خرید اینترنتی کتاب

جستجو در تک بوک با گوگل!

تابعيت پايگاه تك بوك از قوانين جمهوري اسلامي ايران

فرادرس!



چطور!




تبلیغات!


غلبه بر کم رویی

دین اسلام ونیایش

امتیاز به این مطلب!

305 views

بازدید

نیایش در دین اسلام
انّ الدّینَ عندَِ الله الاسلام . دین نزد خدا اسلام است .(آل عمران ، ۱۹ )
اسلام آخرین دین آسمانی و کاملترین دین جهانیان است که پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد  مصطفی (ص)، از طرف خداوند برای بشر به ارمغان آورد و معجزه حضرت، قرآن کریم که تا حال حاضر بدون تحریف به دست ما رسیده است و آن کلام خداوند می باشد.
اسلام در لغت به چند معنی آمده است:
۱-    انقیاد و پیروی
۲-    داخل شدن در دین اسلام.
۳-    پرستش خداوند و اخلاص به او.
بعضی از محققان ، نام اسلام را از کلمه « سلم » به معنای صلح و آرامش و برخی به معنای تسلیم به خدا دانسته اند، که از صفات خاصه مسلمانان است. زیرا چون کسی نفس خود را تسلیم به مشیت الهی نماید، به اسلام درآمده است، و او را صلح و سلام روحانی حاصل می گردد.
دکتر مشکور می نویسد:« اسلام پیروی از دین حضرت محمد (ص) است که مردم را به انقیاد و خضوع و خشوع در برابر خداوند یکتا می خواند و مسلمان کسی است که جسماً و روحاً منقاد و پیرو فرمان خداوند یکتا باشد.
اساس اسلام بر دو شهادت است:
لا الهَِ الاالله ( خدایی جز خداوند یکتا نیست ) و مُِحمد رَسول الله (محمد پیامبر خداست.)
اسلام مذهب و دین کامل ادیان توحیدی است و دین اسلام هیچ تکلیف دشواری از پیروان خود نمی خواهد و هرگز بیش از طاقت و توان پیروان خود انجام عملی را نخواسته است.
قرآن کریم معجزه پیامبر
معجزه پیامبر اسلام ، قران کتاب آسمانی و کلام خداوند یکتاست. قران کریم در مدت ۲۰ تا ۲۳ سال بر رسول خدا به تدریج نازل شد و دارای ۱۱۴ سوره است که ۹۵ سوره آن در مکه و ۱۹ سوره آن در مدینه بر پیامبر نازل شده است. جمع آوری قرآن از زمان رسول خدا آغاز گشت. 
سوره های مکی در قرآن بیشتر در ترغیب مردم به زهد و ستایش خداوند و یکتاپرستی و نیکی کردن به دیگران  و اجتناب از اسراف در خوردن و آشامیدن است، وعد و وعید، مژده دادن به بهشت، و ترساندن از عذاب دوزخ درسوره های مکی نازل شده است. اما در سوره های مدنی تمام احکام، فرایض اسلام در ده ساله ی اخیر زندگی رسول خدا نازل شده است. 
نخستین و مهمترین عبادت
پس از بعثت حضرت خاتم الانبیاء محمد نخستین عبادتی که تشریع گردید نماز است و اهمیت آن کم و بیش بر مسلمانان پوشیده نیست.بهترین تعریف را از تعبیر قران مجید باید فهمید که می فرماید:« به درستی که نماز ازهر کار قبیح و نابایستی باز می دارد » (عنکبوت ، ۴۵ ).
اصول اسلام
اسلام مبتنی بر سه اصل توحید ، نبوت و معاد است. اسلام بر توحید اصرار می ورزد و سرانجام از تمام گناهان می گذرد، جز شرک آوردن به خدای یکتا. ایمان به ملائکه یا فرشتگان در قرآن، در ردیف ایمان به خدا در روز قیامت و قران ذکر شده است. در قران آمده است که خداوند چون حضرت آدم را بیافرید به ملائکه امر فرمود که بر او سجده کنید، همه ملائک جز ابلیس اطاعت امر کرده بر او سجده کردند ولی ابلیس که از جنس دیگری بود و از «جن» به شمار می رفت از فرمان خداوند سر پیچید و از راندگان درگاه پروردگار شد.
پیامبر اسلام بر توحید تاکید بسیار کرد و اساس دیانت اسلام برای گراینده آن، آن است که نخست شهادتین را ادا نماید: لااله الاالله، و ان محمد رسول الله. یعنی نخست به توحید و وحدانیت و دوم به پیامبری محمد، رسول خدا ایمان آورد و جزء رسوم اصول دین، معاد بود.
ارکان اسلام
ارکان جمع «رکن» است و رکن به معنای پایه است و اسلام بر هشت پایه نماز، روزه، زکات، حج، جهاد ، خمس، امر به معروف و نهی از منکر قرار دارد.
هر مسلمان مومن علاوه بر اعتقاد به اصول اسلام که توحید، نبوت و معاد است، باید اعمال و عباداتی را با اعضاء و جوارح خود به جای آورد، که ترک آنها موجب گناه کبیره می شود . در بین اعمال عبادی ضروری در اسلام نماز از همه بیشتر جنبه نیایش دارد. بنابر این در زیر به ویژگی های عبادی نماز می پردازیم.
نماز
نماز ادای فریضه یی است نسبت به پروردگار. هر فرد در شبانه روز پنج نوبت بایستی با حضور قلب و با تمام وجودش در مقابل خداوند بایستد و وی را ستایش کند : « و نماز به پا دارید » (بقره ، ۴۳ ) « نماز را با حضور به پا دارید» (انفال ، ۳)
به پا داشتن نماز همواره در اسلام توصیه شده و حتی سفارش شده که اهل خانواده را نیز امر به نماز کنید . « تو اهل بیت خود را به نماز امر کن و خود نیز به نماز و ذکر حق صبور باش.» (طه ،۱۳۲ )
بر هر فرد مسلمان واجب است که نماز را بر طبق آداب مقرر شرعی به عمل آورد.
در آغاز وضو بگیرد و با طهارت جسم رو به قبله بایستد و در برابر خداوند متعادل سر تعظیم و عبودیت فرود آورد و با حالت تضرع و خشوع او را حمد کند و خود را تسلیم اراده الهی گرداند.
معمولاً در ابتدای نماز سوره فاتحه الکتاب (سوره اول قران ) را به نص عربی قرائت می کند و می گوید : بسم الله الرحمن الرحیم ، الحمد لله رب العالمین و … به نام خداوند بخشنده مهربان ، حمد و سپاس خدای جهانیان را سزاست . خدای مهربان و بخشنده . دارنده روز جزا . تورا می پرستیم و از تو یاری می جوییم . ما را به راه راست هدایت کن .راه آن کسانی که به آنها نعمت دادی . آنان که مورد غضب تو واقع شدند و نه گمراهان.
پرستش
۱- پرستش یا قولی است یا عملی.
الف) پرستش قولی عبارتست از یک سلسله جمله ها و ذکرها که به زبان می گوییم، مانند قرائت حمد و سوره وذکرهای مربوط به رکوع و سجود و تشهد نماز یا ذکر لبیکی که در حج گفته می شود.  تسبیح لفظی به این است که انسان با یک جمله لفظی معبود خود را تقدیس کند ، مثلاً کلمه « سبحان الله » و همچنین کلمه «الحمدالله» که جمیع حمدها را به خدا اختصاص می دهد و او را فاعل حقیقی همه نعمت ها و منشا همه خیرات می داند و همچنین کلمه « الله اکبر» که خدا را برتر از همه چیز که در تصویر آید ، تسبیح و تقدیس لفظی است . این گونه کلمات جز درباره ذات اقدس احدیت جایز نیست.
و اما تسبیح عملی این است که انسان عملی انجام دهد که مفهوم آن عمل ، مقدس بودن آن موجودی است که آن عمل برای او صورت می گیرد ،از قبیل رکوع و سجود و قربانی.
انسان بالفطره می خواهد در برابر یک موجود منزه از نقص و آراسته به کمال بایستد و او را تقدیس و تنزیه نماید تقدیس از یک حس فطری سرچشمه می گیرد و غریزه ستایش کمال مطلق است که انسان را وادار به این عمل می نماید . پرستش عملی مانند قیام و رکوع و سجود در نماز یا وقوف عرفات و مشعر و طواف در ح. غالبا عبادتها شامل هر دو نوع است مانند نماز و حج که هم بر جزء قولی و هم بر جزء عملی مشتملند. و اما پرستش چه قولی و چه عملی یک کار معنی دار است انسان با سخنان خود حقایقی را ابراز می کند و با اعمال خود از قبیل رکوع و سجود و … همان را می خواهد بگوید که با ذکرهای قولی خود می گوید.

