سفرنامه گزارشی از سفر میراز تقی خان کاشانی طبیب حفظ الصحفه دارالخلافه به روسیه است.



میرزا تقی خان نویسنده اثر همراه هیئت دعوت شده در تاج گذاری الکساندر سوم عازم سفر و گذر از شهرهای ایران است ٬ شهرهایی که در حال سپری کردن بیماری وبایند و او با دقتی شایان به گزارش وضعیت سلامت آنها می پردازد. چنانکه به موازات گزارش هایی از آن سامان و نظم و امنیت و بهداشت و آنچه سیویلیزاسیون آنجا می نامند نیز می دهد.

به همراه این سفرنامه ٬ شرحی پرفسوس از کوشش ها و خدمات و زندگی علمی و آرزوها و دریغ های وی نسبت به جامعه ایران و ترقی آن نیز با قلم خودش می آید.

سفرنامه ترکستان و ایران

نویسنده کتاب : هنری موزر

مترجم کتاب : علی مترجم , محمد گلبن

انتشارات کتاب : سحر

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 288

قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : 1356 – نوبت چاپ کتاب : 1 

کمیاب –  درحد نو

خلاصه ای از کتاب

مصور

سفرنامه مذکور در دو قسمت تدوین شده است؛ قسمت اول : ترکستان در ۱۱ فصل و قسمت دوم : ایران در چهار فصل که البته از نظر حجم مطالب تقریبا برابرند.

نویسنده سفرنامه ترکستان و ایران مردی است سوییسی به نام هنری موزر که در ظاهر به تبعیت دولت روسیه درآمده است. وی در ملاقاتی که با ناصرالدین شاه داشته، می نویسد : «ناصرالدین شاه به زبان فرانسه ختم کلام فرموده و اسم مرا تکرار و اظهار تعجب فرمودند از اینکه من رعیت روس شده ام.»
موزر در سیاحتنامه خود، زمینه های مختلفی را بررسی کرده و از لابه لای سطور نوشته اش پیداست که او مردی زیرک، هوشیار، ریزبین و کنجکاو در مسایل گوناگون است. وی هم عاشق سیاحت است و هم دل بسته تجارت. در ترکستان و ایران اشیای گرانبهای بسیار، از قبیل فرش های قدیمی ترکستانی و ایرانی و انواع ظروف خریداری می کند و در تهران به دنبال اسلحه اصفهانی و شمشیرهای قدیمی خراسانی می گردد. 

 موزر از مرزهای شمال شرقی به ایران وارد شده. پس از ورود به بجنورد درباره این شهر چنین می نویسد : «مکان وسیع محکمی است. چند مسجد و ارکی دارد، که خراب و در مرکز قصبه روی تپه واقع شده است. خود شهر در وسط صفحه مرتفعی اتفاق افتاده که کوه اطراف آن را گرفته است. در این صفحه هرچه باغ و درخت ملاحظه می شود همگی از آن خان است که در خارج قلعه واقع و عمارات گنبددار در آنها بنا شده است و به شرف اعلیحضرت اقدس همایون ناصرالدین شاه احداث شده است و زمانی بوده است که از آنجا عبور فرموده، به مشهد مقدس تشریف می برده اند.

سفرنامه بلوشر

نویسنده کتاب : ویپرت بلوشر
مترجم کتاب : کیکاووس جهانداری
انتشارات کتاب : خوارزمی
زبان کتاب : فارسی
تعداد صفحه کتاب : ۳۴۰
قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : 1369 ~ 1363 – نوبت چاپ کتاب : 1

سفرنامه برادران امیدوار

نویسنده کتاب : عیسی امیدوار – عبدالله امیدوار

انتشارات کتاب : جمهوری

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۷۸۰

قطع کتاب : وزیری گالینگور روکشدار – سال چاپ کتاب : 1396 – نوبت چاپ کتاب : 8

 

خلاصه ای از کتاب 

نخستین جهانگردان پژوهشگر ایرانی



عیسی و عبداله امیدوار، دو برادر پژوهشگر پرشور ایرانی در سال ۱۳۳۳ با همتی پولادین عـزم کردند تا جهان را با تمامی پیچیدگیهایش بکاوند. در آن دوران که امکانات سفر قابل مقایسه با جهان امروز نبود آنها سفر خود را به وسیله دو موتورسیکلت از تهران به سوی مشهد و سپس مشرق زمین آغاز کردند.



در این ماجراجویی منـحصر به فرد در تاریخ ایران بـرادران امـیـدوار از صحراهای سـوزان آفـریقا تاجنـگلهای انبوه آمازون ، در سال ۱۳۳۷ به قطب شمال و زندگی با افراد اسکیمو در دشوارترین شرایط جوی، در سال ۱۳۴۵ در سفر پر حـادثه دیگری ، اولین افراد آسیایی بودند که به اتـفاق گروه علمی کشور شـیلی سفر به ششمین قاره سرسخت جهان ، قطب جنوب راتجربه کردند.



همچنین قاره استرالیا و سراسر خشکیهای سیاره ما را در نوردیدند و زندگی با ابتدایی ترین انسانهای خـطرناک مختلف جهان را در سخت ترین شرایط اقلیمی به تحقیق و مطالعه پرداختند.



نخـستین سفر این دو بـرادر ۷ سال به طول انجامید و در سال ۱۳۴٠ به مـیهن بازگشتند. اما بیش از سـه ماه نگذشت که بار دیگر جذابیتهای پر راز و رمز سیاره و شوق آشنایی دوباره با آداب و رسوم ، تفاوت ها و شباهت های فرهنگی اقوام و ملل گوناگون آنان را به سفر بزرگ دیگری رهنمون ساخت.



در این مرحله دوم به وسیله اتومبیل سیتروئن ۲ سیلندر از طریق کویت و عربستان سعودی رهسپار قاره آفریقا شدند و بار دیگر به مدت ۳ سال به جستجو و اکتشاف پرداختند.



حاصل این سفرهای پر مخاطره عکسها، فیلمهای مستند، اشیاء و لوازم مربوط به زندگی قبایل و اقوام گوناگون در این مـوزه بازتاب دهـنده غنا، پیـچیدگی و گـونه گونی فرهـنگهای بشری است که بر عـظـمت و گسـتردگی کار بـرادران امیدوار نیز گواهی می دهد.