خرید اینترنتی کتاب

جستجو در تک بوک با گوگل!

تابعيت پايگاه تك بوك از قوانين جمهوري اسلامي ايران

فرادرس!



چطور!




تبلیغات!


تشویق و تنبیه در مدیریت

امتیاز به این مطلب!

560 views

بازدید

اصول مدیریتاصل تشویق و تنبیه در مدیریت علوی
مکانیزم ساختاری که هر سازمانی برای برانگیختن یا قدردانی از کارکنانش ایجاد می‌نماید ، سیستم پاداش (Reward System ) نامیده می‌شود . در این سیستم که در اکثر سازمانهای بزرگ امروزی وجود دارد ، عملکرد هر فرد مشخص گردیده و مورد ارزیابی دقیق قرار می‌گیرد و سپس در صورت رشد و پیشرفت مورد تشویق و تقدیر قرار می‌گیرد . پاداشهای عمده در بیشتر سازمانها ، جبران خدمات ، ترفیع ، ارتقاء ، مزایا ، پاداش مالی و یا گرفتن پست و مقام می‌باشد که هر یک از این پاداشها ، می‌تواند بر روی نگرشها ، رفتارها و انگیزه‌های افراد تأثیر بگذارد . اصولاً اگر مدیر بخواهد بر مبنای اصل انصاف و عدالت حرکت کند ، نمی‌تواند به عملکرد همه کارکنان به طور یکسان بنگرد و تلاشها و کوششهای برخی کارکنان مبدع و خلاق و احیاناً سستیها و کم‌کاریهای برخی دیگر را نادیده بگیرد .
خداوند متعال نیز در کتاب ارزشمند قران ، بارها به این نکته اشاره فرموده است که خوب و بد یکسان نیستند و باید بین آنها تفاوت قائل شد . از جمله در آیات زیر :
ـ بگو ای پیامبر ، آیا کور و بینا با هم مساویند ؟
ـ بگو ای محمد ، پلید و پاکیزه یکسان نیستند ؟
ـ اصحاب جهنم و اصحاب بهشت یکسان نیستند ؟
ـ خداوند مجاهدان را بر نشستگان برتری داده است .
ـ آیا تاریکیها و روشنایی را مساوی می‌دانی ؟
ـ آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند ، برابرند؟
چنانچه ملاحظه می‌شود ، خداوند در این آیات ،یک نوع مرز بندی بین افراد شایسته و افراد ناشایست ایجاد نموده است و آنان را از یکدیگر متمایز ساخته است .
امام علی (ع) نیز این نکته دقیق مدیریتی و تربیتی را در دستورالعمل معروف خود به مالک اشتر گنجانده و می‌فرماید : « ای مالک ، هرگز نباید نیکوکار و بدکار در نزد تو یکسان باشند که همانا چنین حرکتی ، نیکوکاران را در نیکی کردن ، بی رغبت و تبهکاران را به بدکاری وا می‌دارد . بلکه با هر کدام از آنان ، متناسب با آنچه انجام داده‌اند ، برخورد نما »
از این رهنمود ارزشمند امام ، چند نکته مهم مدیریتی به دست می‌آید :
۱- تشویق و تنبیه ، لازمه مدیریت و زمامداری است .
۲- تفاوت گذاشتن در مدیریت اصل است اما تبعیض قائل شدن ممنوع .
۳- ترک تشویق و تنبیه سبب بی رغبتی نیکوکاران(کارکنان کوشا و مُجِدّ) و جسور شدن بدکاران(کارکنان سست و کم کار)می‌گردد .
۴- در اثر ترک تنبیه و تشویق ، کارکنان به سستی و کاهلی گرایش می‌یابند .
۵-  تشویق و تنبیه باید متناسب با عمل انجام شده باشد .