محتوای پرستش
آنچه انسان در عبادت قولی و عملی خود ابراز می دارد چند چیز است:
۱-    ثنا و ستایش خدا به صفات و اوصافی که مخصوص خداست؛
۲-    تسبیح و تنزیه خدا از هر گونه نقص و کاستی از قبیل فنا، محدودیت، ناتوانی و امثال اینها.
۳-    سپاس و شکر خدا به عنوان منشا اصلی خیرها و نعمت ها.
۴-    ابراز تسلیم محض و اطاعت محض در برابر او.
۵-    جز خداوند کامل مطلق وجود ندارد و خدا در هیچ یک از مسائل بالا شریک ندارد.
جز او هیچ ذاتی منزه از نقص نیست، جز او کسی منعم اصلی نیست .

عبادت
عبادت و پرستش خداوند یکتا یکی از اصول تعلیمات پیامبران الهی است. در دین مقدس اسلام عبادت سر لوحه همه تعلیمات قرار دارد.
عبادت راز آفرینش
خداوند انسان را برای این امر آفریدکه تنها او را پرستش کند و فرمان او را بپذیرد. پس او وظیفه اش اطاعت امر خداست:« همانا جن و انس را نیافریدیم مگر برای این که مرا پرستش کنند» (ذاریات، ۵۶)
توحید در عبادت
توحید مراتب و اقسامی دارد. توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی، توحید عبادی.
توحید ذاتی، یعنی ذات پروردگار یگانه است. مثل و مانند ندارد: آیه کریمه « لیس کمثله شیء »(شورا/۱۱)و یا آیه « لم یکن له کفواً احد »(توحید،۵ ) مبین توحید ذاتی است.
توحید صفاتی، یعنی صفات خداوند از قبیل علم، قدرت، حیات، اراده، ادراک، حقایقی غیر از ذات پروردگار نیستند، عین ذات پروردگارند.
توحید افعالی، یعنی نه تنها همه ذات ها، بلکه همه کارها به مشیت و اراده خداوند است و به نحوی خواسته ذات مقدس اوست.
توحید عبادی، یعنی جز ذات پروردگار، هیچ موجودی شایسته عبادت و پرستش نیست، پرستش غیر خداوند یعنی خروج از دایره توحید اسلامی.
توحید در عبادت با سایر اقسام توحید فرق دارد، زیرا آن سه قسم دیگر مربوط به ذات خداست و این قسم مربوط به بندگان می باشد، به عبارت دیگر، یگانگی ذات و منزه بودنش از مثل و مانند و یگانگی او در صفات، و یگانگی او در فاعلیت از شوؤن و صفات اوست، اما توحید در عبادت یعنی لزوم یگانه پرستی، پس توحید در عبادت از شئون بندگان است نه از شئون خداوند.

انگیزه عبادت
عبادت در ادیان جز معامله چیزی نیست. زیرا ادیان افراد را وادار به عبادت می کنند و انگیزه عبادت برای رسیدن به بهشت و یا برای فرار از جهنم است.
امیرالمومنین علی (ع) می فرماید: گروهی از مردم خدا را عبادت می کند برای طمع بهشت.
این عبادت از نوع تجارت است . تجارت پیشگی و معامله گری است و گروهی عبادت می کنند از ترس جهنم . این ها کارشان شبیه کاربردگان است که از ترس شلاق ارباب کار می کنند و قوم دیگر عبادت می کنند نه به خاطر بهشت و نه به خاطر ترس از جهنم، بلکه سپاس گزارانه، یعنی خدای خودش را می شناسد ، خدا را که شناخت ، آنچه دارد ، همه را از خدا می بیند ، و چون همه چیز را از خدا می بیند ، حس سپاسگزاری او را وادار به عبادت می کند ، یعنی اگر نه بهشتی باشد و نه جهنمی، همان شناختنش خدا را، حس سپاس گزاریش او را وادار به عبادت می کند، این عبادت احراراست، عبادت آزادگان.  از جمله کلمات پیغمبر اکرم در باب ارزش معنوی عبادت این است:« بهترین مردم کسی است که به پرستش و نیایش عشق بورزد.» همچنین رسول خدا می فرمایند : « طوبی لمَنْ عَشقَ العبادَه » خوشا به حال کسی که به عبادت عشق بورزد.
 انگیزه عبادت در عارف الهی
در اسلام، به عبادت به آنچه که واقعاً روح نیایش و پرستش است، یعنی رابطه انسان و خدا و محبت ورزی به خدا توجه زیادی شده است. حضرت علی (ع) می فرمایند: الهی ما عَبَدْتُکَ خَوفاً منْ نارکَ وَلا طَمَعاً فی جنَّتکَ بَلْ وَجَدتُکَ اَهلاً للْعبادَه فَعَبَدْتُکَ خدایا تورا پرستش نکردم به طمع بهشتت و نه ترس از جهنمت، بلکه تو را چون شایسته نیایش و پرستش دیدم پرستش کردم.
عارف حق تنها خدا را می خواهد او هر چه را بخواهد به خاطر خدا می خواهد. اگر نعمت های خدا را می خواهد از آن جهت می خواهد که آن نعمت ها از اوست، پس غیر عارف خدا را به خاطر نعمت هایش می خواهد و عارف نعمت های خدا را فقط به خاطر خدا می خواهد.
هدف عارف از عبادت دو چیز است: ۱- شایستگی ذاتی معبود برای عبادت ۲- شایستگی و شرافت حسن ذاتی عبادت.
در نظر انسان عارف، عبادت و بندگی خداوند، برای رسیدن به بهشت نوعی بی ادبی به ساحت معبود تلقی می گردد زیرا انسان بهشت طلب، از بهشت آفرین غافل گردیده و به بهشت که تجلی اراده الهی است چشم دوخته است.
انسان عارف از آن که متوجه مخلوق باشد و به لذات مادی سرگرم باشد ابا دارد و غیرت او اجازه نمی دهد که رخ زیبای دوست را رها کرده و متوجه جلوه های او شود.
بر دوخته ام دیده چو باز از همه عالم         تا دیدۀ من بر رخ زیبای تو باز است
در کعبه کوی تو هر آن کسی که درآید       در قبلۀ ابروی تو در عین نماز است
ای مجلسیان سوز دل حافظ مسکین          از شمع بپرسید که در سوز و گداز است

