از حمله ناپلئون به مصر تا جنگ جهانی دوم – مصور

این کتاب گزارشی است از فراز و فرود اندیشه سیاسی عرب در دو سده اخیر، همراه با پاره ای ملاحظات انتقادی. آشنایی با آن چه بر جهان عرب در این مدت گذشته است، برای ما بسیار ضروری است؛ وجود زمینه های فرهنگی مشترک، تعلق به یک دین و تنفس در فضاهایی مشابه و بالاخره داشتن دردهای یکسان،این آشنایی را از حد تفنن به مرحله نیازی برای بقا بالا می برد.

عرب ها در این مدت، نخست برای کسب استقلال و آن گاه برای اثبات هویت خویش، جنگیدند، راه های گوناگونی پیمودند، مسلک های متنوع و گاه متضاد را آزمودند، به بیگانگان دل بستند و از آنان دل بریدند و از چنگال امپراتوری عثمانی به دامان غرب لیبرال پناه جستند و “کالمستجیر من الرمضاء بالنار” بر آن شدند تا دفع فاسد به افسد کنند و اینک پس از گذر از رنج ها و دادن کشته ها و نافرجام ماندن قیام ها و پوشالی بودن استقلال ها، ناگزیرند به آبشخورهای اصیل خویش بازگردند و آن چه را خود دارند، از بیگانه تمنا نکنند.

ما نیز از انقلاب مشروطه به بعد، دچار پاره ای از این خلجان ها شده و برخی از این ایده ها را آزموده ایم، لیکن به دلایل متعدد تاریخی، خوش بختانه همه آن چه را عرب ها از سرگذرانده اند، از سر نگذرانده ایم و می توانیم با تأمل در سرنوشت آنان، عبرت بگیریم و راه رفته آنان را نرویم.

کتاب از پنج بخش تشکیل شده است و در پایان آن سه پیوست آمده است. در بخش نخست از زمینه های فکری و اجتماعی مصرو سوریه که در این زمینه پیش گام بوده اند در آغاز قرن نوزدهم بحث شده است. دومین بخش، گزارش احوال و افکار کسانی است که راه نجات از عقب ماندگی عربها را پیروی از غرب می دانستند.

بخش سوم اختصاص به پیدایش و رشد اندیشه تجدد دینی دارد. چهارمین بخش، گزارش کوتاهی است از وطن پرستی مصری و پیش گامان ناسیونالیسم درآن خطه. در بخش پنجم با مسئله محدودتر وحدت عربی و عوامل آن آشنا می شویم.

دیباچه: 

سخنی در موضوع و روش کار

بخش نخست :پیش درآمد روزگارنو

۱-زمینه فکری

۲-زمینه اجتماعی

و …