در این مورد ، حضرت در جای دیگری می‌فرمایند: « خطاکار را متناسب با جرمی که انجام داده ، مجازات کن نه آن سان که از حد بگذرد».
از سوی دیگر ، انسان فطرتاً طالب جلب توجه و احترام است و نیاز به قدرشناسی از سوی دیگران دارد و این اصل طلایی مدیریت که :
« هر رفتاری تشویق و پاداش به دنبال داشته باشد ، تثبیت می‌گردد » نیز ناظر به همین ویژگی انسان است . لذا خداوند پیامبران را با سلاح تبشیر و انذار برانگیخت و خود نیز در آیات متعددی در قران به توصیف نعمتهای معنوی و مادی بهشت و مجازاتها و عذابهای جهنم پرداخته است تا تشویقی باشد برای حرکت انسانها به سوی نیکیها و اعمال صالح و پرهیز و دوری از بدیها و زشتیها .
ائمه معصومین سلام ا… علیهم اجمعین نیز همواره در اداره جامعه از این دو اصل مهم بهره برده‌اند و از سلاح تبشیر و انذار به خوبی استفاده نموده‌اند که نمونه بارز آن را می‌توان در دستورات و فرامین امام علی (ع) به والیان و فرمانروایان بلاد اسلامی جستجو کرد .
امام علی (ع) به مالک توصیه می‌کند : « با تشویق و قدرشناسی ، خود را با افراد درستکار مرتبط کن خدمات صادقانه آنها را به ربان بیاور و صریحاً قدردانی نما ، زیرا تحسین و حق‌شناسی ، افراد شجاع را در نیکوکاری برمی‌انگیزد و افراد تنبل را به خواست خداوند به تحرک وا می‌دارد ».

در جای دیگر در همین نامه خطاب به مالک می‌فرماید : « و اگر یکی از کارگزارانت ، دست به خیانت آلود و گزارش بازرسان تو نیز آن را تأیید کرد ، بدان اکتفا کن و بی درنگ خیانتکار را کیفر ده و از کارش بازخواست کن ، سپس او را به خواری کشان و داغ خیانت بر پیشانی او زن وحلقه ننگ و بد نامی بر گردنش آویز».
چنانچه ملاحظه می‌گردد ، امام همانگونه که به تشویق کارگزاران و عوامل ساعی توجه و عنایت دارد به توبیخ و تنبیه عوامل خاطی و خائن نیز مُصّر است و آن را به شدت تأکید می‌کند .
روزی به امام خبر دادند که شریح قاضی ، خانه‌ای به هشتاد دینار خریده است . امام به سرعت او را احضار نموده و خطاب به وی فرمود: « به من خبر دادند که خانه‌ای به هشتاد دینار خریده‌ای سندی برای آن نوشته‌ای و گواهانی آن را امضاء کرده‌اند . ای شریح ، به زودی کسی به سراغت می‌آید که به نوشته‌ات نگاه نمی‌کند و از گواهانت نمی‌پرسد تا تو را از آن خانه بیرون کرده و تنها به قبر بسپارد . ای شریح، اندیشه کن که آن خانه را با مال دیگران یا پول حرام نخریده باشی که آن گاه خانه دنیا و آخرت را از دست داده‌ای.اما اگر هنگام خرید خانه ، نزد من آمده بودی ،‌ برای تو سندی می‌نوشتم که دیگر برای خرید آن به درهمی یا بیشتر ، رغبت نمی‌کردی . آن سند را چنین می‌نوشتم : این خانه‌ای است که بنده‌ای خوار آن را از مرده‌ای آماده کوچ خریده است ، خانه‌ای از سرای غرور که در محله نابود شوندگان و کوچه هلاک شدگان قرار دارد ».
 