بنابراین انسان عارف آگاه و بلندهمت به جای عشق به بهشت به بهشت آفرین عشق می ورزد و از خداوند رسیدن به مقام قرب و لقائش را طلب می نماید.
آری دوست داشتن یوسف و توصیف زیبایی او خوب است ولی ستایش و عشق به یوسف آفرین بسی زیباتر است.
در جهان چون حسن یوسف کسی ندید            حسن آن دارد که یوسف آفرید
عبادت و بندگی انسان عارف نه از ترس دوزخ است که عبادت بندگان باشد و نه به طمع بهشت است که نوعی تجارت باشد بلکه پرستش او برای آن است که پروردگار خویش را سزاوار پرستش یافته است که این نوع عبادت ، عبادت آزادگان است و چه خوب گفته است حافظ که:
صحبت حور نخواهم که بود عین قصور        با خیال تو اگر با دگری پردازم
واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما            با خاک کوی دوست به فردوس نگریم
مقصد اهل معرفت وصول به مقام قرب الهی و رسیدن به جنت لقاء و عنداللهی شدن است.
خلاف طریقت بود که اولیا                    تمنا کنند از خدا جز خدا
گر از دوست چشمت به احسان اوست       تو در بند خویشی نه در بند دوست
(سعدی،۲۳۴ )
آنان از دو جهان فقط لقاء الله را برگزیده و هدف نهایی آنان رسیدن به توحید است.
هدف اولیاء الهی رسیدن به لقاء ذات مقدس پروردگار است نه رسیدن به بهشت، زیرا به گفته عارف شیراز:
تو بندگی چو گدایان به شرط مزد مکن              که خواجه خود روش بنده پروری داند.
(حافظ، ۵۶)
مشتاقان کوی الهی و محبان درگاه دوست این گونه با معبود خویش مناجات می کنند که « خداوندا چه کسی است که طعم و لذت مناجات با تورا چشیده باشد و به جای آن چیز دیگری را بخواهد؟ خداوندا چه کسی است که در ذائقه اش حلاوت شیرینی دوستیت را چشیده باشد ولی چیز دیگری را از تو بخواهد ؟ و چه کسی است که به قربت مانوس شده باشد ولی از درگاهت تغییر آن را بخواهد؟» (ادعیه خمسه عشره مناجات محبین )
آری آن که طعم محبت الهی و شیرینی بندگی او را چشیده و این چنین می سراید:
ای دل اگر عاشقی ، بردر دلدار باش              بر در دل ، روز و شب منتظر یار باش
دلبر تو دائماً بر در دل حاضر است               رو در دل برگشا حاضر و بیدار باش
ناحیت دل گرفت لشکر غوغای نفس         درطلب روی او روی به دیوار باش
نیست کس آگه که یار کی بنماید جمال       لیک تو باری به نقد ساخته کار باش
در ره او هر چه هست تا دل و جان خفته کن    توبه یکی زنده ای از همه بیزار باش
گر دل و جان تو را در بقا آرزوست               دم مزن و در فنا همدم عطار باش
  (دیوان عطار، ص ۲۸۸ )

نیاز انسان به نیایش
انسان نیازمند نیایش است و نیایش ارتباطی است که انسان با خدای خود برقرار می کند . هدف نهایی ادیان ایجاد چنین ارتباطی است و دعا و نیایش این امکان را برای بشر فراهم می کند که او بتواند به رغم همه محدودیت هایی که دارد خود را در وضعیت متعالی تر قرار دهد.
در همه ادیان بر دعا تاکید شده است . کسی که دعا می کند امیدوار است و به وجود خدا ایمان دارد و خود ایمان ، برای روح و قلب انسان بسیار مفید است . این ایمان به بشر آرامش می بخشد . اَلا به ذکرالله تطمئنَ القُلوب.(رعد/۲۸)
هر انسانی با توجه به معرفت خود دست به دعا برمی  دارد انسان های آگاه و عارف دعای برتر و دعای عارفانه دارند و انسان های معمولی دعای معمولی دارند.
دعا ممکن است برای رزق و روزی باشد که البته این هم بد نیست چه اینکه خواندن خدا به هر بهانه ای نیکو و مفید است چه برای نان باشد و  چه برای نجات روح و چه برای بهبود وضعیت زندگی سایر مومنان و یا سایر درماندگان.
و ما باید بدانیم اگر چه دعا دارای مراتب است اما بهتر است که انسان به مراتب بالاتر دعا توجه داشته باشد . در دعا هم باید، رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند، اگر دعا برای خدا باشد و برای قرب به او باشد آن دعا والاست.

