لسان الغیب

نویسنده کتاب : فریدالدین عطار نیشابوری – احمد خوشنویس

انتشارات کتاب : کتابفروشی محمودی

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : 256

قطع کتاب : وزیری گالینگور – سال چاپ کتاب : 1344  – نوبت چاپ کتاب : 1 

کمیاب –  عالی
 

خلاصه ای از کتاب 


فریدالدین ابو حامد محمد بن ابوبکر ابراهیم بن اسحاق عطار نیشابوری، یکی از شعرا و عارفان نام آور ایران در اواخر قرن ششم و اویل قرن هفتم هجری قمری است. بنا بر آنچه که تاریخ نویسان گفته اند بعضی از آنها سال ولادت او را ۵۱۳ و بعضی سال ولادتش را ۵۳۷ هجری.ق، می دانند.



او در قریه کدکن یا شادیاخ که در آن زمان از توابع شهر نیشابور بوده به دنیا آمد. از دوران کودکی او اطلاعی در دست نیست جز اینکه پدرش در شهر شادیاخ به شغل عطاری که همان دارو فروشی بود مشغول بوده که بسیار هم در این کار ماهر بود و بعد از وفات پدر، فریدالدین کار پدر را ادامه می دهد و به شغل عطاری مشغول می شود. او در این هنگام نیز طبابت می کرده و اطلاعی در دست نمی باشد که نزد چه کسی طبابت را فرا گرفته، او به شغل عطاری و طبابت مشغول بوده تا زمانی که آن انقلاب روحی در وی به وجود آمد و در این مورد داستانهای مختلفی بیان شده که معروفترین آن این است که :



“روزی عطار در دکان خود مشغول به معامله بود که درویشی به آنجا رسید و چند بار با گفتن جمله چیزی برای خدا بدهید از عطار کمک خواست ولی او به درویش چیزی نداد. درویش به او گفت : ای خواجه تو چگونه می خواهی از دنیا بروی؟ عطار گفت : همانگونه که تو از دنیا می روی. درویش گفت : تو مانند من می توانی بمیری؟ عطار گفت : بله.



درویش کاسه چوبی خود را زیر سر نهاد و با گفتن کلمه الله از دنیا برفت. عطار چون این را دید شدیداً متغیر شد و از دکان خارج شد و راه زندگی خود را برای همیشه تغییر داد.” 



آثار شیخ به دو دسته منظوم و منثور تقسیم می شود. آثار منظوم او عبارت است از :



۱- دیوان اشعار که شامل غزلیات و قصاید و رباعیات است. ۲- مثنویات او عبارت است از : الهی نامه، اسرار نامه، مصیبت نامه، وصلت نامه، بلبل نامه، بی سر نامه، منطق الطیر، جواهر الذات، حیدر نامه، مختار نامه، خسرو نامه، اشتر نامه و مظهر العجایب. 



از میان این مثنویهای عرفانی بهترین و شیواترین آنها که به نام تاج مثنویهای او به شمار می آید منطق الطیر است که موضوع آن بحث پرندگان از یک پرنده داستانی به نام سیمرغ است که منظور از پرندگان سالکان راه حق و مراد از سیمرغ وجود حق است که عطار در این منظومه با نیروی تخیل خود و به کار بردن رمزهای عرفانی به زیباترین وجه سخن می گوید که این منظومه یکی از شاهکارهای زبان فارسی است و منظومه مظهر العجایب و لسان الغیب است که برخی از ادبا آنها را به عطار نسبت داده اند و برخی دیگر معتقدند که این دو کتاب منسوب به عطار نیست.

شیخ فرید الدین محمد عطار نیشابوری


نویسنده کتاب : بدیع الزمان فروزانفر

انتشارات کتاب : زوار

زبان کتاب : فارسی

تعداد صفحه کتاب : ۴۴۸

قطع کتاب : وزیری سلفون – سال چاپ کتاب : ۱۳۸۹ – نوبت چاپ کتاب : ۱

 

خلاصه ای از کتاب
شرح احوال و نقد و تحلیل آثار

فرید الدین محمد عطار نیشابوری شاعر و صوفی قرن ششم و آغاز قرن هفتم هجری است (حدود ۵۴۰ تا ۶۱۸ هـ.ق). پدر او دارو فروش بوده و او نیز شغل پدر را به ارث برد. او مبادی علم طب و داروشناسی را فرا گرفته و معالجه نیز می کرد چنانکه در خسرونامه گفته است :

به داروخانه پانصد شخص بودند

که در هر روز نبضم می نمودند



البته وجود ۵۰۰ بیمار در هر روز کمی اغراق به نظر می رسد اما قدر متیقن آن است که او طبابت می کرده وآن را رها نکرد چرا که به گفته ی خود او “الهی نامه” و “مصیبت نامه” را در دکان عطاری و داروخانه به نظم آورده است چنانکه در “خسرونامه” می گوید :



مصیبت نامه کاندوه جهان است

الهی نامه کاسرار عیانست



به داروخانه کردم هر دو آغاز

چه گویم زود رستم زان و این باز



اگرچه او را به فرقه کبراویه (پیران شیخ نجم الدین کبری) منسوب می کنند و یا در باب ورود او به سلک صوفیان داستانها گفته اند اما این گونه مطالب به تمامی حاوی سهو و بدون مدرک است. در کل عطار از جمله شاعرانی است که داستانها درباره او زیاد و حقایق در تاریخ زندگی او بسیار کم به دست رسیده است.