اصول و ضوابط تشویق و تنبیه از زبان امام علی ( ع )
۱- تشویق و توبیخ باید متناسب با عملکرد فرد باشد .
امام در این باره می‌فرماید : « خطاکار را متناسب با جرمی که انجام داده ، مجازات کن ».
2- در تشویق و توبیخ باید اعتدال را رعایت کرد .
امام می‌فرماید : « زیاده‌روی در ملامت و سرزنش ، آتش لجاجت را شعله‌ور می‌کند ».
3- تشویق و توبیخ باید به موقع انجام گیرد .
امام (ع) به محض رسیدن اخبار از سوی بازرسان خویش ، فرمان تشویق یا توبیخ را صادر می‌نمود .
۴- تشویق و توبیخ باید هماهنگ با معیارهای ارزشی و کاری باشد .
 امام در این باره می‌فرماید : « اگر کارمند تو نافرمانی خدا را کرد ، او را تنبیه کن ولی اگر از شخص تو ( در امور شخصی و غیر اداری ) نافرمانی کرد ، او را ببخش ».
5- تشویق و توبیخ باید عامل رشد و پیشرفت باشد نه وسیله انحطاط یا غرض‌ورزیهای شخصی .
خداوند در قران خطاب به پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید : « از اموال آنها صدقه دریافت کن تا بدینوسیله پاک شوند و زمینه رشد و پاکیزگی در آنها فراهم آید و بر آنها درود فرست و دعا کن زیرا دعای تو موجب آرامش خاطر آنهاست و خداوند شنوا و داناست ».
چنانچه ملاحظه می‌گردد در این آیه خداوند به پیامبرش دستور داده که هر گاه مسلمانی برای پرداخت زکات به تو مراجعه نمود ، تو بعد از دریافت زکات ، او را تشویق کن ( در حق او دعا کن ) زیرا این تشویق تو مایه آرامش خاطر اوست .
تاثیر سیستم تشویق و تنبیه در روشهای مدیریتی سازمان ها
در سیستم تشویق و تنبیه تنها جنبه مادی قضیه مطرح نیست تشویق به معنی شوق آفرینی مطرح ا ست که مدیر با ایجاد الگوی مناسب سازمان را هدایت می کند و در درجه اول این الگو را در خور پیاده می کند تشویق باعث می شود سطح رشد افراد بالا رفته و به مدیر امکان می دهد که سبک رهبری خود را از صدور دستور العمل به دستور کمتر و حمایت بیشتر ( تفویض اختیارات ) تغییر دهد تنبیه عکس این جریان است تنبیه عملکرد ضعیف را متوقف نموده و ممکن است به این معنی باشد که مدیر به تدریج باید از دستور کم و حمایت کم به حمایت بیشتر با دستور العمل بیشتر بازگشت نماید البته در این بین از انگیزه های مادی و تاثیر مثبت آن بر میزان بهره وری کارکنان غافل بود بالا بردن بهای کالاها از قدرت خرید مردم کم کرده و بر معیشت مردم تاثیر سوئی می گذارد و همین موضوع در کاهش انگیزش و تترل بهره وری مشهود است این موضوع یکی از علل شغل دوم کارمندان بخش دولتی است که به نوبه خود موجب نزول کیفیت ضرورت به شمار می آید .
حضرت امیرالمومنین علیه‌‌السلام در خطبه‌های خود بارها این مسئله را خاطر نشان ساخته و به مدیران خود تذکرات به جایی داده که چنین نگرشی در آن عصر و زمان که هنوز فرهنگ مدیریتی به صورت علمی مطرح نبوده، یک نکته برجسته و جستاری شگفت می‌نماید، آن حضرت در نامه ۵۳ خطاب به دولتمردان خود می‌فرماید: و اصل فی حسن الثناء علیهم و تعدیدما ابلی ذوو البلاء منهم.
با تشویق کارمندانت، ارتباطت را با آنها برقرار کن و خدمات صادقانه آنان را به زبان بیاور (صریحاً‌ از آنها قدردانی نما،) زیرا تشویق، مردان شجاع را در راه نیکوکاری به هیجان می‌آورد و مسامحه‌کاران را به فعالیت و حرکت وامی‌دارد۰۰۰۲
در این روایت بسیار زیبا چند نکته اساسی از تشویق کارکنان استنباط می‌گردد که می‌توان آنها را جزء همان راهبردهای اساسی در تشویق به شمار آورد:
۱- تشویق کارکنان نوعی ارتباط با کارکنان است.
۲- تشویق را باید آشکار را انجام داد.
۳- تشویق بهترین راهکار تهییج کارکنان برای ادامه فعالیت‌هاست.
آیه شریفه نیز دقیقاً بر این مطلب تاکید دارد: لئن شکرتم لازیدنکم.۳ اگر قدردانی کنید، خداوند آن نعمت را افزون می‌سازد.
 
منابع :
 1) سوره انعام – آیه ۵۰ .
۳) سوره حشر – آیه ۲۰ .
۴) سوره نساء – آیه ۹۵ .
۵) سوره رعد – آیه ۱۶ .
۶) سوره زمر – آیه ۹ .
۷) نهج البلاغه – نامه ۵۳ .
۸)نهج البلاغه – نامه ۵۳ .
۹) سوره بقره – آیه ۲۱۳ .
۱۰) نهج البلاغه – نامه ۵۳ .
۱۱) همان منبع .
۱۲) نهج البلاغه – نامه ۳ – ترجمه محمد دشتی .
۱۳) نهج البلاغه – نامه ۴۳ – ترجمه محمد دشتی .
۱۴) نهج البلاغه – نامه ۵۳ – ترجمه فیض .
۱۵) تحف العقول – ص ۸۴ .
۱۶) غرر الحکم و درر الکلم – ص ۲۰۵ .
۱۷) سوره توبه – آیه ۱۰۳ .
 18) سوره مائده – آیه ۱۰۰ .