دعاها و نیایش ها
انسان موجودی است سراسر فقر و نیاز و احتیاج و هر چه در راه رفع نیاز و احتیاج خویش کوشیده بیشتر متوجه فقر و نداری و نیازمندی خود شده است . تن و جسمش محتاج صدها نعمت الهی است و جان و روانش بیشتر از جسم و تن، نیازمند هزاران نعمت الهی است و خداوند کریم، بی نیاز و غنی نعمتهای فراوان را در پرتو تلاش ها و خواستن ها همراه با لطف بی منتهای خود در اختیار بندگان قرار داده است.
دعا در واقع ارتباط با آن ذات غنی مطلق کریم بی نهایت است برای درخواست حاجت ها و نیازمندی های جسمی و روحی و اتصال به مبدا قدرت بی نهایت.
در حقیقت دعا نیز همچون وحی از خدا شروع می شود . خداوند هم در عالم وجود و هم در عالم تشریع آغاز گر است. او خود را به آدمی می شناساند و آداب سپاسگزارای و نیایش را به او تعلیم می دهد و در « پروردگار تو را به تو شناختم و تو مرا به خویش ره نمودی و به سوی خود فرا خواندی واگر تو نبودی نمی دانستم که کیستم. » (دعای ابوحمزه ثمالی، ص۳۵ )
«حمد و سپاس خداوندی را که خود را به ما شناسانید و شیوه سپاسگزاری اش را به ما الهام کرد و ابواب علم ربوبیت خویش را به روی ما بگشاد و ما را به اخلاص در توحید او ره نمود و از الحاد و تردید در امر وی به دور داشت .» (صحیفه سجادیه ،ٌص۶۵) خداوند انسان را به دوستی خود بر گزید:« سپاس خدایی را که با من دوستی ورزد و حال آن که از من بی نیاز است.» (ابوحمزه ثمالی،ص۳۳) خداوند با آدمی دوستی ورزید و آدمی به او محتاج بود« ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود» انسان با نیاز در برابر خداوند آغاز می شود و همواره محتاج و نیازمند است.
و انسان نیازمند همواره با زبان نیاز با خدا سخن می گوید : « ما را از ناتوانی آفریده ای و بنیان ما بر سستی نهاده ای و از آبی پست و بی ارج صورت بسته ای. ما را هیچ جنبشی نیست مگر به توانی که تو ارزانی داشتی  و نیرویی نیست مگر به مددی که تو رسانی.» (صحیفه سجادیه، نیایش ۹)
ما در دست خداییم:« ای بی نیاز بی نیازان، اینک ما بندگان تو در دست توایم، و من محتاج ترین محتاجان به درگاه تو هستم. به گشایشی که در کار ما دهی بینوایی ما جبران کن و ما را ازدرگاه خود مران که نومید گردیم وهر گاه چنین شود آن را که به امید نیکبختی روی به سوی تو نهاده بدبخت ساخته ای و آن را که از فضل تو بخشایش طلبید، محروم ساخته ای. در این حالت، ما راندگان درگاه تو به که روی آوریم و از درتو به کجا رویم؟ ای خداوند، تو منزهی، ما همان بیچارگان هستیم که اجابتشان واجب ساخته ای و همان بدحالان که وعده بهروزیشان داده ای.»(صحیفه سجادیه. ص۷۸ )
دعا در قرآن
گفته می شود که نخستین کسی که دعا کرد حضرت آدم بود . دعا در بین پیامبران امری منحصر به فرد تلقی شده است. پیامبران همه ما را به راز و نیاز و نیایش فرا خوانده اند. خداوند در قران می فرماید: وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَهَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُواْ لِی وَلْیُؤْمِنُواْ بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَش.«و زمانی که بندگان من از تو درباره من بپرسند همانا من به آنها نزدیکم ، دعای دعاکننده را هنگامی که مرابخواند اجابت می کنم ، پس باید دعوت مرا استجابت کنند و به من ایمان آورند تا شاید هدایت شوند .» ( بقره؛ ۱۸۶)
و همچنین آیه، ادعونی استجب لکم «بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را » (مومنون، ۶۰) به خوبی رابطه بنده و پرودگار را نشان می دهد. اگر به امید اجابت هستیم باید با انابت این کار را بکنیم.

تقسیمات دعا
می توان دعا را به چهار نوع تقسیم کرد:
۱-    خدا را به بزرگی یاد کردن و از بزرگی و مهربانی و رحمانیت او سخن گفتن و صفات جمال و جلال او را به زبان آوردن. این نوع از دعاها بسیار آرامش بخش است زیرا انسان را به یاد خدا و فضل و کرم او آشنا می سازد و نسبت به صفات جمال و جلال معرفت حاصل می شود.
۲-    درخواست یک سلسله کمالات معنوی و اخروی است، این هم به نوبه خود دو نوع می شود.
 الف ) گاه درخواست کمالات به صورت غیر مستقیم به صورت عذرخواهی، مناجات و طلب عفو است مانند جملات اوایل دعای کمیل: « اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِی الذُّنُوبَ الَّتی تَهْتِکُ الْعِصَمَ، اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِی الذُّنُوبَ الَّتی تُغَیِّـرُ النِّعَم… »(کمیل؛ ص۱۴)
ب ) گاه درخواست کمالات به صورت مستقیم و صریح است مانند آنچه در دعای سه شنبه می خوانیم : « اللّهُمَّ اَصْلِحْ لی دینی فَاِنَّهُ عِصْمَهُ أمْری وَاَصْلِحْ لی آخِرَتی فَاِنَّها دارُ مَقَرّی … وَاجْعَلِ الْحَیاهَ زِیادَهً لی فی کُلِّ خَیْرٍ وَالْوَفاهَ راحَهً لی مِنْ کُلِّ شَر ؛ خدا دینم را اصلاح کن که نگهدار کارم است و آخرتم را اصلاح کن زیرا که خانه قرار من است ….. و عمرم را در کار خیر طولانی، و مرگ را در کار شر، راحتی من قرار بده! »
۳-    نوع سوم دعاهایی است که در آن نیازهای زندگی دنیوی درخواست می شود، مانند سلامتی، رزق و روزی فراوان، پیشرفت در کارها ، گشایش سختی ها، برآورده شدن حاجات.
علی (ع) چه زیبا فرموده اند:« آن کس که به شدت گرفتار دردی است نیازش به دعا بیشتر از تندرستی که از بلا در امان است نیست» یعنی هم گرفتار و هم غیر گرفتار، هم فقیر و هم غنی، هم بیمار و هم سالم و .. همه نیازمند دعا هستند و همه محتاج عنایت خداوندند، چنان که قران فرمود: «شما همه نیازمند خدا هستید و تنها خداوند است که بی نیاز و شایسته هر گونه حمد و ستایش است» (فاطر، ۱۵)
۴- درخواست کمالات و رفع نیازمندی های جامعه. بخشی از دعاها از حیطه خود انسان پا فراتر گذاشته و به دنبال درخواست کمالات برای کل افراد جامعه است و نیازمندی های مادی، معنوی کل جامعه مسلمین را مد نظر دارد و از خداوند رفع آن نیازمندی ها را می خواهد. این گونه دعا، هم اثر مستقیم در زندگی دیگران دارد آنجا که دعا مستجاب و مورد قبول شود و هم اثر تلقینی نسبت به کل افراد دارد که در مورد نیازمندی های معنوی و مادی مردم تا جایی که می توانند کوتاهی نکنند.
الکسیس کارل روان شناس ، به خوبی نقش دعا را درک کرده است لذا می گوید:« فقدان نیایش در میان ملتی برابربا ذلت آن ملت است، اجتماعی که احتیاج به نیایش را در خود کشته است معمولا از فساد و زوال مصون نخواهد بود.»

