همه ما در خلال تجربيات زندگى روزمره خود با سؤالاتى در خصوص زمان مواجه شده ايم، مانند اينكه: گذشته ما به كجا رفته است و آينده ما چگونه خواهد بود؟ پديده هاى پيش پا افتاده اى مانند يادآورى آنچه كه اصطلاحا گفته مى شود به گذشته تعلق دارد، يا خواب ديدن رويدادهايى كه در آينده اتفاق مى افتند، هر انسانى را با اين سؤال سهل و ممتنع رو در رو مى سازد كه گذشته، حال و آينده چه نسبتى با يكديگر دارند و اساسا نسبت وقايع با زمان چگونه نسبتى است؟ اين گونه پرسشها، هر چند با اختلافاتى در صورت بندى آنها و مراتبى از سادگى و پيچيدگى، تقريبا براى هر كسى مطرح شده است. حاصل اين انديشه ورزيها در باب زمان به صورت اسطوره ها، داستانها و باورهاى مردمى گوناگون در فرهنگهاى مختلف بشرى ظاهر شده است. اساطير يونانى، اعتقادات دينى ايرانيان باستان، قصه ها و مثل ها و افسانه هاى اقوام مختلف، همگى حكايت از تاثير فراوان انديشه زمان در ابعاد فكرى و فرهنگى انسانها دارند. حتى كمتر رؤياى كودكانه اى را مى توان يافت كه كاملا فارغ از تفنن هاى زمانى باشد.

از آن جا كه به نظر مى رسد پديده هايى مانند: خواب ديدن يا يادآورى رويدادهاى گذشته و نيز درك گونه گونى و تغييرات ظاهرى جهان اطراف، از آغاز خلقت آدمى همزاد وى بوده است، اين ادعا گزافه نخواهد بود كه: پرسش از زمان و مسائل پيرامون آن، به عنوان موضوعاتى كه بلافاصله از تحليل اين پديده ها رخ مى نمايند، از ابتداى پيدايش انديشه بشر، در تفكر وى جاى گرفته است. اگر تفكر فلسفى را كوششى ناب براى پى بردن به حقايق جهان آفرينش بدانيم، بى گمان تفكر در باب زمان از اصيل ترين انواع تفكر فلسفى خواهد بود. جاى بسى شگفتى است كه پرسشى اين چنين كهن و ديرينه، اكنون نيز مانند يك سؤال بديع و تازه در اذهان مردم جلوه گرى مى كند.

علوم تجربى به ميدان دارى دانش فيزيك به عنوان اخلاف حكمت طبيعى، توصيف و تفسير پديده هاى جهان را به عهده گرفته اند. توصيفاتى كه فيزيك در خصوص جهان ارائه مى نمايد بر اساس مفاهيم و عواملى نظير زمان، مكان و جرم بنا شده اند. اين عوامل به صورت موجوداتى رياضى، بدون اين كه از چند و چون آنها چندان سخنى به ميان آيد، در روابط رياضى فيزيك وارد مى شوند. به اين ترتيب فيزيك، پديده ها را با دقت رياضى وصف مى كند و در عين حال اين توصيفات به جهت ابهام مفاهيم اساسى شان به كلى مبهم مى باشند. رفع ابهام از اين مفاهيم - و از جمله مفهوم زمان - بايد در حوزه اى خارج از حوزه فيزيك، يعنى در عرصه فلسفه علم صورت پذيرد.

در اين کتاب نگارنده مى كوشد از يك سو مباحثى را كه در خصوص چيستى زمان طرح شده اند، در حد امكان، در تاريخ فلسفه رديابى كند و مهمترين نكاتى را كه در اين باره مى يابد، دسته بندى نموده و با روالى منطقى ارائه نمايد، و از سوى ديگر به بررسى تغيير نگرش انسان به مساله زمان در سايه كشفيات جديد علم فيزيك و تبيين باورهاى نوين ناشى از اين كشفيات بپردازد