نویسنده کتاب : رحیم نیکبخت 
تاریخ انتشار : ۱۳۸۱/۱۲/۰۴ 
محل انتشار : تهران 
قطع کتاب : وزیری 
رده دیویی : ۹۵۵.۰۸۲۴۰۴۵ 
تعداد صفحه : ۱۱۰۶ 
نوع جلد کتاب : شومیز 
نوع اثر : تالیف 
زبان کتاب : فارسی 
شماره کنگره : DSR۱۵۳۵/ج۹۵ن۹ 
نوبت چاپ کتاب : ۱ 
تیراژ کتاب : ۲۲۰۰ 
شابک : ۹۶۴-۴۷۱-۷۸۸-۰ 
 
در تحقیق حاضر, تاریخچه جنبش دانشجویی تبریز به تفصیل روایت شده است. در بخشی از کتاب درباره پیشینه این جنبش آمده است’ :پیشینه جنبش دانشجویی در تبریز به دوره ملی شدن صنعت نفت باز می‌گردد .دوره دوم جنبش بین سال‌های ۱۳۳۹تا ۱۳۴۱روی داد که تحت تاثیر جبهه ملی آذربایجان به رهبری آیت‌الله سید محمد علی انگجی بود .دوره سوم را می‌توان از سال ۱۳۴۶تا ۱۳۵۲به حساب آورد که جنبش دانشجویی متاثر از اندیشه چپ بود .از سال ۱۳۵۰به بعد نیروهای مذهبی کم کم وارد مسائل سیاسی دانشگاه تبریز شدند و سرانجام از سال ۱۳۵۴هدایت مبارزات دانشجویی را به دست گرفتند .’پژوهش حاضر متکی بر تحقیق میدانی (مصاحبه‌ها), تحقیق آرشیوی و تحقیق کتابخانه‌ای است .کتاب از پنج بخش تشکیل شده است .در بخش اول که مدحل ورود به بحث است, مباحثی مانند اهمیت آذربایجان, پیشینه مدارس عالیه در آذربایجان, پیشینه مبارزات دانش‌آموزی و دانشجویی, فرقه دمکرات و جنبش دانشجویی و تاسیس دانشگاه تبریز از سوی فرقه دمکرات مطرح شده است .در بخش دوم که به جنبش دانشجویی تبریز در دوره نهضت ملی اختصاص یافته, گزارش‌هایی از فعالیت‌های دانشجویان دانشگاه تبریز در این دوره فراهم آمده است .در این مقطع, نخست جریان هوادار حزب توده و سپس جریان طرفدار جبهه ملی بر جنبش دانشجویی مسلط است که به کودتای ۲۸آذر سال ۱۳۳۲پایان می‌پذیرد .بخش سوم کتاب به بررسی جنبش دانشجویی تبریز بین سال‌های ۱۳۳۸تا ۱۳۴۱می‌پردازد ; دوره‌ای که آزادی مختصر سیاسی در کشور ایجاد می‌شود .برخی مطالب این بخش بدین قرار است :تاسیس انجمن اسلامی دانشجویان پزشکی دانشگاه تبریز, ایجاد اولین نمازخانه در دانشگاه تبریز, سخنرانی جنجالی علی امینی در دانشگاه تبریز, برگزاری جشن نیمه شعبان توسط دانشجویان در مسجد شعبان تبریز, واقعه اول بهمن ۱۳۴۰دانشگاه تهران و انعکاس آن در تبریز .بخش چهارم به جنبش دانشجویی از سال ۱۳۴۲تا ۱۳۴۵اختصاص دارد .این جنبش در سال‌های ۱۳۴۲تا ۱۳۴۳تحت الشعاع مبارزات علما و مراجع به رهبری امام خمینی (ره) است .در بخش پنجم جنبش دانشجویی در سال‌های ۱۳۴۶تا ۱۳۵۱بررسی می‌شود .در این دوره جریان چپ گفتمان مسلط بر جنبش دانشجویی تبریز است .بخش ششم به جنبش دانشجویی در سال‌های ۱۳۵۲تا ۱۳۵۴می‌پردازد که دوره تسلط جریان مذهبی بر جنبش دانشجویی است .در سالگرد پانزدهم خرداد ۱۳۵۴جنبش دانشجویی با اعتصاب گسترده‌ای توام می‌گردد .در بخش هفتم جنبش دانشجویی تبریز در فضای سیاسی بررسی می‌شود, یعنی سال‌های ۱۳۵۵و .۱۳۵۶در بهمن ۱۳۵۶قیام تاریخی تبریز با شرکت دانشجویان به وقوع می‌پیوندد .در فصل هشتم, مسائل و مبارزات عمده دانشجویان در جریان انقلاب اسلامی طرح شده است .در هجدهم اردیبهشت ۱۳۵۷دانشگاه تبریز سه شهید تقدیم انقلاب اسلامی می‌کند’ .فرجام سخن ‘ هم مروری بر جنبش دانشجویی و نتایج آن از سوی نگارنده است .صفحات پایانی به گزیده‌ای از اسناد, فهرست تفصیلی اسناد, فهرست اعلام, و عکس‌هایی مرتبط با موضوع اختصاص دارد .