جلوه و جایگاه نیایش
نیایش، اطمینان بخش دل هاست برای رسیدن به اطمینان خاطر، باید اهل نیایش بود. خداوند در قران می فرماید :« اَلا بذکرالله تَطمئنَ اَلقلوب »(رعد؛ ۲۸) همانا با یاد خدا دلها آرامش می یابد.اگر شور و شوق نیایش در وجود انسان باشد به آن اطمینان خاطری می رسد که حتی پادشاهان عالم از آن بی خبر هستند.
ذوق شب های دراز و ناله های جانگداز      گر چشی، دانی که از شاهی، گدایی بهتراست
(میرزا حبیب)
برای موفق بودن و رسیدن به نتیجه مطلوب نه تنها در نیایش بلکه در مقام امور باید شور و شوق فراوان همراه باشد ، اشتیاق داشتن در امر مناجات و نیایش باعث تداوم دعا می شود.
چه خوش گفته است عطار نیشابوری:
هر که او همرنگ یار خویش نیست         عشق او جز رنگ و بویی بیش نیست
نیایش در قرآن
در قرآن در آیات بسیاری مومنان و بندگان به تضرع و زاری دعوت شده اند. در این آیات به صراحت خواسته شده که خواهش های خود را چه مادی و چه معنوی از خداوند بخواهند و بندگان برای این کار ترغیب شده اند.( أُجِیبُ دَعْوَهَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُواْ لِی وَلْیُؤْمِنُواْ بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ)؛ هر کس مرا خواند، دعای او اجابت کنم و دعوت مرا و پیغمبران مرا بپذیرند تا به سعادت راه یابند. (بقره،۱۸۶)
( اَدْعُواْ رَبَّکُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْیَهً إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ )؛بخوانید خدای خود را به تضرع و زاری و به صدای آهسته که خدا دوست نمی دارد متجاوزین را.(اعراف ، ۵۵)
( وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَتَ اللّهِ قَرِیبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِینَ ) ؛و خدا را هم از راه ترس و هم از روی امید بخوانید که البته رحمت او به نیکوکاران نزدیک است (اعراف ، ۵۶ )
(وَقالَ رَبّکُم ادْعونی اَستجبْ لَکم انَّ الَذینَ یَسْتکبرونَ عَنْ عبادَتی سَیَدْخُلونَ جَهَنَّمَ داخرینَ )؛و خدای شما فرمود که مرا بخوانید تا دعای شما را مستجاب کنم و آنان که از دعا و عبادت من اعراض و سرکشی کنند زود با ذت و خواری در دوزخ شوند  (مومن ، ۶۰)
(قُلْ ما یعبأُ بکُمْ رَبّی لَولا دُعاؤکُمْ ) ؛ ای رسول به امت بگو : که اگر دعای شما نبود ، خدا به شما چه توجهی داشت ؟ (فرقان؛ ۷۷)
نیایش ومناجات  در قرآن
قران کریم همواره بندگان را به دعا و نیایش با حق تشویق می کند و حتی خداخوانی آنها را عبادت می داند . دعاهای قران کریم به اجزای ذیل تقسیم بندی می شوند:
الف) درخواست هدایت الهی
ب ) درخواست صبر و پایداری
ج) دعاهای پیامبران
د ) دعا در حق پدر و مادر و فرزندان
ه ) نیایش و دعای مومنان پرهیزگار
 مهم ترین یا مشهورترین ادعیه ای که به شکلی جنبه آموزشی نیز دارد در قرآن به این شکل آمده اند:
 (رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَهً وَفِی الآخِرَهِ حَسَنَهً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ) ؛ خدایا ما را از نعمت های دنیا و اخرت هر دو بهره مند گردان و از شکنجه آتش دوزخ نگاه دار.  ( بقره، ۲۰۱ )
( رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِینَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَیْنَا إِصْراً کَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَهَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنتَ مَوْلاَنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ)؛ پروردگارا، ما را بر آن چه به فراموشی یا به خطا کرده ایم مواخذه نکن . بار پروردگارا تکلیف گردان و طاقت فرسا که بر پیشینیان ما نهادی بر ما مگذار ، بیامرز و ببخش ما را و برما رحمت فرما تنها آقای ما و یاور ما تویی ، ما را بر گروه کافران یاری فرما . ( بقره،  286)
(رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنکَ رَحْمَهً إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّابُ. ربَّنَا إِنَّکَ جَامِعُ النَّاسِ لِیَوْمٍ لاَّ رَیْبَ فِیهِ إِنَّ اللّهَ لاَ یُخْلِفُ الْمِیعَادَ) ؛پروردگارا دلهای ما را به باطل مده، پس از آن که به حق هدایت فرمودی و به ما از لطف خود رحمتی عطا فرما که تویی بخشنده بی منت . پروردگارا ، محققاً توتمام مردم را در روزی که هیچ شبهه در آن نیست جمع سازی و هرگز خدا نقض وعده نخواهد کرد . (آل عمران، ۹-۸ )
آداب و شرایط برگرفته از آیه قرآن
بنابر آیه ۵۳سوره اعراف  نیایشگر باید به این نکات دقت داشته باشد:
الف) توجه کامل؛
ب ) نیایش با تضرع صورت پذیرد؛
ج ) عبادتش بر اساس ریا نباشد؛
د ) قلباً به نیایش بپردازد؛
ه ) بیم از عذاب خدا داشته باشد؛
ز ) تجاوز گر نباشد،
ح ) نیک کردار باشد. 
توبه راهی به سوی نیایش
استغفار از محضر الهی برای عفو و بخشش گناهان در نیایش اهمیت قابل توجهی دارد.
در این جا، مراتب استغفار بیان می شود:
الف) استغفار با زبان؛
ب ) زبان و دل به صورت هماهنگ طلب آمرزش نمایند؛
ج ) زبان، دل، اعتقاد و عمل، همه در مسیر توبه و بازگشت به محضر خداوند باشند .

نیایش پیامبران الهی
قران کریم از زبان انبیا و اولیای الهی دعاها و نیایش های متعددی را ذکر می فرماید: گاهی هم به پیامبر اکرم دستور دعا کردن می دهد مانند این آیه که می فرماید: و قل رب زدنی علما (بگو پروردگارا بر علم من بیفزا ) (طه ، ۱۱۴ ) هم چنین می فرماید: وَاِذَا سَاَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَاِنِّی قَرِیبٌ اُجِیبُ دَعْوَهَ الدَّاعِ اِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُواْ لِی وَلْیُوْمِنُواْ بِی . (بقره ، ۱۸۶ ) و هنگامی که بندگان من از تو در مورد من سئوال می کنند به آنها بگو که من به آنها نزدیکم و هرگاه مرا بخوانند ، در خواستشان را اجابت می کنم. پس از من بخواهند و به من ایمان بیاورند.
از زبان بعضی از انبیا علیهم السلام دعاهایی ذکر شده که به بیان چند نمونه بسنده می کنیم:
استغاثه حضرت آدم (ع) در مقام اعتراف به ترک اولی: قَالاَ رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ.گفتند : خدایا  ما در بر خویش ستم کردیم و اگر تو ما را نبخشی و به ما رحمت و رأفت نفرمایی از زیانکاران خواهیم بود . (اعراف؛ ۲۳)
نیایش نوح برای رهایی از قوم ستمکار:
وَنُوحًا إِذْ نَادَى مِن قَبْلُ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَنَجَّیْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْکَرْبِ الْعَظِیمِ. و یاد کن حکایت نوح و قومش را که راه مخالفت و عصیان پیش گرفتند ، ولی نوح ، خدا را به یاری خواند و ما هم او و اهلش را از بلای سخت نجات دادیم . (انبیا؛ ۷۶)
فَدَعا رَبّه اِنّی مَغْلوب فَانْتَصر * فَفَتَحْنا اَبْوابَ اَلسَماء بماء مّنْهَمر. تا این که به درگاه خدا دعا کرد که بارالها من سخت مغلوب قوم شده ام ، تومرا یاری کن . ما هم درهای آسمان را گشودیم و سیلابی فرو ریختیم. (قمر؛ ۱۰-۱۱)
نیایش ابراهیم پس از اسکان در مکه: رَبَّنَا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوَادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِیُقِیمُوا الصَّلاهَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَهً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ یَشْکُرُونَ.پروردگارا این ذریه خود را به وادی بی کشت و زرعی نزد خانه تو مسکن دادم برای به پا داشتن نماز ، بار خدایا تو دل های مردمان را به سوی آن ها مایل گردان و به انواع ثمرات ، آن ها را روزی فرما ، شاید که شکر تو به جای آرند .(ابراهیم؛۳۷)
استغاثه حضرت یونس (ع) در شکم ماهی: وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَى فِی الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ *فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ.و یاد آر حال یونس را هنگامی که از میان قوم خود غضبناک بیرون رفت و چنین پنداشت که ما هرگز او را به مضیقه نمی افکنیم ، آن گاه در آن ظلمت ها فریاد کرد که الها خدایی به جز ذات یکتای تو نیست و من از ستم کارانم . پس ما دعای او را مستجاب کردیم و او را از گرداب غم نجات دادیم و اهل ایمان را این گونه نجات می دهیم. (انبیا؛ ۸۷-۸۸)