بنابراین در باب ورود او به صوفیه تنها به جملات خود او در “تذکره الاولیاء” باید اکتفا کنیم که : “دیگر باعث آن بود که بی سببی از کودکی باد دوستی این طایفه [متصوفه] در دلم موج می زد و همه وقت مفرح دل من سخن ایشان بود”. در اینجا عطار مدعی است که از کودکی آموزشهای صوفیانه داشته و علت آن علاقه قلبی او به آن طایفه است “دیگر باعث آن بود که دلی داشتم که جز این سخن [سخن عارفانه] نمی توانستم گفت و شنید مگر به کُره و به ضرورت و مالابُد.”

اما سبب شهرت عطار نه کارآمدی او در طب و نه سلک درویشی و خرقه پوشی او بلکه قلم روان و شعر جاودان اوست. سبک تمثیلی بی بدیل او در “منطق الطیر” نثر جذاب او در “تذکره الاولیاء” غزلیات و قصایدی که به قول خودش هرگز به مدح شاهان و صاحبان قدرت آلوده نشده و درسهای معنوی زیبایی که در قالب مثنوی سروده است نام او را در رده پهلوانان شعر پارسی همانند سنائی و مولوی قرار داده است.

زندگینامه شیخ فریدالدین عطار نیشابوری
نویسنده کتاب : سعید نفیسی
انتشارات کتاب : اقبال
زبان کتاب : فارسی
تعداد صفحه کتاب : ۲۰۸
قطع کتاب : وزیری گالینگور روکشدار – سال چاپ کتاب : 1386 – نوبت چاپ کتاب : 3

خلاصه ای از کتاب

کتابی در احوال و آثار فریدالدین عطار نیشایوری که در دیباچه دیوان قصاید و غزلیات او وعده کرده بودم همین است که در این صحافیت بنظر خوانندگان گرامی می رسد.

زمینه تحقیق در احوال وی تنگ بود، ماخذی که از سده نهم کهن تر باشد نیافتم و گویا چیزی هم بدست نیست. راه جستجوی آن چنان که دلم می خواست از هر سوی بسته بود.ناچار به همان آگاهی های ناقصی که بدست بود بسنده کردم و آن چنان که توانستم در روشن کردن مطلب و یافتن حقیقت کوشیدم و با آنکه می دانم نتیجه بسیار روشن و آشکاری نگرفته ام امید است که باز هم در این راه گامی برداشته و باکسانیکه پس از من در این زمینه خواهد کوشید اندک دستیاری کرده باشم….

سخن عطار را، که بحقیقت تریاکیست، با سخن دیگران قیاس نباید کرد که این دو مثلت که از عطار در عالم یادگار ماند : یکی خسرونامه و اسرارنامه و مقامات طیور و دوم دیوان و مصیبت نامه و مختارنامه، در مثمنِ هشت فردوس مُرَبَع نشینانِ (عَلی سُرُرٍ مُتَقابِلین) چون حُجرۂ مُسدَسِ نُحل پر شهد میبینند و حال بیننده بالا میگیرد (وَالعَمَلُ الصالِحُ یرفَعُهُ) بلی مُثَلثی که عطار سازد چنین بود و به بوی آن، زهر از تریاک باز توان شناخت و به چاشنی آن نشان آشنائی بازتوان یافت، بیت :

ز جائی می برآید این سخنها          که جای جان و جانان است تنها

این خود فصلی بود از جنس هر فضیلتی که از هر نوع آدمی صادر گردد. اکنون به انصاف بازآییم و دست امید به دریوزه برهنه کنیم باشد که اصحابِ ذوق ما را به دعای خیر یاد کنند وبه ذکر حسن مشرف گردانند تا حق سبحانه و تعالی به واسطه دعواتِ صالحه بیغرض دوستانِ دین خطِ عفو بر جرایدِ جرایم ما کشد، اِنَهُ وَلِی الاجابَه.

خسرونامه یا داستان هرمز و گلرخ اثری است در قالب مثنوی و داستان گونه و پرماجرا در بیان رموز اسرار عرفانی و روحانی.