دانلود کتاب






برچسب ها

مطالب مشابه با این مطلب

    مقاله اصول مدیریت دولتی

    اصول مدیریت دولتی مقدمه ظهورسازمانهای اجتماعی وگسترش روزافزون انها یکی از خصیصه های بارز تمدن بشری است . وبه این ترتیب وبا توجه به عوامل گوناگون مکانی و زمانی و ویژگیها و نیازهای خاص هر جامعه هر روز بر تکامل و توسعه این سازمانها […]

    مقاله پژوهش عملیاتی:ابزار بهره وری

    تحقیق در عملیات (پژوهش عملیاتی ) : ابزار بهره وری نحوه ایجاد بهبود بهره وری واقعی نوشته لئوپرینگل خلاصه مطالب کانون اصلی توجه OA برای مدیریت عبارتند از تعیین مراحلی که می توان به واسطه آنها به بهبود بهره وری دست یافت . تحقیق […]

    ۶روش کلیدی برای برنامه ریزی بهتر

     در این مقاله با استفاده از ۶ تکنیک، روش برنامه ریزی صحیح را بررسی می‌نماییم تا بتوانیم امور زندگی و کاری خود را با دقت و برنامه‌ی صحیح به سمت موفقیت نیل دهیم. یکی از دغدغه های انسان‌ها به ویژه مدیران و کارآفرینان زمان‌بندی […]

    تاریخچه برنامه ریزی

    چگونگی توصیف تاریخ و پیشینه برنامه‎ریزی، به آنچه که از برنامه‎ریزی برداشت می‎کنیم ارتباط دارد. از این به بعد در رابطه با جزئیات بیشتری از تعریف برنامه‎ریزی بحث خواهیم کرد. امّا در قالب دیدگاه و دورنمای نظر ما تعریف برنامه‎ریزی قابل مقایسه نمی‎باشد. (اندازه) […]

    ۱۶۰نکته در مدیریت

    چکیده یکی از ویژگی‌های دوران معاصر، سرعت و شتابی است که زندگی و کار به خود گرفته است. براساس ویژگی‌های این دوره، حتی ادبیات، روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی نیز تغییراتی کرده ‌است. به عبارت دیگر در حوزه داستان‌نویسی، پس از رمان‌های چند جلدی دهه‌های نخست […]

    مبانی مدیریت مالی

    مقدمه در شرکت های تجاری ,باید  اشخاصی مسئولیت نهایی تعین خط مشی شرکت را به عهده داشته و مالک درآمد پروژه و دارائی های آن نیز باشند و در یک شرکت سهامی دارند که آن سهام وی این نقش را به عهده دارند و […]




هو الکاتب


پایگاه اینترنتی دانلود رايگان كتاب تك بوك در ستاد ساماندهي سايتهاي ايراني به ثبت رسيده است و  بر طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکند و به هیچ ارگان یا سازمانی وابسته نیست و هر گونه فعالیت غیر اخلاقی و سیاسی در آن ممنوع میباشد.
این پایگاه اینترنتی هیچ مسئولیتی در قبال محتویات کتاب ها و مطالب موجود در سایت نمی پذیرد و محتویات آنها مستقیما به نویسنده آنها مربوط میشود.
در صورت مشاهده کتابی خارج از قوانین در اینجا اعلام کنید تا حذف شود(حتما نام کامل کتاب و دلیل حذف قید شود) ،  درخواستهای سلیقه ای رسیدگی نخواهد شد.
در صورتیکه شما نویسنده یا ناشر یکی از کتاب هایی هستید که به اشتباه در این پایگاه اینترنتی قرار داده شده از اینجا تقاضای حذف کتاب کنید تا بسرعت حذف شود.
كتابخانه رايگان تك كتاب
دانلود كتاب هنر نيست ، خواندن كتاب هنر است.

دانلود کتاب , دانلود کتاب اندروید , کتاب , pdf , دانلود , کتاب آموزش , دانلود رایگان کتاب


تمامی حقوق و مطالب سایت برای تک بوک محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع می باشد.


فید نقشه سایت

تمامی حقوق برای سایت تک بوک محفوظ میباشد