شکوۀ حضرت ایوب (ع) از شماتت بی خردان: وَأَیُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّی مَسَّنِیَ الضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ. و یاد کن (ای رسول) حال ایوب را وقتی که دعا کرد که ای پروردگار ، مرا بیماری و رنج سخت رسید و تو از همه مهربانان ، مهربان تری .(انبیا ؛۸۳)
استغاثه حضرت موسی (ع) برای پیروزی بر فرعونیان:  رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی *وَیَسِّرْ لِی أَمْرِی *وَاحْلُلْ عُقْدَهً مِنْ لِسَانِی *یَفْقَهُوا قَوْلِی *وَاجْعَلْ لِی وَزِیرًا مِنْ أَهْلِی.موسی عرضه داشت پروردگارا صبرم عطا فرما ( که آزار مردم دلتنگ نشوم ) . وکار مرا آسان گردان .و عقده را از زبانم بگشا . تا مردم سخنم خوش فهم کنند (بپذیرند ) . و نیز از اهل بیت من یکی را وزیر و معاون من فرما.(طه؛ ۲۵-۲۹)
آرزوی حضرت زکریا (ع) برای فرزند ، در سن کهولت: هُنَالِکَ دَعَا زَکَرِیَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِی مِن لَّدُنْکَ ذُرِّیَّهً طَیِّبَهً إِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعَاء. در آن هنگام که زکریا کرامت مریم را مشاهده کرد ، گفت : پروردگارا مرا به لطف خویش فرزندانی پاک سرشت عطا فرما که همانا تویی اجابت کننده دعا. (آل عمران؛ ۳۸) اذْ نَادَى رَبَّهُ نِدَاء خَفِیًّا یاد کن حکایت او را وقتی که خدای خود را پنهانی ندا کرد .(مریم؛۳ ) وَزَکَرِیَّا إِذْ نَادَى رَبَّهُ رَبِّ لَا تَذَرْنِی فَرْدًا وَأَنتَ خَیْرُ الْوَارِثِینَ.و یاد آر حال زکریا را هنگامی که خدا را ندا کرد که بارالها مرا یک تن و تنها وا مگذار که تو بهترین وارث اهل عالم هستی.(انبیا ؛۸۹)
تقاضای حضرت عیسی (ع) برای حواریون: قَالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَیْنَا مَائِدَهً مِنَ السَّمَاءِ تَکُونُ لَنَا عِیدًا لأوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآیَهً مِنْکَ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَیرُ الرَّازِقِینَ. عیسی گفت: بارالها ای پروردگار، تو بر ما از آسمان مائده بفرست تا این روز برای ما و کسانی که پس از ما ایند روز عید مبارکی گردد و ایت و حجتی از جانب تو باشد که تو در عالمیان بهترین روزی دهندگانی. (مائده،۱۱۴)

تاثیر دعای مومن
دعای مومن از این سه اثر خارج نیست:
۱-    یا برایش ذخیره گردد.
۲-    یا در دنیا برآورده شود.
۳-    و یا بلایی که امکان داشت بروی هجوم آورد خداوند از او بگرداند.
۴-    هنگام اجابت دعادعا در چهار موقع به اجابت مقرون است.
امام صادق (ع) فرمود : دعا در چهار زمان مقرون به اجابت است : هنگام قرائت قران، هنگام گفتن اذان، هنگام نزول باران و هنگام روبه رو شدن دو سپاه مومن و کافر برای جنگ. 
حضرت باقر (ع) فرمود : خدای عزوجل از میان بندگان مومنش آن بنده ای را دوست دارد که بسیار دعا کند، پس بر شما باد به دعا از هنگام سحر تا زدن آفتاب ، زیرا آن هنگامی است که درهای آسمان باز می گردد و روزی در آن تقسیم می شود و حاجت های بزرگ برآورده می شود.
 قرآن در سوره اسری می فرماید: بهترین و مناسب ترین موقع نیایش در سپیده صبح و قبل از طلوع آفتاب و هنگام عصر و غروب و شامگاه است (اسری، ۷۸ ) بهترین دعا استغفار است.خَیرُ الدُعا الاسْتغْفار دعا به درگاه پروردگار بهترین عبادت و نزدیک ترین وسیله تقرب به پیشگاه ربوبیت است.
عَلَیکُم بالدُّعا فانَّکُمْ لا تُقَرَّبُونَ بمثْله به دعا روی آورید زیرا شما به هیچ کرداری به مانند آن مقرب خدا نشوید.  امام جعفر صادق به نقل از پیامبر اسلام فرمود : بهترین دعا طلب مغفرت است. دعا به آسمان ها نرسد تا آن که دعا کننده بر محمد و آل محمد صلوات بفرستد.
دعا بلا را دفع می کند
دعا به درگاه حق امواج بلا را برطرف می کند. نیایشگر باید قبل از رسیدن بلا در دعا پیشدستی کند، یعنی قبل از آن که گرفتار شود دعا کند.
بلا ندیده دعا را شروع باید کرد                          علاج واقعه پیش از وقوع باید کرد
حضرت علی (ع) در نهج البلاغه می فرماید : « ادفَعُوا اَمْواجَ البَلاء و بدُّعاء قَبْل البَلاء ) به وسیله دعا موج های بلا را از خویشتن دفع کنید ، پیش از ان که شما را در خود فرو برد .(نهج البلاغه ، ص ۱۴۶ )در رحمت الهی همواره به روی بندگان باز است. وَ اَبْوابَ الدُّعا الیکَ للصّار حین مَفْتوُحه ، وَ اَعْلم انّک للرّاجی بمَوضعَ اجابَه .درهای دعا را به روی آنان که تو را بخوانند باز و گشاده می بینم و به یقین می دانم که تو آماده اجابت دعای دعا کنندگانی . (مفاتیح الجنان ؛ دعای ابوحمزه ثمالی )
دعا کننده، با دعا کردن خود، درهای رحمت پروردگار را بر روی خود می گشاید. همواره سفارش شده است که در دعا باید سخت کوشید چرا که خداوند از عطا خسته نمی شود و این دعا کننده است که از خواستن خسته می شود. انسان با دعا کردن ازچنگال نکبت ها ، محرومیت ها و نگرانی های زندگی نجات پیدا می کند.قال علی (ع ): مَنْ اُعطیَ الدُّعا لَمْ مُحْرمَ الْاجابَه به هر کسی توفیق دعا کردن داده شده از اجابت محروم نشود.
اصلی ترین منظور دعا
یاد خدا و ذکر حق اصلی ترین منظور دعا و ثنا و نیایش و عبادت است . همین موضوع اهمیت و ضرورت دعا و نیایش را صد چندان می کند. «همانا من خداوندم که جز من خدایی نیست ، پس مرا بپرست و نماز را به یاد من بر پا دار» (طه ، ۱۴ ) « کسانی که ایمان آورده اند و دلهایشان به یاد خدا آرام می گیرد ، بدانید که با یاد خداست که دلها آرام می گیرد » (رعد ، ۲۸ ) « ای مومنان ، خداوند را بسیار یاد کنید و او را بامداد و شامگاه نیایش کنید » (احزاب ، ۴۱و۴۲ ) و پروردگارت را در بامدادان و شامگاهان در دلت به زاری و ترس و بدون بانگ برداشتن یاد کن و از غافلان مباش » (اعراف، ۲۰۵ ) « تا تو را بسیار نیایش کنم و بسیار یادت کنیم » (طه ، ۳۳و۳۴)

توجه به صفات خدا در نیایش
دعا و نیایش ، در واقع توجهی است از سوی انسان به خدا و تقویتی است برای رابطه بندگی. در این رابطه یک طرف خدای متعال و طرف دیگر بنده گنهکار قرار دارد. وقتی بنده به گناهان خود توجه می کند حالت شرمندگی و خجالت در او پیدا می شود و وقتی به رحمت واسعۀ الهی توجه پیدا می کند امیدوار میگردد . این حالت خوف و رجا باید همیشه در انسان وجود داشته باشد.
حالاتی که اولیای خدا با محبوب خود دارند دو گونه است: گاهی به صفات و اسمای جلال الهی توجه می کند و آنقدر غرق عظمت الهی می شوند که خود را در نهایت پستی و حقارت می بیند و مرعوب قدرت الهی شده ، ترس و خشیت الهی سراسر وجود آنها را فرا میگیرد . در این حالت زبان بنده بسته می شود و اصطلاحاً «قبض» می گویند. و گاهی به صفات و اسمای جمال الهی توجه می کند، غرق تماشای صفات جمالیه الهی می شوند ، حالت «انبساط» پیدا می کند دوست دارند با خدا حرف بزنند و با او درد دل کنند. در این حالت زبان بنده باز می شود و از سخن گفتن با خدا بسیار لذت می برند.
در حالت بسط زبان حالت ناز و عشوه دارد، ولی در حالت قبض خوف و خشیت تمام وجود دعا کننده را فرا می گیرد. ۱۶

صفات خداوند
۱- صفات ثبوتیه
هر وصفی که اثبات آن موجب کمال ذاتی و یا کمال فعلی حضرت او باشد صفات ثبوتیه نامیده می شود. مانند اینکه می گوئیم خداوند عالم است، قادر است، حکیم است، رحیم، مدبر، کریم و …
جمعی از متکلمین (دانشمندان عقائد) صفات ثبوتیه را در هشت صفت مختصر دانسته اند که شاعری آن ها را چنین بیان نموده است:
عالم و قادر حی است مرید و مدرک    هم قدیم و ابدی دان متکلم، صادق
۲- صفات سلبیه
هر وصفی که مستلزم نقصی در ذات و یا در کارهای حضرت خداوند باشد، صفات سلبیه نامیده می شود مانند اینکه : خداوند جسم ندارد،محتاج نیست، شریک ندارد،ظالم نیست، عبث کار نیست و…
صفات ثبوتیه دو نوع می باشد:
۱-    صفات ذاتیه : صفاتی که برای ذات واجب الوجود ثابت است و ممکن نیست که واجب الوجود بدون آن صفات باشد مانند حیات ، علم قدرت و …
۲-    صفات فعلیه : صفات فعلی به فعل او بر می گردد نه به ذات او ، چون مخلوقات و افعال خداوند حادث و مسبوق به عدم است. طبعاً صفات فعلیه او قدیم نموده حادث خواهد بود. مثل اینکه می گوئیم خداوند خالق است، رازق است، رحیم است، مدبراست
صفات ذاتیه را صفات کمالیه و صفات فعلیه را صفات اضافیه و صفات جمالیه هم می گویند. چنانچه صفات سلبیه را صفات جلالیه و صفات تقدیسیه نیز می نامند.
آداب دعا و نیایش
در طبیعت انسان است که در مقابل محبت های دیگران سپاس گزاری نماید . انسان در ابتدای دعا باید زبان به تمجید الهی باز کند و برای دعا که رحمت خداوند است ، سپاس الهی را به جا آورد و در هنگام دعا ذکر و ثنای خداوند را بگوید. در هنگام دعا باید نعمت هایی که خداوند به بنده هایش بخشیده ، شمرده و خود را بنده سپاسگزار او داند و بعد زبان به درخواست حاجت و عرض نیاز نماید.
امام صادق(ع) فرمود: هنگامی که اراده دعا کردی ، تمجید، تمحید،تسبیح،تحلیل و ثنا خداوند را بگو وصلوات بر محمد و آل او بفرست، سپس حاجت را بخواه که برآورده می شود.
ذکر خدا را گفتن
در اول دعا ، بسم الله الرحمن الرحیم، گفتن از آداب آن است و موجب برآورده شدن حاجت می گرددو دعا با ذکر خداوند باید شروع کرد و نباید مستقیم به درخواست حاجت پرداخت و چه بسا ذکر نکردن نام خدا باعث عدم اجابت دعا می شود.
– تمجید الهی را گفتن. باید قبل از دعا حمد و ثنای الهی را به جا آورد و اقرار به واحدانیت خدای تعالی نمود و نعمت های او را شمرد و اورا مدح و ستایش نمود.در روایتی از امام صادق(ع) نقل شده فرموده اند : « دعا را با حمد و ثنای خدا آغاز کنید سپس نعمت های الهی را برشمارید، پس از آن گناهان خود را یادآور شویدو بدانها اعتراف کنید و از خدا طلب عفو و بخشش نمایید و برمحمد(ص)و آلش درود فرستید… 
دعای عمومی
شخص دعاکننده برای عموم مردم دعا کند و رفع گرفتاری از تمام مردم را بخواهد که تعمیم دادن دعا بر خود و دیگران ازآداب دعاست و چه بسا حاجت آنها را بر حاجت خود مقدم بدارد.
صلوات فرستادن نیز از جمله آداب دعاست و دعا کننده بااین وسیله ، آن بزرگواران را واسطه حاجت خود قرار می دهد. حضرت علی(ع) می فرماید : « هیچ دعایی به اجابت نمی رسد مگر این که بر محمد و آل محمد(ع) صلوات فرستاده شود. در دعا مومنان افراد صالح را واسطه حاجت خود قرار می دهند و امیدوارند خداوند به آبروی آنان حاجت او برآورده سازد. خداوند می فرماید : خدایتان را با تضرع و پنهانی بخوانید به درستی که خداوند از حد تجاوزکنندگان را دوست نمی دارد. (اعراف، ۵۵)
چندان دعا کن در نهان چندان بنال اندر شبان    کز گنبد هفت آسمان در گوش تو آیدصدا
بانگ شعیب و ناله اش وان اشک همچو ژاله اش    چون شدزحد ،آسمان آمد سحرگاهش ندا
گرمجرمی بخشیدمت وز جرم آمرزیدمت    فردوس خواهی دادمت خامش، رهاکن این دعا
(کلیات شمس، غزل ۴)
خواستن همراه با تضرع و زاری به درگاه دوست قدر و منزلت بسیار دارد.
چون تضرع را بر حق قدرهاست    و آن بها کآنجاست زاری را کجاست
بنده در هنگام دعا باید با حضور قلب باشد . بداند و بفهمد که در مقابل چه مقامی ایستاده و از چه شخصی طلب حاجت می کند . کسی که با حضور قلب به سوی خدا نرود ، شایسته عنایت خداوندی نمی باشد و دعا بدون حضور قلب مستجاب نمی شود چرا که یکی از آداب دعا حضور قلب است.
ابوالقاسم قشیری گوید:« ازآداب دعا آن است که به دل حاضر بود و غافل نباشد که روایت کنند از پیغامبر(ص) که گفت: بنده ای که خدا را به غفلت خواند دعای وی مستجاب نبود.» از دیگر آداب دعا آن است که دعا کننده دست توسل به سوی خدا دراز کند و تنها به او اعتماد کند و از غیر خدا قطع امید نماید و در نیازها و خواسته ها جز به خدا اعتماد نکند. بنده باید قبل از آن که به حاجتی نیازمند شود به دعا روآورد و به درگاه حق تعالی روی آورد.چنان که وارد شده است:« در حال نعمت و آسایش با خدا آشنایی کنید تا در وقت محنت و دشواری، خدا با شما آشنایی کند.
صیاد پی صید دویدن عجبی نیست    صید از پی صیاد دویدن مزه دارد
انسان در هنگام حاجت خواستن باید همت عالی داشته باشد .از خداوند چیزهایی طلب کند که به درد دنیا و آخرت بخورد نه آن که زودگذر باشد.انسان های بلند نظر همیشه همت عالی داشته اند و درخواسته هایشان نیز آن رامدنظر داشته و به چیزهای بی ارزش قانع نبوده اند. قبل از دعا دو رکعت نماز خواندن از آداب است و اگر کسی نیازمند شد و خواست دست نیاز به سوی خدا دراز کند ، دو رکعت نماز بخواند و بعد از آن حاجت خود را از خداوند بخواهد. در حاجت خواستن نباید عجله کرد و باید با آرامش از خداوند درخواست نمود چرا که خداوند بر حال دعاکننده آگاه است. هنگام دعا باید حاجت را به زبان آورد. هر چند خداوند «یعلم السرواخفی» هست اما دستور داده شده که حاجت خود را به زبان آورید و خداوند به زبان اوردن حاجت را دوست دارد. از جمله آداب دعا اصرار ورزیدن است یعنی دعا کننده باید بر دعایش سماجت کند و اگر دعایش دیرتر به اجابت رسد آن را ترک نکند ؛تاخیر در دعای مومن به خاطر این است که خداوند زاری بنده را در دعا دوست دارد. امام صادق (ع) می فرماید:« خداوند رحمت کند بنده ای را که از خداوند حاجتی را طلب کند سپس در دعا الحاح و اصرار بورزد.» 

دانلود کتاب






مطالب مشابه با این مطلب

    ثواب سوره تغابن

    ثواب سوره تغابن/ قرآن سراسر خیر و برکت است و نمیتوان یک سوره را بر سوره ی دیگر ترجیح داد فضایل و خواصی که برای سوره ها ذکر میشود و به مثابه تشویق و جایزه ایست برای روی آوردن به قرآن و مأنوس شدن […]

    روش های ترک کردن غیبت

    روش های ترک کردن غیبت/ دانشمندان اخلاق براى همه بیمارى‌هاى نفسانى، دو راه درمان را سفارش مى‌کنند: راه علمى که خود شامل دو قسم: «اجمالى» و «تفصیلى» است. در این گفتار، راه‌هاى درمان هر کدام از موارد غیبت، جداگانه بررسى مى‌شود.

    از کریم اهل بیت چه می دانید

    از کریم اهل بیت چه می دانید/ امام حسن(ع) نسبت به دردمندان و تیره‌بختان جامعه بسیار دلسوز بودند و با خرابه‌نشینان دردمند و اقشار مستضعف و کم‌درآمد همراه و همنشین می‌شدند و دردِ دلِ آن‌ها را با جان و دل می‌شنیدند و به آن […]

    از کجا بدانیم خداوند گناهان ما را بخشیده است

    از کجا بدانیم خداوند گناهان ما را بخشیده است/ خدای متعال راه اصلاح را به سوی انسان بازگذاشته، تا اگر به مسیر نابودی خویش رفته، بتواند آن را اصلاح کند و سعادت ابدی خویش را نجات دهد. «قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ […]

    آیا می دانید عامل سعادت پسر یزید چه بود ؟

    آیا می دانید عامل سعادت پسر یزید چه بود ؟ تربیت صحیح دینی ، عوامل مؤثر در شقاوت انسان را خنثی می‌کند. یعنی اگر به راستی جوانان با مسجد و روحانیت، مجالس دینی، رساله عملیه مراجع تقلید و نیز با کتاب‌های محتوی احکام، اخلاق […]

    آداب پیاده روی اربعین

    آداب پیاده روی اربعین/ اربعین مجلس روضه‌ای است که خود امام حسین(ع) برگزار کرده. شما باور می‌کنید که کسی هیأت‌داری کند، ولی برای اربعین کاری انجام ندهد؟! چون یک‌دفعه‌ای این سؤال پیش می‌آید که «اصلاً او برای چه هیأت‌داری می‌کند؟» شما باورتان می‌آید کسی […]




هو الکاتب


پایگاه اینترنتی دانلود رايگان كتاب تك بوك در ستاد ساماندهي سايتهاي ايراني به ثبت رسيده است و  بر طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکند و به هیچ ارگان یا سازمانی وابسته نیست و هر گونه فعالیت غیر اخلاقی و سیاسی در آن ممنوع میباشد.
این پایگاه اینترنتی هیچ مسئولیتی در قبال محتویات کتاب ها و مطالب موجود در سایت نمی پذیرد و محتویات آنها مستقیما به نویسنده آنها مربوط میشود.
در صورت مشاهده کتابی خارج از قوانین در اینجا اعلام کنید تا حذف شود(حتما نام کامل کتاب و دلیل حذف قید شود) ،  درخواستهای سلیقه ای رسیدگی نخواهد شد.
در صورتیکه شما نویسنده یا ناشر یکی از کتاب هایی هستید که به اشتباه در این پایگاه اینترنتی قرار داده شده از اینجا تقاضای حذف کتاب کنید تا بسرعت حذف شود.
كتابخانه رايگان تك كتاب
دانلود كتاب هنر نيست ، خواندن كتاب هنر است.

دانلود کتاب , دانلود کتاب اندروید , کتاب , pdf , دانلود , کتاب آموزش , دانلود رایگان کتاب


تمامی حقوق و مطالب سایت برای تک بوک محفوظ است و هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع ممنوع می باشد.


فید نقشه سایت

تمامی حقوق برای سایت تک بوک محفوظ میباشد